III SA/WR 140/24

III SA/Wr 140/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 291/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2024 r. nr 0201-IEE2.7192.86.2023.4 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego komornikowi sądowemu oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. J. (dalej: strona, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2024 r. znak sprawy 0201-IEE2.7192.86.2023.4 - wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) – utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław- Krzyki z 20 listopada 2023 r. nr 0225-SEE.7113.1842.2023.3 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Krzyków G. M.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu prowadzi wobec majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze, obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za wrzesień, listopad i grudzień 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2012 r., Fundusz Pracy za listopad 2012 r. oraz dodatkowej opłaty za nieopłacone lub opłacone w zaniżonej wysokości składki na ubezpieczenie społeczne za październik 2012 r. w kwocie należności głównej 1.670,42 zł plus należności uboczne. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej odpowiednio w dniach: z 6 grudnia 2012 r. nr TW1470012030562 – 3 stycznia 2012 r.; z 28 marca 2012 r. o numerach TW1470013005247, TW1470013005248, TW1470013005249 – 19 kwietnia 2013 r,; z 20 czerwca 2013 r. o numerach TW1470013008623, TW1470013008624 – 17 lipca 2013 r. z 28 października 2013 r. o numerach TW1470013014941 i TW1470013014942 – 22 listopada 2013 r.
W toku prowadzonego postępowania zawiadomieniem z 17 lipca 2018 r. nr 0225- DEA.711.1747632.2018.l.JZ organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W wyniku zbiegu łączne prowadzenie egzekucji do tego świadczenia przejęła Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków. Naczelnik Urzędu 14 lutego 2019 r. przekazał sądowemu organowi egzekucyjnemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z adnotacją o zbiegu, celem kontynuowania egzekucji do tego świadczenia.
Pismem z 31 lipca 2023 r. nr 0223-SEE.711.78678638.2023.ZB.WZOM Naczelnik Urzędu wezwał skarżącą do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu.
Udzielając odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z 31 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, które zostało rozpoznane w odrębnym postępowaniu.
Następnie w piśmie z 16 października 2023 roku skarżąca wniosła skargę na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków.
W tym piśmie tym skarżąca zwróciła się również o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy, które zostało rozpoznane w odrębnym postępowaniu.
Po rozpoznaniu ww. pisma Naczelnik Urzędu postanowieniem z 20 listopada 2023 nr 0225- SEE.7113.1842.2023.3 odmówił – na podstawie art. 61a k.p.a. - wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków. Organ uznał, że wystąpiła ustawowa przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków. Skarżona czynność nie jest czynnością egzekucyjną. Była to jedynie czynność techniczna, nie zmierzająca, ani do zastosowania, ani też do zrealizowania środka egzekucyjnego.
Po rozpoznaniu zażalenia z 18 grudnia 2023 r. organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ wskazał, że instytucja skargi na czynność egzekucyjną przewidziana w art. 54 u.p.e.a. stanowi wyraz rozszerzenia przysługującej uczestnikowi ochrony w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 1a pkt 2) u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie wszystkie czynności podejmowane przez organ egzekucyjny są czynnościami egzekucyjnymi w rozumieniu art. 54 u.p.e.a. Organ wskazał, że podejmuje w toku postępowania szereg czynności technicznych, które nie podlegają zaskarżeniu, gdyż nie należą do czynności zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Organ stwierdził, że obowiązany jest do ustalenia czy wszczęcie postępowania objętego wnioskiem strony jest dopuszczalne. W przypadku negatywnego wyniku ustaleń w tym zakresie organ administracji publicznej zobligowany jest odmówić wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 61a k.p.a.
W ocenie organu czynność przekazania sprawy komornikowi sądowemu do łącznego prowadzenia w związku ze zbiegiem egzekucji do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które skarżąca pobiera w ZUS Oddział Wrocław nie jest czynnością egzekucyjną. Była to jedynie czynność techniczna, nie zmierzająca do zastosowania oraz do zrealizowania środka egzekucyjnego.
Dodał, że przekazanie egzekucji nastąpiło 14 lutego 2019 roku, o czym skarżąca została powiadomiona o tym fakcie 12 marca 2019 roku. Z kolei zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego nastąpiło na podstawie zawiadomienia nr 0225- DEA.711.1747632.2018.1.JZ z 17 lipca 2018 roku, które zostało stronie doręczone 8 sierpnia 2018 roku. W obu ww. przypadkach czternastodniowy (wg przepisów obowiązujących ówcześnie) dopuszczalny termin na złożenie skargi na czynność egzekucyjną upłynął około 5 lat temu. Organ wyjaśnił, że jak wynika z pisma z 27 lipca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu poinformował organ egzekucyjny oraz skarżącą o wskazaniu właściwego organu do realizacji zajęcia z świadczenia emerytalnego, który jako pierwszy dokonał zajęcia, tj. przez Komornika Sądowego.
Organ stwierdził, że zaistniała ustawowa przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania wymieniona w art. 61a k.p.a.
W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie postanowień i ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżąca zarzuciła wprowadzenie jej w błąd przez organy obu instancji, powołując się na art. 759 § 2 k.p.c. oraz na orzeczenie Sądu z 8 marca 2024 r. Zarzuca organom podanie nieprawdy co do rzeczywistej treści podjętej czynności przez organ egzekucyjny i blokowania wszelkich środków prawnych, co uniemożliwiło wywiedzenie prawidłowych środków prawnych. Cały ciąg czynności podejmowanych przez organ I i II instancji opisanych w zaskarżonym postanowieniu polegały na ukrywaniu przed dłużniczką treści czynności dokonanej przez Komornika Sądowego. Do skargi dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Krzyków VI Wydział Cywilny z 8 marca 2024 r., który polecił Komornikowi Sądowemu zaprzestanie egzekucji w szczególności z emerytury i uchylenie dokonanych zajęć, albowiem zgodnie z treścią tytułu wykonawczego odpowiedzialność skarżącej ogranicza się do nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonych postanowień nie wykazała, aby zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu wymagającym zastosowania środków określonych w przepisach art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.
Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności) działalności organów administracji publicznej. Sąd analizuje, czy organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a jego istotne naruszenia mogą stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego aktu albo stwierdzenia jego nieważności.
Kwestią sporną jest ocena, czy organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego w zakresie świadczenia emerytalnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków.
Zaskarżone postanowienia wydano na podstawie art. 61a k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu, zasadnie uznały orzekające organy, że z uwagi na inną uzasadnioną przyczynę, postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej z 16 października 2023 roku na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków, nie może być wszczęte.
Słusznie bowiem uznano, że warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest to, aby wniesiona skarga dotyczyła takiego działania organów egzekucyjnych, które mieści się w definicji wskazanej w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W myśl powołanego przepisu, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W świetle powyższej regulacji, nie są czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. (wyrok NSA OZ w Poznaniu z 22 sierpnia 2002 r. I SA/Po 350/01).
W rozpoznawanej sprawie zobowiązana wniosła skargę na czynność przekazania postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu.
Zgodnie z art. 62 § 1 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego egzekucje do tej rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie sądowy organ egzekucyjny albo organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organ, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie. Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej nie wstrzymuje czynności egzekucyjnych (art. 62a u.p.e.a.).
Natomiast art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. obliguje administracyjny organ egzekucyjny do przekazania dokumentacji, będącej podstawą prowadzonej egzekucji, komornikowi właściwego sądu. Sformułowanie "sporządza i przekazuje sądowemu organowi egzekucyjnemu" oznacza, że administracyjny organ egzekucyjny powinien przesłać posiadane dokumenty do dyspozycji komornika sądowego właściwego dla kontynuowania egzekucji z majątku zobowiązanego. Jeżeli zgodnie z art. 62 prowadzenie łącznie egzekucji należy do sądowego organu egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego lub dłużnika zajętej wierzytelności o przekazaniu egzekucji sądowemu organowi egzekucyjnemu i umorzeniu opłaty za czynność egzekucyjną, dokonaną w egzekucji, w której wystąpił zbieg (art. 62b § 1 pkt 4 u.p.e.a.).
Taka czynność jest jednakże czynnością techniczną mającą na celu umożliwienie komornikowi sądowemu prowadzenie łącznej egzekucji. Nie jest ona czynnością egzekucyjną, gdyż z tą czynnością nie wiąże się w żaden sposób stosowanie przymusu egzekucyjnego. Czynności tej nie można uznać także za czynność o charakterze wykonawczym czy też za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego. Działanie administracyjnego organu egzekucyjnego polegające na przekazaniu egzekucji w przypadku jej zbiegu sądowemu organowi egzekucyjnemu, jest spowodowane utratą prawa do dalszego prowadzenia egzekucji i jest wyrazem przestrzegania właściwości ustawowej z urzędu. W przypadku zaistnienia przesłanek zbiegu egzekucji, o którym mowa w przepisie art. 62 § 1 u.p.e.a., następuje przewidziana w tym przepisie zmiana właściwości rzeczowej. Administracyjny organ egzekucyjny traci uprawnienie do prowadzenia egzekucji, natomiast sądowy organ egzekucyjny przejmuje to uprawnienie. Tym samym czynność przekazania egzekucji ma charakter czynności materialno-technicznej, służącej wykonaniu przepisu art. 62 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 19 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. (wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 434/24, CBOSA).
Ustawodawca zdecydował, że zmiana ta dokonywana jest ex lege, według reguł ściśle wskazanych w art. 62 § 1 u.p.e.a. Nie wprowadził nadto jakiegokolwiek środka zaskarżenia, który poddawałby kontroli instancyjnej czynność przekazania sprawy sądowemu organowi egzekucyjnemu przez administracyjny organ egzekucyjny, o której mowa w art. 62b § 1 pkt 1 u.p.e.a. lub czynności zawiadomienia, o której mowa w art. 62c u.p.e.a. (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, str. 457; M. Ćwikła, Czynności organu egzekucyjnego, str. 6) - por. wyrok WSA w Lublinie z 1 lutego 2023 r., I SA/Lu 489/22, LEX nr 3502216.
W ocenie Sądu czynność przekazania sprawy komornikowi sądowemu do łącznego prowadzenia w związku ze zbiegiem egzekucji do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które skarżąca pobiera w ZUS Odział Wrocław nie jest czynnością egzekucyjną. Była to jedynie czynność techniczna, nie zmierzająca do zastosowania oraz do zrealizowania środka egzekucyjnego.
Sama informacja o przekazaniu postępowania egzekucyjnego Komornikowi Sądowemu nie wywiera żadnego skutku i nie może być uznana za czynność egzekucyjną, na którą służy skarga w myśl art. 54 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a jej podstawą jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; albo
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Wskazać należy, że instytucja skargi na czynność egzekucyjną przewidziana w art. 54 u.p.e.a. stanowi wyraz rozszerzenia przysługującej uczestnikowi ochrony w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie wszystkie czynności podejmowane przez organ egzekucyjny są czynnościami egzekucyjnymi w rozumieniu art. 54 u.p.e.a. Organ podejmuje w toku postępowania szereg czynności technicznych, które nie podlegają zaskarżeniu, gdyż nie należą do czynności zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Nie ulega więc wątpliwości, że przedmiotem skargi wniesionej przez skarżąca nie była czynność egzekucyjna, a zatem zaistniała tzw. inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a.
Z uwagi na formalnoprawny charakter rozstrzygnięcia, brak było podstaw do oceny merytorycznych argumentów wniesionej skargi. Dokonując odmowy wszczęcia postępowania organy obu instancji w sposób jasny i wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, wskazując prawidłową podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć.
Z podanych względów Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.