III SA/Wr 400/23

III SA/Wr 400/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 100h
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska- Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Spółki z o. o. z/s w W. przy udziale Burmistrza Miasta i Gminy P. oraz H. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.107.2023.2 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia zarządcy nieruchomości za okres od lipca do sierpnia 2022 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy z dnia 28 czerwca 2023 r. Nr 0221-SEE.711.13.2023; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. Sp. z o.o. z/s we W. (dalej: strona, spółka, skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr 0201-IEE1.7179.107.2023.2 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Trzebnicy (dalej: NUS, organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia 28 czerwca 2023 r. nr 0221-SEE.711.13.2023 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia H. Sp. z o.o. (dalej: zarządca, zarządca nieruchomości) za lipiec 2022 r. i sierpień 2022 r. w łącznej kwocie 7.500 zł brutto.
Z akt sprawy wynika, że NUS prowadzi egzekucję z nieruchomości należącej do strony, położonej w R., objętej księgą wieczystą [...] na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Burmistrza P. (dalej: wierzyciel).
Postanowieniem z 28 października 2020 r. (nr 0271.SEE.711.861.2020.AK-A) Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (organ właściwy do prowadzenia egzekucji do 31 grudnia 2020 r.) powierzył zarząd nieruchomością profesjonalnemu zarządcy nieruchomości na okres od 5 listopada 2020 r. do dnia zakończenia zarządu, odpłatnie za wskazanym przez zarządcę w ofercie wynagrodzeniem do wysokości 4.000 zł brutto miesięcznie.
Pismem z 31 października 2022 r. zarządca nieruchomości zwrócił się do NUS z żądaniem przyznania wynagrodzenia oraz zwrotu poniesionych kosztów za miesiące lipiec i sierpień 2022 r. w wysokości 17.780 zł. Zarządca przedłożył NUS sprawozdanie z zarządu sporządzone 31 października 2022 r. oraz jego uzupełnienie pismem z 31 października 2022 r. (data wpływu do NUS 6 lutego 2023 r.)
Organ egzekucyjny przekazał stronie oraz wierzycielowi ww. sprawozdania, celem ich akceptacji. Pismem z 11 kwietnia 2023 r. strona wniosła zarzuty do ww. sprawozdań wskazując, że ich nie akceptuje, żąda ich odrzucenia lub uzupełnienia. Argumentowała strona, że sprawozdania są ogólnikowe i nie ma możliwości zweryfikowania, jakie konkretne czynności podejmował zarządca.
Pismem z 16 maja 2023 r. zarządca nieruchomości przekazał organowi egzekucyjnemu odpowiedź na zarzuty, uznając je za niezasadne.
Postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. (nr 0221-SEE.711.10.2023.1 organ egzekucyjny zatwierdził sprawozdania z zarządu nieruchomością uznając je za pełne i wyczerpujące oraz uznał, że wykonywanie zarządu spełniało warunki określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Pismem z dnia 19 lipca 2023 r. zarządca wycofał żądanie zwrotu dodatkowych kosztów w wysokości 10.280 zł, wskazując, że ww. koszty zostały pokryte z pożytków osiąganych z nieruchomości. NUS postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r. nr 0221-SEE.711.25.2023 odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. NUS przyznał wynagrodzenie zarządcy nieruchomości za lipiec i sierpień 2022 r. w kwocie łącznej 7.500 zł brutto, w tym za lipiec 3.500 zł i sierpień 4.000 zł. W uzasadnieniu NUS wskazał, że w rozpatrywanym okresie zarządca czterokrotnie wizytował teren nieruchomości w celu sprawdzenia stanu technicznego nieruchomości (4, 22, 24 lipca i 12 sierpnia 2022 r.), w ramach wizyt spotkał się z firmami przeprowadzającymi wycinkę drzew i krzewów oraz z