III SA/WR 159/25

III SA/Wr 159/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 338
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar (sprawozdawca), Anna Kuczyńska - Szczytkowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2025 r. nr BŻ.906.7.2024.AK w przedmiocie wydania nakazów w przedmiocie prezentacji i reklamy środków spożywczych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi O. Sp. z o.o. w S. – wcześniej M. Sp. z o.o. w N. (dalej: strona, strona skarżąca, Spółka) jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, DPWIS) z 31 stycznia 2025 r. nr BŻ.906.7.2024.AK uchylająca decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu (dalej: organ I instancji, PPIS) z 27 marca 2024 r. nr 233/24 w całości oraz orzekającą merytorycznie, w taki sposób, że:
I. umarza postępowanie administracyjne pierwszej instancji w zakresie dotyczącym usunięcia niżej wskazanych nieprawidłowości:
1) [...] w zakresie dotyczącym:
a) poprzedzenia wykazu składników prawidłowym określeniem: "Składniki" zamiast "Skład";
b) usunięcia z prezentacji sformułowań, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności, co do właściwości środka spożywczego, w tym charakteru, tożsamości, składu, przypisujących środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada oraz przez sugerowaniem że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości np.:
-[...];
-[...];
-[...];
d) usunięcia z prezentacji produktu informacji przypisujących środkowi spożywczemu właściwości leczenia lub zapobiegania chorobom bądź odwołujących się do takich właściwości, w tym zawartych w opisach poprzedzonych nagłówkiem [...] . M. J., [...]). [...] np.:
- [...];
- [...];
g) podania informacji o zawartości substancji, do których odnoszą się wykorzystywane oświadczenia żywieniowe oraz umieszczenia jej w tym samym polu widzenia . w której znajduje się informacja o wartości [...]:
-[...];
2) [...] w zakresie dotyczącym:
a) poprzedzenia wykazu składników prawidłowym określeniem: "Składniki", zamiast: "Skład";
b) usunięcia z prezentacji sformułowań przypisujących przedmiotowemu środkowi spożywczemu właściwości [...]:
-[...] i [...];
-[...];
-[...];
-[...];
- [...];
- [...];
c) usunięcia z prezentacji oświadczeń zdrowotnych niezatwierdzonych dla [...] np.:
- [...];
- [...];
- [...];
- [...];
- [...];
- [...];
- [...];
d) podania informacji dotyczącej wartości [...] oraz informacji o zawartości substancji, do których odnoszą się wykorzystane oświadczenia żywieniowe:
- [...];
3) [...] w zakresie dotyczącym:
a) poprzedzenia wykazu składników prawidłowym określeniem: "Składniki", zamiast: "Skład";
b) usunięcia z prezentacji produktu informacji, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd. poprzez sugerowanie, że produkt ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, np.:
- [...];
c) usunięcia z prezentacji sformułowań przypisujących środkowi spożywczemu właściwości leczenia lub zapobiegania chorobom bądź odwołujących się do takich właściwości, np.:
- [...]. Badania sugerują, że jedzenie ich może pomóc: zmniejszyć czynniki powodujące choroby [...];
- [...];
e) podania informacji o zawartości substancji, do których odnosiły się wykorzystane oświadczenia żywieniowe oraz umieszczenia ich w tym samym polu widzenia, w którym znajduje się informacja o wartości [...] [...]:
4) [...] w zakresie dotyczącym:
a) poprzedzenia wykazu składników prawidłowym określeniem: "Składniki", zamiast: "Skład";
b) usunięcia z prezentacji produktu informacji o treści: ..(...) [...];
d) usunięcia z prezentacji treści przypisujących środkowi spożywczemu właściwości [...], tj.:
- [...];
II. nakazuje Spółce w terminie 30 dni od doręczenia decyzji:
1. zapewnić prawidłową prezentację środka spożywczego pn. [...] na stronie internetowej [...] poprzez:
a) usunięcie informacji dotyczących [...] lub [...];
b) usunięcie wykazu źródeł w postaci pozycji literaturowych, a to:
i. [...];
ii. [...];
iii. [...];
iv. [...];
v. [...];
vi. [...];
vii. [...];
viii. [...];
ix. [...];
x. [...];
xi. [...].
xii. [...];
xiii. [...];
xiv. [...];
xv. [...];
xvi. [...];
xvii. [...];
xviii. [...];
xix. [...];
xx. [...];
xxi. [...];
xxii. [...];
xxiii. [...];
xxiv. [...];
xxv. [...];
xxvi. [...];
xxvii. [...];
xxviii. [...];
xxix. [...];
xxx. [...];
xxxi. [...];
xxxii. [...];
xxxiii. [...];
xxxiv. [...];
xxxv. [...];
xxxvi. [...];
xxxvii. [...];
xxxviii. [...];
xxxix. [...];
xl. [...];
xli. [...];
xlii. [...];
xliii. [...];
xliv. [...];
xlv. [...];
xlvi. [...].
xlvii. [...];
xlviii. [...];
xlix. [...];
l. [...];
li. [...];
lii. [...];
c) usunięcie następujących informacji:
i. [...];
ii. [...];
iii. [...];
iv. [...];
v. [...];
vi. [...];
vii. [...];
viii. [...];
ix. [...];
x. [...];
xi. [...];
xii. [...];
xiii. [...];
xiv. [...];
xv. [...];
xvi. [...];
xvii. [...];
xviii. [...];
xix. [...];
xx. [...];
xxi. [...];
xxii. [...];
xxiii. [...];
xxiv. [...];
xxv. [...];
xxvi. [...];
xxvii. [...];
xxviii. [...];
xxix. [...];
xxx. [...];
xxxi. [...];
xxxii. [...];
xxxiii. [...];
xxxiv. [...];
d) [...]:
i. [...];
ii. [...];
iii. [...];
iv. [...];
v. [...];
vi. [...]
e) usunięcie wymienionych oświadczeń [...]:
- [...];
- [...],
albo zmianę ich treści poprzez sformułowanie oświadczeń w sposób, który ma dla konsumenta taki sam sens jak oświadczenia, co do których zostało udzielone zezwolenie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. UH. L. z 2006 r. Nr 404. str. 9 ze zm.) i które figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 404. str. 9 ze zm.) wraz z zawarciem dodatkowych informacji, gdy to jest wymagane, zgodnie z warunkami stosowania tych oświadczeń wynikającymi z rozporządzeń Komisji Europejskiej zezwalających na ich stosowanie:
f) przy składaniu oświadczeń żywieniowych wskazujących, że [...].
