III SA/Wr 211/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające dofinansowania PFRON na remont łazienki, uznając błędną wykładnię przepisów przez organy administracji.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dofinansowania z PFRON na likwidację barier architektonicznych (remont łazienki) dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji dwukrotnie odmawiały, powołując się na rozpoczęcie prac przed zawarciem umowy. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając błędną wykładnię § 9 ust. 4 rozporządzenia, który wyłącza dofinansowanie tylko w przypadku poniesienia kosztów przed przyznaniem środków, a nie samego wykonania prac.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) na likwidację barier architektonicznych w postaci remontu łazienki. Skarżący, posiadający znaczny stopień niepełnosprawności, wnioskował o dofinansowanie, jednak organy uznały, że prace zostały wykonane przed zawarciem umowy o dofinansowanie, co zgodnie z ich interpretacją § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, wykluczało przyznanie środków. Sąd administracyjny, po analizie akt sprawy i przepisów, uznał tę interpretację za błędną. Podkreślił, że przepis ten wyłącza dofinansowanie jedynie w przypadku poniesienia kosztów przed przyznaniem środków i zawarciem umowy, a nie samego wykonania prac. Sąd zwrócił uwagę, że organy administracji dwukrotnie wcześniej uchylały podobne decyzje, wskazując na potrzebę indywidualnej oceny i prawidłowej wykładni przepisów. W niniejszej sprawie, mimo ukończenia remontu, prace i materiały nie zostały jeszcze opłacone przez stronę. Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego oraz zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i zasady wzbudzania zaufania, i w konsekwencji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoczęcie prac przed zawarciem umowy nie wyklucza dofinansowania, jeśli koszty nie zostały jeszcze poniesione przez wnioskodawcę. Kluczowe jest, aby koszty nie zostały poniesione przed przyznaniem środków i zawarciem umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 9 ust. 4 rozporządzenia wyłącza dofinansowanie tylko w przypadku poniesienia kosztów przed przyznaniem środków i zawarciem umowy, a nie samego wykonania prac. Interpretacja organów była zbyt rozszerzająca.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
ustawa o rehabilitacji art. 35a § 1 pkt 7 lit d
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
rozporządzenie art. 9 § 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
Dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie. Sąd interpretuje to ściśle, wykluczając dofinansowanie tylko gdy koszty zostały poniesione przed tymi zdarzeniami, a nie samo wykonanie prac.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wzbudzania zaufania do organów administracji.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia § 9 ust. 4 rozporządzenia przez organy administracji, które wykluczyły dofinansowanie z powodu wykonania prac przed zawarciem umowy, mimo że koszty nie zostały poniesione. Organy nie odniosły się do zebranych dowodów i nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób zgodny z zasadami k.p.a. Organ odwoławczy dwukrotnie wcześniej uchylał podobne decyzje, wskazując na potrzebę prawidłowej wykładni przepisów.
Godne uwagi sformułowania
nie można wywieść, że wykonanie prac remontowych stało na przeszkodzie uzyskaniu dofinansowania środki finansowe są przekazywane na realizację zadania dokonywanego w czasie przyszłym w stosunku do daty zawarcia umowy o finansowanie nieuprawnione jest stosowanie w tym przypadku wykładni rozszerzającej Przepis ten literalnie posługuje się kryterium sfinansowania prac przez wnioskodawcę, a nie ich wykonania. brak jest możliwości finansowania zadań zrealizowanych przed datą zawarcia umowy o finansowanie
Skład orzekający
Barbara Ciołek
przewodniczący
Kamila Paszowska-Wojnar
sprawozdawca
Magdalena Jankowska-Szostak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej dotyczącego dofinansowania z PFRON na likwidację barier architektonicznych, zwłaszcza w kontekście rozpoczęcia prac przed zawarciem umowy i poniesieniem kosztów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji konkretnego przepisu rozporządzenia. Może być pomocne w podobnych sprawach dotyczących dofinansowania z PFRON.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji mogą błędnie interpretować przepisy, prowadząc do frustracji obywateli. Pokazuje też rolę sądów administracyjnych w korygowaniu tych błędów i ochronie praw osób niepełnosprawnych.
“Remont łazienki z PFRON: Czy wykonanie prac przed umową przekreśla dofinansowanie? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 211/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-01-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-05-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Barbara Ciołek /przewodniczący/ Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/ Magdalena Jankowska-Szostak Symbol z opisem 6539 Inne o symbolu podstawowym 653 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 926 par. 9 ust. 4 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - t. j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO.RN/41/1/24 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kamiennej Górze z dnia 27 grudnia 2023 r. nr 1/2023. Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. K. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 22 marca 2024 r. nr SKO.RN/41/1/24, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kamiennej Górze działającego w imieniu Starosty Kamienieckiego (dalej: organ I instancji, PCPR) z 27 grudnia 2023 r. nr 1/2023 odmawiającą stronie przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) w celu likwidacji barier architektonicznych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 8 lipca 2021 r. skarżący zwrócił się o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych w postaci remontu łazienki i przystosowania jej dla osoby niepełnosprawnej. Do wniosku załączono kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 czerwca 2021 r. zaliczającego skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie stało się ostateczne i prawomocne z dniem 14 czerwca 2021 r. Sprawa prowadzona z wniosku skarżącego była już dwukrotnie przedmiotem rozpatrzenia przez organ odwoławczy, w wyniku czego dwukrotnie uchylono rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazano je do ponownego rozpoznania. U podstaw powyższych decyzji leżało zapatrywanie, że prezentowane przez organ I instancji stanowisko, iż nie jest możliwe udzielenie dofinansowania z powodu wykonania prac remontowych łazienki przed zawarciem umowy o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, jest nieprawidłowe. Kolegium podniosło, że z treści § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane z środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej: rozporządzenie), nie można wywieść, aby wykonanie prac remontowych stało na przeszkodzie uzyskaniu dofinansowania. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że słuszny interes strony i indywidualne okoliczności dot. skarżącego powinny zostać ocenione przez organ I instancji w granicach uznania administracyjnego. Decyzją z 27 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego dofinansowania. W uzasadnieniu wskazano, że w toku ponownego postępowania PCPR wystąpił do wykonawcy robót budowlanych o przedstawienie faktur, które dokumentują poniesione koszty zakupu materiałów wykorzystanych do wykonania prac remontowych. Z przedstawionych przez wykonawcę faktur wynika zaś, że zakup części materiałów budowlanych nastąpił w maju 2021 r. czyli w momencie, w którym skarżący w świetle prawa nie był jeszcze osobą niepełnosprawną, tj. nie posiadał orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które uprawnia do otrzymania środków z PFRON. Dalej organ I instancji podaje, że z pisma wykonawcy robót wynika, iż koszty zakupu zostały przez niego poniesione, a ponadto do remontu wykorzystane zostały również materiały, które miał on wcześniej zakupione na potrzeby swojej działalności budowlanej, co sprawia, że PCPR nie jest w stanie ich oszacować. Koszt wykonania robót - jak wynika z faktury za wykonaną usługę - wyniósł 29.919,92 zł. W wyniku rozpoznania odwołania z 6 stycznia 2024 r., SKO w Jeleniej Górze decyzją z 22 marca 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., - dalej: k.p.a.), art. 35a ust. 1 pkt 7 lit d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji) oraz § 9 ust. 4 rozporządzenia. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, SKO podniosło, że problem w załatwieniu sprawy skarżącego pojawił się, gdy podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 28 lipca 2021 r., pracownicy organu I instancji stwierdzili, że prace polegające m.in. na likwidacji progów, zlikwidowaniu wanny, zamontowaniu uchwytów dla niepełnosprawnych, wymianie instalacji wodno-kanalizacyjnej, zbiciu płytek ściennych i podłogowych, zostały wykonane, a do wykonania pozostało zamontowanie kabiny prysznicowej oraz zbicie progu balkonowego. W trakcie kolejnej wizji lokalnej w mieszkaniu skarżącego w dniu 12 czerwca 2023 r. stwierdzono, że remont łazienki został ukończony. Dalej Kolegium wyliczyło, że faktury przedstawione przez wykonawcę dokumentujące zakup materiałów budowlanych datowane są na okres od 10 maja 2021 r. do 11 czerwca 2021 r. oraz opiewają na łączną kwotę 9.029,53 zł, zaś faktura z dnia 31 lipca 2021 r. za wykonane prace remontowe opiewa na łączną kwotę 29.919,92 zł Dodatkowo z oświadczenia wykonawcy wynika, że część materiałów wykorzystanych podczas remontu została wcześniej zakupiona na potrzeby własne działalności wykonawcy. Wobec braku protokołu odbioru końcowego, organ przyjął, że całość prac została wykonana z dniem wystawienia faktury za wykonane prace remontowe tj. 31 lipca 2021 r., przy czym nie kwestionował konieczności wykonania tych prac. Jednakże zdaniem Kolegium dofinansowanie realizacji zadania jak w rozpatrywanym przypadku może nastąpić wyłącznie po podpisaniu umowy o jego udzielenie i na wydatki związane z jego realizacją. Środki finansowe są przekazywane na realizację zadania dokonywanego w czasie przyszłym w stosunku do daty zawarcia umowy o finansowanie. Wynikać ma to z tego, że istotą finansowania ze środków PFRON jest przekazanie beneficjentowi środków pieniężnych przeznaczonych na sfinansowanie zadania, w wyniku czego beneficjent poniesie wydatki, o których wysokości i strukturze decyduje dysponent udzielający finansowania, co oznacza, że brak jest możliwości finansowania realizacji zadań zrealizowanych przed datą zawarcia umowy o finansowanie. Wobec tego zdaniem organu brak jest podstawy prawnej do przyznania stronie przedmiotowego finansowania. W skardze na powyższą decyzję SKO strona zażądała zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie skarżącemu dofinansowania z środków PFRON na remont łazienki w ramach likwidacji barier architektonicznych w oparciu o wniosek z dnia 8 lipca 2021 r. w wysokości 25.992,45 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie następujących przepisów: 1) art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę całości materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania przed organem I instancji i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że skarżący poniósł koszty usuwania barier architektonicznych w celu przystosowania mieszkania do jego niepełnosprawności oraz do przyjęcia, że skarżący nie udokumentował odpowiednio, iż jego wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków PFRON jest zasadny, podczas gdy pomimo wykonania robót mających na celu przystosowanie mieszkania do jego niepełnosprawności, skarżący nie poniósł kosztów remontu, bowiem wykonawca nie otrzymał zapłaty z uwagi na zawarte porozumienie w przedmiocie odroczenia płatności; 2) art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zebranych podczas wizji lokalnej z dnia 28 lipca 2021 r. zdjęć mieszkania skarżącego sprzed remontu i szkiców mieszkania wykonanych na potrzeby wykonania remontu, co doprowadziło do nieuwzględnienia przez organ okoliczności niniejszej sprawy wskazujących na zasadność szybszego wykonania prac remontowych w mieszkaniu skarżącego oraz w konsekwencji uznanie wniosku za niezasadny i wydania niekorzystnej dla skarżącego decyzji; 3) § 9 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię jakoby dofinansowanie ze środków funduszu nie obejmowało robót wykonanych przed przyznaniem środków z PFRON, co doprowadziło do odmowy udzielenia skarżącemu dofinansowania przez PCPR, podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem przedmiotowego przepisu odmowa dofinansowania uzasadniona jest jedynie w przypadku, gdy wnioskodawca zapłacił