III SA/Wr 160/18

III SA/Wr 160/18 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2018-06-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Moskała /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankowska-Szostak
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 3168/18 - Wyrok NSA z 2022-10-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 34 par. 4 w zw. z  art. 34 par. 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Magdalena Jankowska – Szostak, Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu za niedopuszczalny oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A. G. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. I Inspektorat w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w sprawie zarzutu niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie 12 tytułów wykonawczych o wyszczególnionych numerach, obejmujących zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za wrzesień 2015 r. i okres od listopada 2015 r. do grudnia 2016 r., a także w składkach na Fundusz Pracy za okres od listopada 2015 r. do grudnia 2016 r. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. I Inspektorat w W., jako organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W toku postępowania egzekucyjnego skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosząc, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie pomimo nieistnienia obowiązku i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu zarzutów podkreślił, że orzeczenie z dnia [...] czerwca 2017 r., na podstawie którego zostały wydane ww. tytuły wykonawcze nie jest prawomocne, wobec czego obowiązek w nich stwierdzony nie jest wymagalny, a prowadzona egzekucja niedopuszczalna. Wskazał, że orzeczenie to nie było do niego kierowane, ani nie otrzymał żadnej informacji, że organ wydał jakąkolwiek decyzję. Dopiero w dniu [...] sierpnia 2017 r. w ZUS powziął wiedzę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, które zakończyło się [...] marca 2017 r. Dodał, że orzeczenie dotyczące istnienia zaległości składkowych zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie rozstrzygnięto uprzednio, czy podlegał on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Natomiast kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej była sporna i wymagała rozstrzygnięcia w formie decyzji. W ocenie skarżącego nie powinno zostać wszczęte postępowanie egzekucyjne, skoro podstawą ustalenia zobowiązania było wydanie decyzji, która nie posiada przymiotu prawomocności.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. I Inspektorat w W. nr [...] na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. oddalił zarzut skarżącego nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych, uznając go za niedopuszczalny.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał je w mocy.
W ocenie organu II instancji organ egzekucyjny słusznie uznał, że zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) jest niedopuszczalny, prawidłowo również została wskazana podstawa prawna w sentencji zaskarżonego postanowienia, to jest art. 34 § 1a u.p.e.a. Dyrektor Administracji Skarbowej wyjaśnił, że ZUS w dniu [...] sierpnia 2017 r. wystawił określone w postanowieniu tytuły wykonawcze, wskazując, jako podstawę prawną decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. Rozstrzygnięcie to zostało uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca ww. decyzję została przesłana na adres W., ul. O. Z adnotacji widocznych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że przesyłka była awizowana w dniu [...] czerwca 2017 r. i po raz drugi w dniu [...] czerwca 2017 r. Po upływie 14 dni przesyłka została uznana za doręczoną. Tym samym nietrafne są argumenty skarżącego dotyczące nieprawidłowości doręczenia decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. Organ II instancji podkreślił, że to właśnie z tej decyzji wynika zarówno okres zaległości, jak i rodzaj należności i jej wysokość. Decyzja ta nie została zaskarżona i funkcjonuje w obrocie prawnym. W związku z nieuregulowaniem należności wynikających z ww. decyzji wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze i przystąpił do przymusowego wyegzekwowania zaległości wynikających z decyzji. Z tego względu w sprawie zastosowanie znajduje art. 34 § 1a u.p.e.a., który przewiduje stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu, gdy okaże się, że – tak jak to ma miejsce w sprawie – podnoszony zarzut dotyczy kwestii zbadanej w innym postępowaniu. Natomiast kwestionowanie istnienia ww. zaległości mogło nastąpić przez zakwestionowanie wydanej decyzji i wniesienie odwołania.
