III SA/WR 169/21

III SA/Wr 169/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 34, art. 35
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 stycznia 2021 r. Nr 470000/71/2020/RED-EG-PEG-339-5 w przedmiocie niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. (470000/71/2020/RED-EG-PEG-339-5), Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu (ZUS, organ II instancji) działając jako reprezentant wierzyciela, na podstawie uregulowań art 34 § 2 pkt. 3 lit. b w związku z art. 17 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r, poz. 1427, dalej: u.p.e.a.} oraz w związku z art. 83c ust. 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy postanowienie z 14 grudnia 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Zakład) (470000/71/2020/RED-EG-PEG-339-4), stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Do wydania ww. rozstrzygnięcia doszło przy określonym stanie faktycznym.
Dnia 11 marca 2019 r. Zakład wydał decyzję, w której orzekł, że M.H.(skarżący, strona) jako były Prezes zarządu [...] Sp. z o.o. w likwidacji odpowiada za zadłużenie tej spółki jako płatnika składek. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem 3 sierpnia 2019 r. i na tej podstawie wszczęte zostało postępowanie mające na celu dochodzenia od skarżącego należności. Dnia 4 lutego 2020 r. wystawione zostały upomnienia wzywające do zapłaty należności wynikających z przedmiotowej decyzji, które zostały doręczone 12 lutego 2020 r. Pismem z 16 marca 2020 r. skarżący wyjaśnił, że nie poczuwa się do odpowiedzialności zapłaty zadłużenia płatnika [...] Sp. z o.o., a przed Sądem w Legnicy prowadzone jest postępowanie w związku z podrabianiem jego podpisów. Dnia 5 października 2020 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obejmujące zaległości określone w prawomocnej decyzji z 11 marca 2019 r., które stanowiły podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W toku postępowania egzekucyjnego ZUS dokonał zajęcia przysługującego skarżącemu wynagrodzenia za pracę. Pismem z 27 października 2020 r, skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zarzucając nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanej oraz nie doręczenie upomnienia (art. 33 § 2 pkt 1,3 i 4 u.p.e.a.). Podobnie pismem z 27 października skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wyjaśniając, że tytuły wykonawcze otrzymał 16 października 2020 r. jednak w tym okresie z powodu choroby przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie był w stanie nie ze swojej winy wnieść zarzutów w terminie. Dnia 2 listopada 2020 skarżący złożył pismo kierowane do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ze wskazaniem daty i numeru zaskarżonej decyzji wraz z uzasadnionym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 11 marca 2019 r. W konsekwencji Dyrektor Oddziału ZUS działając jako organ egzekucyjny zawiesił postanowieniem z 18 listopada 2020 r. postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Postanowieniem z 14 grudnia 2020 r. Zakład działając jako reprezentant wierzyciela, na podstawie uregulowań art. 34 § 2 pkt. 3 lit. b,, w związku z art.17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia przywołał treść art. 34 § 2 pkt. 3 lit. b, § 4 u.p.e.a. Zakład podkreślił, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie prawomocnej decyzji z 11 marca 2019 r., a w złożonym piśmie określonym jako zarzut, skarżący kwestionuje w całości wymagalność należności z tytułu składek z uwagi na jej wysokość, w konsekwencji Zakład uznał, że złożenie w tej sprawie zarzutu było niedopuszczalne.
Zakład przypomniał, że wobec wniesienia przez skarżącego 2 listopada 2020 r. odwołania od decyzji z 11 marca 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, spowodowało, że Dyrektor Oddziału ZUS działając jako organ egzekucyjny zawiesił sporne postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Zakład wyjaśnił, że w przypadku uznania odwołania za zasadne i uchylenia decyzji Oddziału ZUS, będzie istniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z 5 października 2020 r.
Skarżący pismem z 28 grudnia 2020 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wniesionych zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej w oparciu o tytułu wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Skarżący przypomniał, że Zakład wskazał, iż dłużnikowi będą przysługiwać zarzuty co najwyżej dopiero po rozpatrzeniu sprawy przed Sądem. Stanowisko organu w tym zakresie, w opinii skarżącego, jest chybione, albowiem dłużnik ma określony czas na złożenie zarzutów i nie może uchybić terminowi do ich złożenia. W opinii strony jeśli organ uznaje, że wynik rozstrzygnięcia zarzutów zależy od wyniku inne sprawy wówczas w oparciu o przepis art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. powinien dokonać zawieszenia postępowania nie zaś postanowieniem stwierdzać niedopuszczalność wnoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z 11 stycznia 2020 r. ZUS utrzymał w mocy postanowienie z 14 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ZUS przywołał treść art. 34 § 2 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 83 ust. 4 i 83c ust. 1a u.s.u.s. i podkreślił, że postanowieniem z 18 listopada 2020 r., Dyrektor Oddziału ZUS działając jako organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. ZUS zaznaczył, że zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o zawieszeniu tego postępowania i wyjaśnił, że w przypadku uznania odwołania za zasadnej i uchylenia decyzji Oddziału ZUS z 11 marca 2019 r., będzie istniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły.
