III SA/WR 15/24

III SA/Wr 15/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, 15,  art. 75 par. 1,  art. 77,  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 par. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Dominik Dymitruk (spr.), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 października 2023 r. Nr SKO 4162/95/2023 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. AM, B1, B 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. (dalej jako: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: organ) z dnia 24 października 2023 r. (nr SKO 4162/95/2023) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
Jak wynika z uzasadnienia zaskrzonej decyzji oraz akt sprawy, wyrokiem nakazowym z dnia 19 czerwca 2023 r. (sygn. akt III W 460/23) Sąd Rejonowy w Wałbrzychu III Wydział Karny uznał skarżącego winnym popełnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem mechanicznym, nie posiadając do tego uprawnień, tj. wykroczenia z art. 94 § 1 ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (aktualnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2119, dalej: k.w.) i na podstawie art. 94 § 3 k.k. orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. Powyższy wyroku uprawomocnił się z dniem 8 lipca 2023 r.
W związku z orzeczonym środkiem karnym, Starosta Wałbrzyski (dalej: organ pierwszej instancji) wszczął postępowanie administracyjne, w efekcie którego, decyzją z dnia 15 września 2023 r. (nr ZK.5430.1.177.2023.JS), powołując się na przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej jako: u.k.p.), orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie posiadanego prawa jazdy kat. AM, B1 i B na okres 6 miesięcy od dnia 8 lipca 2023 r. do dnia 8 stycznia 2024 r.
W odwołaniu od opisanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (aktualnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 706, dalej jako: k.k.w.) przez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychy, który nie został prawidłowo doręczony i nie jest prawomocny, wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, przeprowadzenie dowodu z kopii wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego, a także o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego i zakończenia postępowania karnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu, zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2023 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ podał, wskazując na fakt wydania przez sąd karny orzeczenia w przedmiocie środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów opatrzonego klauzulą prawomocności, że organy administracji nie są uprawnione do oceny prawidłowości wydanego wyroku, będącego podstawą decyzji.
W skardze do tutejszego Sądu strona zaskarżyła decyzję organu w całości, wskazując na naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz czynności podjętych przez Sąd w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego;
b) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez Sąd karny złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego;
c) art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji kwestii złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego, zmierzającego do wzruszenia tegoż wyroku, jak również nie odniesienie się do złożonego przez skarżącego wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego;
2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. poprzez cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami ze względu na wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 19 czerwca 2023 r., w sytuacji gdy wyrok ten nie został prawidłowo doręczony i nie jest prawomocny.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a ).
Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Kontrola przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych kryteriów, daje podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji administracyjnych w przedmiocie cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami stanowił art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. właściwy organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z kolei stosownie do art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Nie budzi zatem wątpliwości, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 182 § 2 k.k.w. może mieć miejsce w razie prawidłowego poczynienia ustaleń faktycznych, że w stosunku do adresata decyzji prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji, wszczynając postępowanie administracyjne, dysponował odpisem wyroku nakazowego z dnia 19 czerwca 2023 r. z klauzulą prawomocności od 8 lipca 2023 r. Wyrokiem tym skarżący został uznany winny popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., natomiast na podstawie art. 94 § 3 k.k. orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy.
Sąd wskazuje w dalszej kolejności, że zgodnie z przewidzianą w art. 7 k.p.a. zasadą, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w sprawie. Przepis art. 75 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dopuszczenia jako dowodu nie tylko środków dowodowych wymienionych w zdaniu drugim, lecz "wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada zaś na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Art. 107 § 3 k.p.a. z kolei przewiduje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Należy mieć również na uwadze, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji, choć obowiązkiem organu odwoławczego jest także ocena zarzutów oraz wniosków zawartych w odwołaniu. Ponadto, ze względu na zasadę dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 15 k.p.a., z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Działanie organu drugiej instancji jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji.
Istotne również pozostaje, że organ odwoławczy – rozstrzygając sprawę ponownie w ramach omówionego wyżej postępowania dwuinstancyjnego – jest obowiązany, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uwzględniać nie tylko zmiany stanu prawnego, ale i stanu faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II GSK 1717/22; z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 1050/18; z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1008/13 - te i inne przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W rozpoznawanej sprawie skarżący wyartykułował w treści odwołania konkretne zarzuty, popierając je zarówno wnioskiem dowodowym, jak również wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania przez sąd karny złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że organ odwoławczy nie tylko pominął stanowisko przedstawione przez stronę, lecz przede wszystkim w żaden sposób procesowy nie rozstrzygnął wniosków zawartych w środku odwoławczym.
Podkreślenia nadto wymaga, że przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia.
W świetle art. 78 k.p.a. strona posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednak uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 3768/17). Ocena zasadności wniosków dowodowych musi być zatem dokonywana z uwzględnieniem okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (w szczególności w kontekście kompletności i wiarygodności zgromadzonych w sprawie dowodów).
W poddanej kontroli sądowej decyzji administracyjnej organ odwoławczy oceny takiej nie przeprowadził w stosunku do wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu, jak również nie rozstrzygnął żądania zawieszenia postępowania administracyjnego, natomiast obszerny wywód na ten temat zawarł w odpowiedzi na skargę.
Argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować, czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. Odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę – co wynika z ugruntowanego orzecznictwa – organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II OSK 117/21; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 183/23; w Łodzi z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 28/23; w Gdańsku z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 836/21). W orzecznictwie sądowym podnosi się również, że odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków rozstrzygnięcia organu. Przedmiotem kontroli sądowej nie są bowiem wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 366/19; w Gliwicach z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 452/18).
Wobec tego, biorąc pod uwagę dostrzeżone uchybienia w postępowaniu organu, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, odnosząc się zarówno do argumentacji przedstawionej w środku zaskarżenia, jak i wniosków tam zawartych.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.