III SA/Wr 186/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia składek, uznając brak podstaw do umorzenia mimo czasowego zamknięcia ulicy.
Skarga dotyczyła odmowy umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł. Skarżący powoływał się na czasowe zamknięcie ulicy, przy której prowadzi warsztat, jako przyczynę problemów finansowych. Sąd uznał, że zamknięcie ulicy nie było zdarzeniem nadzwyczajnym, a skarżący posiadał majątek i dochody pozwalające na spłatę zadłużenia, co wykluczało umorzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę B.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący argumentował, że czasowe zamknięcie ulicy, przy której znajduje się jego warsztat, uniemożliwiło mu uzyskiwanie dochodów i doprowadziło do zadłużenia. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na posiadany przez skarżącego majątek (samochody, mieszkanie, działka) oraz dochody z działalności gospodarczej, a także na fakt, że zamknięcie ulicy nie było zdarzeniem nadzwyczajnym. Sąd podzielił stanowisko ZUS, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek do umorzenia określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu wykonawczym. Sąd podkreślił, że umorzenie składek jest instytucją o charakterze uznaniowym i dopuszczalną tylko w wyjątkowych sytuacjach, a ciężar wykazania tych sytuacji spoczywa na dłużniku. W ocenie sądu, skarżący nie udowodnił, że opłacenie należności pozbawiłoby go lub jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ani że poniósł straty w wyniku zdarzenia nadzwyczajnego. Sąd uznał, że interes społeczny ochrony środków ZUS przeważa nad interesem indywidualnym skarżącego, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją realne szanse na spłatę zadłużenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, czasowe zamknięcie ulicy z powodu robót drogowych nie stanowi zdarzenia nadzwyczajnego w rozumieniu przepisów o umarzaniu należności składkowych, zwłaszcza gdy przedsiębiorca miał wiedzę o planowanych pracach i powinien minimalizować ich skutki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przebudowa drogi jest procesem, o którym mieszkańcy są informowani, a przedsiębiorca powinien przewidywać i minimalizować ryzyko związane z prowadzoną działalnością. Brak możliwości przewidzenia i nagłości zdarzenia wyklucza jego kwalifikację jako nadzwyczajnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
rozporządzenie wykonawcze art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne
Określa przesłanki umorzenia należności, w tym stan majątkowy i rodzinny, straty materialne w wyniku zdarzeń nadzwyczajnych, przewlekłą chorobę.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa do wydania rozporządzenia wykonawczego regulującego szczegółowe zasady umarzania należności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, uwzględniania słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej obejmujący orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek oddalenia skargi na zgodną z prawem decyzję.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zamknięcie ulicy nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym. Skarżący posiada majątek i dochody pozwalające na spłatę zadłużenia. Umorzenie składek jest uznaniowe i wymaga wykazania szczególnych okoliczności przez dłużnika. Interes społeczny ochrony środków ZUS przeważa nad interesem indywidualnym strony w tej sprawie.
Odrzucone argumenty
Czasowe zamknięcie ulicy z powodu budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej stanowiło zdarzenie nadzwyczajne uniemożliwiające uzyskiwanie dochodów. Organ nie uwzględnił ważnego interesu strony i ograniczył postępowanie dowodowe. Organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, uznając zamknięcie drogi za nie-nadzwyczajne. Organ dokonał błędnej interpretacji przepisów o umorzeniu składek na niekorzyść skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
Przedsiębiorca, wiedząc o miejskich planach inwestycyjnych, powinien zmierzać do zminimalizowania ewentualnych, negatywnych skutków dla prowadzonej przez siebie działalności, bez udziału budżetu Państwa. Prowadzenie działalności gospodarczej nie ogranicza się bowiem jedynie do jej realizacji i uzyskiwania przychodu. Związane jest z ryzykiem obciążającym przedsiębiorcę. Decyzje wydawane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Obowiązek wykazania wymienionych w rozporządzeniu przesłanek spoczywa na składającym wniosek o umorzenie należności. W rozpoznawanym wypadku "interes" strony musiał więc ustąpić "interesowi społecznemu".
