III SA/WR 167/23

III SA/Wr 167/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO 4122/4/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 10 marca 2023 r. (nr SKO 4122/4/2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO) po rozpatrzeniu zażalenia A. K. (dalej: skarżący, zobowiązany) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Świdnicy (dalej: wierzyciel, Prezydent) z 14 lutego 2023 r. (nr BSPP.3160.5.4.2023) oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zobowiązanego.
Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] sporządzonych wskutek nieopłaconych upomnień dot. nieuiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania w Świdnicy (dalej: SPP) pojazdu o nr rejestracyjnym: [...] stanowiącego własność A. K. w dniach: 18 sierpnia 2021 r. przy ul. [...] o godz. 15:19, 3 sierpnia 2021 r. przy ul. [...] w dniu 3 sierpnia 2021 r. o godz. 14:51, 25 maja 2021 r. przy ul. [...] o godz. 13:22, zobowiązany wniósł zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty oraz błąd co do zobowiązanego (pismo z dnia 15 grudnia 2022 r.).
Postanowieniem z 14 lutego 2023 r. wierzyciel oddalił zarzut zobowiązanego.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia SKO postanowieniem z 10 marca 2023 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Na samym wstępie wskazało, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej (upomnienia zostały wysłane na właściwy adres zobowiązanego). Dalej zaś wyjaśniło że obszar SPP w Świdnicy oraz sposób pobierania opłat został określony w uchwale nr XIII/169/03 Rady Miejskiej w Świdnicy z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania w Świdnicy oraz wysokości stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie Miasta Świdnica. Wyjaśniono także, że SPP jest obszarem, na którym na wszystkich ciągach ulicznych (parkingach) należy dokonywać opłat za pomocą kart parkingowych lub abonamentowych (jest to system opłat samoobsługowy). Na wjazdach w obszar SPP są rozmieszczone znaki drogowe (D-44). Z kolei minięcie takiego znaku oznacza wjazd do SPP, informujący jednocześnie o konieczności wnoszenia opłat za parkowanie. Mając na uwadze powyższe rekapitulowano, że jak wynika ze zdjęć w aktach wierzyciela, w dniach wskazanych w upomnieniach ul. [...] i [...] znajdujące się w SPP posiadały wyznaczone miejsca parkingowe co najmniej za pomocą znaków poziomych P19 "linia wyznaczająca pas postojowy". Parkowanie na miejscu oznaczonym we wskazany wyżej sposób oznacza zatem postój w SPP z obowiązkiem uregulowania opłaty za postój, a chodniki są elementem pasa drogowego drogi publicznej - ul. [...] czy [...] i wchodzą w skład ulicy.
W skardze do WSA we Wrocławiu zobowiązany wskazał na błędny adres doręczania upomnień. Zarzucił także na "celowe manipulowanie, ukrywanie dowodów". W szczególności argumentował, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy (zdjęcia) nie pozwala na przyjęcie, iż parkowano w miejscu wyznaczonym znakami poziomymi i pionowymi spełniającym łącznie prawo do pobrania opłaty zgodnie z datami w upomnieniu i na zdjęciach pojazdu. Przy tym zdjęcie ze znakiem pionowym ("P Płatny") pochodzi z dnia 13 lipca 2018 r. z godz. 12:47.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zaskarżone postanowienie SKO, jak i poprzedzające je postanowienie Prezydenta wydane zostały w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność pieniężną z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP w Świdnicy w dniach 25 maja, 3 sierpnia oraz 18 sierpnia 2021 r. Wskazać przy tym należy, że ustalono, że właścicielem spornego pojazdu, na którym co do zasady spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty za postój pojazdu w SPP był skarżący. Sam właściciel zresztą nie kwestionował faktu posiadania w tej dacie statusu użytkownika zaparkowanego pojazdu. Zgłosił natomiast – przede wszystkim - zarzut nieistnienia obowiązku.
Podkreślić należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach (por. wyrok WSA w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 424/17 i przywołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W sprawie skarżący wniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz błąd co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a.).
Na samym wstępie nieuzasadniony Sąd wskazuje, że nieuzasadniony okazał się zarzut błędu co do zobowiązanego, co prawidłowo wyjaśniły organy egzekucyjne.
Odnosząc się z kolei do najbardziej eksponowanego przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku należy wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.) korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 7 u.d.p. opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Zgodnie z art. 13f u.d.p. za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową (ust. 1). Rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (art. 13f ust. 2 u.d.p.). Opłatę dodatkową, o której mowa w ust. 1, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (art. 13f ust. 3 u.d.p.).
W sprawie obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie w SPP nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w SPP jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu, co do osoby zobowiązanego, co skarżący skutecznie uczynił. W konsekwencji w tym zakresie nie jest wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2012 r., II GSK 1859/11; z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1816/12; z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2783/15, z 3 marca 2023 r., I GSK 844/22).
Należy również zauważyć, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., GPS 2/17 zaakcentowano, że zgodnie z art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się od korzystającego z drogi publicznej wyłącznie za postój w odpowiednio wyznaczonym do tego miejscu, a nie: w dowolnym miejscu znajdującym się w tej strefie. Podkreślono też, że miejscem wyznaczonym jest, co do zasady, miejsce wyróżnione zarówno znakami informacyjnymi pionowymi, jak i znakami informacyjnymi poziomymi. Zarazem zwrócono uwagę, że znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg - pkt 5.1.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2311, dalej: rozporządzenie), natomiast znaki informacyjne poziome dróg służą zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia). W strefie płatnego parkowania określonej znakami D-44 i D-45 miejsca do postoju pojazdu samochodowego wyznacza się m.in. znakami pionowymi D-18 "parking" (pkt 5.2.18 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r.) oraz znakami poziomymi - liniami: znakiem P-18 "stanowisko postojowe", P-19 "linia wyznaczająca pas postojowy", P-20 "stanowisko postojowe zastrzeżone "koperta" i P-24 "miejsce dla pojazdu osoby niepełnosprawnej" (pkt 5.2.4.,5.2.5.,5.2.6.,5.2.9.2, załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r.).
Z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, zaś istota uchwały podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprowadza się do tego, że stanowisko w niej zajęte wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Powyższe nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Skład sądu orzekający w rozpoznawanej sprawie wykładnię zaprezentowaną w przedstawionej wyżej uchwale podziela w całości.
Należy zatem powtórzyć, że miejsca płatnego postoju wyznaczone w strefie płatnego parkowania to, co do zasady, miejsca podwójnie oznakowane: znakami pionowymi i znakami poziomymi. Niemniej jednak to znaki pionowe informują o sposobie korzystania z drogi i dlatego tym znakom, co trzeba podkreślić, należałoby przypisać rolę decydującą w wyznaczeniu miejsca płatnego postoju. Jak zatem wskazano w cytowanej uchwale, uzasadniałoby to stwierdzenie, że miejsca postoju oznakowane w strefie płatnego parkowania wyłącznie znakiem poziomym nie spełniają wymagania miejsca wyznaczonego w rozumieniu art. 13b ust. 1 u.d.p.
W sprawie poddanej kontroli legalności spór dotyczy istnienia obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie w SPP w Świdnicy pojazdu należącego do skarżącego. Zaś w dacie parkowania obowiązywała uchwała nr XIII/169/03 Rady Miejskiej w Świdnicy z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia Strefy Płatnego Parkowania w Świdnicy, której – co należy podkreślić - brak w aktach sprawy. Akta sprawy zawierają natomiast 10 zdjęć, w tym: 8 zdjęć parkującego pojazdu (sporządzone w dniach 25 maja, 3 sierpnia oraz 18 sierpnia 2021 r.) oraz 2 zdjęcia ulic (nieopisanych) ze znakiem D18 (sporządzone 13 lipca 2018 r.).
Oceniając powyższy materiał dowodowy Sąd przypomina, że - na kanwie rozpatrywanej sprawy - prawidłowe ustalenia dotyczące zarzutu zobowiązanego w postaci nieistnienia obowiązku – uwarunkowane zostało dokonaniem prawidłowych ustaleń faktycznych, których zakres wynika z treści uchwały NSA z 9 października 2017 r., GPS 2/17.
Z kolei podstawową dyrektywą, która wiąże organy egzekucyjne w ramach prowadzonego postępowania dowodowego (o ile takie jest konieczne) jest sformułowana w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, która w postępowaniu egzekucyjnym znajduje zastosowanie poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a.
Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy egzekucyjne obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada ta jest rozwijana i konkretyzowana przez przepisy K.p.a. poświęcone regułom postępowania dowodowego (zob. wyrok NSA z 17 listopada 1998 r., II SA 1462/98).
Przede wszystkim art. 75 § 1 K.p.a. wprowadza otwarty katalog środków dowodowych stanowiąc, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dalej, wedle art. 75 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej (tutaj organ egzekucyjny) jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wreszcie stosownie do normy art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W tym kontekście należy dostrzec, że SKO uznało brak zasadności zarzutu zobowiązanego poprzestając na analizie wyłącznie zgromadzonej dokumentacji fotograficznej, chociaż wynikało z nich parkowanie pojazdu w SPP podwójnie oznakowanej: znakami pionowymi i znakami poziomymi.
SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (a także w odpowiedzi na skargę) wskazało, że w dniach wskazanych w upomnieniach ul. [...] i [...] znajdujące się w strefie płatnego parkowania w mieście Świdnica posiadały wyznaczone miejsca parkingowe "co najmniej za pomocą znaków poziomych P19". Oznacza to, że organ SKO wydając kwestionowane rozstrzygnięcie nie miało pewności, czy miejsca te zostały prawidłowo oznaczone również znakiem pionowym. Okoliczności takiej – co zresztą słusznie podnosi skarżący – nie można bowiem wywieść z niepopisanych zdjęć z 13 lipca 2018 r.
Tymczasem Sąd po raz kolejny przypomina, że miejsca postoju oznakowane w SPP wyłącznie znakiem poziomym nie spełniają wymagania miejsca wyznaczonego w rozumieniu art. 13b ust. 1 u.d.p.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy uznać, że SKO nie zbadało wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą oraz – w konsekwencji wydało zaskarżone rozstrzygnięcie bez ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie niewątpliwie narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym kluczowym w sprawie jest niebudzące wątpliwości - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - ustalenie, jak w dniach 25 maja, 3 sierpnia oraz 18 sierpnia 2021 r. były oznakowane miejsca parkowania samochodu skarżącego. Jest to jedna z podstawowych okoliczności, którą należy ustalić w sprawie, aby stwierdzić, czy były podstawy do obciążania skarżącego opłatą dodatkową za nieopłacone parkowanie w SPP. Przy tym – co należy podkreślić – okoliczność prawidłowego oznakowania miejsca parkingowego – należy ustalić wszelkimi możliwymi środkami dowodowymi (nazwanymi lub niezwanymi) z których wynikają relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W szczególności takimi środkami dowodowymi mogą być: dokumenty opisujące zatwierdzoną organizację ruchu w SPP; prawidłowo opisana dokumentacja fotograficzna, która jednoznacznie obrazuje zlokalizowanie znaków pionowych i poziomych w miejscu parkowania pojazdu skarżącego; a także stosowne wyjaśnienia lub notatki służbowe pracowników związanych z obsługą SPP lub obsługą dróg publicznych dotyczące stanu utrzymania oznakowania.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku i rozpozna sprawę z uwzględnieniem wszystkich dowodów w sprawie w oparciu o właściwe przepisy, w tym prawa miejscowego, należycie uzasadni rozstrzygnięcie wyjaśniając przesłanki, którymi kierował się w jego podjęciu.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego uprawnia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.(pkt II sentencji wyroku).