III SA/Wr 192/25

III SA/Wr 192/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13 zzt ust. 6
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar (sprawozdawca), Anna Kuczyńska - Szczytkowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2025 r. nr 9001-00000000420/25 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu z tytułu szkód w gospodarstwie rolnym w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi we wrześniu 2024 r. w opłaceniu trzeciej i czwartej raty podatku rolnego za 2024 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Legnicy z dnia 23 grudnia 2024 r., nr BP009.8110.1428.2024.KC.RDM; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej jako: skarżąca, strona, strona skarżąca, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (ARiMR) numer 9001-00000000420/25 z dnia 28 lutego 2025 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Legnicy z dnia 23 grudnia 2024 roku nr BP009.8110.1428.2024.KC.RDM w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), § 13zzt ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.: (Dz. U. z 2015 poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie").
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 28 listopada 2024 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oławie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR (PUE) wpłynął wniosek złożony przez stronę o udzielenie pomocy finansowej z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, w wysokości, która nie przekracza równowartości kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego ustalonej na 2024 r. zwanym w dalszej części wnioskiem pomocowym. W ramach powyższego wniosku Strona wskazała w zakładce "Informacje o podatku i szkodach" w sekcji "Wysokość III i IV raty podatku rolnego na 2024 r.", iż kwota III raty wynosi 53 058,00 zł a kwota IV raty podatku – 53 056,00 zł, natomiast w sekcji "Informacje o szkodach w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi" Wnioskodawca oświadczył, iż obniżenie dochodu w wyniku szkód w produkcji roślinnej wyniosło 373 262,67 zł i było tożsame z kwotą obniżenia dochodu w wyniku szkód w produkcji rolnej. Do wniosku Strona dołączyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym z dnia 19 listopada 2024 r. oraz deklaracje na podatek rolny na rok 2024.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Legnicy decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r. odmówił Stronie przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż odmowa przyznania płatności nastąpiła z uwagi na niedołączenie do wniosku załącznika w postaci kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024, który to załącznik - oprócz protokołu z oszacowania szkód - stanowi zgodnie z § 13zzt ust. 6 rozporządzenia dokument obligatoryjny.
W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia strona wskazała, ze spełnia warunki określone w § 13 zzt ust. 1 rozporządzenia, a więc jest podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy. Zwrócono uwagę, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej nie otrzymują od właściwego organu decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego, bowiem zobowiązane są do składania deklaracji na podatek rolny oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpoznaniu odwołania wskazaną na wstępie decyzją z dnia 28 lutego 2025 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż obowiązkiem podmiotu wnioskującego o przyznanie pomocy finansowej było, stosownie do treści § 13zzt ust. 6 rozporządzenia, dołączenie do wniosku kopii protokołu, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w ust. 1 pkt 1 przez wskazany tam organ, jak również dołączenie kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Organ zauważył, iż z przytoczonych przepisów wynika, jakie załączniki należy obowiązkowo dołączyć, aby wniosek mógł być dalej procedowany. Według organu odwoławczego, powyższy wymóg nie został spełniony w niniejszym postępowaniu, ponieważ wnioskodawca nie dołączył do wniosku decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego za 2024 rok. Zdaniem organu, konstrukcja przepisów regulujących przyznanie omawianej formy pomocy sprawia, że kwota pomocy może zostać wypłacona producentowi rolnemu wyłącznie w wysokości określonej przez właściwy organ podatkowy w decyzji i nie daje on możliwości organom Agencji wypłaty pomocy na podstawie innych alternatywnych dostarczonych przez wnioskujących producentów dokumentów, jak to miało miejsce w tej sprawie. Dalej organ stwierdził, że strona jako osoba prawna zobowiązana jest, zgodnie z art. 6a ust. 8 ustawy o podatku rolnym, do składania właściwemu organowi podatkowemu deklaracji na podatek rolny na dany rok podatkowy w oznaczonym terminie i podmiotom tym nie jest doręczana decyzja na podatek rolny. W ocenie organu konsekwencją brzmienia przepisu § 13zzt ust. 6 rozporządzenia było wykluczenie z pomocy będącej przedmiotem decyzji podmiotów, które załączników wymienionych w tym przepisie przedłożyć nie mogą, w konsekwencji czego nie należą do kręgu osób uprawnionych do otrzymania wsparcia.
W rezultacie organ odwoławczy uznał, że strona nie wykazała w wymagany sposób prawem okoliczności uprawniających ją do uzyskania przedmiotowej pomocy.
W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie obu wydanych decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
- § 13 zzt ust. 3 w zw. z § 13zzt ust. 1 rozporządzenia przez jego niewłaściwe zastosowanie i niewydanie w sprawie decyzji o przyznaniu pomocy stronie skarżącej zgodnie z wnioskiem mimo spełnienia przez nią przesłanek określonych w § 13 zzt ust. 3 rozporządzenia,
- § 13 zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i stwierdzenie, że wymaganym załącznikiem do wniosku pomocowego skarżącej jest kopia decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., podczas gdy skarżąca jako osoba prawna nie otrzymuje decyzji ustalającej wysokość tego podatku, a ustalenie jego wysokości następuje na podstawie składanej przez skarżącą deklaracji;
- art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1176 ze zm., dalej jako: u.p.r.) przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że przepis ten może znaleźć zastosowanie również dla osób prawnych (w tym spółek z o.o.);
- art. 6a ust. 8 u.p.r. przez jego niewłaściwą wykładnię i brak przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy niniejszy przepis określa w sposób kompletny i wyłączny obowiązki osób prawnych, w tym spółek z o.o.;
- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie w sprawie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania pomocy zgodnie z wnioskiem, mimo, iż takie rozstrzygnięcie narusza zasadę równości co do prawa skarżącej i osób fizycznych znajdujących się w identycznej sytuacji – spełniających kryteria materialnoprawne przyznania pomocy.
Strona zarzuciła również naruszenie prawa procesowego, a to art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na ograniczeniu zakresu uzasadnienia w przeważającej części do przytoczenia przepisów rozporządzenia oraz u.p.r., bez odniesienia się do celowościowej wykładni analizowanych przepisów, nie stosując przy tym prawidłowo zasady przekonywania obywateli do wydanego rozstrzygnięcia, a ponadto przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji argumentów nie odnoszących się do sytuacji skarżącej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że strona na potwierdzenie wypełniania obowiązków określonych ustawą o podatku rolnym przedłożyła kopię deklaracji na podatek rolny za rok 2024, opatrzony datą wpływu do właściwego organu podatkowego i doręczono potwierdzenia przelewu opłacenia III i IV raty podatku rolnego za wskazany rok. Strona stwierdziła, że była uprawniona do złożenia wniosku i otrzymania wsparcia po myśli § 13 zzt ust. 1 rozporządzenia, ponieważ zrealizowała każdy z wymogów określonych w w tym przepisie. W ocenie strony dokonana przez organ interpretacja przepisów ustawy o podatku rolnym jest błędna i stanowi podstawę zarzutu naruszenia prawa materialnego. Strona w szczególności wskazała, że organ niewłaściwie uznał złożone przez nią deklaracje na podatek rolny za niemające znaczenia dla sprawy, podczas, gdy stanowią one jej zdaniem równoważny odpowiednik decyzji ustalającej wymiar tego podatku, które dla potrzeb przyznania pomocy powinny być traktowane na tych samych zasadach, co decyzje.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie). Z kolei na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Z przepisów tych wynika, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu wydanej w pierwszej instancji następuje w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora ARiMR, mocą której utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania pomocy finansowej. W badanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, w wysokości trzeciej i czwartej raty podatku rolnego za 2024 r. Zdaniem organów obu instancji odmowa przyznania płatności nastąpiła z uwagi na niedołączenie do wniosku załącznika w postaci kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024, który to załącznik - oprócz protokołu z oszacowania szkód - stanowi (zgodnie z § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia) dokument obligatoryjny. Z kolei strona uważa, że takie stanowisko organów nie zasługuje na uwzględnienie, skoro pomoc finansowa, o którą się ubiegała, może być także przyznana osobie prawnej, która obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego realizuje w drodze samoobliczenia podatku.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że warunki przyznawania pomocy finansowej z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, w wysokości, która nie przekracza równowartości kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego ustalonej na 2024 r. uregulowane zostały w § 13 zzt rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zgodnie z § 13 zzt ust. 1 rozporządzenia, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi będącemu producentem rolnym:
1) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, i które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5;
2) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472.
2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.
3. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji, na wniosek producenta rolnego złożony do dnia 29 listopada 2024 r. na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej.
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 3, może zostać złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
5. Wniosek, o którym mowa w ust. 3, zawiera:
1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;
2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
4) informacje o prowadzonej przez producenta rolnego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej przez niego pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej;
5) oświadczenie producenta rolnego o kwocie odszkodowania otrzymanego z zakładu ubezpieczeń.
6. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, dołącza się:
1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, a w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze co najmniej dwóch województw, w których wystąpiły te szkody, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia największej części tego gospodarstwa - przez sporządzenie na tym protokole adnotacji o potwierdzeniu wystąpienia tych szkód;
2) kopię decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
7. Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, stanowi równowartość kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego ustalonego producentowi rolnemu wnioskującemu o pomoc, o której mowa w ust. 1, na 2024 r.
8. Łączna wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 100 % kwoty obniżenia dochodu z produkcji roślinnej lub produkcji rolnej - obliczonego zgodnie z art. 37 ust. 8 rozporządzenia 2022/2472.
9. W przypadku gdy łączna wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, oraz pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów wraz z odszkodowaniem z zakładu ubezpieczeń przekraczałaby kwotę, o której mowa w ust. 8, pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela się w wysokości stanowiącej różnicę między kwotą obliczoną zgodnie z ust. 8 a wysokością pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów i otrzymanych odszkodowań.
10. Pomoc, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli łączna kwota pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów oraz otrzymanych odszkodowań przekracza kwotę, o której mowa w ust. 8.
11. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest wypłacana na rachunek producenta rolnego wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie zaś z brzmieniem art. 2 ustawy z 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 654), użyte w tej ustawie określenie "poszkodowany" oznacza osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu.
Dalej wskazać należy, iż w oparciu o art. 6a ust. 6 u.p.r., podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 10, ustala, w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.
Natomiast stosownie do art. 6a ust. 8 powyższej ustawy, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Lasów Państwowych są obowiązane:
1) składać, w terminie do dnia 15 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia gruntów deklaracje na podatek rolny na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;
2) odpowiednio skorygować deklaracje, w razie zaistnienia zmian, o których mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmian;
3) wpłacać w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego obliczony w deklaracji podatek rolny na rachunek budżetu właściwej gminy w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada.
Należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z przepisem § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Przepis ten przy tym odsyła do definicji przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 1 załącznika nr I rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472, zgodnie z którym: za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarcza bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą.
Analiza treści przepisu § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wskazuje na krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania przedmiotowej pomocy – są to zatem producenci rolni będący: mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Ustawodawca nie wprowadził tu zatem jakiejkolwiek dystynkcji ze względu na formę prawną, w jakiej producent rolny prowadzi działalność. Rozróżnienie takie nie wynika również z odesłania, zawartego w tym przepisie, do załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Przeciwnie - według art. 1 załącznika nr I do rozporządzenia, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą. Podkreślić również należy, iż z odesłania zawartego w § 13zzt ust. 1 rozporządzenia do definicji "poszkodowanego" z art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi wynika, iż do kręgu tego nalezą zarówno osoby fizyczne, jaki i osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej
Powyższe ma o tyle istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie, iż strona nie jest osobą fizyczną, lecz osobą prawną. Takiemu podmiotowi zaś nie jest wydawana przez organ podatkowy decyzja ustalająca podatek rolny na dany rok kalendarzowy, bowiem składa on corocznie, w ramach samoobliczenia zobowiązania, deklarację na podatek rolny, zgodnie z art. 6a ust. 8 ustawy o podatku rolnym.
Przyjęcie wykładni zaproponowanej przez organ, zgodnie z którą w istocie to rodzaj wymaganego przez ustawodawcę załącznika do wniosku o pomoc (kopia decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym) determinuje krąg uprawnionych podmiotów do uzyskania pomocy, prowadzi de facto do "skonsumowania" przepisu § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przez przepis § 13zzq ust. 6 tego rozporządzenia, a którego literalna treść prowadzi do ograniczenia zakresu podmiotowego pomocy, określonego w § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wyłącznie do osób fizycznych , którym wysokość podatku rolnego jest każdorazowo ustalana w drodze decyzji wymiarowej organu podatkowego. Ten sposób interpretowania normy prawnej wynikającej z obydwu powyższych regulacji prowadzi do pozbawienia znaczenia normatywnego przepisu § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w tej części, w jakiej odnosi się on do producentów rolnych będących mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 innych, niż osoby fizyczne, skoro jedynie w ich przypadku jest możliwe dołączenie do wniosku "kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym".
Takiej wykładni powyższych regulacji sprzeciwia się jednak dyrektywa interpretacyjna znana jako zakaz wykładni per non est, która uznawana jest za jedną z najbardziej podstawowych dyrektyw wykładni. Zgodnie ze wskazaną dyrektywą, nie powinno się ustalać znaczenia reguły w taki sposób, aby pewne jej części były traktowane jako zbędne (zob. M. Zirk-Sadowski [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.) System prawa administracyjnego, Tom 4, Wykładnia w prawie administracyjnym. C.H. Beck, Warszawa 2015 r., s. 220-221). W świetle powyższej reguły, zabieg polegający na pozbawieniu znaczenia normatywnego części regulacji § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest niedopuszczalny w sytuacji, gdy możliwa jest taka wykładnia, która pozwala na zachowanie znaczenia normatywnego tego przepisu, tym bardziej - co trzeba podkreślić - w sytuacji gdy wykładnia naruszająca zakaz per non est prowadzi ponadto do ograniczenia uprawnień strony.
Dodatkowo podkreślić należy, że wprawdzie z § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia wynika, iż do wniosku, o którym mowa w ust. 4 dołącza się kopię decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024, o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym, to jednakże przedmiotowy przepis ma charakter wtórny do treści § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, który to przepis określa podmioty uprawnione do otrzymania pomocy finansowej i który – co należy podkreślić – zawiera wyraźną treść normatywną.
W ocenie Sądu, gdyby celem ustawodawcy było ograniczenie w przepisie krajowym zakresu podmiotowego wnioskodawców, z pewnością dokonałby w tym zakresie stosownego wyłączenia w przepisie stanowiącym o podmiotach mających prawo uzyskać pomoc – czyli w § 13zzt ust. 1.Skoro jednak takiego wyłączenia nie dokonał, nie rozróżniając tym samym osób fizycznych mogących być wnioskodawcami od pozostałych podmiotów, to interpretacja powyższych przepisów nie powinna prowadzić do takiego rozróżnienia.
Reasumując, stwierdzić należy, iż zgodnie z § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w związku z art. 1 załącznika nr I rozporządzenia Komisji (UE) nr 2022/2472, pomoc finansowa, o którą ubiegała się strona skarżąca, przysługuje wszelkim podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, niezależnie od formy prowadzenia takiej działalności i sposobu płatności za podatek rolny.
Podkreślić też należy, iż zasada określająca (definiująca przedsiębiorcę) tj. podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej, o którym mowa w § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest określona w prawie unijnym, które ma pierwszeństwo nad prawem krajowym i powinno być stosowane bezpośrednio. Rozumienie analizowanych przepisów w taki sposób, w jaki czyni to organ, prowadzi do dyskryminacji podmiotów prowadzących działalność rolniczą w formie spółdzielni kółek rolniczych., co jest nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami prawa wspólnotowego. W przywoływanym rozporządzeniu Komisji (UE) nr 2022/2472 w pkt (7) preambuły wskazano zaś, iż: "Ogólne warunki stosowania niniejszego rozporządzenia powinny opierać się na zestawie wspólnych zasad zapewniających, by pomoc miała wyraźny efekt zachęty, była właściwa i proporcjonalna, była przyznawana z zachowaniem pełnej przejrzystości oraz podlegała mechanizmom kontroli i regularnej oceny, a także nie zakłócała warunków konkurencji i wymiany handlowej".
Zdaniem Sądu nie do przyjęcia jest taka wykładnia analizowanych przepisów (a którą przyjął organ), zgodnie z którą rodzaj załącznika do wniosku o przyznanie pomocy (w postaci kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024) może determinować (ograniczać) krąg podmiotów, wymienionych w innej jednostce redakcyjnej rozporządzenia, a które mogą ubiegać się o pomoc. Podkreślić w tym miejscu należy, iż § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia znajduje się w ustępie 6 -regulującym wyłącznie załączniki do wniosku - i usytuowany jest po przepisach regulujących przesłanki do uzyskania pomocy, a zatem m.in. po przepisie § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (określającym krąg potencjalnych beneficjentów przedmiotowej pomocy). Takie umiejscowienie względem siebie obydwu przepisów wskazuje, iż krąg podmiotów, dla których pomoc może być przyznana, jest określony wyłącznie w § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jest to bowiem przepis ogólny. Przepisy prawne należy zaś interpretować biorąc pod uwagę ich miejsce w systematyce zewnętrznej i wewnętrznej aktu normatywnego (argumentum a rubrica).
Skonstruowanie normy prawnej określającej krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania przedmiotowej pomocy może nastąpić wyłącznie z uwzględnieniem treści przepisu § 13zzt ust. 1 pkt 3. Stąd zrekonstruowanie normy prawnej wynikającej z przepisu § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia powinno nastąpić z uwzględnieniem rodzaju podmiotów mogących ubiegać się o pomoc a określonych w § 13zzt ust. 1.
Z tych samych względów przepis § 13zzt ust. 7 rozporządzenia, zgodnie z którym wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, stanowi równowartość kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego ustalonego producentowi rolnemu wnioskującemu o pomoc, o której mowa w ust. 1, na 2024 r., należy interpretować ten sposób, że wysokość pomocy stanowi równowartość kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego ustalonego producentowi rolnemu – zatem też "ustalonemu" poprzez samoobliczenie w deklaracji.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania "podatku rolnego ustalonego producentowi rolnemu" sugeruje wprawdzie – tak jak w przypadku § 13zzt ust. 6 pkt 2 - że regulacja ta dotyczy wyłącznie tzw. decyzji podatkowych konstytutywnych, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.), a nie deklaracji podatkowych czy też decyzji deklaratoryjnych, w których "określa się" zobowiązanie podatkowe powstałe z mocy ustawy. Przypomnieć należy, że decyzje ustalające w zakresie podatku rolnego wydawane są wyłącznie w odniesieniu do osób fizycznych (art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym) a nie jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej i osób prawnych. Na osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, a także jednostki organizacyjne Lasów Państwowych w ust. 8 art. 6a bowiem nałożony został obowiązek składania deklaracji na podatek rolny na dany rok podatkowy, sporządzonych na formularzu według ustalonego wzoru.
Powyższe mogłoby zatem sugerować, że przepis § 13zzt ust. 7 rozporządzenia dotyczy wyłącznie osób fizycznych. Wniosek taki nie jest jednak poprawny. Uznanie, że wskazany przepis dotyczyć może wyłącznie osób fizycznych naruszałoby nie tylko przywołane już powyżej dyrektywy interpretacyjne ale i podstawowe standardy konstytucyjne, w tym zasadę równości. Z tych też względów określenie "ustalonego" należy tłumaczyć z uwzględnieniem znaczenia tych wyrazów w języku potocznym, a nie w kontekście znaczeniowym wynikającym z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 22.10.2018 r., sygn.. II FSK 2983/17; wyrok NSA z dnia 13.12.2019 r., sygn. akt II FSK 3996/17).
Uwzględniając powyższe, uznać należy, iż udzielenie pomocy stanowiącej równowartość kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego jest niezależne od tego, czy wynikała ona (owa rata) z decyzji ustalającej czy deklaracji podatkowej składanej przez osobę prawną, czy też z decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w tym podatku.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy. Mianowicie, analiza przepisów dotyczących wymaganych załączników do wniosku wskazuje, że poprzez wymóg dołączenia do wniosku pomocowego kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na 2024 r., o której mowa w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, nałożono na skarżącą obowiązek niemożliwy do zrealizowania, skoro jest ona osobą prawną, wobec której przepisy wykluczają wydanie decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego. W tym miejscu odwołać należy się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w wyroku z 23 kwietni 2013 r., sygn. akt II GSK 51/12, że nie można dokonywać wykładni prawa, której rezultat prowadziłby do nałożenia na podmiot obowiązków niemożliwych do wykonania. Nie można zatem interpretować przepisów w taki sposób, aby ich efektem było nałożenie na beneficjenta obowiązków niemożliwych do zrealizowania. Takie działanie prowadzi wprost do naruszenia wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i prawa. W myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 – "(...) należy zaznaczyć, że ustawodawca nie może nakładać na adresatów prawa obowiązków niemożliwych do wykonania". Inaczej rzecz ujmując, prawo nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia. Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie przyjął, że nie ogranicza on zakresu oddziaływania zasady ochrony zaufania wyłącznie do procesu stanowienia prawa, gdyż wyraźnie akcentuje potrzebę ochronę zaufania obywateli również w procesie stosowania prawa. TK ustalił, że ochronie konstytucyjnej podlega nie tylko zaufanie obywateli "(...) do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa przez organy państwa" (por. E. Morawska, Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Dom Organizatora, Toruń 2003, s. 349; także wyroki TK z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt U 11/97, OTK ZU Nr 5-6 (14-15)/1997, s. 475 oraz z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt SK 8/00, OTK ZU Nr 7(45)/2001, s. 1035). Nie mogą zatem ani organy administracji, ani też sądy dokonywać wykładni przepisów prawa, która prowadziłaby do nałożenia obowiązków niemożliwych do wykonania.
W świetle powyższego, wykładnia § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia przedstawiona przez organy – całkowicie abstrahująca od niemożności załączenia do wniosku o pomoc kopii decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024 przez stronę, pomijająca przy tym wnioski wynikające z wykładni per non est, celowościowej, funkcjonalnej i systemowej – jest nieprawidłowa.
Zdaniem Sądu, w świetle powyższych rozważań i wobec istnienia przeszkód prawnych uniemożliwiających uzyskanie przez osobę prawną decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego, prawidłowe odczytanie znaczenia normy prawnej wynikającej z § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia wymaga pominięcia literalnego brzmienia powyższego przepisu rozporządzenia i uznania, że skoro krąg podmiotów uprawnionych do pomocy jest normatywnie dookreślony w § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to treść przepisu § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia należy odczytywać tak, że osoba prawna dołącza do wniosku kopię deklaracji na podatek rolny (ewentualnie decyzji określającej wymiar tego podatku).
Z tych samych przyczyn wykładnia § 13zzt ust. 7 rozporządzenia wymaga przyjęcia w odniesieniu do wnioskodawców, w stosunku do których nie wydaje się decyzji ustalającej wysokości podatku rolnego, że wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, stanowi równowartość kwoty trzeciej i czwartej raty podatku rolnego wynikającej z deklaracji na podatek rolny (czy też decyzji określającej podatek rolny) producentowi rolnemu wnioskującemu o pomoc, o której mowa w ust. 1, na 2024 r.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, ze zaskarżoną decyzją oraz decyzją ją poprzedzającą naruszono prawo materialne w zakresie błędnej wykładni wskazanego przepisu § 13zzt ust. 6 pkt 2 rozporządzenia w zw. z § 13zzt ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Naruszenie to miało w sposób oczywisty wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy przyjmą ocenę prawną w zakresie wykładni spornego przepisu zaprezentowaną w niniejszym wyroku. W szczególności jeżeli ustalą, że strona skarżąca jest producentem rolnym: będącym mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i podatnikiem podatku rolnego, któremu nie jest wydawana przez organ podatkowy decyzja ustalająca podatek rolny na dany rok kalendarzowy, lecz który składa corocznie deklarację na podatek rolny, zgodnie z art. 6a ust. 8 ustawy o podatku rolnym, oznaczać to będzie, że prawidłowa wykładania § 13zzq ust. 7 pkt 3 rozporządzenia wymagać będzie przyjęcia przez organy, że przedmiotowy warunek zostaje spełniony w odniesieniu do złożonej przez wnioskodawcę deklaracji na podatek rolny (albo decyzji określającej wysokość tego podatku, jeżeli właściwy organ wyda ją w stosunku do strony).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.