kominiarzem. Ponadto odbywał nadzór nad wycinką drzew i krzewów oraz wywozem odpadów przy płocie. Wraz z dekarzem dokonał przeglądu poszycia dachowego, oraz dokonał weryfikacji miejsc wymagających niezwłocznej naprawy czy zabezpieczenia, przeglądu rynien, rur spustowych oraz odbył weryfikację i negocjację ofert odnowienia polisy ubezpieczeniowej. Organ zaznaczył, że po rozpoznaniu zarzutów wniesionych przez stronę, zatwierdził sprawozdanie z zarządu nieruchomością, które w jego ocenie jest pełne i wyczerpujące. Organ wskazał, że uwzględnił nakład pracy zarządcy z uwzględnieniem stawek rynkowych za tego rodzaju usługi oraz złożoną ofertę przez zarządcę stąd zasadne jest przyznanie zarządcy wynagrodzenia. Wskazał NUS, że analiza dokonanych czynności, ich specyfika, rzeczowość i staranność z jaką je wykonano uzasadnia przyznanie wynagrodzenia za lipiec 3.500 zł i sierpień 4.000 zł. Organ zaznaczył, że żądanie zarządcy wysokości wynagrodzenie jest niższe lub takie same jak kwota wynikająca z postanowienia o powierzeniu zarządu, którego strona skarżąca nie kwestionowała, zatem kwota została zaakceptowana przez wszystkie strony egzekucji z nieruchomości. Podkreślił też, że istotnie zmieniły się warunki rynkowe, w tym przede wszystkim ceny za wykonywanie usług. Jednocześnie zauważył, że poza wymienionymi czynnościami, należy wziąć pod uwagę specyfikę zarządzanej nieruchomości – nieruchomość jest zabytkowa, w tym zamieszkały [...] o pow. [...] m2, [...],[...],[...], dom mieszkalny oraz grunty orne (dzierżawione) – [...] ha. Wskazał NUS na ilość nakładu pracy (telefony, korespondencja mailowa, spotkania zarówno w R. jak i w siedzibie zarządcy), ilość miesięcznych wizyt (w tym odległość siedziby zarządcy od zarządzanej nieruchomości) oraz obecne realia rynkowe. W ocenie organu, wysokość wynagrodzenia jest adekwatna. Zauważył NUS, że strona pozostaje właścicielem nieruchomości i może samodzielnie ocenić prace wykonane przez zarządcę i może je zweryfikować. Końcowo organ wskazał, że zatwierdzona kwota wynagrodzenie zostanie pokryta z pożytków nieruchomości.
Pismem z 17 lipca 2023 r. strona wniosła zażalenia na postanowienie NUS.
Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS. W ocenie DIAS, organ egzekucyjny prawidłowo zastosował procedurę przyznania wynagrodzenia zarządcy nieruchomości. W odniesieniu do kwestionowanej wysokości wynagrodzenia zarządcy, DIAS wskazał, że organ egzekucyjny w postanowieniu wykazał, że wynagrodzenie to zostało przyznane zgodnie z prawem. Sposób ustalenia zasadności i wysokości wynagrodzenia wynikał z art. 110j, art. 110k i art. 110l § 1 u.p.e.a. DIAS za bezzasadne uznał twierdzenie o nieadekwatności wysokości wynagrodzenia zarządcy, gdyż nie jest poparte żadnymi dowodami i stanowi subiektywną ocenę strony skarżącej. Organ – zgodnie z art. 110j § 2 u.p.e.a. –zatwierdził sprawozdania zarządcy. Organ egzekucyjny ustalił wysokość wynagrodzenia zarządcy zgodnie z przepisami, a zarządca wykonany zakres prac potwierdził sprawozdaniem, które zostało zaakceptowane przez organ egzekucyjny. W ocenie DIAS nieprawdziwe jest twierdzenie, że wynagrodzenie jest rażąco wysokie, a zarzuty są w tym zakresie niezasadne. Procedura ustalania zasadności i wysokości wynagrodzenia zarządcy nie została naruszona. Argumentował DIAS, że z akt wynika, że w badanym okresie zarządca czterokrotnie wizytował teren nieruchomości i sprawdzał stan techniczny tej nieruchomości. W okresie tym spotkał się z przedstawicielem firmy w sprawie wycinki drzew i krzewów, kominiarzem – w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych oraz z dekarzem – w sprawie stanu technicznego dachu, nadzorował wycinkę drzew i krzewów oraz analizował oferty ubezpieczeniowe.