już za wykonane roboty zanim zostały przyznane środki z PFRON. Zdaniem skarżącego przepis ten nie uzależnia dofinansowania od tego, w jakim czasie roboty mają być wykonywane, tj. wykonanie jakichkolwiek prac remontowych przed przyznaniem dofinansowania nie wyklucza możliwości przyznania środków, zaś kreowanie przez organ kolejnych przesłanek materialnoprawnych nie powinno mieć miejsca. Dodatkowo w uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organy nie dokonały oceny materiału dowodowego zgodnie z posiadaną wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego, a ten sam organ odwoławczy w decyzji z 23 października 2023 r. (nr SKO.RN/14/23), uchylając rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazywał na potrzebę indywidualnej oceny każdej sprawy oraz na błędną interpretację § 9 ust. 4 rozporządzenia przez organ I instancji, które to stanowisko było zbieżne ze stanowiskiem skarżącego. W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stronie przyznania dofinansowania ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych. Sąd, dokonując kontroli legalności powyższych rozstrzygnięć, stwierdził naruszenie przepisów prawa skutkujące koniecznością ich uchylenia. Wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie przedstawionych przez organ akt administracyjnych. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por.: wyrok NSA z 12.03.2024 r., III OSK 4835/21, CBOSA). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy o rehabilitacji oraz przepisy wykonawcze - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. Stosownie do art. 35a ust. 1 pkt 4 ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności. Natomiast według art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei w art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zostało zawarte upoważnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów zadań, o których mowa w ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, z uwzględnieniem wymagań, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także trybu postępowania i zasad ich dofinansowania ze środków Funduszu. W jej wykonaniu, regulacje dotyczące zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. W myśl § 2 pkt 4 tego rozporządzenia ze środków Funduszu może być finansowane w części lub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Według § 6 pkt 1 rozporządzenia, o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się – na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie lub powiatowego urzędu pracy (§ 10 rozporządzenia), który ma spełniać określone w § 11 rozporządzenia wymogi formalne i który w zakresie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, może być złożony w każdym czasie (§ 12 ust. 2). Stosownie zaś do treści § 9 ust. 2 dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych przysługuje oddzielnie na każdy rodzaj zadania. Istotny w sprawie warunek zawarty jest w treści § 9 ust. 4 tego rozporządzenia, według którego dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie. Nadto w § 14 rozporządzenia wskazano, że podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Nie ulega wątpliwości, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych oparta jest na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy charakter decyzji oznacza też, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał, ale też czy dokonana przez niego ocena prawna pozostaje w zgodzie z regułami rozstrzygania podobnych spraw przez organy i sądy administracyjne. Takie rozstrzygnięcia wyznaczają bowiem określony standard postępowania w zakresie oceny wniosków. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że organy orzekające w postępowaniu wadliwie dokonały oceny prawnej poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz naruszyły zasady postępowania administracyjnego. Mianowicie, zasadnicze zastrzeżenia Sądu budzi dokonana przez organy wykładnia § 9 ust. 4 rozporządzenia. Organ I instancji, po stwierdzeniu, że prace remontowe zostały rozpoczęte przed zakończeniem procedury w PCPR, lakonicznie powołał się na treść tego przepisu, zaś organ odwoławczy z jego treści wywiódł, że środki te są przekazywane na realizację zadania dokonywanego w czasie przyszłym w stosunku do daty zawarcia umowy o finansowanie. Zgodnie z założeniem organu, istotą udzielenia dofinansowania z środków PFRON jest przekazanie beneficjentowi środków pieniężnych przeznaczonych na sfinansowanie zadania, w wyniku czego beneficjent poniesie wydatki, o których wysokości i strukturze decyduje dysponent udzielający finansowania. Przedstawiając takie rozumienie organ odwoławczy powołał się na ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 134/20 (CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie podziela powyższego stanowiska organu. Stosownie do treści § 9 ust. 4 rozporządzenia, dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie. Przepis ten stanowi jedną z wymienionych w § 9 rozporządzenia przesłanek negatywnych do udzielenia dofinansowania z PFRON. Sąd stoi na stanowisku, że nieuprawnione jest stosowanie w tym przypadku wykładni rozszerzającej, a co za tym idzie, samodzielne tworzenie przez organy dalszych warunków wykluczających możliwość otrzymania finansowania przez osoby niepełnosprawne na cele wymienione w rozporządzeniu. Przesłanka negatywna, na której organ odwoławczy oparł zaskarżone rozstrzygnięcie, dotyczy jedynie kwestii poniesienia kosztów realizacji zadania przed przekazaniem środków finansowych i zawarciem umowy. Przepis ten literalnie posługuje się kryterium sfinansowania prac przez wnioskodawcę, a nie ich wykonania. Takie stanowisko znajduje oparcie także w wyrokach m.in. WSA w Olsztynie z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 741/18 oraz WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 637/23 (CBOSA). Zatem wywiedzenie z tego przepisu dodatkowych warunków tj. stwierdzenia, że środki mogą być przyznawane wyłącznie na realizację zadań dokonywanych w czasie przyszłym, a co za tym idzie, że brak jest możliwości finansowania zadań zrealizowanych przed datą zawarcia umowy o finansowanie, Sąd traktuje jako dokonanie nieuprawnionej wykładni rozszerzającej, której wynik nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W ocenie Sądu stanowisko organu nie znajduje również oparcia w treści § 14 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym uzyskanie dofinansowania następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, która powinna zawierać: oznaczenie stron umowy; rodzaj zadania podlegającego dofinansowaniu; wysokość środków Funduszu przyznanych na realizacje zadania; termin rozpoczęcia realizacji zadania; zakres i sposób realizacji umowy; zobowiązanie do zachowania formy pisemnej w przypadku zmiany lub rozwiązania umowy; warunki i termin wypowiedzenia umowy; warunki rozwiązania umowy i zwrotu niewykorzystanych środków Funduszu; sposób sprawowania kontroli wykorzystania środków Funduszu, zobowiązanie do przedłożenia odpowiednio powiatowemu centrum pomocy rodzinie lub powiatowemu urzędowi pracy dokumentów rozliczeniowych oraz dowodu pokrycia udziału własnego w kosztach zadania, jak również sposób rozliczenia oraz zestawienie dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków Funduszu. Organ nie powołał się wprawdzie na treść tego przepisu, jednakże – jak już wcześniej wskazano - podzielił ocenę prawną wyrażoną w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 134/20, w którym Sąd ten wyraził zapatrywanie, że brzmienie § 14 ust. 1 rozporządzenia przemawia przeciwko przyznaniu dofinansowania w analogicznej sytuacji. Zgodzić należy się z organem, że dofinansowanie w zakresie likwidacji barier architektonicznych, bezwzględnie musi być poprzedzone zawarciem stosownej umowy. Zdaniem Sądu nie oznacza to jednak, że elementy, jakie umowa ta musi zawierać, wynikające z treści przytoczonego przepisu, miałyby determinować kwestię udzielenia dofinansowania na zadanie zrealizowane wprawdzie przed jej zawarciem, lecz na które strona mimo to nie wydatkowała środków, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, że przepis § 9 ust. 4 rozporządzenia wprost wyłącza możliwość udzielenia dofinansowania tylko w takim przypadku, w