podać informację o ilości substancji, której(-ych) dotyczy to oświadczenie oraz zamieścić tę informację w tym samym polu widzenia, w którym znajduje sic informacja dotycząca wartości [...];
g) usunięcie oświadczenia żywieniowego:
[...];
2. zapewnić prawidłową prezentację środka spożywczego pn. [...] na stronie internetowej [...] poprzez:
a) usunięcie następujących informacji:
i. [...];
ii. [...];
iii. [...];
iv. [...];
v. [...];
vi. [...];
vii. [...];
viii. [...];
ix. [...];
x. [...];
xi. [...];
xii. [...];
xiii. [...];
b) przy składaniu oświadczeń żywieniowych dotyczących [...] podać w tym samym polu widzenia informację o wartości [...] uwzględniającą informację o ilości tych substancji, których dotyczą te oświadczenia;
3. zapewnić prawidłową prezentację środka spożywczego pn. [...] na stronie internetowej [...] poprzez usunięcie następujących informacji:
a) [...];
b) [...];
c) [...];
d) [...];
e) [...];
4. zapewnić prawidłową prezentację środka spożywczego pn. [...] na stronie internetowej [...] poprzez:
a) usunięcie informacji dotyczących [...] lub [...];
b) usunięcie następujących informacji:
i. [...];
ii. [...];
iii. [...];
iv. [...];
v. [...]:
• [...],
• [...].
• [...].
• [...],
• [...];
vi. "[...];
vii. [...];
viii. [...];
ix. [...] (Oświadczenia zatwierdzone: [...];
x. [...];
xi. [...];
xii. [...];
xiii. [...];
xiv. [...];
xv. [...];
xvi. [...];
xvii. [...];
xviii. [...];
xix. [...];
xx. [...];
xxi. [...];
xxii. [...];
xxiii. [...];
xxiv. [...];
xxv. [...];
xxvi. [...];
xxvii. [...];
xxviii. [...];
xxix. [...];
c) [...];
d) przy składaniu oświadczenia żywieniowego dotyczącego [...] podać informację o ilości [...], której(-ych) dotyczy to oświadczenie oraz zamieścić tę informację w tym samym polu widzenia, w którym znajduje się informacja dotycząca [...];
III. zakazuje Spółce umieszczenia na stronie internetowej [...] w prezentacji:
1. środka spożywczego pn. [...] oświadczeń, które mają dla konsumenta taki sam sens jak informacje, których usunięcie nakazano w pkt 11 ppkt 1 lit. c niniejszej decyzji;
2. środka spożywczego pn. [...] oświadczeń, które mają dla konsumenta taki sam sens jak informacje, których usunięcie nakazano w pkt II ppkt 2 lit. a niniejszej decyzji;
3. środka spożywczego pn. [...] oświadczeń, które mają dla konsumenta taki sam sens jak informacje, których usunięcie nakazano w pkt II ppkt 3 niniejszej decyzji;
4. środka spożywczego pn. [...] oświadczeń, które mają dla konsumenta taki sam sens jak informacje, których usunięcie nakazano w pkt 11 ppkt 4 li. b niniejszej decyzji;
z tą uwagą, że dopuszczalne jest stosowanie niebronionych oświadczeń zdrowotnych niezabronionych zgodnie z art. 10 ust. 1 Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rad)' z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 404, str. 9 z późn. zm.).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 26 września 2023 r. Główny Inspektor Sanitarny skierował do PPIS zawiadomienie dotyczące nieprawidłowości zapisów na stronie [...] naruszających przepisy prawa żywnościowego.
W dniach 10 do 20 października 2023 r. oraz 23 października do 10 listopada 2023 r. przedstawiciel PPIS przeprowadził kontrolę tematyczną w zakresie oceny prezentacji i reklamy środków spożywczych na stronie internetowej [...] zarządzanej przez Spółkę. Ocenie poddano prezentację i reklamę czterech produktów spożywczych – [...].
W wyniku kontroli stwierdzono:
1. [...]:
- brak informacji o zawartości netto produktu - podano pojemność opakowania;
- użyto określenie: "data ważności" zamiast "data minimalnej trwałości" lub "termin przydatności do spożycia";
- zamieszczono informacje, które mogą wprowadzać w błąd konsumenta: przy prezentacji produktu zapisano [...], natomiast w zakładce "Najczęściej zadawane pytania" podano informację [...];
- zamieszczenie informacji niejasnych bądź niezrozumianych dla konsumenta jak np. wykazu pozycji literaturowych wskazujących na działanie produktu w języku angielskim, zatem w postaci, która może być trudna lub niemożliwa do odczytania przez konsumenta w momencie zakupu;
-wykorzystanie w prezentacji produktu treści przypisujących środkowi spożywczemu właściwości [...] oraz powołujących się na wyniki badań klinicznych i "opinie ekspertów";
- zastosowanie w opisie przedmiotowego produktu niedozwolonych oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do właściwości [...];
- zastosowanie w prezentacji oświadczeń zdrowotnych odnoszących się m. in. do [...] bez zachowania warunków użycia tych oświadczeń;
2. [...]:
- ilość netto produktu poprzedzono niewłaściwym wyrażeniem: ..Waga", zamiast ..masa netto" lub "zawartość netto";
- umieszczenie w prezentacji ww. środka spożywczego sformułowań przypisujących mu właściwości [...];
- zastosowanie niedozwolonych oświadczeń [...] odnoszących się do [...];
- brak stwierdzenia wskazującego na znaczenie [...] przy zastosowaniu oświadczeń [...];
3. [...]:
- w informacji o [...] brak obowiązkowej informacji o zawartości [...];
- zastosowanie niedozwolonych oświadczeń [...] odnoszących się do [...];
4. [...]:
- w informacji o wartości [...] brak obowiązkowej informacji o zawartości [...];
- umieszczenie w prezentacji treści przypisujących środkowi [...] właściwości [...] bądź odwołujących się do takich właściwości;
- zastosowanie niedozwolonych oświadczeń [...] odnoszących się do [...];
- zamieszczenie w opisie produktu oświadczeń [...], bez odniesienia do oświadczeń szczegółowych zatwierdzonych dla konkretnych [...];
Ponadto wszystkie kontrolowane produkty zawierały wykaz [...] poprzedzony niewłaściwym sformułowaniem "skład" zamiast "składniki". Do każdego z naruszeń wskazanych w protokole podano przykładowe wyliczenie informacji podlegających usunięciu.
Pismem z 17 listopada 2023 r. strona skarżąca poinformowała PPIS o wprowadzeniu zmian w prezentacji produktów. Jako dowód wprowadzenia zmian Spółka załączyła wydruki z prowadzonej strony internetowej.
W dniu 29 listopada 2023 r. PPIS wszczął postępowanie administracyjne, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami.
W toku postępowania Spółka przedkładała do organu I instancji wiele wniosków dowodowych w postaci dokumentów zwierających [...], którym poddano oferowane przez nią produkty.
Decyzją z 27 marca 2024 r. (nr 233/24) PPIS, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z2023 r. poz. 338 ze zm.; dalej: u.p.i.s.) art. 7 ust. 1 lit. a, lit. b. i lit. c, art. 7 ust.2-ust.4, art. 18 ust.1, art. 36 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13 WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE.L. z 2011 r., tom 304, s. 18 ze zm. - dalej: rozporządzenie nr 1169/2011), art. 52a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz.1448), art. 7, art. 10 ust. 1, art.10 ust. 3, art. 12 lit. c rozporządzenia (WE) Nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Sprostowanie Dz. Urz. UE L 12 z 18.01. 2007r. s. 3 z późn. zm. – dalej: rozporządzenie 1924/2006), motywu 9 preambuły oraz załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r., ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE z 25.5.2012 r. L 136 s.1 ze. zm.), art. 138 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE z 07.04.2017 r. L 95/1) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – dalej: k.p.a.) nakazał Spółce wykonanie obowiązków polegających na zapewnieniu prawidłowej prezentacji i reklamy produktów objętych kontrolą w terminie do dnia 31 lipca 2024 r.
W wyniku rozpoznania odwołania Spółki od powyższego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy, na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał w dniu 31 stycznia 2025 r. (nr BŻ.906.7.204.AK) decyzję będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie DPWIS wskazał, że umorzenie postępowania w części wymienionych w pkt I nakazów, wynikało z zapewnienia właściwej prezentacji i reklamy produktów w tym zakresie, co zostało wykazane po zleconym postępowaniu wyjaśniającym, z uwagi na zarzuty podniesione w odwołaniu oraz zawartego w nim wniosku o umorzenie postępowania w tym zakresie.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, odnosząc się do wydanych przez siebie nakazów i zakazów, szeroko powołał się na przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Stwierdził, że zakładki [...] w odniesieniu do wskazanych w decyzji produktów bez wątpienia stanowią informację na temat żywności w rozumieniu rozporządzenia nr 1169/2011, ponieważ są to treści o charakterze komercyjnym, mające na celu zachęcenie potencjalnych konsumentów do zakupu reklamowanych przez Spółkę środków spożywczych poprzez wskazanie na ich właściwości oraz wyjątkowe cechy odróżniające je od innych takich samych produktów. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że większość treści znajdujących się w wymienionych zakładkach, to treści naruszające przepisy prawa żywnościowego, głównie te dotyczące przypisywania środkom spożywczym właściwości [...]. Spółka, oferując produkty, przekonywała m.in. że mają one wpływ na szereg [...], w tym [...], a także wskazują na właściwości [...], co zdaniem DPWIS może prowadzić do wywołania u konsumentów przekonania, że spożywanie tych produktów doprowadzi ich organizm do stanu opisywanego na stronie. Organ odwoławczy stwierdził, że zakładki znajdujące się na platformie internetowej strony, wbrew jej twierdzeniom, nie stanowiły osobnej platformy edukacyjnej, były bowiem jedną z kilku zakładek dostępnych przy całościowej prezentacji środka spożywczego, obok zakładek "Właściwości" czy "Warto wiedzieć", zatem wszystkie zakładki składały się na całość informacji o produkcie.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że, wbrew zarzutom Spółki, na prowadzonej przez nią stronie internetowej znajdują się niezatwierdzone oświadczenia zdrowotne, o których mowa w rozporządzeniu nr 1924/2006, bowiem znajdują się na niej oświadczenia odwołujące się do polecenia eksponowanych produktów przez [...]. Wywoływać ma to u konsumenta wrażenie, że polecana na stronie [...] żywność z dużym prawdopodobieństwem ma pozytywny wpływ na zdrowie osób, które będą ją spożywały. Zwłaszcza biorąc pod uwagę pozostałe treści znajdujące się na stronie.
Odnośnie opinii klientów, znajdujących się na stronie internetowej zarządzanej przez Spółkę w zakładce [...], DPWIS, powołując się na treść ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniach usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2024 poz. 1513 ze zm. – dalej: u.ś.u.d.e.), orzecznictwa TSUE, w zakresie wykładni art. 14 ust. 1 u.ś.u.d.e, a także zapisów "Regulaminu sprzedaży, świadczenia usług drogą elektroniczną oraz udostępniania treści cyfrowych" na stronie [...], stwierdził, że opinie klientów, które naruszają przepisy prawa żywnościowego, powinny zostać zablokowane jako treści nielegalne w momencie uzyskania przez Spółkę wiedzy w tym zakresie. Fakt, iż komentarze klientów zawierające treści nielegalne dalej są dostępne na stronie, świadczy - zdaniem organu odwoławczego – o nieprzestrzeganiu przez stronę skarżącą również ustalonych przez siebie zasad (§ 13 Regulaminu, w którym mowa jest o obowiązku usunięcia nielegalnych treści lub uniemożliwienia dostępu do nich).
W zakresie niedozwolonych treści znajdujących się na stronie [...], organ odwoławczy podniósł, że wskazanie na właściwości [...] jest dla konsumenta prezentowanego środka spożywczego informacją niejasną i niezrozumiałą, dlatego powinno zostać usunięte ze strony.
Za informacje spełniające takie cechy organ uznał także źródła literaturowe w języku obcym powołanych przy oznakowaniu produktu [...], ponieważ nie są one jasne i łatwe do zrozumienia przez kupującego, a mogą być nawet niemożliwe do odczytania. Przy tej ocenie DPWIS kierował się kryterium, jakim jest model przeciętnego konsumenta. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wykaz pozycji literatury zawiera [...] pozycje w języku obcym, więc jako źródło informacji dla klienta skala ta może przytłoczyć. Dodatkowo język publikacji, sporządzonej w języku obcym fachowym (specjalistycznym) może być trudny do zrozumienia dla osób, które posługują się tym językiem w stopniu komunikatywnym, a nie jest tak, że przeciętny polski konsument włada tym językiem choćby w stopniu komunikatywnym. Dodatkowo dotarcie do tych publikacji nie jest proste, ponieważ pochodzą one głownie z czasopism wysokospecjalistycznych, związanych z branżą żywieniową.
W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił w punktach, jakie konkretnie przepisy naruszają poszczególne sformułowania podlegające usunięciu.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do tut. Sądu, Spółka zaskarżyła decyzję DPWIS w części tj. w zakresie pkt II i III, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2. art. 3 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1924/2006 poprzez zastosowanie tych przepisów do oceny treści zamieszczonych na blogu [...] oraz w sekcji [...], podczas gdy nie powinny mieć zastosowania w odniesieniu do:
a) artykułów publikowanych na blogu [...], z uwagi na fakt, że treści zamieszczone w [...] nie mają charakteru przekazu komercyjnego;
b) opinii konsumentów znajdujących się w sekcji [...], z uwagi na fakt, że obowiązki wynikające z przepisów tego rozporządzenia nie są adresowane do konsumentów;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 oraz 3, art. 2 ust. 2 lit. a), art. 7 ust. 1 lit. a), lit. b), lit. c); art. 7 ust. 2-4; art. 36 ust. 2 lit. a rozporządzenia) nr 1169/2011 poprzez zastosowanie tych przepisów do oceny treści zamieszczonych na blogu [...] oraz w sekcji [...], podczas gdy nie powinny mieć zastosowania w odniesieniu do:
a) artykułów publikowanych na blogu [...], z uwagi na fakt, że treści zamieszczone w [...] nie są przekazywane konsumentom na jakimkolwiek etapie łańcucha żywnościowego;
b) opinii konsumentów znajdujących się w sekcji [...], z uwagi na fakt. że obowiązki wynikające z przepisów ww. rozporządzenia nie są adresowane do konsumentów;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 14 ust. 1-3 oraz 15 u.ś.u.d.e. poprzez ich błędne zastosowanie i nałożenie na stronę skarżącą obowiązku uniemożliwienia konsumentom dostępu do treści znajdujących się w sekcji [...], mimo iż obowiązki wynikające z przepisów rozporządzenia nr 1924/2006 w oraz rozporządzenia nr 1169/2011 nie są adresowane do konsumentów, a opinie sporządzone przez konsumentów dotyczące [...], nie podlegają ocenie pod kątem zgodności z przepisami ww. rozporządzeń, w konsekwencji zaś opinie takie nie zawierają danych o charakterze bezprawnym, w rozumieniu art. 14 ust. 1 - 3 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 pkt 5, art. 3 oraz art. 12 lit. c) rozporządzenia nr 1924/2006 poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że sformułowanie zawarte w zakwestionowanych opisach produktów [...] stanowi niezatwierdzone [...], podczas gdy nie stanowi ono oświadczenia zdrowotnego, gdyż brak jest związku pomiędzy "poleceniem" a zdrowiem, a ponadto zakaz, o którym mowa w art. 12 lit c) ww. rozporządzenia nr 1924/2006 odnosi się do zaleceń poszczególnych (konkretnych) [...] lub innych [...] w zakresie zdrowia, a nie do zaleceń [...] lub innych [...] w zakresie zdrowia jako grupy zawodowej;
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym w zw. z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez ich błędne zastosowanie do oceny wykazu pozycji literaturowych zmieszczonych pod artykułem [...] z błoga [...] przez pryzmat możliwości zrozumienia tego wykazu przez przeciętnego konsumenta, podczas gdy wykaz pozycji literaturowych nie stanowi "informacji na temat żywności", a więc nie ma sam w sobie nie posiada charakteru informacji, którą konsument mógłby zrozumieć lub nie, lecz stanowi odesłanie do źródła tych informacji dla osób, które samodzielnie chcą pogłębić wiedzę na temat prezentowany w artykule;
6. przepisów postępowania, które miało istoty wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczącego charakteru materiałów publikowanych przez Skarżącą na blogu [...], w szczególności pominięcie faktu nawiązania przez Skarżącą współpracy z instytucjami naukowymi i jednostkami badawczymi, takimi jak Uniwersytet Medyczny w Ł. oraz naukowego charakteru artykułów publikowanych na blogu [...].
Z uwagi na powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie decyzji DPWIS w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Argumentując swoje stanowisko, strona skarżąca podniosła, że struktura prowadzonej przez nią strony internetowej jest przejrzysta i czytelna. Artykuły zawarte w [...] dostępne są pod odrębnymi adresami URL niż adresy URL, pod którymi możliwy jest zakup środków spożywczych. Klient zainteresowany zakupem określonego produktu, wybierając dany produkt z zakładek na stronie głównej, przekierowany jest na stronę internetową sklepu, z której bezpośrednio możliwy jest zakup danego produktu. Na stronie prezentowane są także podstawowe informacje o danym produkcie, a także jego właściwości i zastosowanie. Zakładka [...] znajduje się w innym miejscu strony głównej niż zakładki przekierowujące do zakupu. Spółka wskazała, że mimo, iż zakładka [...] była także umieszczona obok zakładki [...], to jednak po jej wyborze użytkownik nie jest przenoszony ani bezpośrednio do [...], ani do żadnego z artykułów w niej umieszczonych. Wybór zakładki powoduje przeniesienie do komunikatu [...], przy czym również z tego poziomu niemożliwe jest przejście bezpośrednio do niej. Użytkownik musi albo wybrać jeden z wpisów wyraźnie oznaczony jako "Artykuł" albo zakładkę [...] dostępną w zupełnie innym miejscu. Zdaniem Spółki sam fakt dostępności zakładki [...] w miejscu akcentowanym w zaskarżonej decyzji, jedynie informował użytkownika o tym, że istnieje taki portal.
Strona skarżąca argumentowała także, że organ odwoławczy nie dokonał analizy treści zamieszczonych w [...]. Podniosła, że artykuły tam zamieszczane mają charakter edukacyjny i umożliwiają czytelnikom zdobycie wiedzy na temat najnowszych badań naukowych. Treści, które się tam znajdują, mają opierać się na naukowych badaniach, które są powszechnie uznawane w społeczności naukowej, a każdy artykuł opatrzony jest imieniem i nazwiskiem autora oraz w przeważającej części zawierają wykaz źródeł, z których korzystał autor tekstu. Zdaniem strony fakt, że w artykułach znajdują się odnośniki do produktów znajdujących się na prowadzonym przez nią sklepie internetowym, nie pozbawia artykułów wartości edukacyjnej.
Spółka podnosi, że błędna kwalifikacja przez organ treści znajdujących się w [...] jako mających charakter komercyjny wynika z braku wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego przez organ odwoławczy, bowiem organy rozstrzygające w sprawie opierały się na ustaleniach kontroli, pomimo iż miały wszelkie możliwości dokonania rzetelnych ustaleń dowodowych, w szczególności, że strona skarżąca aktywnie współpracowała z organami w toku postępowania. Zasadniczą kwestią, którą strona skarżąca uważa za pominiętą w kontekście braku komercyjnego charakteru artykułów zamieszczonych w [...], jest jej współpraca z instytucjami badawczymi i naukowymi, której efektem są właśnie te artykuły.
Następnie strona skarżąca wskazała, że organ zastosował błędną wykładnie art. 14 ust. 1-3 u.ś.u.d.e. w kontekście informacji umieszczonych w zakładce [...]. Powołując się na przepisy prawa oraz Regulaminu dostępnego na prowadzonej przez Spółkę stronie, stwierdziła, że obowiązujące przepisy wprost uprawniają przedsiębiorcę do umożliwienia dostępu do wystawionych przez konsumentów opinii o produktach. Obowiązujące przepisy zdaniem strony zabraniają przedsiębiorcy zniekształcania opinii lub rekomendacji w celu promowania produktów. Nie zawierają więc podstawy do blokowania wybranych treści przez stronę skarżącą. Dodatkowo wbrew stanowisku organu treści zamieszczonych w sekcji [...] nie można uznać za bezprawne w rozumieniu art. 14 u.ś.u.d.e. oraz postanowień Regulaminu, z uwagi na ich sprzeczność z przepisami rozporządzenia nr 1169/2011. Strona wskazuje, że organ odwoławczy całkowicie pominął, iż brak jest podstaw do zastosowania przepisów wyżej wymienionych rozporządzeń do treści sporządzanych przez konsumentów, stanowiących ich opinię o danym produkcie. W konsekwencji nawet jeśli treści przez nich sporządzane są sprzeczne z przepisami rozporządzenia nr 1169/2011 oraz rozporządzenia nr 1924/2006, nie są one "bezprawne", w związku z czym nie będą miały do nich zastosowania ani przepisy ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną dotyczące bezprawnego charakteru danych, ani przepisy Regulaminu dotyczące "Treści nielegalnych" lub "Treści niezgodnych z Regulaminem".
Kolejnym zarzutem podnoszonym przez Spółkę jest błędne uznanie przez organ odwoławczy, że sformułowanie [...], stanowi niezatwierdzone [...]. Spółka stwierdza, że zakwestionowane przez organ treści nie spełniają warunków, aby można było je uznać za [...] zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem Spółki wbrew stanowisku organu odwoławczego, w żadnym wypadku jej intencją nie było wywołanie wrażenia, że produkty polecane są przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, a nie przez osoby takiej wiedzy nieposiadające. Zakwestionowane sformułowanie znajduje się w odrębnej jednostce redakcyjnej, w której brak jest odwołania do jakichkolwiek kwestii związanych ze zdrowiem, w tym także do leczenia jakichkolwiek [...]. Wskazano, że ewentualne odniesienia do właściwości [...] żywności znajdują się w artykułach zamieszczonych w [...]. Ponadto, powołując się na stanowisko wyrażone w wybranych wyrokach sądów powszechnych, strona podniosła, że sformułowanie [...] nie stanowi oświadczenia zdrowotnego, akcentując brak związku pomiędzy "poleceniem" a poprawą stanu zdrowia.
Odnośnie nakazu dotyczącego usunięcia wykazu literatury, strona skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie wykazał – ani w petitum decyzji, ani w uzasadnieniu - jaka była podstawa prawna uznania, że treść taka podlega usunięciu. Wskazała, że wykaz źródeł literaturowych nie dostarcza sam w sobie informacji na temat danego środka spożywczego, nie ma charakteru informacji, którą konsument mógłby zrozumieć lub nie, lecz stanowi odesłanie do źródła tych informacji dla osób, które samodzielnie chcą pogłębić wiedzę na temat prezentowany w artykule. Wobec tego, zdaniem Spółki, organ odwoławczy błędnie uznał, że grupą docelową, do której adresowany jest wykaz źródeł literaturowych jest "przeciętny konsument", kiedy do pozycji wskazanych w wykazie źródeł mogą sięgnąć osoby szczególnie zainteresowane tematem. Odesłanie do źródeł stanowić ma immanentną część artykułu, wzbogacając jego wartość merytoryczną.
W odpowiedzi na skargę DPWIS, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy w uzasadnieniu odpowiedzi dodał, że Spółka w treści wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sama podniosła, że usunięcie przez nią zakwestionowanych przez oba organy treści, w tym tych znajdujących się w zakładce [...], spowodowałoby znaczące obniżenie przychodów firmy oraz zmniejszenie widoczności oferty dla potencjalnych klientów (np. sprzedaż produktu pn. [...] stanowi [...]% przychodów strony skarżącej), a także spadek atrakcyjności oferty. W ocenie DPWIS argumenty te stoją w sprzeczności z zarzutami ujętymi w skardze, z których wynikało, że artykuły w [...] nie są powiązane w żaden sposób ze sprzedażą i promocją przedmiotowych produktów, funkcjonując jedynie jako platforma edukacyjna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja DPWIS reformująca rozstrzygnięcie PPIS, które miało na celu usunięcie spornych sformułowań ze strony internetowej skarżącej z powodu niezgodności z przepisami prawa.
Po dokonaniu - według wskazanych reguł - kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że decyzje te odpowiadają prawu.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 27 ust. 1 u.p.i.s., zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień, przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności oraz przepisy rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 i rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, które stosowane są bezpośrednio we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej. Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie są obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości. "Oświadczenie żywieniowe" oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że dana żywność ma szczególne właściwości [...] ze względu na: a) [...], której (i) dostarcza, (ii) dostarcza w zmniejszonej lub zwiększonej ilości, lub (iii) nie dostarcza, lub b) substancje [...] lub inne substancje, (i) które zawiera, (ii) które zawiera w zmniejszonej lub zwiększonej ilości, lub (iii) których nie zawiera (pkt 4). [...] zgodnie z pkt 5 tego przepisu, oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem. W myśl art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia. Bez uszczerbku dla dyrektyw 2000/13/WE i 84/450/EWG, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą: a) być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd.
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006, oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14.
Stosownie do brzmienia art. 12 pkt c) rozporządzenia nr 1924/2006 niedozwolone są oświadczenia zdrowotne, które odwołują się do zaleceń poszczególnych [...] lub [...] w zakresie zdrowia i innych stowarzyszeń niewymienionych w art. 11.
Z kolei norma z art. 7 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 stanowi, że informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego oraz przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada. Poza tym zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, podawanie informacji na temat żywności służy wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych, ekonomicznych, środowiskowych, społecznych i etycznych.
Podkreślić należy, że w myśl art. 7 ust. 1 lit. a i b cytowanego rozporządzenia, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (lit. a) oraz przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada (lit. b). Ponadto stosownie do art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia, informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta. Z kolei w myśl ust. 3 omawianego artykułu rozporządzenia, z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia [...] ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości. Jak wynika zaś z jego ust. 4, powyższe regulacje mają również zastosowanie do reklamy oraz prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane.
Przepis art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011, ustanawia obowiązek informowania o wprowadzanej do obrotu handlowego żywności w sposób rzetelny, jasny i łatwy do zrozumienia dla konsumenta. Zgodnie z definicją językową "rzetelny" oznacza "wypełniający należycie swoje obowiązki", "zgodny z prawdą, wiarygodny".
Funkcją przytoczonych wyżej regulacji jest realizacja celów prawa żywnościowego, którymi zgodnie z przepisem art. 5 rozporządzenia nr 178/2002 są zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Podstawowym celem prawa żywnościowego jest wiec zapewnienie bezpieczeństwa żywności w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a więc przestrzegania ogółu warunków, które muszą być spełniane i działań, które muszą być podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu żywnością - w celu zapewnienia ochrony zdrowia i życia człowieka.
Z powyższego wynika, że informacje dotyczące żywności przekazywane konsumentowi nie mogą wprowadzać w błąd. Regulacja ta dotyczy zarówno informowania na temat funkcji, jak i ilości oraz nazwy poszczególnych składników środka spożywczego, co pozwala konsumentowi na ocenę danego produktu i porównywanie go z innymi produktami.
Celem wyjaśnienia pojęcia "wprowadzania w błąd" należy posłużyć się wykładnią systemową i sięgnąć do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 roku poz. 2070) (dalej także: u.p.n.p.r.), która - podobnie jak komentowane rozporządzenie - ma na celu ochronę interesów konsumenta (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1052/14, CBOSA). Zauważyć należy, że obszar regulacji dotyczącej przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym jest obszarem obejmującym ramowo wszystkie rynki, na których występują konsumenci, w tym także rynek żywności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. praktykę rynkową - do której zaliczyć można także oznakowywanie środków spożywczych 7 - uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli "w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął". Odnosząc to do znakowania, reklamy i prezentacji środków spożywczych, można przyjąć, że chodzi tutaj zatem o wszelkie komunikaty (słowne, graficzne) lub ich brak mogące prowadzić do mylnych wyobrażeń o oznaczonych nimi produktach, a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu), by nie nabył. W oparciu o to można wskazać, że przekazem wprowadzającym w błąd będzie jest ten, który wpływa na jakiekolwiek decyzje rynkowe konsumentów i wpływ ten jest istotny. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 440/16 (CBOSA) przyjęto, że: "Przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu". Kolejnym istotnym elementem zdefiniowania pojęcia wprowadzana w błąd jest także to, że przekaz wprowadzający w błąd to nie tylko przekaz, który faktycznie myli nabywców, lecz także taki, który tylko potencjalnie może wywrzeć taki skutek. Oznacza to, że wprowadzenie w błąd ma charakter abstrakcyjny, a jego stwierdzenie nie wymaga zaistnienia jednostkowej dezinformacji.
Kolejnym kryterium, jakim trzeba się kierować w ocenie zaistnienia wprowadzania konsumenta w błąd, jest model przeciętnego konsumenta. Zgodnie z treścią art. art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r., przeciętny konsument to konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa.
Omawiana metoda jest tzw. metodą normatywną, która polega na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz. Metoda ta jest powszechnie przyjęta do stosowania w orzecznictwie i praktyce administracji publicznej na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 24 lutego 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 440/16 (opublikowany w LEX nr 2334186). Polega ona na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz dokonuje się in abstracto rekonstrukcji takiego modelu, bazując na wiedzy, zasadach logicznego myślenia i doświadczeniu życiowym.
Argumentacja skargi, zawierającej przede wszystkim zarzuty naruszenia prawa materialnego, sprowadzała się do kilku kwestii, które zostaną omówione poniżej.
W pierwszej kolejności strona zarzucała, że wskazane przez nią przepisy rozporządzenia nr 1169/2011 zostały zastosowane do oceny treści zamieszczonych na blogu [...] oraz w sekcji [...], podczas gdy jej zdaniem nie powinny one mieć w tej mierze zastosowania. Strona twierdziła, że zawartość artykułów publikowanych na blogu [...] nie jest przekazywana konsumentom na jakimkolwiek etapie łańcucha żywnościowego, zaś opinie konsumentów znajdujące się w sekcji [...] nie powinny podlegać ocenie z punktu widzenia przepisów powyższego rozporządzenia, gdyż wynikające z nich obowiązki nie są adresowane do konsumentów.
W tym względzie trzeba zauważyć, że – jak słusznie stwierdziły organy – ocenie w tej mierze winna podlegać całość prezentowanych przez skarżącą informacji zawartych na stronie internetowej, ponieważ wbrew jej stanowisku, wszystkie te informacje składają się na całość przekazu, który niewątpliwie ma charakter komercyjny, skłaniając potencjalnego klienta do zakupu omawianych produktów. Jak zasadnie wskazały organy, a czego strona nie negowała, przy prezentowanych treściach (zarówno znajdujących się na blogu [...], jak i w sekcji [...]) znajdują się zakładki umożliwiające zakup produktu. Zamieszczenie tych treści pod odrębnymi adresami URL, na co strona zwracała uwagę w skardze, zdaniem Sądu niczego w tej sprawie nie zmienia, skoro są one dostępne na tej samej stronie internetowej i z punktu widzenia potencjalnego, przeciętnego konsumenta (zgodnie z modelem opisanym powyżej), stanowią one jeden łączny przekaz, zachęcający do nabycia produktu.
Nie sposób przyjąć rozumowania strony, zgodnie z którym treści zawarte w artykułach w [...] mają wyłącznie wartość edukacyjną, a fakt, iż w artykułach znajdują się odnośniki do produktów znajdujących się na prowadzonym przez nią sklepie internetowym nie pozbawia artykułów tejże wartości. Jeśli nawet częściowo zgodzić się ze strona skarżącą, że artykuły te posiadają wartość edukacyjną, to jednak choćby samo zawarcie przy nich stosownych odnośników do produktów świadczy właśnie o tym, że edukacja, poszerzanie wiedzy nie jest jedynym przeznaczeniem tych treści i jedynym celem, jaki przyświecał skarżącej przy ich zamieszczeniu na stronie internetowej. Z pewnością bowiem służą one również skłonieniu potencjalnego klienta do zakupu konkretnych produktów znajdujących się w sklepie internetowym i w tym znaczeniu mają one charakter komercyjny, tworząc łączne i spójne przesłanie (zachętę) skierowane do tego klienta.
Sąd nie zgodził się również ze skarżącą, że nałożenie na nią obowiązku uniemożliwienia konsumentom dostępu do treści znajdujących się w sekcji [...] miałoby być nieprawidłowe. Zdaniem Sądu w sprawie nie chodzi o ocenę opinii sporządzonych przez konsumentów pod kątem zgodności z przepisami rozporządzeń nr 1924/2006 oraz 1169/2011 i nie chodzi o ustalenie przez organ, że przepisy te miałyby być adresowane do konsumentów zamieszczających tam swoje opinie. Chodzi o ocenę zamieszczenia bądź umożliwienia dostępu do tych treści przez skarżącą na swojej stronie internetowej jako składających się na całość informacji o produkcie i na niedozwolony charakter tych treści w tym właśnie kontekście. W świetle powyższego nie sposób zgodzić się ze skarżącą, że organ błędnie zastosował przepisy wyżej wymienionych rozporządzeń do treści sporządzanych przez konsumentów, stanowiących – jak wskazywała strona - wyłącznie ich opinię o danym produkcie. Rzecz bowiem w tym, że treści te nie są tylko opiniami innych konsumentów, zamieszczonymi w oderwaniu od komercyjnych działań skarżącej i służącymi celom stricte informacyjnym i obiektywnym, lecz składają się na całość przekazu o danym produkcie, który ma zachęcić potencjalnych klientów do nabycia tego produktu
Podzielić należy ocenę organu, że uwzględniając brzmienie przepisu art. 14 ust. 1 u.ś.u.d.e, a także zapisów "Regulaminu sprzedaży, świadczenia usług drogą elektroniczną oraz udostępniania treści cyfrowych" na stronie [...] (dalej: Regulamin), opinie klientów, które naruszają przepisy prawa żywnościowego powinny zostać zablokowane jako treści nielegalne w momencie uzyskania przez stronę wiedzy w tym zakresie. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, nie ponosi odpowiedzialności za przechowywane dane ten, kto udostępniając zasoby systemu teleinformatycznego w celu przechowywania danych przez usługobiorcę nie wie o bezprawnym charakterze danych lub związanej z nimi działalności, a w razie otrzymania urzędowego zawiadomienia lub uzyskania wiarygodnej wiadomości o bezprawnym charakterze danych lub związanej z nimi działalności niezwłocznie uniemożliwi dostęp do tych danych. Niewątpliwie fakt, iż komentarze klientów zawierające treści nielegalne są nadal dostępne na stronie, pomimo stwierdzenia w tym zakresie naruszeń w protokole oraz decyzji PPIS, świadczy o nieprzestrzeganiu przez stronę skarżącą powyższych zasad (w tym § 13 Regulaminu, sformułowanego i zamieszczonego na stronie internetowej przez samą spółkę) treści opublikowane przez klientów, które są sprzeczne z prawem, są treściami nielegalnymi i słusznie stwierdził organ, że wobec tego strona skarżąca winna usunąć lub uniemożliwić do nich dostęp.
W ocenie Sądu w pełni słuszny jest przy tym wniosek organu, że większość treści znajdujących się w wymienionych zakładkach, to treści naruszające przepisy prawa żywnościowego, głównie te dotyczące przypisywania środkom spożywczym właściwości [...]. Zostały one szczegółowo wymienione w decyzji i na wstępie uzasadnienia. Z ich analizy w sposób oczywisty wynika, że spółka, oferując produkty, przekonywała m.in. że mają one wpływ na szereg [...], w tym [...], a także wykazują właściwości [...], co również zdaniem Sądu może prowadzić do wywołania u konsumentów przekonania, że spożywanie tych produktów doprowadzi ich organizm do stanu opisywanego na stronie.
W pełni podzielić należy także ocenę organu, że wskazanie na stronie [...] na właściwości [...] danego produktu jest dla konsumenta prezentowanego środka spożywczego informacją niejasną i niezrozumiałą, co przesądza o uznaniu tych treści za niedozwolone i konieczności ich usunięcia. Strona zresztą w żaden sposób nie tłumaczy tej kwestii, a zdaniem Sądu z punktu widzenia przeciętnego konsumenta trudno o bardziej oczywistą ilustrację nieścisłej, wręcz nieuchwytnej w swym znaczeniu treści.
Za informacje niejasne i niezrozumiałe dla przeciętnego klienta zasadnie uznano także przytoczenie źródeł literaturowych w języku obcym powołanych przy oznakowaniu produktu [...]. Jest to podręcznikowy wręcz przykład niejasnej informacji. Słusznie wskazuje organ na ogrom skali wykazu pozycji literatury ([...] pozycje) i przytłaczający charakter tego źródła informacji. Nie sposób też nie zgodzić się z organem, że język publikacji (język obcy - angielski, a przy tym specjalistyczny) nie tylko może być, ale z pewnością jest trudny do zrozumienia dla osób, które posługują się tym językiem w stopniu komunikatywnym, nie mówiąc już o osobach, które w ogóle nim nie władają. Nie można przy tym nawet uznać aby przeciętny polski konsument władał tym językiem w stopniu komunikatywnym. W ocenie Sądu dotarcie do tych publikacji nie tylko nie jest proste, jak wskazuje organ, ale jest wręcz iluzoryczne. Zasadnie zauważył organ, że pochodzą one głownie z czasopism wysokospecjalistycznych, związanych z branżą żywieniową, a zatem przeciętny konsument (pomijając już kwestię znajomości języka) nie będzie miał do nich dostępu.
W ocenie Sądu nie jest przy tym przekonujące twierdzenie strony, że wykaz pozycji literaturowych nie stanowi "informacji na temat żywności", gdyż nie posiada charakteru informacji, którą konsument mógłby zrozumieć lub nie, lecz stanowi odesłanie do źródła tych informacji dla osób, które samodzielnie chcą pogłębić wiedzę na temat prezentowany w artykule. Zdaniem Sądu zamieszczenie powyższego wykazu na stronie internetowej skarżącej w sposób wyraźny nie służy wyłącznie celom edukacyjnym, lecz jest powiązane z zamiarem "przyciągnięcia" klientów i skłonienia ich do zakupu konkretnych produktów oferowanych przez skarżącą. Zatem słusznie z tego właśnie powodu organ uznał, że informacje te mają charakter komercyjny, a więc podlegają opisanym ograniczeniom zawartym w powołanych przepisach prawa, podlegają też ocenie przez pryzmat możliwości zrozumienia tego wykazu przez przeciętnego konsumenta (art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r.) i jako takie zdaniem Sądu nie spełniają wymogów określonych w tych przepisach (w szczególności art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia nr 1169/2011).
Kolejny zarzut podnoszony przez spółkę dotyczy błędnego jej zdaniem uznania przez organ odwoławczy, że sformułowanie [...], stanowi niezatwierdzone [...]. Spółka stwierdza, że zakwestionowane przez organ treści nie spełniają warunków, aby można było je uznać za [...] zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jej intencją w żadnym wypadku nie było wywołanie wrażenia, że produkty polecane są przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, a nie przez osoby takiej wiedzy nieposiadające.
W tym miejscu jeszcze raz wskazać trzeba, że w myśl art. 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1924/2006, [...] oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem. W ocenie Sądu w sposób oczywisty powyższe przesłanki dla uznania omawianego oświadczenia za [...] zostały spełnione. Niewątpliwie stwierdzenie, że dany produkt jest polecany przez [...] zajmujących się zdrowiem, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy produktami oferowanymi przez skarżącą a zdrowiem.
Jak już na wstępie wskazano, w myśl art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1924/2006, oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14. Z powyższego wynika, że aby móc uznać, że dane [...] jest dozwolone, warunki określone powyżej muszą zostać spełnione łącznie. Skarżąca kwestionuje możliwość uznania tego oświadczenia za [...] i nie uzyskała na nie wskazanego zezwolenia ani nie figuruje ono w wymienionym wyżej wykazie, zatem już z tego względu brak jest łącznego spełnienia powyższych warunków. Ponadto, jak wynika z brzmienia art. 12 pkt c) tego rozporządzenia, niedozwolone są oświadczenia zdrowotne, które odwołują się do zaleceń poszczególnych [...] lub [...] w zakresie zdrowia i innych stowarzyszeń niewymienionych w art. 11 rozporządzenia. Omawiane oświadczenie odwołuje się właśnie do zaleceń [...] i [...] w zakresie zdrowia. Nie można przy tym zgodzić się z argumentacją skarżącej, że w sformułowaniu [...] brak jest związku pomiędzy "poleceniem" a poprawą stanu zdrowia. W ogólnym rozumieniu, w tym także z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, jeśli dany produkt jest polecany przez [...], to oznacza to, że jego stosowanie będzie miało pozytywny wpływ na zdrowie. Podobnie nie sposób zaakceptować twierdzenia skarżącej, że przedmiotowe oświadczenie nie jest niedozwolone, ponieważ odnosi się do zaleceń poszczególnych (konkretnych) [...] lub innych [...] w zakresie zdrowia, a nie do zaleceń [...] lub innych [...] w zakresie zdrowia jako grupy zawodowej. W ocenie Sądu nawet jeśli zgodzić się z tą argumentacją, to sformułowanie [...], pomimo, że nie wskazuje konkretnych [...] ani [...] poszczególnych specjalizacji, czy wymienienia ich z imienia i nazwiska, po pierwsze, wprost odwołuje się do zaleceń [...] i [...] w zakresie zdrowia, a po drugie, jest na tyle enigmatyczne, że narusza treść art. 3 pkt a) rozporządzenia, zawartego w rozdziale II, zawierającym ogólne wymagania dla oświadczeń zdrowotnych. Zgodnie z treścią tego przepisu, oświadczenia zdrowotne nie mogą być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd.
Nie ulega więc wątpliwości, że warunki z art. 10 ust. 1 cytowanego rozporządzenia nie zostały spełnione przez skarżącą, a zatem doszło do naruszenia przez nią przytoczonych wyżej przepisów.
Nie znajdują również podstaw zarzuty skargi dotyczące podnoszonych naruszeń prawa procesowego. Strona zarzucała, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczącego charakteru materiałów publikowanych przez Skarżącą na blogu [...], w szczególności pominięcie faktu nawiązania przez Skarżącą współpracy z instytucjami naukowymi i jednostkami badawczymi, takimi jak Uniwersytet Medyczny w Ł. oraz naukowego charakteru artykułów publikowanych na blogu [...]. W ocenie Sądu okoliczność, że strona współpracowała z powyższymi podmiotami, nie zmienia w żaden sposób oceny, że fakt zamieszczenia omawianych materiałów na stronie internetowej skarżącej jest elementem jej działania komercyjnego, polegającego na zachęcaniu klientów do nabywania oferowanych przez nią produktów. Materiały te składają się zatem w czytelny sposób na całość prezentowanej przez skarżącą informacji na temat sprzedawanego produktu spożywczego, które to informacje, w myśl cytowanego wcześniej art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia [...] ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości. Z tych samych względów Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek dowodowy strony zawarty w skardze, a dotyczący przeprowadzenia dowodu z opinii sporządzonej przez pracownika naukowego Uniwersytetu Medycznego w Ł. m.in. na okoliczność podjęcia przez skarżącą współpracy z powyższymi podmiotami oraz naukowego charakteru artykułów publikowanych na blogu [...].
W ocenie Sądu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz wyjaśniły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W sposób wyczerpujący i niewadliwy zebrano cały materiał dowodowy, rozważono i poddano go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z powyższych przepisów. Organy ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem Sądu w sprawie dokonano także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowano normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Także obszerne i wyczerpujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu umożliwiającym dokonanie jej sądowej kontroli.
Tym samym należało uznać, że stanowisko organu II instancji jest prawidłowe i zgodne z przepisami prawa, w szczególności rozporządzeń WE nr 1169/2011 oraz 1924/2006, zostało również wydane po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego, a stawiane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do uchylenia decyzji z powodu innych uchybień niż zarzucane w skardze.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a