Skarżący nie godząc się z tym rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych z uwagi na fakt, iż wierzyciel, a co za tym idzie organ nie dysponuje ostatecznymi decyzjami, a co za tym idzie tytułami wykonawczymi w oparciu o które może prowadzić wobec mnie postępowanie egzekucyjne co w konsekwencji wymagał zawieszenia lub umorzenia postępowanie egzekucyjne przez ZUS. Skarżący wniósł o umorzenie/zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, skarżonego postanowienia nie można było utrzymać w obrocie prawnym, chociaż z innych powodów, niż te, które wyartykułował wprost skarżący.
Przypomnienia wymaga, że w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym – stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. - jest Dyrektor oddziału ZUS, a wierzycielem – ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor oddziału ZUS.
Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a.), a w przypadku ich braku – nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1).
Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie z 11 stycznia 2021 r., którym ZUS utrzymał w mocy postanowienie Zakładu z 14 grudnia 2020 r., w którym stwierdzono niedopuszczalność zarzutu w postepowaniu egzekucyjnym .
Z przepisów tych wynika zatem, że w przypadku gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ZUS (dyrektor oddziału jako organ kompetentny), w postanowieniu dotyczącym zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawiera się zarówno stanowisko wierzyciela jak i rozpatrzenie zarzutów. O ile stanowisko wierzyciela jest niezaskarżalne w tej sytuacji, o tyle do postanowienia w sprawie zarzutów stosuje się powołane wyżej przepisy szczególne u.s.u.s. Interpretację taką potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007 r. o sygn. akt I FPS 4/6 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA").
W sprawie zastosowanie ma ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) – art. 13.
Należy zaznaczyć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest odmiennym pojęciem niż wszczęcie egzekucji administracyjnej. Zagadnienie to przesądził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. o sygn. akt II UK 307/10 (dostępne w Bazie Orzeczeń, sn.pl/orzecznictwo), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W tym stanie rzeczy, trzeba przyjąć, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nastąpiło 5 października 2020 r.
Wobec jasnej treści art. 18 u.p.e.a. organ ma obowiązek stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Z przepisów tych wynikają naczelne zasady postępowania, tj. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a - zasada praworządności). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatel (art. 7 - zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli).
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie w istocie pozbawiona jest uzasadnienia faktycznego i prawnego, które odnosiłoby się do argumentacji przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie postanowienia z 11 stycznia 2021 r. r. uchyla się w konsekwencji od kontroli legalności pod kątem powodów, dla których zostało wydane. Nie zawiera bowiem żadnych rozważań dotyczących kwestii podnoszonych przez skarżącego nie odnosi się bowiem do problemów podnoszonych przez stronę takich jak ewentualnego rozpoznania zarzutów sprawie egzekucji administracyjnej po podjęciu przez organ egzekucyjny zawieszonego postępowania egzekucyjnego i ewentualnego zawieszenia postepowania w kwestii rozpoznania zarzutów wniesionych przez skarżącego do czasu rozpoznania przed Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołania od decyzji z 11 marca 2019 r. stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych wszczynających sporne postępowanie egzekucyjne. Wady te uniemożliwiają Sądowi kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia jako postępowania wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy, która ze swej istoty powinno wyjaśnić stronie wagę i skutki prawne zarzutów zgłoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie. Powodem złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie było wyłącznie niezadowolenie. Strona przedstawiła argumenty, które wymagały wyjaśnienia przez organ oraz ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czego zabrakło. Tymczasem prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia postanowienia administracyjnej ma kluczowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a
Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5. Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji (postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis ten określa zatem podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji (postanowienia) i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Klarowne uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi zatem integralny składnik decyzji (postanowienia) i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia z odniesieniem się do konkretnych przepisów prawa (wyrok NSA oz. W Krakowie z 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych,orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Organ jest więc zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji (postanowienia) powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Zaakceptowanie postawy organu, który nie podejmuje nawet próby wyjaśnienia stronie podstaw swojego rozstrzygnięcia i nie odnosi się do uwag skarżącego ujętych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a uzasadnienie jego rozstrzygnięcia jest powtórzeniem treści zawartych w postanowieniu z 14 grudnia 2020 r. prowadziłoby nie tylko do naruszenia wskazanych przepisów ale również naruszałoby kardynalne zasady postępowania administracyjnego, szeroko rozumianego prawa do dobrej administracji i prawa strony do rzetelnego procesu (wywodzonych z art. 2, art. 7 i art. 78 Konstytucji RP, art. 41 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Mając powyższe na względzie organ naruszył przepisy postępowania, tj. 6 i art. 7 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonywana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia obejmuje także zbadanie, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Przypomnienia wymaga, że warunkiem rozpoznania zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym jest wniesienie ich w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, przewiduje to art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rozpoznawanej sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów i konsekwentnie wraz zarzutami złożył wniosek o przywrócenie terminu do ich rozpoznania. Konsekwentnie organ powinien w razie uchybienia terminu przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powyższe wynika z art. 58 § 1 k.p.a. Jednocześnie zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. wniosek należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponadto z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Tak więc, aby można było przywrócić stronie termin do dokonania określonej czynności, to muszą zaistnieć wskazane wyżej przesłanki łącznie. Z przepisów wynika zaś, że jeśli strona uprawdopodobni, że nie zawiniła przekroczenia terminu, to organ obligatoryjnie orzeka o przywróceniu terminu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Zakład nie odniósł się do złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu rozpoznając złożone zarzuty. Takie działanie organu doprowadziło do naruszenie przepisów postępowania art. 58 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. w sposób mogący mieć wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie.
Ponadto okolicznością, która przesądziła o kierunku rozstrzygnięcia Sądu jest fakt podpisania obu wydanych w sprawie przez ZUS postanowień przez tę samą osobę. Sąd zauważył bowiem, że w wydaniu postanowienia z 14 grudnia 2020 r. jak i postanowienia, wydanego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z dnia 11 stycznia 2021 r. brała udział ta sama osoba, tj. specjalista S. S., osoba ta podpisała oba postanowienia.
Przepisy prawa procesowego zawierają cały system gwarancji procesowych bezstronnego, sprawiedliwego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Zaliczyć do nich należy ustanowioną w art. 7 k.p.a. zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej oraz przewidzianą w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa. Urzeczywistnianiu tych zasad służy między innymi instytucja wyłączenia pracownika. Instytucja wyłączenia jest jedną z gwarancji zgodnego z prawem działania organów administracji publicznej przy wykonywaniu kompetencji realizacji zadań publicznych. Konstrukcja prawna instytucji procesowej wyłączenia nie może prowadzić do pozbawienia organów administracji publicznej zdolności do wykonywania zadań publicznych, a zatem do pozbawienia kompetencji przyznanych przepisami prawa. Jednocześnie jednak przepisy o wyłączeniu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, oraz do eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (W. Chróścielewski: "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" Dom Wydawniczy ABC str. 12) oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06).
Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., od udziału w sprawie obligatoryjnie powinien być wyłączony pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Sąd w składzie orzekającym zgadza si e ze stanowiskiem.. WSA w Warszawie (sygn. akt VI SA/Wa 3260/15), że , przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie również do postanowień, wydawanych po ponownym rozpoznaniu sprawy. Przeciwne stanowisko (tzn. że art. 24 k.p.a. nie ma zastosowania do postanowień) byłoby zaprzeczeniem idei zapewnienia bezstronności podczas ponownego rozpoznania sprawy. Ta właśnie idea w postępowaniu przekładająca się na zasadę bezstronności i będącą wyrazem tej zasady instytucją wyłączenia pracownika od ponownego rozpoznania sprawy, w której brał udział w wydawaniu już decyzji (postanowieniu) legła u podstaw założeń ustawodawcy podczas konstruowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., jak i następnie przyjętych przez NSA podczas wydawania uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. LEX nr 579940).
Dodać ponadto należy, że wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje samo wydanie decyzji (postanowienia), jak też podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Celem regulacji przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia, wydanego przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowania wcześniejszym doświadczeniem tej osoby, wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który już raz uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy, zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Ratio legis instytucji wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zatem ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, czyli jednych z najistotniejszych wartości procedury administracyjnej. Trudno uznać za bezstronnego pracownika, który ponownie bierze udział w rozpoznaniu sprawy, zakończonej wydanym postanowieniem, w którym również brał udział. Nawet jeżeli we własnym odczuciu pracownik ten obiektywnie ocenia zarzuty wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w odczuciu wnioskodawcy bez wątpienia posiada już określony stosunek do stron i przekonanie co do sposobu załatwienia sprawy. Dlatego wyłączenie od orzekania podczas ponownego rozpoznawania sprawy wyraża najistotniejszy aspekt bezstronności jakim jest przekonanie strony postępowania, że jej sprawa została ponownie rozpatrzona obiektywnie. Jakkolwiek więc na mocy art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się wymienione w tym przepisie przepisy k.p.a., nie może ulegać wątpliwości, że podczas wydawania postanowień organ ma obowiązek stosować również inne przepisy k.p.a. poza wymienionymi w treści art. 126, w szczególności przepisy ogólne k.p.a. (art.1 do 60 k.p.a.). W literaturze przedmiotu od dawna wskazuje się na wadliwą redakcję cytowanego przepisu (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego (LEX 2011).
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor ZUS Oddział we Wrocławiu, usunie wskazane wyżej uchybienia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. orzekł jak wyroku.