Dodatkowo organ II instancji podkreślił, że decyzję z dnia [...] czerwca 2017 r. poprzedziła decyzja ZUS z dnia [...] kwietnia 2016 r. o podleganiu skarżącego ustawodawstwu polskiemu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. nie dopatrzył się również naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. skarżący zarzucił naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ nie jest uprawniony do badania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym i w konsekwencji uznanie, że decyzja wymiarowa z dnia [...] czerwca 2017 r. nie została wycofana z obrotu prawnego i zaistniały podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzucił również naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym i odmówienie umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nadto zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że kwestia doręczenia decyzji wymiarowej winna zostać zweryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem nie posiadał wiedzy o jej doręczeniu i tym samym nie miał możliwości jej zaskarżenia. Nadto podniósł, że w spornym okresie posiadał status osoby wyrejestrowanej z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. W ocenie skarżącego organ nieprawidłowo uznał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustalająca właściwe ustawodawstwo jednocześnie rozstrzyga podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom w Polsce z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Są to bowiem odrębne kwestie i wymagają osobnych rozstrzygnięć.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.
Przedmiotem badania Sądu – pod względem legalności – są postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania za niedopuszczalnego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie, wobec skarżącego, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Skarżący podważał zasadność wystawienia tych tytułów z uwagi na nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Wskazywał bowiem, że nie posiadał wiedzy o doręczeniu decyzji wymiarowej z dnia [...] czerwca 2017 r., stanowiącej podstawę wydania ww. tytułów wykonawczych, i tym samym nie mógł jej zaskarżyć. Okoliczności te zdaniem skarżącego skutkują przyjęciem, że powyższa decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a co za tym idzie nie istnieje obowiązek. Nadto zarzucił, że nie był obowiązany do uiszczania składek w spornym okresie, a w sprawie brak jest prawomocnej decyzji o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie, co również świadczy o nieistnieniu obowiązku.
Stanowisko skarżącego jest bezpodstawne. W sprawie kwestią sporną pozostaje uprawnienie organu do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego przez skarżącą zarzutu, na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. Taką bowiem podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia wskazały organy egzekucyjne. Zgodnie z tym przepisem jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Rację należy przyznać organom, które wskazały, że przepis ten hołduje założeniu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się meritum sprawy, niemniej w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym zobowiązany może kwestionować treść obowiązku, czyli zachodzi konieczność merytorycznego badania sprawy. Jednak nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia. Tymczasem w sprawie bezspornym pozostaje okoliczność, że podstawą ww. tytułów wykonawczych jest decyzja z dnia [...] czerwca 2017 r. Z niej wynika, że skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Poza sporem również jest, że skarżący nie zaskarżył powyższej decyzji. Zatem powyższa decyzja stała się ostateczna i prawomocna, wbrew zarzutom skarżącego, funkcjonuje w obrocie prawnym. W sprawie znajduje zastosowanie art. 34 § 1a u.p.e.a., skoro podnoszony przez skarżącego zarzut dotyczy kwestii zbadanej w innej sprawie. Natomiast polemika z wierzycielem w zakresie istnienia zaległości wynikających z ww. decyzji mogła nastąpić przez wniesienie od niej odwołania. Wobec tego jej kwestionowanie w postępowaniu egzekucyjnym należy uznać za spóźnione. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wyegzekwowania określonych już należności i tym samym ponowne badanie istnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi byłoby nieuzasadnione. Z powyższych względów nie miała nawet istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy decyzja o obowiązkowym podleganiu skarżącego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Chociaż należy zauważyć, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja ZUS z dnia [...] kwietnia 2016 r. o podleganiu skarżącego ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Co prawda skarżący kwestionował skuteczność doręczenia również tej decyzji. Jednak z akt sprawy wynika, że skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. Sąd ten apelację od tej decyzji odrzucił, a zatem decyzja zostaje w obrocie prawnym.
Natomiast jeżeli skarżący jest zainteresowany wyeliminowaniem ww. decyzji z obrotu prawnego, winien skorzystać z przewidzianych do tego nadzwyczajnych trybów postępowania określonych w k.p.a.
Powyższe prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie organy słusznie uznały zarzut skarżącego za niedopuszczalny, prawidłowo stosując art. 34 § 1a u.p.e.a. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 29 § 1 i art. 59 § 1 u.p.e.a. Ponadto Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego i wobec tego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.