którym koszty realizacji zadania zostały poniesione przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie, a nie w sytuacji, w której do samej realizacji zadania (bez poniesienia kosztów) doszło przed przyznaniem tych środków i zawarciem umowy. Zatem interpretacja § 14 ust. 1 rozporządzenia nie może być dokonywana z pominięciem treści § 9 ust. 4 rozporządzenia, który z kolei winien być interpretowany ściśle, jako ustanawiający wyjątek od zasady udzielania dofinansowania omawianych zadań ze środków PFRON (rzecz jasna, po spełnieniu prawnych warunków w tym zakresie). Niezależnie od tego, Sąd pragnie zwrócić uwagę, że organ odwoławczy już dwukrotnie rozstrzygał sprawę z wniosku skarżącego z dnia 8 lipca 2021 r. To samo Kolegium wydało już bowiem w sprawie decyzje z dnia 14 października 2022 r. (SKO/41/RN-5/2022) oraz z dnia 23 października 2023 r. (SKO.RN/41/14/23). Obydwie te decyzje uchylały rozstrzygnięcia odmowne wydane przez organ I instancji i przekazywały sprawę do ponownego rozpoznania. Jako jeden z motywów podano dokonanie niewłaściwej wykładni § 9 ust. 4 rozporządzenia, polegającej właśnie na rozszerzeniu kryterium zakreślonego tym przepisem, co zbieżne jest ze stanowiskiem Sądu wyrażonym powyżej. Zmiana poglądu organu odwoławczego w tym zakresie jest w ocenie Sądu nieuzasadniona i niezrozumiała. Należy podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż pomimo ukończenia remontu łazienki w mieszkaniu skarżącego, wykonane prace remontowe oraz zakup materiałów do dzisiejszego dnia nie zostały przez stronę opłacone, co wynika nie tylko z oświadczenia skarżącego o zawarciu umowy o odroczeniu płatności za wykonane prace, ale także z oświadczenia wykonawcy znajdującego się w aktach administracyjnych. Sąd zobligowany był zatem do uchylenia rozstrzygnięć wydanych w niniejszym postępowaniu ze względu na naruszenie prawa materialnego, tj. niezasadne zastosowanie przepisu § 9 ust. 4 rozporządzenia, stanowiące także naruszenie zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także naruszające art. 77 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebrany materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do uznania, iż strona opłaciła wykonane prace przystosowujące łazienkę do potrzeb osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, poruszającej się na wózku, a co za tym idzie, nie pozwalał na wydanie negatywnego rozstrzygnięcia z powołaniem się na brzmienie § 9 ust. 4 rozporządzenia. Sąd zauważa również, że z akt administracyjnych wynika, iż organ informował skarżącego, że jego wniosek o dofinansowanie został rozpatrzony pozytywnie pod względem merytorycznym (pismo z dnia 21 grudnia 2022 r.) oraz formalnym (pismo z dnia 31 marca 2023 r.). Działanie organu, polegające na wydaniu następnie decyzji negatywnej dla strony, z pewnością nie było dla niej zrozumiałe. Wobec tego zdaniem Sądu postępowanie dalekie jest od spójności i przejrzystości, przez co jawi się jako niezgodne z zasadą wzbudzania zaufania do organów administracji określoną w art. 8 k.p.a. Końcowo Sąd wskazuje, że sprawa w przedmiocie udzielenia skarżącemu, legitymującemu się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, dofinansowania ze środków PFRON na likwidację barier architektonicznych, toczy się od ponad trzech lat, w trakcie których stanowisko organów podlegało wahaniom i ostatecznie nie doprowadziło do przyznania skarżącemu dofinansowania, wbrew wyraźnej treści przepisu § 9 ust. 4 rozporządzenia. Zatem w omawianym przypadku trudno jest mówić o zrealizowaniu przez powiat zadania, jakim jest ograniczenie skutków niepełnosprawności, o którym mowa w art. 35a ust. 1 pkt ustawy o rehabilitacji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w wyroku, zgodnie z treścią powyższych rozważań. Organ dokona należytej oceny stanu faktycznego, biorąc pod uwagę zawarte w wyroku wskazania. Dopiero ocena okoliczności sprawy, w odniesieniu do prawidłowo rozumianych przesłanek otworzyć może organowi drogę do skorzystania z uznania, zgodnie z należycie umotywowanym przekonaniem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI