III SA/WR 215/19

III SA/Wr 215/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 163/20 - Wyrok NSA z 2023-04-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1947
art. 45
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: starszy specjalista Katarzyna Jastrzęska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie żądania udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. z dnia [...] stycznia 2019 r.; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M.K. (dalej: strona, skarżąca) jest postanowienie
Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, Dyrektor IAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. (dalej: organ I instancji, NDUCS) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie żądania udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji działając na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1947 ze zm., dalej: uKAS), zażądał od strony:
- udzielenia pisemnych informacji, czy w dacie przeprowadzenia przez funkcjonariuszy DUCS kontroli ([...] maja 2017 r.) strona wynajmowała/wydzierżawiała lokal (lub jego część) przy ul. O. we W. innym podmiotom, a jeżeli tak, to zażądał wskazania tych podmiotów oraz
- przekazania kopii dokumentów dotyczących ww. zdarzeń (umów lub dokumentacji rachunkowej: faktur VAT, dowodów płatności wystawionych w związku z tymi umowami).
Swoje żądanie uzasadniał organ koniecznością pozyskania informacji i dokumentów w związku z ujawnieniem urządzeń do gier poza kasynem gry w rozumieniu przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) i podejrzeniem, że na urządzeniach tych rozgrywane były gry hazardowe. Wyjaśnił NDUCS, że funkcjonariusze celni DUCS [...] maja 2017 r., działając na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), przeprowadzili w lokalu znajdującym się we W. przy ul. O., kontrolę doraźną w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W wyniku podjętych czynności stwierdzono, iż w lokalu znajdują się urządzenia do gier, które po przeprowadzeniu na nich gier kontrolnych w drodze eksperymentu spełniały definicyjne przesłanki gier na automatach z art. 2 ust. 3 u.g.h., a prowadzenie takiej działalności bez stosownej koncesji jest zagrożone sankcją nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Wskazał NDUCS, że z uwagi na powyższe niezbędne jest pozyskanie dodatkowych dowodów w sprawie w celu jednoznacznego ustalenia strony postępowania podatkowego.
Dalej organ I instancji stwierdził, że żądane informacje i dokumenty są niezbędne do ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15 uKAS oraz są one związane ze zdarzeniami mającymi bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych.
W zażaleniu strona zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu rażące naruszenie art. 45 ust. 1 i 3 uKAS w zw. z art. 165b § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2018, poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) poprzez błąd w zakresie ustaleń faktycznych polegający na przyjęciu, że strona urządzała [...] maja 2017 r. gry hazardowe na automatach oraz wskazała, że w sprawie z uwagi na upływ czasu nie ma podstaw do wszczynania postępowania.
DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 45 uKAS, organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 oraz z 2018r., poz. 138), a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą. Wskazał, że zadaniami tymi, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8 ustawy o KAS, jest min. realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast w art. 91 u.g.h. ustawodawca ustanowił, że do gier pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacji podatkowej, co oznacza, że należności te należy zaliczyć do kategorii niepodatkowych należności budżetowych, dlatego też mają do nich zastosowanie również przepisy wymienione w art. 45 uKAS. Zatem organ podatkowy I instancji mógł w przedmiotowej sprawie zastosować tryb z art. 45 uKAS i wystosować do strony w formie postanowienia wezwanie o udostępnienie posiadanych przez stronę informacji i/lub dokumentów.
Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że w zaskarżonym postanowieniu organ I instancji wskazał szczegółowo zakres informacji i dokumentów, które powinny być przekazane oraz wskazał okoliczności z których wynika konieczność ich pozyskania. Dlatego, w ocenie DIAS biorąc pod uwagę ww. przepisy prawa, zasadne było wydanie zaskarżonego postanowienia w sprawie udzielenia informacji i udostępnienia dokumentów z żądaniem udzielenia informacji i przedłożenia dokumentów.
Odpowiadając na zarzuty zawarte w zażaleniu organ II instancji stwierdził, że nie nastąpiło naruszenie art. 45 ust. 1 i 3 uKAS. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, do zadań KAS należy, między innymi: realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy. Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 u.g.h., ustawa ta określa także zasady opodatkowania podatkiem od gier hazardowych. Natomiast stosownie do art. 89 u.g.h., Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej; za organizowanie gier hazardowych bez zezwolenia, które zaliczają się do grupy niepodatkowych należności budżetowych skarbu państwa. Odnośnie naruszenia art. 165b § 1 O.p., DIAS wyjaśnił, że w sprawie nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie, a organ korzysta z uprawnień z art. 45 uKAS.
W skardze skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia NDUCS, zarzuciła;
- naruszenie art. 45 ust. 1 uKAS, poprzez jego wadliwe zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem przepis ten nie stanowi podstawy do złożenia wyjaśnień przez stronę;
- naruszenie art. 187 § 3 O.p. poprzez żądanie dostarczenia dokumentacji, pomimo posiadanych przez organ materiałów pozwalających na określenie strony w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej z art. 89 u.g.h.;
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że na podstawie ustaleń organu można wszcząć postepowanie na podstawie art. 107 kodeksu karnego skarbowego oraz art. 89 u.g.h., a organ nie sprecyzował do jakiego typu postepowania niezbędna jest żądana dokumentacja. Argumentowała strona, że z treści art. 45 uKAS nie wynika, że organ może żądać pisemnych informacji czy wyjaśnień. Zdaniem strony żądanie organu wykracza poza zakres przepisu i stanowi obejście regulacji dotyczących składania wyjaśnień lub zeznań, w tym prawa do odmowy odpowiedzi na pytanie. Ponadto sam organ wskazał, że posiada wszystkie niezbędne materiały dowodowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność żądania od skarżącej, na podstawie art. 45 ust. 1 uKAS udzielenia pisemnych informacji i przedłożenia dokumentów. Zdaniem skarżącej brak jest podstaw do takiego żądania na podstawie art. 45 ust. 1 uKAS, gdyż przepis ten nie upoważnia do żądania informacji czy wyjaśnień, a ponadto organ dysponuje niezbędnymi informacji dla prowadzenia postepowania. Zdaniem natomiast DIAS przepis stanowi podstawę do wystąpienia do strony o informacje i dokumenty w ramach realizacji zadań KAS, do których m.in. należy realizacja dochodów z niepodatkowych należności budżetowych, którymi są kary pieniężne.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia stwierdził, że w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa, tj. art. 45 uKAS. W ocenie Sądu organ żądając od strony udzielenia informacji/wyjaśnień przekroczył kompetencje przyznane ww. przepisem organom KAS, a w przypadku żądania udostępnienia przez stronę dokumentów organ naruszył granice zakreślone przepisem dotyczące realizacji tego uprawnienia.
Na wstępie niezbędne jest jednak przywołanie przepisu art. 45 ust. 1 uKAS w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie. Z treści postanowienia organu II instancji wynika bowiem, że organ powołuje i omawia ww. przepis w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 2354). Zmiana przepisu wprowadzona niniejszą ustawą ma istotne znaczenie dla oceny kompetencji organów KAS, co do możliwości żądania udostępnienia (udzielenia) przez stronę informacji, a odnośnie udostępnienia dokumentów zawierających informacje wyznacza granice, co do możliwości formułowania takiego żądania oraz granice treści informacji zawartych w dokumentach.
Podkreślenia wymaga, że przepisy kompetencyjne - przyznające organom administracji publicznej określone uprawnienia i obowiązki wymagają ścisłej interpretacji. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasada ta znajduje wyraz w przepisach proceduralnych, m.in. w zasadzie legalizmu zawartej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego czy w art. 120 O.p. Powyższe oznacza to, że organ administracji publicznej w obrębie przyznanych mu zadań publicznoprawnych powinien realizować swoje kompetencje ściśle według przepisu prawa. Zasada ta wyklucza jakiekolwiek rozszerzenie uprawnień organów.
Zgodnie ze zmianą wprowadzoną art. 1 ust. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej uKAS, która weszła w życie 2 stycznia 2019 r., art. 45 ust. 1 uzyskał następujące brzmienie:
1. Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe. (podkreśl. Sądu)
A dalej w art. 45 ust. 2 – 7 uKAS przewidziano, że
2. Organ KAS nie może żądać dokumentów i informacji, do których ma dostęp.
3. Informacje i dokumenty, o których mowa w ust. 1, są udostępniane nieodpłatnie na podstawie postanowienia organu KAS, w terminie i formie określonych przez ten organ. Termin ten powinien uwzględniać zakres żądanych informacji oraz stopień ich skomplikowania. W uzasadnieniu postanowienia należy wskazać okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji.
4. Naczelnicy urzędów celno-skarbowych mogą wykonywać czynności, o których mowa w ust. 1, także poza terytorialnym zasięgiem ich działania.
5. Obowiązek udostępnienia dokumentów i informacji, o którym mowa w ust. 1, dotyczy również dokumentów elektronicznych, o których mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570, z 2018 r. poz. 1000, 1544 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 60 i 534).
6. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 3, przysługuje zażalenie. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
7. Organ KAS może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10 000 zł na podmiot, który, pomimo prawidłowego wezwania, w wyznaczonym terminie nie udostępnił dokumentów lub nie udzielił informacji, o których mowa w ust. 1 i 5, lub udzielił ich w niepełnym zakresie. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
W brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2019 r. art. 45 ust. uKAS przewidywał natomiast, że organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922), a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą. (podkreśl. Sądu).
W ocenie Sądu przepis art. 45 ust. 1 uKAS w brzmieniu po zmianie, nie zawiera w swojej treści kompetencji dla organów KAS do występowania do wskazanych w nim podmiotów o udostępnienie/udzielenie informacji o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego.
W przepisie ustawodawca wyraźnie wskazał na kompetencję organów KAS do "przetwarzania" informacji określonej treści – "Organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe (...)". Niewątpliwie pojęcie przetwarzanie nie jest tożsame z pojęciem zbierania i nie ma podstaw dla ich tożsamego traktowania.
Ponieważ w ustawie o KAS pojęcie "przetwarzać/przetwarzanie" nie zostało zdefiniowane, należy przyjąć, że termin ten nie wymagał definicji legalnej. A zatem wyjaśniając jego znaczenie należy w pierwszej kolejności odwołać się do wykładni językowej, według której, w braku ustawowej definicji danego terminu, organy stosujące prawo przyjmują, że określenie to zostało użyte przez prawodawcę zgodnie z jego poprawnym, podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniem. Dokonując wykładni językowej przepisów prawa, należy zatem zawsze brać pod uwagę przy ustalaniu znaczenia użytych słów w ustawie, ich powszechnie przyjęte rozumienie w języku polskim. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego pod redakcją prof. dr M.Szymczaka "przetwarzać" to:
1. przerabiać coś, przeobrażać, przekształcać coś twórczo;
2. zmieniać coś, nadając inny kształt, wygląd, inną postać, formę;
3. opracować zebrane dane, informacje itp., wykorzystując technikę komputerową
Przyjmując powyższe znaczenie pojęcia przetwarzać/przetwarzanie, w ocenie Sądu przyznana organom KAS w art. 45 ust. 1 kompetencja w zakresie przetwarzania informacji (określonej treści i w określonym celu wskazanym w przepisie) oznacza, że organy KAS mają prawo dokonywać operacji/ przekształcać/opracowywać informacje już przez nie posiadane, będące w ich posiadaniu, pozyskane w ramach innych kompetencji ustawowych. Przepis ten nie zawiera natomiast upoważnienia (kompetencji) dla organu do występowania o udzielenie przez dane podmioty na żądanie organów KAS informacji.
Zwraca Sąd uwagę, że w ustawie o KAS pojęcie "przetwarzania" występuje w bardzo wielu przepisach. Obok szeregu regulacji odwołujących się do przetwarzania danych osobowych (te Sąd pominie, ponieważ dane osobowe podlegają odrębnym regulacjom), ustawodawca w uKAS normując określone kompetencje organów KAS wyraźnie wyodrębnia kompetencję do pozyskiwania/zbierania informacji/wyjaśnień (prawo do żądania ich udzielenia) od kompetencji przetwarzania informacji/wyjaśnień/danych. Takie rozróżnienie jest m.in. w art. 35 ust. 3 pkt 2, art. 113 ust. 1, art. 127 ust. 1.
Rozdział 5 uKAS zatytułowany jest "Szczególne uprawnienia organów Krajowej Administracji Skarbowej oraz funkcjonariuszy Służby celno-Skarbowej" i w art. 113 ust. 1 wskazano, że w "1. W celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 13-16a i 16c oraz art. 14 ust. 1 pkt 7, oraz ścigania przestępstw na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych właściwe organy KAS, na potrzeby realizacji czynności określonych w niniejszym przepisie, w art. 114-117, art. 118 ust. 1-17, art. 119 ust. 1-10, art. 120 ust. 1-6, art. 122-126, art. 127 ust. 1-5, art. 127a ust. 1, 2 i 6-12, art. 128 ust. 1 oraz art. 131 ust. 1, 2 i 5, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 114-126, art. 127 ust. 1-5 i art. 127a ust. 1-12, mogą uzyskiwać, gromadzić, przetwarzać i wykorzystywać: (...)" (podkreśl. Sądu).
Z kolei w art. 127 ust. 1 pkt 1 wskazano: "1. W zakresie niezbędnym do realizacji zadań, o których mowa w art. 113 ust. 1, Szef Krajowej Administracji Skarbowej oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego mogą:
1) uzyskiwać informacje i dane, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać i przetwarzać, w tym dane osobowe, bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą;
2) nieodpłatnie uzyskiwać, gromadzić i przetwarzać dane ze zbiorów danych, w tym zbiorów danych osobowych, prowadzonych przez organy władzy publicznej oraz państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne." (podkreśl. Sądu).
Zauważa również Sąd, że wraz ze zmianą w art. 45 ust. uKAS rodzaju uprawnienia (zbieranie i gromadzenie zastąpiono przetwarzaniem), zmianie uległ też zakres ustawowych zadań w ramach których uprawnienie to jest realizowane, przetwarzanie informacji dopuszczalne jest w ramach szerszego zakresu zadań ustawowych z art. 2 uKAS.
W świetle poczynionych rozważań, w ocenie Sądu organy w sprawie żądając od strony udzielenia określonych informacji i wyjaśnień przekroczyły przyznane im w art. 45 ust. 1 uKAS kompetencje.
Podjętej oceny nie zmienia redakcja ust. 3, ust. 5 i ust. 7 art. 45 uKAS, ponieważ nie stanowią one podstawy kompetencyjnej organów, co do prawa żądania udzielenia informacji. Dalsze ustępy art. 45 odwołują się do ust. 1 art. 45, a ten, jak już Sąd wyjaśnił nie zawiera uprawnienia do żądania udzielenia informacji.
Odnośnie natomiast żądania przez organ udostępnienia dokumentów zawierających informacje dotyczące najmu/dzierżawy lokalu oraz dokumentów rachunkowych, to w ocenie Sądu organ zastosowała przepis art. 45 ust. 1 uKAS w sposób nieprawidłowy.
Przepis przewiduje, że organy KAS w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą występować do osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą - o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe - o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego.
W obecnym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że organy KAS w celu realizacji wskazanych w przepisie zadań, mogą występować o udostępnienie dokumentów zawierających informacje mające wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, a do takich należą kary pieniężne z art. 89 u.g.h.
Nie ulega wątpliwości, że art. 45 ust. 1 uKAS jest szczególną formą działania organu umożliwiającą organom przetwarzanie określonych informacji i żądanie udostępnienia dokumentów zawierających określone informacje. Jednakże korzystanie z tej formy działania jest obwarowane ograniczeniami. Podstawowe ograniczenie wynika już z faktu, że organ określone przepisem cele realizuje poza jakimkolwiek postępowaniem (podatkowym czy administracyjnym), a tym samym organ nie ma uprawnień do podejmowania czynności, które są właściwe i zastrzeżone dla prowadzenia postępowania. Skoro jest to szczególny tryb, to także szczególne warunki ciążą na organie.
Z treści postanowienia wynika, że organ jako uzasadnienie żądania dokumentów zawierających dane informacje powołuje się na gromadzenie dowodów w sprawie. Jak wskazał NDUCS w postanowieniu "Z uwagi na powyższe niezbędnym jest pozyskanie dodatkowych dowodów w sprawie w celu jednoznacznego ustalenia strony postępowania podatkowego".
W ocenie Sądu organ wyszedł poza przyznane mu przepisem uprawnienia. Art. 45 ust. 1 uKAS nie uprawnia do gromadzenia dowodów. Prowadzenie postępowania dowodowego i gromadzenie dowodów jest dopuszczalne wyłącznie w ramach prowadzonego postępowania (podatkowego czy administracyjnego) zgodnie z zasadami normującymi to postępowanie. Nie jest natomiast dopuszczalna sytuacja, kiedy organ zbiera dowody jeszcze przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania i to pod rygorem kary pieniężnej. Zauważa Sąd, że w samej treści art. 45 ust. 1 uKAS ustawodawca mówi wyłącznie o informacjach, a nie o dowodach. Skoro nie jest prowadzone żadne postępowanie, to organ nie może zbierać żadnych dowodów. W praktyce taki sposób działania "poza postępowaniem", mógłby prowadzić do pozbawienia strony postępowania jej praw procesowych w przypadku późniejszego wszczęcia postępowania. Z kolei jeżeli organ wszczął już postępowanie wobec innego podmiotu, to ma możliwość pozyskiwania dowodów na potrzeby tego postępowania również od innych osób (np. świadków), ale następuje to również z zachowaniem reguł i gwarancji postępowania.
W niniejszej sprawie organ wskazuje na poszukiwanie dowodów potwierdzających kto jest stroną postępowania w przedmiocie nałożenia kary z art. 89 u.g.h., czyli de facto organ zbiera dowody odnośnie tego, kto jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem, co stanowić winno element postępowania. Jednocześnie organ powołuje się na okoliczności ujawnienia automatów w lokalu, najmowanym przez stronę. W ocenie Sądu organ dysponując określonymi informacjami ma już możliwość wszczęcia postępowania i poczynienia ustaleń z poszanowaniem reguł procedury (postępowanie w wypadku, gdy okaże się bezprzedmiotowe można umorzyć). Nie jest natomiast dopuszczalne pominięcie właściwego dla zbierania dowodów trybu i stosowanie przepisu art. 45 uKAS.
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organ art. 45 ust. 1 uKAS Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił oba postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.