III SA/Wr 217/25

III SA/Wr 217/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2024 r. nr SKO 4021.11.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 18 marca 2024 r., Nr WIM-EU-ZA.3150.103.2023.WW; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r., nr SKO 4021.11.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 18 marca 2024 r. (nr WIM-EU-ZA.3150.103.2023.WW) odmawiającą A. W. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni) umorzenia należności o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w dniach 20 stycznia 2023 r. - 10 marca 2023 r., o której mowa w zawiadomieniach ZDiUM we Wrocławiu o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]¸ [...] w łącznej kwocie 3.734,30 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, ze zm. dalej: k.p.a.), w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm., dalej: u.f.p.).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w wyniku kontroli wnoszenia opłat w dniach: 20 stycznia 2023 r., 2, 10, 13, 14 (o godz. 10.00 i godz. 13.46), 17, 20, 21, 22, 23, 24 lutego 2023 r. stwierdzono, że samochód o numerze rejestracyjnym [...] był zaparkowany na ul. [...] (poza dwoma przypadkami, kiedy był zaparkowany na ul. [...] w dniu 13 lutego 2023 r. i na ul. [...] w dniu 14 lutego 2023 r. o godz. 13.46) bez uiszczonej opłaty za postój w strefie płatnego parkowania. O fakcie tym powiadomiono skarżącą zawiadomieniami z 29 maja 2023 r., 12, 15, 19, 21, 22, 23, 26 czerwca 2023 r.
Pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania oraz umorzenie ewentualnych, możliwych innych opłat w tym zakresie, w okresie od 20 stycznia 2023 r. do 10 marca 2023 r. Strona wyjaśniła, że jako mieszkaniec, uiściła opłatę roczną, tj. abonament za okres od 20 stycznia 2022 r. do 19 stycznia 2023 r. W dniu 10 marca 2023 r. zorientowała się, że opłacony abonament jest już nieważny. Tego samego dnia skontaktowała się z pracownikiem ZDiUM, celem uzyskania informacji o możliwości działania w tej sprawie. Ponadto poinformowała o przyczynach nieuiszczenia abonamentu. Strona stwierdziła, że pracownik poinformował ją, że nie widnieją żadne informacje o nieuiszczeniu przez nią opłat oraz wskazał jako właściwy do kontaktu Wydział Inżynierii Miejskiej. W dniu 13 marca 2023 r. strona uiściła opłatę abonamentową. Swoją prośbę o umorzenie opłaty umotywowała ciężkim przejściem COVID oraz skutkami choroby, w związku z czym – jak wskazała, zdarza się jej przypominać z opóźnieniem oraz dopiero w sytuacji koincydencji zdarzeń o zadaniach do wykonania. Swoją prośbę skarżąca umotywowała również trudną sytuacją życiową oraz kosztami utrzymania. Wyjaśniła, że jest matką samotnie wychowującą syna i jedynym żywicielem rodziny. Mąż ma zaległości w płaceniu alimentów około 200 tys. zł. Strona wyjaśniła, że jej syn jest [...] U. w G. Jego koszty utrzymania są bardzo wysokie. Dodała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Podkreśliła, że w związku ze staraniami zapewnienia synowi utrzymania przez wszystkie lata wykonywała wiele prac, przez co pogorszyła się jej sytuacja zdrowotna. Dodała, że w związku z obiektywną sytuacja ekonomiczną w kraju, koszty utrzymania syna w G. diametralnie wzrosły. Zaznaczyła, że nieopłacenie abonamentu, za wskazany okres, nie wynika z przyczyny umyślnej, nie jest faktem zawinionym. Podkreśliła, że nie jest w stanie uiścić opłaty, a dalsza egzekucja byłaby niezgodna z interesem społecznym.
W dniu 29 czerwca 2023 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie o stanie majątkowym skarżącej wraz z załącznikami.
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r. (nr WIM-EU-ZA.3150.103.2023.WW), organ I instancji odmówił umorzenia należności o charakterze publicznoprawnym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w dniach 20 stycznia 2023 r. - 10 marca 2023 r.
Kolegium decyzją z dnia 31 października 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu spawy należy ustalić czy strona złożyła wniosek, jako przedsiębiorca.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji skarżąca wyjaśniła, że pojazd jest środkiem trwałym wykorzystywanym w prowadzonej działalności gospodarczej, jest dawno zamortyzowany i w działalności ma wartość zerową ponadto parkowanie nie miało związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Pismem z dnia 26 stycznia 2024 r. organ I instancji wezwał Stronę do przedstawienia informacji, dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej, w tym m.in. wypełnienia oświadczenia o stanie majątkowym i dołączenia dokumentów potwierdzających wiarygodność przedstawionych informacji. W odpowiedzi skarżąca ponownie przedłożyła wcześniej złożone dokumenty, aktualne dokumenty dotyczące jej sytuacji zdrowotnej oraz zatrudnienia i oświadczenie majątkowe z 26 stycznia 2024 r. Strona wyjaśniła, że jej i syna sytuacja materialna nie uległa poprawie, ponadto pogorszył się stan jej zdrowia. Strona opisała problemy zdrowotne związane z [...],[...] oraz z [...]. Dodała, że ze względu na trudną sytuację zdrowotną wykonuje liczne badania oraz kontroluje stan zdrowia bardzo często w trybie pilnym, wykonując badania komercyjnie. Zaznaczyła, że w związku z zakończeniem pracy w jednej za [...] podjęła pracę na [...]. Ponadto w związku z trudną sytuacją materialną związaną m.in. ze stanem zdrowia była zmuszona zaciągnąć pożyczkę w miejscu pracy [...] co pomniejsza otrzymywane wynagrodzenie o ponad 500 zł - wynagrodzenie wynosi obecnie 2.848,22 zł. Strona podsumowała miesięczne wydatki za styczeń 2024 r., które wyniosły łącznie 5.152,64 zł. Miesięczne dochody strony to łącznie 7.848,22 zł. Strona aktualnie nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej. Na utrzymanie pozostaje jej 2.696,58 zł (leczenie [...], utrzymanie mieszkania, samochodu - przeglądy i naprawy). Utrzymanie syna w G. to kwota 3.500 zł, w 2023 r. jego utrzymanie pochłaniało dochody z działalności. Strona podkreśliła, że Urząd nęka ją w sprawie dotyczącej postoju pod jej domem w sytuacji spowodowanej przepracowaniem oraz problemami dotyczącymi procesów [...] (problemy pocovidowe). Strona zaznaczyła również, że w sytuacji postoju w innych miejscach zawsze opłacała opłatę za parkowanie. Odnosząc się do nieregulowania alimentów przez ojca syna, zaproponowała, aby Urząd zajął się dłużnikami alimentacyjnymi, a nie schorowaną matką [...]-latka, która skupia się na jego wychowaniu i kształceniu.
Decyzją z dnia 18 marca 2024 r. Prezydent ponownie odmówił skarżącej udzielenia wnioskowanej ulgi. Organ pierwszej instancji nie stwierdził istnienia przesłanek ważnego interesu strony, ani interesu publicznego.
W odwołaniu od ww. decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia i bezkrytyczną ocenę materiału dowodowego będącego podstawą wydania decyzji, naruszenie prawa materialnego tj. art. 64 § 1 pkt 2 u.f.p. poprzez jego niezastosowanie. W związku z powyższym strona wniosła o: 1) przeprowadzenie dowodu z odpisu wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 4 kwietnia 2019 r. z uzasadnieniem, sygn. akt III RC 294/18 na okoliczność istnienia w sprawie interesu publicznego, który uzasadnia przyznanie stronie wnioskowanej ulgi, 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. wydanie orzeczenia o udzieleniu wnioskowanej ulgi (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - umorzenie zobowiązania w całości, ewentualnie w części), 3) z najdalej idącej ostrożności o rozłożenie na raty należności na nieoprocentowane 24 raty, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 K.p.a.). Zdaniem strony, wymiar opłaty w wysokości 3.734,30 zł jest absurdalnie nieproporcjonalny do stopnia nieumyślnego naruszenia i nie spełnienia testu proporcjonalności z art. 8 k.p.a. Wskazała, że koszt abonamentu to 100 zł, a tymczasem organ wymierzył jej opłatę dodatkową równą opłacie za 37 lat abonamentu parkingowego. Strona zaznaczyła, że jej zamiarem nie było uchylanie się od opłacenia abonamentu. Abonament taki opłacała za poprzednie lata oraz opłaciła go niezwłocznie za kolejny rok. Wielokrotnie kontaktowała się z pracownikami ZDiUM we Wrocławiu w celu wyjaśnienia sprawy, nie działała z zamiarem pomniejszenia dochodów organu. W rozumieniu strony ważny interes publiczny w przedmiotowej sprawie polega przede wszystkim na wsparciu i respektowaniu praw osób samotnie wychowujących dzieci.
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2024 r. SKO utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) u.f.p., należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. W myśl art. 60 pkt 7 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych - dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W tym zakresie mieści się opłata dodatkowa za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, o której mowa w art. 13f w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.).
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sprawie skarżącej nie zaistniała przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. SKO wskazało, że skarżąca posiada stałe źródło utrzymania, a na życie pozostaje jej ok. 2.700 zł z czego ponosi miesięczne koszty utrzymania syna w G. w wysokości 3.500 zł. SKO zaznaczyło, że strona pomimo deficytu w budżecie domowym nie wskazała, że nie jest w stanie opłacać rat zaciągniętego kredytu. Nie podała również, że posiada niezapłacone zobowiązania. Zatem, zdaniem Kolegium, należy przyjąć, że strona jest w stanie tak dysponować posiadanymi środkami finansowymi, aby nie generować zaległości w opłacaniu opłat dotyczących życia codziennego. W ocenie Kolegium byt skarżącej i jej syna nie jest zagrożony, a jej subiektywne przekonanie, w oparciu o sytuację finansową, dążące do wyzbycia się obciążenia nałożonej opłaty dodatkowej, nie może stanowić uzasadnienia dla wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego. Istotne jest istnienie obiektywnie wyjątkowych okoliczności. Interes ten nie może być wyprowadzony z własnego przekonania, że sytuacja, w jakiej znalazła się strona, w związku z obowiązkiem zapłaty opłaty dodatkowej, jest okolicznością wyczerpującą przesłankę, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p. Zasadą jest bowiem zapłata zobowiązania w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie płatności. Odstąpienie od tej zasady i przyznanie ulgi, z uwagi na to, że odbywa się kosztem środków należnych budżetowi państwa, następuje incydentalnie. Obecny ewentualny brak środków na jednorazową spłatę należności, w świetle okoliczności całokształtu sprawy, nie może przesądzać o pozytywnym załatwieniu żądania i umorzeniu przedmiotowych należności. Zła sytuacja finansowa, nie może być sama w sobie przesłanką do zastosowania ulgi. Oznaczałoby to bowiem, że każdy zobowiązany z tytułu opłaty dodatkowej, znajdujący się w trudnej sytuacji finansowej, spełniałby warunki do udzielenia ulgi. Kolegium wskazało, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia strony, w tym problemów pocovidowych związanych z [...] i [...], ale jest wiedzą powszechną, jakie skutki uboczne powodowało zachorowanie na COVID-19 w tym związane z [...]. Skutki te odczuwalne są przez społeczeństwo do dnia dzisiejszego i nie dotyczą jedynie strony. W tej sytuacji, każdej osobie która chorowała na COVID-19 i ma ww. objawy automatycznie powinno udzielać się ulgi w spłacie.
Ponadto Kolegium, po analizie i ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdziło, że za umorzeniem należności nie przemawia również druga, zawarta w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p, przesłanka, a mianowicie interes publiczny. Zdaniem Kolegium, strona nie udowodniła, że odmowa umorzenia opłaty dodatkowej wpłynie na jej sytuację, w tym znaczeniu, że zagrozi jej egzystencji. Skarżąca nie wskazała, że korzysta z pomocy państwa w jakiejkolwiek formie, pomimo deficytu w dochodach. Zatem należy przyjąć, że jej sytuacja nie jest na tyle zła, że nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań bez pomocy państwa. Względy społeczne wymagają, co do zasady, aby należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej były realizowane.
Kolegium zaznaczyło, że nie kwestionuje okoliczności wskazywanych przez stronę dotyczących niewywiązywania się przez ojca syna z obowiązku alimentacyjnego, jednak uważa, że okoliczność ta nie mieści się w pojęciu interesu publicznego. Zrozumiałym jest, że strona czuje rozgoryczenie postawą ojca syna, jednak nie może odpowiedzialności alimentacyjnej przerzucać na podmiot publicznoprawny w każdej sprawie, w której rozpatrywane są przesłanki istnienia interesu publicznego. Jak wskazują akta sprawy komornik sądowy prowadzi sprawę alimentacyjną, zatem syn strony może mieć realne szanse na odzyskanie zaległych alimentów
Odnosząc się to zarzutów strony, że jej syn nie może podjąć zatrudnienia, Kolegium wskazało, że podejmując decyzję o [...] w G. syn skarżącej miał świadomość, że będzie musiał ponosić koszty utrzymania. Wiedząc jaka jest specyfika [...], musiał liczyć się z tym, że kosztami obciąża matkę.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła:
I. w zakresie działalności organu I instancji:
- obrazę prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 lit. a u.f.p., poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanej, interesu publicznego bądź względów społecznych - pomimo że jej okoliczności osobiste, postawa społeczna, zachowanie po powzięciu informacji o nieuiszczonym abonamencie wskazują na istnienie ważnego interesu skarżącej;
- obrazę przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i bezkrytyczną ocenę materiału dowodowego będącego podstawą wydania decyzji, a w szczególności: nieuwzględnienie postawy i zachowania skarżącej po powzięciu informacji o nieuiszczonym abonamencie, nieuwzględnienie jej trudnej sytuacji osobistej, nieuwzględnienie faktu pogorszenia się stanu zdrowia skarżącej na skutek przebytej infekcji covid-19;
II. w zakresie działalności organu II instancji:
- obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 lit. a u.f.p., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanej, interesu publicznego bądź względów społecznych - pomimo że jej okoliczności osobiste, postawa społeczna, zachowanie po powzięciu informacji o nieuiszczonym abonamencie wskazują na istnienie ważnego interesu skarżącej.
- obrazę przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77, 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i bezkrytyczną ocenę materiału dowodowego będącego podstawą wydania decyzji, a w szczególności: nienadanie wydźwięku pogorszeniu się zdrowia skarżącej, nienadanie wydźwięku trudnej sytuacji materialnej skarżącej, nieuwzględnienie postawy i zachowania skarżącej, po powzięciu informacji o nieuiszczonym abonamencie.
- obrazę przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że na skutek obrazy prawa materialnego i procesowego decyzję organu I instancji należało uchylić.
Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o: 1) uchylenie decyzji organów obu instancji, 2) zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia ulgi, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., 3) zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W ocenie skarżącej, organ II instancji, jak i organ I instancji zdają się utożsamiać interes zobowiązanej i interes publiczny jedynie z interesem ekonomicznym gminy Wrocław, pomijając cały szereg okoliczności związanych ze sprawą. W jej ocenie elementem interesu publicznego jest promowanie i nagradzanie - przez państwo bądź jednostki samorządu terytorialnego - postaw prospołecznych, czy też wywiązywania się ze swoich obowiązków w stosunku do organów administracji w sposób niebudzący zastrzeżeń. W tym aspekcie należy mieć na względzie, że skarżąca od wielu lat zamieszkuje w obrębie strefy płatnego parkowania, a do 2023 r. nigdy nie uchybiła obowiązkowi opłaty abonamentu. Co więcej, wobec skarżącej nigdy nie toczyło się postępowanie karne bądź karnoskarbowe. Skarżąca podkreśliła, że samodzielnie utrzymuje siebie i finansuje [...] swojego syna.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem w toku badania legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Kontroli Sądu została poddana decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia nieuiszczonych opłat za parkowanie w łącznej wysokości 3.734,30 zł. Problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.). W art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.d.p. zawarto ogólną regułę, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Za nieuiszczenie takiej opłaty za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za postój w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Użycie słowa "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Stwierdzenie okoliczności faktycznej polegającej na nieuiszczeniu opłaty parkingowej jest wystarczające dla ustalenia treści stosunku prawnego – obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w określonej wysokości. Opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. (por. wyroki NSA: z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2116/19, z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1345/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Należy również podkreślić, że rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ działa w ramach uznania administracyjnego. Skoro umorzenie w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. opłaty dodatkowej oparte jest na uznaniu administracyjnym, to do organu administracyjnego należy ostatecznie wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy (konsekwencji prawnych), w określonym stanie prawnym i faktycznym. Decydując na zasadzie uznania administracyjnego, organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny decydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego i słusznego interesu publicznego. Z woli ustawodawcy sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu obejmuje ocenę przestrzegania przez organy procedury normowanej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość oceny, w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości publicznoprawnej. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznego rozstrzygania o umorzeniu należności. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
W art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p. ustawodawca wskazał dwie przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych: ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Pojęcia te stanowią klauzule generalne. Cechą immamentną klauzul generalnych jest to, że odsyłają do ocen.
W orzecznictwie sądów wyrażany jest pogląd, który Sąd podziela, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Przy czym pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonych należności, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w konsekwencji, czy spłata zaległości, o umorzenie której wnosi zobowiązany, nie nastąpi kosztem zaspokojenia podstawowych potrzeb zobowiązanego i jego rodziny. Z kolei przesłankę "interesu publicznego" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyroki WSA: w Opolu z 28 lipca 2021 r., sygn. I SA/Op 248/21, w Warszawie z 13 lutego 2019 r., sygn. V SA/Wa 630/18, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi także wątpliwości, że interpretując ustawowy termin "interes publiczny" należy uwzględnić zasady konstytucyjne, w tym m.in. zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji). Sąd stwierdza, biorąc pod uwagę przywołane zapatrywanie oraz treść art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., że brak jest podstaw prawnych do zawężania wykładni użytych przez ustawodawcę pojęć "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" wyłącznie do aspektu finansowego i oceny zdolności płatniczych strony postępowania do uiszczenia należności. Ustawodawca bowiem tego rodzaju ograniczenia nie wprowadził do hipotezy normy prawnej powołanego przepisu. Tym samym, przy ustalaniu wystąpienia wymienionych przesłanek prawnych uprawniających do umorzenia w konkretnej sprawie, w szczególności przesłanki interesu publicznego, organ nie może pominąć ogólnych racji wyższego rzędu, obiektywnie istniejących, co oznacza, że powinien respektować chronione konstytucyjnie wartości, mieszczące się w standardach demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 22 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 267/15).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organy naruszyły prawo w zakresie wystarczającego zbadania i oceny wystąpienia przesłanek umorzenia. W sprawie organy obu instancji stwierdziły, że nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia. W ocenie Sądu organy podejmując takie wnioski nie uwzględniły materiału dowodowego sprawy i pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty wskazywane przez stronę.
Zdaniem Sądu, sytuacja materialna skarżącej została oceniona przez organy w sposób dowolny w kontekście jej aktualnych możliwości płatniczych. Jak już wyżej wskazano ważny interes zobowiązanego nie może być ograniczony tylko do sytuacji nadzwyczajnych, ale dotyczy również normalnej sytuacji ekonomicznej, wysokości uzyskiwanych przez zobowiązanego dochodów oraz wydatków, jak również winien uwzględniać czy zapłata należności w konkretnych okolicznościach nie spowoduje nadmiernego obciążenia finansowego, czy innych ciężkich skutków. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim zdolność do utrzymania się. W ocenie Sądu organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że z osiąganego dochodu, skarżąca musi zaspokoić wszystkie podstawowe potrzeby życiowe, w tym m.in. wydatki na ubrania, higienę osobistą czy środki czystości, które to wydatki organy pominęły. Istotnym kosztem, który skarżąca musi ponosić jest także koszt utrzymania syna [...] w G. (jak podała skarżąca - 3.500 zł miesięcznie). W kontekście argumentacji SKO, zgodnie z którą syn skarżącej podejmując decyzję o [...] w G. miał świadomość, że będzie musiał ponosić koszty utrzymania, należy zwrócić uwagę na art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809 ze zm.), zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W konsekwencji należało zatem także uwzględnić wydatki związane z utrzymaniem syna [...] w G., a jeżeli organy miały wątpliwości co do wysokości tych kosztów utrzymania to powinny były wezwać skarżącą do ich udokumentowania.
Odnośnie przesłanki interesu publicznego SKO zawarło w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia ogólne sformułowania definiujące interes publiczny, jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze przestrzeganie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, czy ochrona moralności publicznej, nie analizując wystarczająco tych treści w kontekście wszystkich okoliczności sprawy, na które wskazywała skarżąca. Zabrakło tym samym szczegółowej analizy okoliczności powstania obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej w kontekście interesu publicznego, z którego wynika konstytucyjna zasada zaufania obywatela do państwa. Podkreślić należy, że opłata dodatkowa została naliczona w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie pojazdu w miejscu zamieszkania skarżącej, gdzie skarżąca systematycznie parkuje i – jak wskazała – wykupuje corocznie abonament. W sprawie dodatkowa opłata jest następstwem opóźnienia strony w "przedłużeniu" abonamentu. Istotne jest przy tym, że strona wykupiła abonament na kolejny okres od 13 marca 2023 r. do 12 marca 2024 r., a zatem jeszcze przed skierowaniem do niej zawiadomień o nieuiszczeniu opłaty. Ponadto, zdaniem Sądu, dokonywanie kontroli uiszczenia opłaty za parkowanie w kilkudniowych odstępach w okresie od 20 stycznia 2023 r. do 24 lutego 2023 r. pojazdu zaparkowanego w tym czasie przy ul. [...] (poza dwoma przypadkami, kiedy zaparkowany był przy ul. [...] i [...]) bez jakiejkolwiek informacji, czy to za wycieraczką samochodu, czy pisemnej, o braku opłaty parkingowej i w konsekwencji naliczenie opłaty dodatkowej w kwocie 3.734,30 zł, narusza zasadę zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji i art. 8 k.p.a.). W sprawie skarżąca powołał się także na problemy z [...], które są następstwem przebytego Covid-19 i przedłożyła na potwierdzenie tej okoliczności zaświadczenie lekarskie. Argumentacja SKO, zgodnie z którą strona mając świadomość swojego stanu zdrowia powinna odpowiednio dostosować swoją aktywność życiową i dochować należytej staranności, jest sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu w sprawie istotne jest to, że skarżąca nie uchyla się od uiszczania opłat i wykupuje abonament corocznie, co świadczy o tym, że dochowuje należytej staranności w dbałości o swoje sprawy, a właśnie kłopoty z [...] mogły spowodować spóźnienie w wykupieniu abonamentu. Zestawienie treści zarzutów skarżącej z argumentacją organów skłania zatem do konstatacji, że nie rozpatrzono wyczerpująco w zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji twierdzeń skarżącej w celu zbadania, czy w okolicznościach konkretnej sprawy występuje przesłanka interesu publicznego, umożliwiająca w ramach uznania administracyjnego umorzenie zaległości. Zdaniem Sądu analiza taka nie może odwoływać się tylko do ogólnych twierdzeń i przyjmowanego sposobu rozumienia interesu publicznego. W sprawie istotne jest to, że opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie została naliczona w związku z dokonywaniem kontroli w kilkudniowych odstępach samochodu zaparkowanego w miejscu zamieszkania skarżącej, bez jakiejkolwiek informacji o nieuiszczeniu tej opłaty, w sytuacji, gdy skarżąca corocznie kupowała abonament parkingowy. Niezbędne jest też wskazanie na cel ustanowienia strefy płatnego parkowania (SPP) i wprowadzenia opłat za parkowanie w strefie w wyznaczonych miejscach. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 2udp wskazał cel ustalania SPP, stanowiąc, że Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Sąd zwraca uwagę, że strona korzysta z miejsca parkingowego w SPP niejako "na stałe" a nie rotacyjnie, ponieważ tam mieszka (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 313/24).
Podsumowując, Sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia zasad procedowania, w tym określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobligowany będzie uwzględnić stanowisko Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.