W ocenie DIAS organ egzekucyjny wziął pod uwagę nakład pracy zarządcy, przy uwzględnieniu stawek rynkowych za tego rodzaju usługi oraz uwzględnił treść oferty złożonej przez zarządcę nieruchomości. Żądanie wypłacenia wynagrodzenia zgłoszone przez zarządcę jest niższe od kwoty wynikającej z postanowienia o powierzeniu zarządcy zarządu nieruchomością. DIAS podkreślił, że na postanowienie o ustanowieniu zarządu (ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia) nie zostało złożone zażalenie, zatem kwota wynagrodzenia została zaakceptowana przez wszystkie strony. DIAS nie zgodził się z twierdzeniem, że kwota wynagrodzenia jest rażąco wysoka i nieadekwatna do czynności zarządczych. Wskazał, że zarządzanie dotyczy nieruchomości zabytkowej, w tym zamieszkałym [...],[...],[...],[...], domem mieszkalnym oraz dzierżawionej nieruchomości rolnej, a kwotę wynagrodzenia ustalono w 2020 r. Podkreślił, że od tego czasu istotnie zmieniły się warunki rynkowe oraz ceny za wykonywane usługi. Zdaniem DIAS wysokość wynagrodzenia jest adekwatna do wykonywanych czynności. Kwota ta zostaje pokryta z pożytków nieruchomości stosownie do art. 110 I u.p.e.a., z którego wynika, że wszelkie wydatki związane z gospodarowaniem nieruchomością są pokrywane z pożytków z nieruchomości, lecz każdy wydatek został wykazany w sprawozdaniu z zarządu, które zostało zatwierdzone przez organ egzekucyjny.
W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie art. 110k u.p.e.a. poprzez przyznanie zarządcy nieruchomości wynagrodzenia w wysokości, która nie jest odpowiednia do nakładu pracy i dochodu nieruchomości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1364 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji i innych aktów administracyjnych w tym postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ww. ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia NUS stwierdził, że naruszają one przepisy w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia. W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia art. 110k u.p.e.a. oraz art. 124 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 110g § 2 u.p.e.a. jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu zajętej nieruchomości tego wymaga, organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę. W sprawach dotyczących ustanowienia bądź odebrania zarządu organ egzekucyjny wydaje postanowienie (art. 110g § 8).
Z kolei art. 110i § 1 u.p.e.a. przewiduje, że zarządca zajętej nieruchomości jest obowiązany wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast zobowiązanego wszelkie pożytki z nieruchomości, rozporządzać nimi w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne.
Natomiast tryb i przesłanki ustalenia wynagrodzenia zarządcy, w tym jego wysokość określone zostały w art. 110j, art. 110k i art. 110l § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 110j § 1 i 2 u.p.e.a. zarządca składa organowi egzekucyjnemu w wyznaczonych przez ten organ terminach, co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swoich czynności oraz udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Organ egzekucyjny po wysłuchaniu wierzycieli, zobowiązanego i zarządcy oraz po rozpatrzeniu sprawozdań zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części.
A zgodnie z art. 110k § 1 u.p.e.a. zarządca może żądać wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków, które w związku z zarządem poniósł z własnych środków. Wysokość wynagrodzenia określa organ egzekucyjny odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości.
A zatem z przepisów wynika, że zakres działań jakie ma podejmować zarządca wynika z ustawy oraz postanowienia organu o ustanowieniu zarządcy (jeżeli zostało wydane). A przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia znaczenie mają dwa kryteria: nakład pracy zarządcy i dochodowość nieruchomości. Przy czym niska dochodowość nieruchomości nie oznacza braku podstaw do przyznania wynagrodzenia zarządy. Jednocześnie niezbędne jest uwzględnienie treści wydanego postanowienia o powierzeniu zarządu nieruchomością.
Przyznanie wynagrodzenia zarządcy nieruchomości winno zatem uwzględniać ww. warunki i zasady wynikające z u.p.e.a. oraz postanowienia o powierzeniu zarządu (jeżeli zostało wydane), jak również winno spełniać wymogi wynikające z k.p.a. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.
Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Uzasadnienie winno umożliwić stronie zapoznanie się z powodami danego stanowiska organu oraz przy wiedzy, co do motywów stanowiska zajętego przez organ, ma ono umożliwić stronie podjęcie decyzji o celowości dalszego dochodzenia jej praw. Uzasadnienie postanowienia powinno być uzasadnione co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W dalszej kolejności uzasadnienie postanowienia winno również umożliwić dokonanie kontroli przez Sąd.
W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie nie dopełnił obowiązków wynikających z ww. przepisów. Przede wszystkim organy ustalając wysokość wynagrodzenia zarządcy bardzo ogólnie odniosły się do kryteriów ustalania wynagrodzenia, tj. nakładu pracy oraz dochodowości.
Z treści uzasadnienia organów obu instancji wynika, że w zakresie oceny nakładu pracy dla organów obu instancji decydujące znaczenie miała okoliczność, że przewidziana w postanowieniu o powierzeniu zarządu wysokość maksymalnego wynagrodzenia miesięcznego brutto dla zarządcy, to 4.000 zł, a jak wskazuje organ w okresie ustalania wynagrodzenia za dane miesiące zmieniły się warunki rynkowe i ceny za wykonywanie usług. W ocenie Sądu taka argumentacja w żaden sposób nie wskazuje dlaczego przyznana wielkość wynagrodzenia jest uzasadniona. Przede wszystkim organ nie wskazał, jak w kontekście powierzonych zarządcy obowiązków oraz faktycznie podjętych czynności miały się zmienić ceny rynkowe. Organ jedynie w sposób ogólny odwołuje się do specyfiki zarządzanej nieruchomości, wskazując na, że zarządzanie dotyczy nieruchomości zabytkowej, w tym zamieszkałym [...],[...],[...],[...], domem mieszkalnym oraz dzierżawionej nieruchomości rolnej. Z treści postanowienia nie wynika jednak, jak te kwestie przekładają się na podjęte czynności i ich wartość – wynagrodzenie.
Zauważa Sąd, co wynika z wiedzy posiadanej przez Sąd z urzędu, że organ argumentację "o specyfice nieruchomości" i kosztach rynkowych traktuje jako uzasadnienie dla przyznania wynagrodzenia w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, w tym III SA/Wr 400 – III SA/Wr 402/23. Przy czym sprawy te dotyczą różnych okresów sprawowania zarządu i różnych czynności podejmowanych przez zarządcę i różnej ich częstotliwości. Takie działanie organów należy zdaniem Sądu uznać za nieprawidłowe, ponieważ na podstawie takiego uzasadnienia nie można ocenić jaki konkretnie w danej sprawie "nakład pracy zarządcy" (mniejszy, większy) i w jakiej częstotliwości (mniejszej lub większej) miał wpływ na wysokość przyznanego wynagrodzenia zarządcy nieruchomości i dlaczego. Samo wyliczenie w postanowienie czynności (spotkania z przedstawicielami firm, wizyty na nieruchomości, spotkanie z dekarzem, kominiarzem...) oraz stwierdzenie, że zarządzanie nieruchomością nie polega wyłącznie na przeprowadzaniu wizyt, ale na takim prowadzeniu nieruchomości by jej stan, przede wszystkim techniczny się nie pogorszył - jest zdaniem Sądu niewystarczające.
Uzasadnieniem dla przyznanego wynagrodzenia nie może być również twierdzenie organu, że żądanie wypłacenia wynagrodzenia zgłoszonego przez zarządcę jest niższe od kwoty wynikającej z postanowienia o powierzeniu zarządcy zarządu nieruchomością, ani też powoływana okoliczność, że postanowienie o powierzeniu zarządu nie zostało przez stronę zaskarżone. Zwraca Sąd uwagę, że wynagrodzenie nie ma charakteru ryczałtowego i zgodnie z postanowieniem o powierzeniu zarządu może wynosić maksymalnie 4.000 zł brutto miesięcznie, co oznacza, że jego wysokość winna uwzględniać czynności podejmowane przez zarządcę – nakład pracy w danym miesiącu. A organ ma obowiązek przy ustaleniu wysokości wynagrodzenia zarządcy nieruchomości każdorazowo wykazać, że konkretny w danej sprawie nakład pracy zarządcy (z wyszczególnieniem jaki nakład pracy i w jakiej częstotliwości oraz w jakim okresie wykonywany) i dochodowość nieruchomości uzasadniają wysokość przyznanego wynagrodzenia.
Uzasadnienie postanowienia nie zawiera również odniesienia się do dochodowości nieruchomości. Organ ograniczył się jedynie do ogólnego wskazania, że wynagrodzenie nie przewyższa pożytków uzyskiwanych z nieruchomości.
Reasumując Sąd stwierdził, że organy w sposób nienależyty uzasadniły wydane postanowienia. Z postanowień tych nie wynika, aby organy przyznając wynagrodzenie zarządcy nieruchomości uczyniły to zgodnie z treścią art. 110k § 1 u.p.e.a., co z kolei uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny czy przyznane wynagrodzenie jest adekwatne do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości.
Ponownie rozpoznając sprawę organy winny uwzględnić wskazania Sądu.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.