Skład orzekający
Jerzy Strzebinczyk
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Jankowska-Szostak
sędzia
Anna Moskała
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zdarzenia nadzwyczajnego w kontekście umarzania składek ZUS, zasady uznania administracyjnego przy umarzaniu należności, wyważenie interesu strony i interesu społecznego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów dotyczących umarzania składek ZUS i może być mniej bezpośrednio stosowalna do innych obszarów prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między indywidualnymi trudnościami przedsiębiorcy a interesem społecznym ochrony funduszy publicznych, co jest częstym dylematem w prawie administracyjnym.
“Czy remont drogi to "zdarzenie nadzwyczajne"? Sąd rozstrzyga o umorzeniu długu wobec ZUS.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 186/11 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2011-06-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Anna Moskała Jerzy Strzebinczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Magdalena Jankowska-Szostak Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenia Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585 art. 28 ust. 3, ust. 3a i 3b Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku – wydaną po załatwieniu wniosku zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. (nr [...]), ostatecznie odmawiając stronie umorzenia należności z tytułu składek, w łącznej kwocie [...] zł. W pierwszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia z dnia [...] r. (s.1-4) organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, sytuację materialną i rodzinną zainteresowanego (na podstawie zgromadzonych dokumentów i oświadczeń strony), przytoczył okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, a z powodu których nie opłacał on składek na ubezpieczenia społeczne, a następnie przytoczył brzmienie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm., przywoływanej w dalszych wywodach – skrótowo – jako "u.s.u.s."), przepisu wymieniającego taksatywnie okoliczności, w których – z woli ustawodawcy – zachodzi stan całkowitej niewypłacalności dłużnika, umożliwiający ewentualne umorzenie jego zaległości wobec ZUS z tytułu samych składek na ubezpieczenie oraz należności ubocznych. Zakład wykluczył istnienie stanu całkowitej niewypłacalności strony, w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a następnie (s. 4-6 uzasadnienia) dokonał oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3a ustawy, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, można umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ramach tej oceny uwzględniono postanowienia § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365 – powoływanego dalej jako "rozporządzenie" lub "rozporządzenie wykonawcze"), wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. W wyniku dokonanej oceny organ decyzyjny nie dopatrzył się także istnienia żadnych przyczyn, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości wnioskodawcy, w świetle postanowień art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przepisów wspomnianego rozporządzenia. Odnosząc się do przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, ZUS przedstawił szczegółowo stan majątkowy i sytuację rodzinną zainteresowanego. Podkreślił, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo i nie ma żadnych zobowiązań finansowych. Jest właścicielem: dwóch samochodów osobowych (marki [...] z [...] r. i marki [...] z [...] r.), mieszkania przy ul [...] o powierzchni [...] m2 (w którym zamieszkuje obecnie była żona wnioskodawcy, która ponosi w związku z tym wszystkie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i regulowaniem bieżących opłat), a także działki przy ulicy [...]. Zainteresowany osiągnął w [...] r. dochód z prowadzonej działalności, w kwocie [...] zł. Biorąc pod uwagę posiadany majątek oraz własne oświadczenie strony, że w związku z zakończeniem budowy drogi i otwarciem ul. [...] prognozuje ona wyjście z kryzysu, Zakład uznał, że zachodzi realna szansa spłaty istniejącego zadłużenia, co wyklucza istnienie analizowanej przesłanki umorzenia. Dokonując dalej oceny z perspektywy § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, organ nawiązał do podstawowej przyczyny powstania zaległości, na którą powołuje się wnioskodawca. Chodziło mianowicie o to, że ul. [...], przy której prowadzi on warsztat [...], była zamknięta z powodu budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, w okresie od [...] r. do [...] r. (według twierdzeń strony). Brak dojazdu do warsztatu w tym czasie rzekomo uniemożliwił zainteresowanemu osiąganie jakichkolwiek dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Zakład podkreślił w związku z tym, że ulica [...] została wyłączona z ruchu od dnia [...] r., a wszelkie prace zakończono do dnia [...] r. (pismo UM Wrocławia z dnia [...] r.). Wywodził dalej, że faktu zamknięcia tej ulicy nie można uznać za zdarzenie nagłe, którego nie można przewidzieć. Przebudowa drogi i prace z tym związane nie następują nagle. Są to procesy, o których mieszkańcy informowani są przez władze miasta. Przedsiębiorca, wiedząc o miejskich planach inwestycyjnych, powinien zmierzać do zminimalizowania ewentualnych, negatywnych skutków dla prowadzonej przez siebie działalności, bez udziału budżetu Państwa. Prowadzenie działalności gospodarczej nie ogranicza się bowiem jedynie do jej realizacji i uzyskiwania przychodu. Związane jest z ryzykiem obciążającym przedsiębiorcę. Zwrócono wreszcie uwagę, że mimo przeszkód, na które się powołuje, strona nie zaprzestała prowadzenia działalności, wychodząc obecnie powoli z kryzysu finansowego. W konkluzji ZUS podkreślił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, ze opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Odnośnie do przesłanki skonkretyzowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego organ stwierdził, iż zainteresowany nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej, która świadczyłaby o złym stanie jego zdrowia lub o konieczności sprawowania pieczy nad członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby uzyskiwanie dochodu pozwalającego uregulować zaległości. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego ZUS uznał, że nie zachodzą żadne przesłanki umorzenia, ani te, które zostały wskazane w art. 28 ust 3 u.s.u.s. , ani określone w rozporządzeniu. W konsekwencji Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, B. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w jego sprawie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i o zasądzenie kosztów postępowania. W pierwszej części uzasadnienia skargi (s. 1-3) zainteresowany przedstawił przebieg postępowania oraz stanowisko organów. Potem sformułował następujące zarzuty wobec kwestionowanym decyzjom: 1. naruszenia art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym w związku z art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. – poprzez nieuwzględnienie ważnego interesu strony, ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do zbadania okoliczności, o których mowa w pierwszym z wymienionych przepisów i niewyjaśnienie okoliczności związanych z remontem ul. [...]; 2. naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. – poprzez uznanie, że zamknięcie drogi przy ul. [...] nie jest nadzwyczajnym zdarzeniem i nieuwzględnienie – przy ustalaniu dochodu osiągniętego przez skarżącego w okresie od [...] do [...] r. – miesięcznej składki na ubezpieczenie społeczne płaconej przez skarżącego; 3. naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przepisów rozporządzenia wykonawczego – poprzez interpretację tych przepisów niezgodnie z ich brzmieniem, na niekorzyść skarżącego. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację w sprawie. Podkreślono zwłaszcza, że ustawodawca wyposażył Zakład w uznanie administracyjne, skoro organ ten jedynie "może" umorzyć zaległości. Dla wsparcia tego twierdzenie przywołano treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. (II UZP 6/04), OSNP 2004, nr 16, poz. 285. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawie-dliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydawane w przedmiocie umarzania (odmowy umarzania) zaległości wobec tego Zakładu. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów. Wbrew odmiennemu zapatrywani skarżącego, organ nie naruszył ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych, w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze. Godzi się w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, umorzenie zaległości jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach wskazanych przez samego legislatora w art. 28 ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s. oraz w przepisach rozporządzenia wykonawczego (katalog przesłanek jest zamknięty). Po drugie, instytucja umorzenia została uregulowana w specyficzny sposób. Decyzje wydawane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy. Trzeba się więc zgodzić z utrwalonym – a przy tym jednolitym stanowiskiem prezentowanym judykaturze Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych – wedle którego, nawet w przypadku stwierdzenia istnienia okoliczności wymienionych przez legislatora, Zakład może (nie musi) zastosować wnioskowane umorzenie, jeżeli tylko działa w granicach przyznanej mu swobody. Inaczej rzecz ujmując należałoby stwierdzić, że w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia, odmowa jego zastosowania będzie nielegalna tylko wtedy, gdy ZUS przekroczy granice swobodnej oceny dowodów. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Trafna jest w szczególności ocena organu o braku podstaw do przyjęcia całkowitej niewypłacalności dłużnika ZUS, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nie zaistniała bowiem żadna z okoliczności wymienionych w punktach 1-6 ego przepisu. Organ wykazał przy tym, że strona jest właścicielem środków transportu oraz nieruchomości, a także osiąga dochód z prowadzonej działalności, co pozwala na przymusowe dochodzenie przedmiotowych należności w drodze egzekucji. W tej sytuacji słusznie skoncentrował się Zakład na ustaleniu, czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przepisach rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 28 ust. 3b tej ustawy. Dokonanie oceny także w tym zakresie przeczy zarzutowi skargi, jakoby organ nie uwzględnił tego aspektu sprawy. Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., "należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Szczegółowe zasady umarzania należności w takich przypadkach reguluje wielokrotnie już przywoływane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, iż umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić, "jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności". Cytowane przepisy, dotyczące umarzania należności z tytułu składek, wskazują, że zastosowanie tego rodzaju ulgi ograniczone jest jedynie do wyjątkowych i trudnych sytuacji. Podkreślić przy tym trzeba, że obowiązek wykazania wymienionych w rozporządzeniu przesłanek spoczywa na składającym wniosek o umorzenie należności. Taki sposób regulacji, obarczający ciężarem dowodu dłużnika, czyni w ogóle bezprzedmiotowym zarzut skarżącego o rzekomej bierności organu w gromadzeniu materiału dowodowego. Strona, w toku prowadzonego postępowania, była zresztą kilkakrotnie wzywana przez ZUS do przedłożenia wszelkich dokumentów wskazujących na wystąpienie przesłanek do umorzenia zaległości. Dokumenty, które przedłożył skarżący, stanowiły podstawę oceny dokonanej przez organ, z perspektywy rozwiązań normatywnych, o których obecnie mowa. Zakład skoncentrował się przede wszystkim – prawidłowo – na wykazaniu istnienia (bądź braku) okoliczności wprost wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Odrzucić przy tym należało z góry szczególną przesłankę umorzenia zaległości, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 3. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw do tego, żeby – w konkretnych realiach rozpoznawanej sprawy – przyjąć, iż dłużnik cierpi na przewlekłą chorobę lub zmuszony jest do sprawowania pieczy nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Skoro prowadzi samodzielne gospodarstwo, nie posiada on w ogóle "rodziny", w normatywnym ujęciu tego określenia, sformułowanym w § 3 ust. 2 rozporządzenia. Skoro brak jest okoliczności wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 3, nie mogły one – co oczywiste – pozbawić zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego dalsze prowadzenie dotychczasowej działalności. Skład orzekający podziela także w pełni ocenę organu, który zasadnie przyjął, że nie istnieją również podstawy do wnioskowanego umorzenia, wymienione w § 3 ust. 3 pkt 1) i 2) rozporządzenia wykonawczego. Co do pierwszej z ostatnio wymienionych przesłanek, trzeba się zgodzić z twierdzeniem ZUS, iż: brak innych zobowiązań finansowych strony (oprócz zaległości wobec Zakładu), jej stan majątkowy (dłużnik jest właścicielem dwóch samochodów osobowych, mieszkania, a także działki przy ulicy [...] i osiąga dochody z prowadzonego warsztatu [...]) oraz dodatnia prognoza samego zainteresowanego w odniesieniu do możliwości dalszego prowadzenia własnej działalności (po uruchomieniu ul. [...]), nie pozwalają przyjąć, że opłacenie zaległych składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Przeciwnie, słusznie zauważył organ, że w takich okolicznościach istnieje realna szansa spłaty istniejącego zadłużenia, co wyklucza istnienie analizowanej przesłanki umorzenia. Wypada jedynie dodać, że skarżący zrezygnował z rozliczania się z klientami poprzez posiadany (obecnie nieczynny) rachunek bankowy. Sam jednak przyznał, że rozlicza się z klientami gotówkowo. Dowodzi to osiągania dodatkowych, nieewidencjonowanych dochodów, których ustalenie przez ZUS nie było możliwe i nie poddają się też one kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Za istotę sporu sądowego rozpoznawanego przez skład orzekający wypada uznać kwestię znaczenia, jakie należy przypisać – zwłaszcza w kontekście unormowania przewidzianego w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia – faktowi czasowego wyłączenia z ruchu drogi ul. [...], przy której skarżący prowadzi swój warsztat. Zdaniem składu orzekającego Sądu, również przeprowadzonej przez Zakład ocenie tej okoliczności nie można zarzucić znamion dowolności. Trafnie zwrócił w szczególności uwagę organ na to, że faktu zamknięcia tej ulicy nie można uznać za zdarzenie nagłe, którego nie można przewidzieć. Przebudowa drogi i prace z tym związane nie następują przecież nagle. Są to procesy, o których mieszkańcy informowani są przez władze miasta. Trzeba się także zgodzić ze stwierdzeniem, iż przedsiębiorca, który ma wiedzę o takim poważnym zamierzeniu inwestycyjnym, powinien zmierzać do zminimalizowania jego ewentualnych negatywnych skutków dla prowadzonej przez siebie działalności, a nie przerzucać ich na barki Skarbu Państwa, wnosząc o umorzenie zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne. To przedsiębiorcę obarcza wszak w pierwszej kolejności ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Istotne znaczenie – na co także zwrócono uwagę w uzasadnieniu kontrolowanej przez Sąd decyzji – że mimo przeszkód, na które się powołuje, strona nie zaprzestała prowadzenia działalności, wychodząc obecnie powoli z kryzysu finansowego. Uwzględniając wszystkie ostatnio wymienione okoliczności należy podzielić zapatrywanie organu, że okresowe wyłączenie z ruchu ul. [...] nie stanowi "innego nadzwyczajnego zdarzenia" w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Jeśli jednak nawet zgodzić się z odmiennym stanowiskiem skarżącego, to i tak okazuje się, że opłacenie zaległości nie pozbawia dłużnika – w tym konkretnym przypadku – możliwości dalszego prowadzenia działalności. Mimo trudności, związanych z czasowym wyłączeniem z ruchu ul. [...], strona nie zaprzestała prowadzenia działalności (nie wyrejestrowała jej, ani nie zawiesiła). Skarżący uzyskiwał ponadto dochody, z rozliczeń gotówkowych z klientami, co sam przyznaje. Godzi się zauważyć, że wnioskodawca nie wykazał żadnych innych okoliczności, których organ nie uwzględniłby w ramach ustalania stanu faktycznego i jego oceny, a które należałoby uznać za "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., przemawiający za umorzeniem zaległości w niniejszej sprawie. W skardze wyeksponowano zwłaszcza kategorię "słusznego interesu" wnioskodawcy, do której nawiązano w art. 7 k.p.a., a której Zakład rzekomo nie wziął pod uwagę, ferując swoje rozstrzygnięcie. Wypada w związku z tym zwrócić uwagę skarżącego, że wspomniana kategoria funkcjonuje we wskazanym przepisie wespół z kryterium "interesu społecznego", co nakłada na organy prowadzące konkretne postępowanie powinność umiejętnego wyważenia obu wartości. Nie można oczywiście podawać w wątpliwość, że zastosowanie ulgi, o którą ubiegał się skarżący w rozpoznawanej sprawie, leży ewidentnie w jego "interesie". Problem w tym, czy taki oczywisty "interes" strony należało uznać na "słuszny", w zderzeniu z potrzebą jednoczesnej ochrony "interesu społecznego", polegającego w sprawach tego rodzaju na ochronie środków gromadzonych przez ZUS ze składek na ubezpieczenie społeczne, przeznaczanych przecież na świadczenia z tego ubezpieczenia należne wielu potencjalnym beneficjentom, nie tylko podmiotowi zobowiązanemu do odprowadzania składek. Biorąc pod uwagę ten aspekt zagadnienia, nie można – zdaniem Sądu – podważyć skutecznie twierdzenia, że umorzenie zaległości zobowiązanego, wiążące się przecież z definitywną już rezygnacją z przysługujących Zakładowi należności, byłoby w tej akurat sprawie pochopne, skoro stan majątkowy dłużnika i fakt wychodzenia z kryzysu (jego własna prognoza) stwarzają realne szanse spłaty (przymusowego wyegzekwowania) istniejących zaległości. W rozpoznawanym wypadku "interes" strony musiał więc ustąpić "interesowi społecznemu". Konkludując, Sąd nie dopatrzył się zarzucanych naruszeń prawa. Przeciwnie, zweryfikowana decyzja została oparta na wszechstronnych ustalenia okoliczności stanu faktycznego i ich szczegółowej ocenie, nie przekraczającej granic swobody, zakreślonej w ar. 80 k.p.a. Zakład dokonał przy tym prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoje orzeczenia. Decyzja ZUS została też należycie i drobiazgowo uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy. Przed jej wydaniem strona miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, z czego jednak nie skorzystała, mimo prawidłowego pouczenia w tym względzie. Dlatego też, kierując się dyspozycją ar. 151 p.p.s.a., Sąd był zobligowany do oddalenia skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI