III SA/Wr 159/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-09-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
koszty egzekucyjneumorzenie należnościpostępowanie egzekucyjneinteres publicznyinteres zobowiązanegoWSA Wrocławfinanse publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie odmawiające umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, uznając brak przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego.

Skarżąca O. G. wniosła o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 612,12 zł, powołując się na trudną sytuację finansową i życiową. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że skarżąca posiada majątek i zdolność do spłaty należności w ratach, a także że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi O. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 612,12 zł. Skarżąca argumentowała swoją trudną sytuacją życiową i finansową, wynikającą m.in. z pandemii COVID-19 i wojny na Ukrainie, zawieszenia działalności gospodarczej oraz niskich dochodów z emerytury męża. Wskazała na posiadanie nieruchomości i ruchomości, jednak podkreśliła ich mierny stan techniczny i niską wartość. Organy egzekucyjne oraz Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznały, że skarżąca nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, wskazując na posiadany majątek i możliwość spłaty w ratach. Stwierdzono również, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego, gdyż umorzenie kosztów stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie i rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów, uznając, że organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności. Sąd podkreślił uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu kosztów egzekucyjnych i stwierdził, że organy nie naruszyły prawa, odmawiając umorzenia w sytuacji braku wystarczających przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, organy prawidłowo odmówiły umorzenia kosztów egzekucyjnych, ponieważ skarżąca nie wykazała braku możliwości poniesienia tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a także nie zaszły przesłanki ważnego interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca posiada majątek i zdolność do spłaty należności w ratach, a jej sytuacja materialna nie wykazuje cech wyjątkowości. Umorzenie kosztów nie leży w interesie publicznym, gdyż stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie i rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 64e § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64e § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64e § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a – c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja finansowa i życiowa skarżącej uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nietypowe okoliczności związane z pandemią COVID-19 i wojną na Ukrainie. Niska wartość i zły stan techniczny posiadanych nieruchomości i ruchomości. Brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego sądowa kontrola legalności orzeczeń wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona sytuacja materialna strony skarżącej nie wykazuje cech wyjątkowości zarówno pod względem losowym jak również zwykłego rachunku ekonomicznego umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa

Skład orzekający

Andrzej Nikiforów

przewodniczący sprawozdawca

Anna Kuczyńska-Szczytkowska

asesor

Kamila Paszowska-Wojnar

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście oceny przesłanek ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego."

Ograniczenia: Orzeczenie ma charakter uznaniowy, a jego zastosowanie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Sądowa kontrola jest ograniczona do legalności postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sądy oceniają wnioski o umorzenie kosztów egzekucyjnych w sytuacjach trudności finansowych, podkreślając znaczenie dowodów i obiektywnej oceny sytuacji majątkowej.

Czy trudna sytuacja życiowa zawsze oznacza umorzenie kosztów egzekucyjnych? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 159/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 64e
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 9 marca 2023 r. nr 0201-IEW1.720.6.2023.BJ w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 9 marca 2023 r., nr 0201-IEW1.720.6.2023.BJ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji), po rozpatrzeniu zażalenia O. G. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Wałbrzychu (dalej: organ I instancji) z 3 stycznia 2023 r., nr 430000/71/185544/2022/UKE odmawiające umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 612,12 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych: z 14 czerwca 2022 r. nr [...], z 11 sierpnia 2022 r nr [...], z 14 czerwca 2022 r. nr [...], z 14 czerwca 2022 r. nr [...], z 11 sierpnia 2022 r. nr [...], z 14 czerwca 2022 r. nr [...].
Jako podstawę prawną DIAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) w związku z art. 18 i art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 17 października 2022 r. skarżąca złożyła do organu I instancji wniosek o rozłożenie kosztów egzekucyjnych wykazanych w zawiadomieniu z 10 października 2022 r, wnosząc o rozłożenie spłaty należnych kosztów egzekucyjnych na 96 rat. Jednocześnie w złożonym wniosku skarżąca poprosiła o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ponadto zwróciła się o wyjaśnienie zasadności naliczenia przedmiotowych kosztów oraz wyjaśnienia ich rzeczywistej wysokości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca zwróciła uwagę na trudną sytuację na całym globie w związku z pandemią koronawirusa oraz wojną w Ukrainie, przez co pracuje nad innowacyjnym projektem inwestycyjnym. Wskazała, że po wybuchu pandemii Covid-19 jej działalność została zawieszona, a tym samym została pozostawiona bez środków do życia. Podniosła przy tym, że miała problemy z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca zaznaczyła, że jej aktywność zawodowa w ramach działalności gospodarczej jest nadal w fazie "zawieszenia", nie przynosi żadnych pożytków i nie generuje kosztów (od 2022 r.). Jedynymi środkami finansowymi, które stale zasilają gospodarstwo domowe skarżącej jest emerytura jej męża w wysokości 1.066,08 zł netto – i to pomimo pozostawania w rozdzielności majątkowej. Ponadto sporadycznie uzupełnia budżet domowy poprzez sprzedaż prywatnych sprzętów. Skarżąca przedstawiła miesięczne koszty eksploatacyjne związane z życiem i zabezpieczeniem podstawowych mediów i narzędzi niezbędnych do funkcjonowania: energia elektryczna (80,30 zł), woda (54,30 zł), śmieci (59 zł), śmieci – zaległe zobowiązania (20 zł), gaz (49,83 zł), telefon (0,49 zł), internet (30 zł), podatek od nieruchomości (30 zł + 16 zł + 42,33 zł + 32,50 zł), limit w rachunku S. ([...] zł), karta kredytowa S. (([...] zł), kredyt firmowy I. ([...] (([...] zł), kredyt firmowy I. ([...] (([...] zł), dodatkowe zabezpieczenie kredytu (([...] zł), media – energia elektryczna firma (380 zł), ubezpieczenie (1.220 zł), pożyczki od osób prywatnych (([...] zł). Skarżąca wyjaśniła, że posiada na własność: nieruchomość we W. o pow. gruntu ([...] m2 zabudowaną domem mieszkalnym o pow. ([...] m2 powstałym z podziału domu jednorodzinnego (rok budowy domu: lata ([...] wieku), nieruchomość gruntową w C. o pow. ([...] m2, grunt rolny w gminie S.1 o pow. ([...] ha, ([...]-letni samochód ([...] marki [...] (niesprawny) i [...]-letni samochód [...] marki [...]. Skarżąca wskazała, że w gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem, który posiada drugi stopień niepełnosprawności wynikający z [...], który to codziennie potrzebuje pomocy przy podstawowych czynnościach życiowych.
Organ I instancji ustalił ponadto z informacji pozyskanych z urzędu, że od 29 września 2003r. (CEIDG) skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą [...] w zakresie pozostałej sprzedaży detalicznej prowadzonej poza siecią sklepową, straganami i targowiskami, której zawieszenia dokonała 31 maja 2021r. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym z 4 lipca 2022r. z tytułu prowadzonej działalności uzyskała skarżąca następujące przychody/dochody:
• w 2019 r. przychód — 27, 44 zł, koszty — 41 064, 88 zł, co dało stratę
— 41 037,44 zł,
• w 2020 r. przychód — 56, 94 zł, koszty — 7 577, 02 zł, co dało stratę
— 7 520,11 zł,
• w 2021 r. przychód — 15, 00 zł, koszty — 2 530, 96 zł, co dało stratę
— 2 515,96 zł.
Skarżąca nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form wsparcia. Z ustaleń organu wynika, że od 31 maja 2021 r. nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczeń społecznych w ZUS i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna.
Weryfikacja organu pierwszej instancji w bazie KSI ZUS wykazała, że jej mąż figuruje od 1 lipca 2021 r. jako emeryt. Wysokość świadczenia wynosi 1171, 52 zł brutto, tj. 1 066, 08 zł netto (brak potrąceń).
Postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. organ I instancji odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu przedstawił szczegółowo stan faktyczny i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.
Strona skarżąca, wnosząc zażalenie na ww. postanowienie, zwróciła się o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności. Jako uzasadnienie zasadności udzielenia ulgi skarżąca zwróciła uwagę na swoją szczególną sytuację, a także okoliczność, że przedmiotowe koszty nie musiały w ogóle zaistnieć.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 marca 2023 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu odniósł się do stanu zdrowia męża skarżącej wskazując, że nie wykazała ona, aby pozbawił ją możliwości uzyskiwania dochodów. Zaznaczył przy tym, że strona nie wykazała korzystania z zasiłków finansowanych z pomocy społecznej np. zasiłku opiekuńczego, który stanowi rekompensatę finansową dla osoby, która rezygnuje, lub nie może podjąć zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Zwrócił następnie uwagę, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o rozłożenia zadłużenia z tytułu kosztów na raty. Jak sama wskazała, już wcześniej realizowała układ ratalny – tym samym, pomimo złożonej sytuacji, posiada możliwości płatnicze, a realizacja układu ratalnego nie spowoduje zagrożenia niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie bez znaczenia, zdaniem organu, pozostaje fakt, że skarżąca posiada 3 nieruchomości i majątek ruchomy. Organ odniósł się także do podnoszonej przez stronę sytuacji panującą na świecie (COVID-19 i wojna na Ukrainie). Jakkolwiek jest to trudna sytuacja, to na rynku funkcjonuje w niej wiele podmiotów, bez pomocy Państwa. Dlatego, ze względu na przywołane okoliczności, organ uznał, że w sytuacji skarżącej nie występuje przesłanka ważnego interesu zobowiązanego.
Analizując przesłankę interesu publicznego organ II instancji ponownie zwrócił uwagę , że skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. Ponadto wykazała, że jest w stanie realizować układ ratany. Realizowała również układ ratalny za inne należności. Z analizy dokonanej na podstawie złożonych przez skarżącą oświadczeń, nie wynika aby spłata zaległości zagrażała podstawowym wartościom konstytucyjnym tj. życie, zdrowie, ochrona rodziny. Powtórzył, że panująca na świecie sytuacja nie jest łatwa dla osób prowadzących działalność. Jednak wiele podmiotów radzi sobie w tej sytuacji bez pomocy Państwa. Dlatego, organ II instancji nie stwierdził w przedmiotowej sprawie wystąpienia interesu publicznego.
Organ II instancji przedstawił także analizę sytuacji skarżącej pod kątem pomocy publicznej. Wskazał, że skarżąca jest przedsiębiorcą, dlatego w ramach postępowania ulgowego konieczne jest ustalenie, czy złożony wniosek jest zgodny z przepisami prawa dotyczącymi pomocy publicznej. Wskazano, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że udzielenie wnioskowanej ulgi mogłoby stanowić pomoc de minimis, jednak ze względu na niewystąpienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego, nie może ona zostać udzielona.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, że w jej sprawie zachodzą przesłanki zarówno ważnego interesu zobowiązanego, jak i ważnego interesu społecznego, a także zdarzenia nadzwyczajne. Zarzuciła, że: 1) pominięty został prospołeczny charakter, obszar działalności, przedsięwzięcia predestynujący do uznania sytuacji za ważny interes publiczny, społeczny; 2) nie został wystarczająco przeanalizowany temat jej kontaktów z placówką MOPS we W., z której została odprawiona "z kwitkiem" ponieważ nie spełniała wymogów niezbędnych do objęcia pomocą, co zostało w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia wykazane jako przesłanka na jej niekorzyść; 3) nie zostały prawidłowo uwzględnione zapisy w zakresie posiadanych przez skarżącą nieruchomości i ruchomości - mierny stan techniczny, niskie wartości, niemożliwość swobodnego dysponowania z powodu ograniczeń w obrocie określonych przez przepisy prawa, niesprawność uniemożliwiająca użytkowanie czy sprzedaż itp; 4) nie został z odpowiednim poziomem wnikliwości zgłębiony obszar zdolności finansowych skarżącej co do regulowania bieżących zobowiązań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji, postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie DIAS z 9 marca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 3 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W myśl art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. W myśl art. 64e § 2 pkt 1) lit. a) u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne, jeżeli umorzenie: 1) nie stanowi pomocy publicznej; 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowi pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b (art. 64e § 4 u.p.e.a.).
Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego. Winien on rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona do zbadania, czy wydane orzeczenie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. (por. wyrok NSA z 23 lutego 2016 r., II FSK 3740/13). Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (uchwała SN z 25 października 1984 r., III AZP 9/83, OSNC 1985, nr 5-6, poz. 63, wyrok NSA z 1 czerwca 2012 r., II GSK 668/11). Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego kontrola legalności aktów wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Sąd nie dokonuje także oceny wydanego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości.
Z powyższego wynika, że postanowienie w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ jest obowiązany dokonać ustaleń na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia. Natomiast w sytuacji ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, wówczas orzeka w granicach uznania administracyjnego (por. wyroki WSA: w Łodzi z 27 kwietnia 2023 r., III SA/Łd 66/23, w Szczecinie z 21 czerwca 2023 r., I SA/Sz 42/23, we Wrocławiu z 27 lipca 2023 r., III SA/Wr 557/22).
W ocenie Sądu organy spełniły w niniejszej sprawie te wymagania. Dokonując oceny przesłanki ważnego interesu skarżącej organy obydwu instancji obszernie wyjaśniły zajęte stanowisko, odnosząc się wyczerpująco do sytuacji finansowej i życiowej skarżącej.
DIAS zasadnie przyjął, że strona skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a ich łączny dochód wynosi 1.066,08 zł netto (z tytułu emerytury męża skarżącej). Organy odniosły się do stanu zdrowia męża skarżącej, jednak słusznie zwróciły uwagę, że chociaż zmaga się on z dolegliwościami od wielu lat, to skarżąca wcześniej prowadziła działalność gospodarczą. Skarżąca istotnie nie wykazała, aby stan zdrowia męża pozbawił ją możliwości uzyskiwania dochodów.
Skarżąca sama wskazała, już wcześniej realizowała układ ratalny – tym samym, pomimo złożonej sytuacji, posiada możliwości płatnicze, a realizacja układu ratalnego nie spowoduje zagrożenia niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Organy dalej słusznie zauważyły, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca posiada 3 nieruchomości i majątek ruchomy.
Dokonano również analizy argumentacji strony w związku z sytuacją panującą na świecie (COVID-19 i wojna na Ukrainie). Sąd podziela zapatrywanie, że jakkolwiek jest to trudna sytuacja, to funkcjonuje w niej wiele podmiotów, bez pomocy Państwa.
W kontekście powyższego nie można zarzucić organom, że ustaliły stan faktyczny w sposób dowolny oraz w oparciu o okoliczności, które nie wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego uprawniała organy do wniosku, że sytuacja materialna strony skarżącej nie wykazuje cech wyjątkowości zarówno pod względem losowym jak również zwykłego rachunku ekonomicznego, który wskazywałby na brak możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Niewątpliwe udzielanie ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych jest szczególnego rodzaju ulgą stanowiącą odstępstwo od zasady równości traktowania zobowiązanych, a zatem jej stosowanie może mieć miejsce w okolicznościach nadzwyczajnych.
Sąd podzielił także stanowisko organów wyrażone, że umorzenie w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych nie leży w interesie publicznym. Jak słusznie wskazał organ, pojęcie "interes publiczny", powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Organ II instancji, biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych przez stronę okoliczności, słusznie wskazał, że nie występuje w sprawie skarżącej przesłanka interesu publicznego. W chwili obecnej skarżąca jest w stanie zabezpieczyć potrzeby życiowe. Ponadto źródłem zabezpieczenia życiowych potrzeb jest również majątek (w szczególności nieruchomości), który skarżący posiada.
Podkreślić dodatkowo należy, że obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków. Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., II FSK 1637/13). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu skarżącego. Tego rodzaju przesłanki nie przewiduje omawiany przepis art. 64e § 2 u.p.e.a. Umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącego w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa.
Końcowo należy podkreślić, że jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to w takiej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne (wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ rzetelnie i wyczerpująco – na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - uznał i co w rezultacie przedstawił w motywach rozstrzygnięcia - że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 64e § 2 u.p.e.a.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI