III SA/WR 188/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-01-08
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
choroba zawodowapromieniowanie jonizującenowotwórrak trzustkimedycyna pracyinspekcja sanitarnazwiązek przyczynowynarażenie zawodowepylica

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wdowy na decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u zmarłego męża, uznając brak związku przyczynowego między narażeniem zawodowym a nowotworem trzustki.

Skarżąca E. P. wniosła skargę na decyzję Inspektora Sanitarnego odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej u jej zmarłego męża T. P., wskazując na narażenie na promieniowanie jonizujące i inne czynniki szkodliwe. Organy administracji oraz sądy obu instancji uznały, że mimo narażenia na promieniowanie jonizujące, brak jest medycznie udowodnionego związku przyczynowego między tym narażeniem a nowotworem trzustki, który był podstawą odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

Sprawa dotyczyła skargi E. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., która utrzymała w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u jej zmarłego męża, T. P. Skarżąca twierdziła, że istniał związek przyczynowo-skutkowy między warunkami pracy a schorzeniem męża, a badania były prowadzone przez nieuprawnionych lekarzy. T. P. pracował na stanowiskach górniczych, narażony na pyły, hałas i promieniowanie jonizujące. W przeszłości rozpoznano u niego pylicę drobnoguzkową. Po jego śmierci, wdowa zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej związanej z nowotworem złośliwym płuca oraz nowotworem powstałym w następstwie działania czynników rakotwórczych. Jednakże, orzeczenia lekarskie wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdziły brak podstaw do rozpoznania tych chorób zawodowych, wskazując na brak udowodnionego związku przyczynowego między narażeniem na promieniowanie jonizujące a nowotworem trzustki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, kontrolując legalność decyzji organów, uznał, że nie naruszają one prawa. Sąd podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie trzech przesłanek: choroba musi być ujęta w wykazie, muszą występować czynniki szkodliwe, a związek przyczynowy musi być bezsporny lub prawdopodobny. W tej sprawie, mimo narażenia i stwierdzonego nowotworu trzustki, brak było udowodnionego związku przyczynowego z warunkami pracy, co przesądziło o zasadności decyzji organów. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i odmówił dopuszczenia dowodów uzupełniających.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest naukowych podstaw do łączenia ekspozycji na radon z nowotworami złośliwymi o lokalizacji innej niż w układzie oddechowym, w tym w trzustce.

Uzasadnienie

Orzeczenia lekarskie oraz opinia konsultanta krajowego wskazują, że badania epidemiologiczne nie potwierdzają związku między promieniowaniem jonizującym a nowotworami trzustki. Brak jest zatem udowodnionego związku przyczynowego wymaganego do stwierdzenia choroby zawodowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115 art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

Definicja choroby zawodowej wymaga spełnienia trzech kumulatywnych przesłanek: choroby ujętej w wykazie, występowania szkodliwych czynników w środowisku pracy oraz bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowego między tymi czynnikami a chorobą.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115 art. 5 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

Określa jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych.

Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115 art. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

Reguluje zasady wszczynania postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej i kierowania na badania.

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 3 § § 1 w związku z § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy do wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego z powodu naruszenia prawa materialnego.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje możliwość dopuszczenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.

Dz. U. z 1997 r. Nr 124, poz. 795 art. 1

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych

Wymienia specjalizacje lekarskie wymagane do orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, w tym medycynę pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak udowodnionego związku przyczynowego między narażeniem na promieniowanie jonizujące a nowotworem trzustki. Orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione jednostki medycyny pracy są wiążące dla organów administracji. Lekarze medycyny pracy są uprawnieni do orzekania w sprawach chorób zawodowych, nawet jeśli dotyczą nowotworów.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a schorzeniem męża. Zarzut, że badania przeprowadzono na nieuprawnionych lekarzach (onkologach). Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych i terminów. Wniosek o dopuszczenie dowodów uzupełniających z dokumentacji medycznej i akt innych postępowań.

Godne uwagi sformułowania

nie ma podstaw do łączenia z ekspozycją na radon nowotworu złośliwego o żadnej innej lokalizacji niż w układzie oddechowym (płuco) nie została spełniona trzecia z wymienionych przesłanek do uznania istnienia choroby zawodowej nie ustanawia wymogu orzekania np. przez lekarza onkologa w razie rozpoznania nowotworu

Skład orzekający

Józef Kremis

przewodniczący

Bogumiła Kalinowska

sprawozdawca

Krystyna Anna Stec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania chorób zawodowych, w szczególności wymogu związku przyczynowego oraz uprawnień lekarzy medycyny pracy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku związku przyczynowego między narażeniem a konkretnym typem nowotworu (trzustki) i narażeniem na promieniowanie jonizujące.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu chorób zawodowych i ich związku z warunkami pracy, choć rozstrzygnięcie opiera się na braku udowodnionego związku przyczynowego, co czyni je mniej spektakularnym.

Czy rak trzustki może być chorobą zawodową górnika? Sąd wyjaśnia kluczowy wymóg.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 188/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Józef Kremis /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
par. 2  ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis, Sędzia WSA Krystyna Anna Stec, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant Maja Minkisiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych u T. P. oddala skargę.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. dnia [...] wydał decyzję Nr [...], znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u T. P. - w postaci choroby wywołanej działaniem promieniowania jonizującego: nowotworu złośliwego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10% - płuca prawego (poz. 16 pkt 6) i choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi ( poz. 17 pkt 7 ).
Od powyższej decyzji E. P. (wdowa po zmarłym T. P.) wniosła odwołanie (pismo z dn. [...]) do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z prośbą o powtórne rozpatrzenie sprawy, argumentując, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji, istniał związek przyczynowo - skutkowy między warunkami pracy a schorzeniem u zmarłego męża, a zaskarżona decyzja została wydana na podstawie badań przeprowadzonych przez lekarzy nieuprawnionych do wydawania orzeczeń w sprawie chorób nowotworowych, podczas gdy faktycznie powyższych badań nie wykonano z uwagi na śmierć męża.
Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu swej decyzji - w części dotyczącej ustaleń stanu faktycznego organ drugiej instancji wskazał, że T. P. pracował kolejno:
- od 28.04.1970r. do 04.07.1970 r.;
- od 03.04.1973r. do 08.11.1976 r. - na stanowisku ładowacz pod ziemią;
- od 15.07.1981r. do 17.04.1986 r. - na stanowisku ładowacz, młodszy górnik, górnik i cieśla górniczy (obsługa urządzeń i sprzętu górniczego do urabiania i transportu węgla i urobku tzw. nadkład). W w/w okresie zatrudnienia zainteresowany narażony był na działanie pyłów zwłókniających o stężeniach przekraczających dopuszczalne normy (frakcja całkowita od 3,7mg/m3 do 57,6mg/m3; frakcja respirabilna od 0,30mg/m3 do 9,30mg/m3 przy zawartości krzemionki od 2,0% do 9,7%), nadto na działanie promieniowania jonizującego (radon i produkty rozpadu radonu) - pomiary stężenia aerosoli promieniotwórczych prowadzone w końcu lat dziewięćdziesiątych przez Laboratorium Radiometrii Głównego Instytutu Górnictwa wykazywały stężenia poniżej progu wykrywalności. Stwierdzono też narażenie na ponadnormatywny hałas, którego poziom wynosił od 85-95dB/A/.
Z tytułu narażenia zawodowego na działanie substancji szkodliwych dla zdrowia - T. P. pozostawał od 1985 r. pod opieką Poradni Pulmonologicznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w W. (obecnie D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W.), gdzie w 1992 roku rozpoznano u niego pylicę drobnoguzkową ograniczoną "1q" prawie wyrównaną, co było podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w N. R.
Dalej w motywach decyzji podniesiono, że w związku z pośmiertnym zgłoszeniem przez E. P. podejrzenia choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia pośmiertnie choroby zawodowej u T. P. i skierował do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. (pismo z dnia [...]) całość dokumentacji w celu pośmiertnego rozpoznania chorób zawodowych:
- choroby wywołanej działaniem promieniowania jonizującego /poz.16 pkt 6/;
- nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników
występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi /poz.17/, załączając dokumenty komplet dokumentacji lekarskiej oraz ocenę narażenia T. P. i kopie wyników pomiarów aerosoli promieniotwórczych.
D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. na podstawie dokumentacji medycznej wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych u T. P. powyższych chorób zawodowych.
Zdaniem organu, na tle przytoczonych ustaleń, nie znaleziono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem a rozpoznanym nowotworem trzustki. Przy rozpatrywaniu powyższej sprawy pod uwagę wzięto opinię konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny pracy - E. W. - K., która w piśmie do DWOMP we W. Oddział w W. (pismo z dnia [...]) wyjaśniła, iż liczne badania epidemiologiczne wykonane w ostatnim 50-leciu wykazały, że nie ma podstaw do łączenia z ekspozycją na radon nowotworu złośliwego o żadnej innej lokalizacji niż w układzie oddechowym (płuco). Biorąc pod uwagę lokalizację ogniska pierwotnego nowotworu w trzustce u zmarłego T. P. nie ma podstaw do uznania rozpatrywanego nowotworu za następstwo zawodowego narażenia na promieniowanie jonizujące. Stosownie do poz. 17 pkt 7 brak jest narażenia zawodowego na inne czynniki rakotwórcze poza promieniowaniem jonizującym klasyfikowanym w poz. 16. Brak medycznego rozpoznania choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego oraz czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u T. P. wyklucza tym samym możliwość rozpoznania choroby zawodowej.
Od powyższego orzeczenia lekarskiego E. P. wniosła odwołanie, nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem i wnosząc o przeprowadzenie w jednostce badawczo - rozwojowej ponownej analizy dokumentacji medycznej w celu rozpoznania chorób zawodowych u zmarłego męża. Orzekający w trybie odwoławczym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. także wypowiedział się o braku podstaw do rozpoznania u T. P. przedmiotowych chorób zawodowych. Na poparcie wydanego orzeczenia Instytut podał, iż brak udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym w odniesieniu do narządów układu pokarmowego w tym także trzustki nie daje podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznawanego raka trzustki z przerzutami do wątroby. Tym samym orzeczenie DWOMP w W. poparte opinią konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny pracy uznać należało za w pełni zasadne.
Rozpatrując wniesione przez E. P. odwołanie od rozstrzygnięcia organu I instancji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Do stwierdzenia bowiem choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną spełnione muszą być jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki:
1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.
Jak podkreślił organ odwoławczy, w przypadku T. P. nie został spełniony jeden z przewidzianych wymogów. W obliczu bowiem jednobrzmiących orzeczeń lekarskich nie budzących wątpliwości i spełniających kryterium opinii biegłego (obiektywnych, spójnych, przekonywujących), wydanych przez dwie upoważnione jednostki tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. z dn. [...] oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dn. [...], które nie kwestionują istnienia choroby nowotworowej trzustki, tylko stwierdzają brak związku przyczynowego zaistniałej choroby z warunkami pracy i w konsekwencji nie rozpoznały istniejącej choroby jako choroby zawodowej, organ II instancji nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany zaskarżonej decyzji.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, pismem z dnia [...] E. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła ostatecznemu rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., że wydane zostało ono z naruszeniem obowiązujących przepisów § 4 i 5 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach oraz naruszenie ustawowych terminów.
W przekonaniu skarżącej decyzja została wydana na podstawie badań przeprowadzonych przez lekarzy nieuprawnionych do wydawania orzeczeń w sprawie chorób nowotworowych, bowiem w sprawie winien wypowiedzieć się lekarz z zakresu onkologii. Ponadto skarżąca podniosła, iż zgromadzony materiał dowodowy zawiera sprzeczności dotyczące okoliczności dokonywania pomiarów promieniowania jonizującego czynników rakotwórczych, a także, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie zapoznały się z całym zgromadzonym materiałem, albowiem zdjęcia z tomografii komputerowej przekazane zostały do Sądu Rejonowego Sądu Pracy w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do sprawy o sygn. akt IV U 846/04. W uzupełnieniu skargi E. P. podniosła, iż mąż w okresie zatrudnienia w Kopalni pracował na stanowisku "metaniarz", co zdaniem skarżącej może mieć wpływ na rozstrzygnięcie. W pismach procesowych z [...] skarżąca złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej w aktach sprawy toczącej się w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Ś. w związku z wniesioną apelacją.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, zwanej dalej w skrócie " p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, że nie naruszają one prawa.
Materialno - prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowią unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 tego rozporządzenia: "Przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy". Cytowany przepis przewiduje następujące przesłanki, których spełnienie uzasadnia stwierdzenie u pracownika (ewentualnie u byłego pracownika) choroby zawodowej: 1) przede wszystkim choroba musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych, 2) w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia, 3) istnieje związek przyczynowy między szkodliwymi warunkami pracy a stwierdzoną chorobą figurującą w wykazie, przy czym prawodawca wymaga stwierdzenia takiego związku "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem". Należy podkreślić przy tym, iż wszystkie te trzy wymienione przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie (to znaczy łącznie), a zatem brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość orzeczenia choroby zawodowej.
W przypadku T. P. chodziło o wykazanie (lub wykluczenie) choroby wywołanej działaniem promieniowania jonizującego: nowotworu złośliwego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10% (ujętej w poz. 16 pkt 6 wykazu chorób zawodowych) lub choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi ( poz. 17 pkt 7 wykazu chorób zawodowych). Wbrew twierdzeniom skargi, nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie zarówno orzekające placówki medycyny pracy, jak i w ślad za nimi organy Inspekcji Sanitarnej rozpatrujące sprawę, przyjęły bezsprzecznie, że T. P. był narażony na wieloletnie oddziaływanie promieniowania jonizującego (którego źródłem jest występujący w kopalniach radon i produkty rozpadu radonu). Niesporna jest również okoliczność - stwierdzona dowodem bezpośrednim (protokołem sekcyjnym), iż u T. P. zdiagnozowano raka trzustki z przerzutami do wątroby. W ocenie składu orzekającego, okoliczności te jednak nie mogły być uznane za przesądzające skoro w postępowaniu administracyjnym ewidentnie wykluczono związek przyczynowy między szkodliwymi warunkami pracy a stwierdzoną chorobą. Nie została zatem spełniona trzecia z wymienionych przesłanek do uznania istnienia choroby zawodowej. W tej materii orzeczenia lekarskie wypowiadających się uprawnionych placówek medycznych są jednoznaczne. Zarówno D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyraźnie stwierdziły, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej, popartej badaniami epidemiologicznymi, promieniowanie jonizujące nie jest uznawane za czynnik indukujący schorzenie nowotworowe o pierwotnej lokalizacji w trzustce. Z przytoczonej przez DWOMP opinii konsultanta krajowego wynika, że nie ma podstaw do łączenia z ekspozycją na radon nowotworu złośliwego o żadnej innej lokalizacji niż w układzie oddechowym (płuco). Stanowisko wymienionych jednostek potwierdza także literatura medyczna uznając, że nie ma przekonujących dowodów na występowanie nowotworów popromiennych w trzustce (por. "Choroby zawodowe" pod redakcją Kazimierza Marka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, 2003, str. 356). W takim świetle nie mogło być więc mowy o bezspornym lub wysokim prawdopodobieństwie istnienia związku przyczynowego między narażeniem na promieniowanie jonizujące ( radon i produkty jego rozpadu) a stwierdzonym w tym przypadku nowotworem trzustki. Ta właśnie okoliczność przesądza o zasadności rozstrzygnięć podjętych w rozpoznawanej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji.
Odnośnie zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia § 4 i § 5 powołanego rozporządzenia należy wskazać, że stosownie do § 4 ust 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. W myśl § 5 ust. 1 właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W szczególności, jak wynika z ust. 2 pkt 1) jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, natomiast, jak stanowi § 5 ust. 3 pkt 1) jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt 1, są przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy. Zgodnie z § 6 ust. 1 lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Według § 8 ust.1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza upoważnionej jednostki orzeczniczej oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.
W niniejszej sprawie obowiązujące zasady procesowe - zarówno wyrażone w treści norm kodeksu postępowania administracyjnego, jak i zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) nie zostały naruszone. Nie można w szczególności podzielić zarzutu strony skarżącej dotyczącego uchybienia cytowanych § 4 i § 5 powołanego rozporządzenia. W sprawie bowiem wypowiedziały się uprawnione placówki medycyny pracy (§ 4 w związku z § 5 ust. 2), zaś jeśli chodzi o przepis § 5 ust. 1, to ustanawia on wymóg orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 - co w sposób oczywisty nie oznacza, że nakłada obowiązek by był to specjalista z danej dziedziny obejmującej określone schorzenie, czyli nie ustanawia wymogu orzekania np. przez lekarza onkologa w razie rozpoznania nowotworu. W tym miejscu należy się odwołać do uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 124, poz. 795 ze zm.), wydanych na mocy delegacji zawartej w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. Nr 96, poz. 593). W świetle § 1 tegoż rozporządzenia specjalizacjami lekarskimi, niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem § 2 i 3, są: medycyna pracy, medycyna przemysłowa, medycyna morska i tropikalna, medycyna kolejowa, medycyna lotnicza lub higiena pracy. Zgodnie z § 2 - orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych wykonują, odpowiednio do choroby, lekarze posiadający specjalizację z zakresu chorób zakaźnych lub chorób płuc. W obowiązującym stanie prawnym bezzasadny jest zatem zarzut, jakoby podpisanie orzeczenia DWOMP przez trzech lekarzy, w tym jednego specjalistę chorób płuc i dwóch specjalistów medycyny pracy oraz sporządzenie orzeczenia Instytutu w S. przez specjalistę medycyny pracy - uchybiało prawu.
Jak wynika z przywołanych wyżej regulacji - koniecznym warunkiem stwierdzenia przez organy Inspekcji Sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwe jednostki medyczne w przepisanym trybie. Tylko te jednostki są uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych. Bez orzeczenia właściwych jednostek medycyny pracy lub wbrew tym orzeczeniom organy nie mogą stwierdzić choroby zawodowej. Orzeczenie to - jakkolwiek mając walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi dowód według generalnej reguły art. 75 § 1, podlegający ocenie organu stosownie do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego - jednakże nie może być ono zastąpione innym dowodem w celu stwierdzenia choroby zawodowej.
Na tle przytoczonych na samym wstępie uwag odnośnie funkcji sądów administracyjnych godzi się podkreślić również, iż podług art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, wobec tego podstawą orzekania przed tym sądem jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie. Sąd administracyjny - odmiennie niż sąd powszechny - nie przeprowadza zatem postępowania dowodowego, nie czyni bowiem własnych ustaleń faktycznych w sprawie, nie rozstrzyga merytorycznie w zastępstwie organów administracji, lecz kontroluje jedynie, czy organy nie naruszyły obowiązujących norm proceduralnych w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danym przypadku i rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (decyzji). W razie stwierdzenia uchybień prawa mających istotny wpływ na wynik sprawy może jedynie wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Wyjątkowo zaś sąd może na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W przedstawionym wyżej świetle Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie miał żadnych podstaw prawnych by w niniejszej sprawie dopuścić w toku postępowania sądowoadministracyjnego uzupełniający dowód z opinii biegłych lekarzy onkologów. Natomiast wniosek o dopuszczenie dowodów z akt sprawy toczącej się aktualnie przed Sądem Okręgowym w Ś. podlegał oddaleniu (a związku z tym także sformułowany wniosek o odroczenie rozprawy) z tej przyczyny, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. wymaga by takie dowody były "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości", tymczasem z twierdzeń skargi oraz pism procesowych strony skarżącej wynika, że miały one służyć ustaleniom w zakresie poziomu czynników rakotwórczych środowiska pracy, tzn. wielkości promieniowania jonizującego występującego w kopalni i którego dodatkowym źródłem mogły być urządzenia do badania poziomu metanu, oraz co do stwierdzonych chorób u zmarłego małżonka skarżącej (wynik badania tomograficznego, zdjęcia RTG, karty informacyjne etc.) - a przecież ani fakt wystąpienia raka trzustki, ani fakt narażenia na oddziaływanie wymienionych czynników szkodliwych nie był i nie jest sporny. Skoro zatem w tej mierze nie istniały jakiekolwiek wątpliwości do wyjaśnienia, zachodził brak podstaw do zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. Z kolei przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz przedmiotem skargi nie jest schorzenie pod postacią pylicy albowiem decyzja ostateczna, stwierdzająca chorobę zawodową z tego tytułu, jak wynika z akt sprawy, zapadła w tej mierze w 1992 r., nie została zniesiona z obrotu prawnego i nadal ma moc prawną.
W tym stanie rzeczy, nie dopatrując się zarzucanych przez stronę naruszeń prawa materialnego i procesowego, Sąd skargę oddalił, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI