III SA/Wr 195/24

III SA/Wr 195/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 12 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant Specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r., nr SKO 4321.15.2024 w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy kat. B I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Średzkiego z dnia 16 stycznia 2024 r., nr SOIK.5430.3.9.2024.AK II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. O. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji), utrzymująca w mocy decyzję Starosty Średzkiego (dalej: organ I instancji, Starosta) z 6 stycznia 2024 r. (solK.5430.3.9.2o24.AK), odmawiającą stronie zwrotu prawa jazdy kategorii B.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w dniu 12 grudnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kat. B. Jak ustalił organ I instancji, prawomocnym wyrokiem z dnia 3 listopada 2023 r. (sygn. akt ll K 225123) Sąd [...] orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym kat. A na okres 1 roku. W konsekwencji tego, decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r. (SolK.5430.1.389.2023) Starosta cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A na okres 1 roku. Organ I instancji wskazując, że stosownie do treści art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia
5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz.622 ze zm.) – dalej też: u.k.p., starosta zobowiązany jest do odmowy zwrotu prawa jazdy kat. B w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia do kierowania kat. AM, A1, A2, wskazaną na wstępie decyzją z 6 stycznia 2024 r. odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy kat. B.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Podtrzymał zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu wskazując na błędną wykładnię przez organy art. 12 ust. 2 pkt 1,art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. i art. 42 § 2 Kodeksu karnego oraz naruszenie powyższych przepisów poprzez nieuwzględnienie faktu, że to w gestii sądu leży decyzja w przedmiocie ustalenia zakresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. W ocenie skarżącego wydana decyzja narusza również zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 Kpa, poprzez wydanie jej wbrew obowiązującym przepisom prawa oraz wbrew wyrokowi sądu powszechnego oraz art. 8 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji podważającej zaufanie do organów państwowych polegające na odmowie zwrotu prawa jazdy pomimo wykazania niekonstytucyjności przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 u.k.p. Skarżący na poparcie swego stanowiska wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 stycznia 2023 r. (sygn. akt I SA/Ke 473/22), zgodnie z którym wprowadzenie w art. 12 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.k.p. zasad odmowy zwrotu prawa jazdy sprowadza się do obligatoryjnego rozszerzenia zakresu dolegliwości poza granice określone prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, przez co narusza zakaz ponownego karania obywatela za ten sam czyn. Zdaniem skarżącego decyzja Kolegium narusza ponadto art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium w podtrzymało stanowisko i argumentację zawarte w zaskażonej decyzji. SKO zauważyło, że w okresie obowiązywania decyzji
o cofnięciu skarżącemu prawa jazdy kat. A Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 23/21) orzekł, że 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art.12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie obejmuje jednak mającego zastosowanie w tej sprawie przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p., którego niezgodności z ustawą zasadniczą dotychczas nie stwierdzono i który wobec tego obowiązuje w pełnym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie
i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:
1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;
2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
W przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest bezsporny - skarżącemu, wobec którego wyrokiem Sądu karnego orzeczono na okres roku zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. A, na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 u.k.p. Starosta odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, która nie była objęta powyższym zakazem.
Wbrew argumentacji organu podniesionej w odpowiedzi na skargę, dla oceny prawidłowości zastosowania w sprawie powyższego przepisu zasadnicze znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 lipca 2023r. sygn. akt SK 23/21. W wyroku tym Trybunał uznał art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. za niezgodne z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawiano osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia. Wyrok Trybunału z 4 lipca 2023r. ogłoszono 10 lipca 2023r. w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2023r., poz. 1312).
Odnosząc się do zgodności art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ukp z art. 2 Konstytucji i wynikającą z niej zasadą ne bis in idem, Trybunał wskazał, że zasada ta jest fundamentalną zasadą prawa karnego i elementem zasady państwa prawnego, stanowiąc jednocześnie jeden z elementów prawa do sądu przejawiający się w zapewnieniu rzetelnej i sprawiedliwej procedury sądowej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "Zasada ne bis in idem ma dwa aspekty. Pierwszy - proceduralny, który wyraża się w zakazie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Drugi aspekt polega na zakazie podwójnego (wielokrotnego) karania w sprawach karnych dotyczących tej samej osoby i tego samego czynu zagrożonego karą. Wielokrotne karanie tej samej osoby za to samo zachowanie stanowi bowiem naruszenie zasady proporcjonalności reakcji państwa na naruszenie obowiązku prawnego. Funkcją zasady ne bis in idem jest z jednej strony ochrona praw osoby przed nadużywaniem przez państwo ius puniendi, tj. ochrona osoby prawomocnie osądzonej w postępowaniu karnym przed ponownym postawieniem jej w stan oskarżenia w sprawie o ten sam czyn, z drugiej zaś ochrona powagi i trwałości prawomocnych orzeczeń sądowych. Z reguły zasada ne bis in idem ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne wszczyna się postępowanie dotyczące tego samego czynu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje szerokie rozumienie zasady ne bis in idem obejmującej zakaz podwójnego karania tej samej osoby za ten sam czyn nie tylko w odniesieniu do wymierzania kar za przestępstwo, lecz także w związku ze stosowaniem innych środków represyjnych, w tym sankcji administracyjnych, przy czym ocena, czy dany instrument prawny ma charakter sankcji, należy do Trybunału".
W ocenie Trybunału procedura weryfikacji, czy określone przepisy naruszają zasadę ne bis in idem z punktu widzenia zakazu dwukrotnego (wielokrotnego) pociągania do odpowiedzialności karnej za to samo zachowanie, powinna przebiegać dwuetapowo. Po pierwsze, należy ustalić, czy określone środki przewidziane przez ustawodawcę jako reakcja na określone zachowanie jednostki mają charakter sankcji. Po drugie, jeżeli dwa środki lub więcej środków mają taki charakter, konieczna jest weryfikacja, czy realizują one te same, czy odmienne cele. Realizacja identycznych celów przez różne środki o charakterze sankcji winna co do zasady prowadzić do wniosku o naruszeniu zasady ne bis in idem wynikającej z art. 2 Konstytucji. Zauważono też, że podstawowym kryterium odróżniania sankcji karnych i sankcji administracyjnych jest zasadnicza (główna) funkcja, przesądzająca o istocie sankcji, która może oprócz tego realizować inne funkcje i cele. Trybunał za główną funkcję sankcji karnej uznaje represję, czyli odpłatę za popełniony czyn, natomiast w przypadku sankcji administracyjnej jako główną funkcję wskazuje szeroko rozumianą prewencję. Trybunał wskazał, że stwierdzenie naruszenia zasady ne bis in idem wymaga zatem ustalenia, czy za ten sam czyn dwukrotnie nakładana jest sankcja będąca w istocie sankcją karną.
Trybunał zauważył, że orzekanie kary pozbawienia prawa do prowadzenia pojazdów określonej kategorii oraz sankcja administracyjna braku możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy co do innych kategorii formalnie przynależne są do dwóch różnych reżimów prawnych. W istocie jednak obie te sankcje charakteryzują się podobnym stopniem dolegliwości, realizują ten sam cel - ochronę bezpieczeństwa w komunikacji i pełnią zbliżone funkcje - prewencyjną i represyjną. Ponadto sankcje te są tożsame, ponieważ odmowa wydania prawa jazdy albo zwrotu zatrzymanego prawa jazdy prowadzi do takiego samego skutku jak zakaz prowadzenia pojazdu, czyli pozbawienia możliwości legalnego kierowania określonymi pojazdami.
Konkludując, Trybunał uznał, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z zasadą ne bis in idem, wynikającą z art. 2 Konstytucji.
Odnosząc się do zgodności kontrolowanych przepisów z art. 45 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, Trybunał Konstytucyjny zauważył, że z mocy zaskarżonych przepisów osoba, wobec której sąd powszechny zawęził środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kategorii B, nie będzie mogła zatem prowadzić w okresie obowiązywania tego zakazu nie tylko pojazdów objętych tą kategorią, lecz także innych w zakresie kategorii wskazanych w zaskarżonych przepisach. Brak prawa jazdy stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania określonym pojazdem oznacza w praktyce niemożność legalnego kierowania nim (por. art. 3 ust. 1 u.k.p). Przewidziany w zaskarżonych przepisach zakaz wydania, zwrotu lub przywrócenia prawa jazdy osobie, wobec której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonych kategorii, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D, następuje na podstawie decyzji administracyjnej i ma charakter obligatoryjny. Organ administracji wydający decyzję na podstawie zaskarżonych przepisów nie ma możliwości brania pod uwagę różnych okoliczności mogących wpływać na jej zakres. Wykluczone jest zatem uznanie administracyjne, a organ administracji po stwierdzeniu orzeczenia przez sąd powszechny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy określonych kategorii, stosuje sankcję administracyjną wyznaczoną w art. 12 ust. 2 u.k.p.
Jednocześnie zauważono, że zarówno w art. 42 kk, jak i w art. 29 Kodeksu wykroczeń ustawodawca pozostawił sądowi rozstrzygnięcie, czy wobec sprawcy, w konkretnym stanie faktycznym, należy orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów, czy też z uwagi na stwierdzone w konkretnej sprawie okoliczności ograniczyć zakres tego zakazu. Sądy powszechne z takiej możliwości korzystają, wskazując, że z uwagi na ratio legis art. 42 § 2 kk w powiązaniu z okolicznościami sprawy nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. W konkretnej zatem sprawie karnej to sąd powszechny dokonuje oceny, w jakim zakresie należy orzec wobec sprawcy czynu zabronionego obligatoryjny albo fakultatywny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Orzekając środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, sąd powszechny ma zatem obowiązek brać pod uwagę również zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zakaz prowadzenia pojazdu pełni zarówno funkcję prewencyjną, jak i represyjną. W ramach tej pierwszej chodzi o wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają jego bezpieczeństwu. Jednocześnie orzeczony środek karny zakazu prowadzenia pojazdu, zgodnie z zasadami wymiaru kary i środków karnych, nie może być nadmiernie dolegliwy dla sprawcy przestępstwa czy wykroczenia, a także dla jego rodziny.
Trybunał zaznaczył, że ustanawiając art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., ustawodawca w istocie rozszerzył orzekany przez sąd powszechny zakaz prowadzenia pojazdów, których dotyczy prawo jazdy kategorii B, C1, C, D1 lub D na prawo jazdy innych kategorii określonych w tej regulacji. W konsekwencji dochodzi do zaostrzenia wymierzonej przez sąd powszechny sankcji karnej, jaką jest środek karny zakazu prowadzenia pojazdów. Zaskarżone przepisy prowadzą zatem do sytuacji, w której niezależnie od treści orzeczenia sądu powszechnego wymierzającego sprawcy przestępstwa albo wykroczenia środek karny zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, sprawca z mocy zaskarżonych przepisów pozbawiony będzie możliwości legalnego kierowania również innymi pojazdami.
Na zakończenie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ze względu na zakresowy charakter wyroku Trybunału Konstytucyjnego jego skutkiem nie jest utrata mocy obowiązującej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., ale wyeliminowanie treści normatywnej, która została wskazana w sentencji jako niekonstytucyjna. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne - art. 190 ust. 1 Konstytucji. Ponadto zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
W tym miejscu należy powtórzyć za NSA ( m.in. wyrok z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1369/20, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOiSA) ), że Trybunał Konstytucyjny, wydając wyrok zakresowy, nie orzeka o niezgodności z Konstytucją całej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez Trybunał Konstytucyjny jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się we wskazanym w orzeczeniu zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne" (por. K. Osajda, "Koncepcja orzeczenia zakresowego, a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK" [w:] "Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa" red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s. 297). Jak podkreślił NSA w powołanym wyżej wyroku, niewątpliwie art. 190 Konstytucji RP dotyczy wszystkich wyroków Trybunału Konstytucyjnego, bez względu na ich rodzaj i charakter. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Z powołanego przepisu wynika, że każdy podmiot, w tym każdy organ władzy publicznej, w sytuacji w której jest zobowiązany rozstrzygać jakikolwiek spór lub problem konstytucyjny wcześniej przesądzony przez Trybunał Konstytucyjny jest obligowany uwzględnić jego stanowisko. Dotyczy to każdego z typów wyroków trybunalskich bez względu na ich doktrynalny podział. Judykatura dostarcza wielu przykładów stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego o różnym charakterze, także zakresowych, bez konieczności oczekiwania na ich wykonanie przez ustawodawcę (por. np. orzecznictwo sądowoadministracyjne do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., K 38/13, dotyczącego możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego).
W ocenie NSA każdy wyrok TK stwierdzający niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją wymusza na organach i Sądach stosujących prawo konieczność poszukiwania takiego rozwiązania, które umożliwi zastosowanie danej regulacji zgodnie z Konstytucją RP. Każdy taki wyrok TK zmienia bowiem system prawny, derogując normę prawną, która w zależności od jego charakteru jest albo zbyt wąska (w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym), albo tylko błędnie, niezgodnie z ustawą zasadniczą, jest interpretowana i stosowana przez organy i Sądy. Okoliczność, że wyroki TK są kierowane również do ustawodawcy i wielokrotnie zawierają wskazania co do nowej regulacji mającej spełniać walor konstytucyjności nie oznacza, że organy i sądy powinny do momentu jej uchwalenia przez ustawodawcę pozostawać bierne i albo stosować przepisy w ich brzmieniu niezgodnym z ustawą zasadniczą, albo oczekiwać na nową regulację i tym samym nie załatwiać spraw do momentu uchwalenia nowych przepisów.
Podzielając w pełni powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy w danej sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa, co do których TK orzekł o ich niekonstytucyjności, to bez względu na charakter tego orzeczenia obowiązkiem tak organów, jak i Sądów, jest konieczność jego uwzględnienia i na jego podstawie zrekonstruowania normy prawnej, której treść będzie odpowiadać zgodności z Konstytucją RP. Niedopuszczalne jest niejako założenie z góry (przed podjęciem jakiejkolwiek próby odkodowania normy w jej brzmieniu konstytucyjnym), że wyroki TK określonego rodzaju, na przykład zakresowe, nie podlegają wykonaniu przez sądy do momentu uchwalenia przez ustawodawcę brakującej części regulacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2019r. (sygn. akt II OSK 694/17) wskazał, że wykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest obowiązkiem wszystkich organów władzy publicznej, a nie tylko ustawodawcy. Jeśli ustawodawca tego obowiązku nie realizuje, to ciężar wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przenosi się na Sądy i inne organy stosujące prawo.
Mając na uwadze powyższe Sąd, mimo iż dostrzega, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do niezgodności z Konstytucją art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., zaś w przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., to stoi na stanowisku, że należy mieć na względzie to, że wyrok Trybunału dotyczy takiej samej sytuacji prawnej, w której organ administracji rozszerza orzeczony przez sąd powszechny środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonej kategorii na inne kategorie. Należy bowiem zauważyć, że wprawdzie formalnie kontroli Trybunału Konstytucyjnego podlega akt prawny lub jego część, tj. konkretny przepis, to faktycznie jednak przedmiotem kontroli są określone w danym akcie normy prawne zawarte w poszczególnych jednostkach redakcyjnych takiego aktu. Wprawdzie formalnie przepis tożsamy treściowo nie został uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją, to jednak należy zauważyć, że powstały uzasadnione wątpliwości co do zgodności z Konstytucją normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Powyższe natomiast nie jest bez znaczenia dla Sądu kontrolującego daną sprawę. W takiej sytuacji zachodzi przypadek tzw. "oczywistej niekonstytucyjności" co oznacza, że porównywane przepisy, będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z Konstytucją, dotyczą tej samej materii, co przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zakresie których Trybunał stwierdził ich niekonstytucyjność (por. R. Hauser, J. Trzciński, "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego", Warszawa 2010, s. 266-268; M. Wiącek, "Pytanie prawne do sądu do Trybunału Konstytucyjnego" Warszawa 2011, s. 266-268).
W takim przypadku oczywistość niezgodności przepisu art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy zastosowania tego przepisu. Zgodnie z art. 8 Konstytucji, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (ust. 2). Z powyższego przepisu wynika ustrojowa zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, która upoważnia sąd administracyjny do odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w oczywistej sprzeczności z Konstytucją. Inaczej rzecz ujmując, jeżeli nie budzi wątpliwości brak zgodności określonych przepisów ustawy z Konstytucją, a niezgodność w omawianej materii ma - tak jak w niniejszej sprawie - charakter oczywisty, zachodzi podstawa do odmowy zastosowania przez Sąd przepisów ustawy, bez potrzeby przedstawiania Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w tym zakresie. W tak bowiem oczywistej sytuacji trudno oczekiwać, żeby sąd uruchamiał procedurę kolejnych pytań prawnych (por. R. Hauser, A. Kabat, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2002 r. sygn. I SA/Po 461/01, OSP 2003/2 s. 73-75, M. Wiącek, "Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego", Warszawa 2011 r. s. 269, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r. sygn. I FPS 2/06, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. I OSK 1369/07, z dnia 10 marca 2010 r., sygn. I OSK 1447/09, z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. I FSK 1523/17, z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. II FSK 1454/16 - dostępne jw.). Obowiązek przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, istnieje jedynie wtedy, gdy sąd ma wątpliwości co do tej zgodności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. OSK 971/04, ZNSA 2011/3/39). W rezultacie ani treść art. 178 ust. 1 Konstytucji, ani wyłączność orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności ustaw in abstracto, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Jednocześnie sąd administracyjny nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie zakwestionowany przepis nadal pozostaje w systemie prawnym (por. Roman Hauser, Janusz Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", Warszawa 2010, s.23; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000 r., sygn. V SA 613/00, OSP 2001/5/82 z glosą L. Leszczyńskiego; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2008 r., sygn. I OSK 1369/07, z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 3193/14, z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. I OSK 860/15 – dostępne jw.).
W związku z powyższym organ administracji nie mógł pozbawić skarżącego, posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co o których nie orzeczono wobec Skarżącego środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji wyroku, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.