III SA/WR 134/25

III SA/Wr 134/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
art. 13 zzs
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 9001-00000000142/25 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu z tytułu szkód w gospodarstwie rolnym w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem powodzi we wrześniu 2024 r oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 lutego 2025 r. W. K. (dalej: strona, skarżący, strona skarżąca) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: DO ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 9001-00000000142/25 utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Środzie Śląskiej (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z dnia 18 listopada 2024 r. nr BP018.8110.616.2024.KG.RDM o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej.
Jak wynika z akt sprawy strona złożyła 14 listopada 2024 r. wniosek o udzielenie ww. pomocy finansowej (dalej: wniosek) oraz jego korektę w dniu 15 listopada 2024 r. Do wniosku załączono pismo wyjaśniające, w którym strona skarżąca wskazała, że w związku z informacjami uzyskanymi podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem infolinii ogólnej ARiMR, z racji braku uwzględnienia działek rolnych dotkniętymi skutkami klęski żywiołowej wywołanej powodzią przez IMGW oraz braku możliwości dodania ich w sposób manualny na platformie PUE, strona informuje, że działki nr ewid.: [...]/[...] (kukurydza o pow. [...] ha), [...]/[...] (kukurydza o pow. [...] ha), [...] (kukurydza o pow. [...] ha) zostały zalane wodą o wysokości ok. [...] cm. Skarżący podał, że działki położone są wokół wałów przeciwpowodziowych nad rzeką O. W piśmie skarżący wniósł o uwzględnienie ww. działek do przyznania rekompensaty. W ocenie skarżącego wszystkie zgłoszone przez niego działki kwalifikują się do objęcia ich pomocą finansową.
Wniosek został złożony na podstawie § 13zzs ust. 1 pkt 4) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie).
Organ I instancji decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. przyznał pomoc finansową skarżącemu w kwocie 138.840,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z § 13zzs ust. 8 rozporządzenia powierzchnia uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, jest ustalana na podstawie danych udostępnionych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy. Organ wskazał, że na podstawie danych udostępnionych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej na działkach ujętych we wniosku, powierzchnia szkody spowodowana wystąpieniem powodzi wyniosła [...] ha w uprawach soi.
W odwołaniu od ww. decyzji skarżący nie zgodził się z wykluczeniem przez organ pomocy finansowej do [...] ha upraw kukurydzy oraz wskazał, że organ nie rozpatrzył całości złożonej przez niego dokumentacji. W wyniku rozpoznania odwołania strony z dnia 26 listopada 2024 r., DO ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił przepisy regulujące warunki przyznawania przedmiotowej pomocy finansowej oraz wskazał, że jednym z warunków uzyskania pomocy o jakiej stanowi § 13zzs rozporządzenia ARiMR jest m.in. aby działki z przewidzianą do pomocy uprawą znajdowały się na terenach, na których został ogłoszony stan klęski żywiołowej, tj. ujętych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 roku w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz.U. z 2024 roku, poz. 1395 ze zm.) i w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego oraz lubuskiego (Dz. U. poz. 1435 z późn.zm.). Dalej organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 13zzs ust. 2 rozporządzenia przedmiotowa pomoc jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu unii Europejskiej (Dz. U. UE. L. z 2022 r. Nr 327, str. 1 ze zm., dalej jako: rozporządzenie 2022/2472), oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 2022/2472, pomoc wypłaca się wyłączenie, gdy właściwy organ państwa członkowskiego formalnie uznał dane zdarzenie za klęskę żywiołową. Dalej organ wskazał, że w sprawie sporne działki wskazywane przez stronę nie są zlokalizowane na obszarach, na których ogłoszono stan klęski żywiołowej. Wszystkie działki wskazywane przez stronę zlokalizowane są województwie [...], powiat [...], gmina S., obręb S. Gmina S. nie jest jednak objęta stanem klęski żywiołowej.
Organ wyjaśnił, że w wyniku powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. w południowo-zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzony został stan klęski żywiołowej na obszarze województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego na okres 30 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1395 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie klęski żywiołowej). Zgodnie z § 1 ust. 2 omawianego rozporządzenia obszar, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej obejmuje: 1) w województwie dolnośląskim - powiaty kamiennogórski, karkonoski, kłodzki, lwówecki, wałbrzyski i ząbkowicki oraz miasta na prawach powiatu Wałbrzych i Jelenią Górę; 1a) w województwie dolnośląskim - powiaty dzierżoniowski, lubański i świdnicki; 1b) w województwie dolnośląskim - powiaty bolesławiecki, jaworski, legnicki i złotoryjski; 1c) w województwie dolnośląskim - powiat zgorzelecki, gminę miejską Oława oraz gminę wiejską Oława w powiecie oławskim, gminę Kąty Wrocławskie oraz gminę Sobótka w powiecie wrocławskim; 1d) w województwie dolnośląskim - miasto na prawach powiatu Legnicę oraz gminę Mietków w powiecie wrocławskim; 2) w województwie opolskim - powiaty głubczycki, nyski i prudnicki oraz gminę Strzeleczki w powiecie krapkowickim; 2a) w województwie opolskim - powiaty brzeski, kędzierzyńsko-kozielski, opolski oraz powiat krapkowicki w zakresie innym niż określony w pkt 2; 3) w województwie śląskim - powiaty bielski, cieszyński, pszczyński i raciborski oraz miasto na prawach powiatu Bielsko- -Białą; 4) w województwie lubuskim - gminę miejsko-wiejską Szprotawa, miasto Żagań, miasto Małomice i gminę wiejską Żagań w powiecie żagańskim. W obszarze tym nie znajdują się działki skarżącego, wnioskowane do pomocy.
W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj. § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia poprzez jego błędną, zawężającą wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy polegającą na uznaniu, że pomoc finansowa udzielana przez Agencję na podstawie tego przepisu może być przyznana wyłącznie do tych działek, które znajdują się na terenie gmin objętych stanem klęski żywiołowej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia i że pomoc finansowa może zostać przyznana również do działek położonych na terenie gmin, na których stanu klęski żywiołowej nie wprowadzono,
- przepisów prawa materialnego, tj. § 13zzs ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania skarżącemu pomocy do działek, na których na skutek powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. powstały szkody w uprawach kukurydzy, podczas gdy analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że działki te powinny kwalifikować się do przyznania skarżącemu pomocy,
- przepisów postępowania, tj. art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony mimo, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa przyznania stronie pomocy, a w sprawie nie zachodzą przesłanki, wyłączające zastosowanie ww. przepisu.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie podziela wykładni § 13zzs ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zaprezentowaną przez organ ponieważ jest ona zawężająca i niedopuszczalna. Skarżący podniósł, że gdyby prawodawca chciał zaznaczyć, że pomoc finansowa przewidziana w § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia ARiMR przysługuje wyłącznie do takich powierzchni, które znajdują się na terenie objętym stanem klęski żywiołowej, to przepis ten miałby następujące brzmienie: "1. W 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 654 i 1473) będącemu producentem rolnym: 1) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej, na terenie tych działek, na których powstały szkody". Natomiast skoro § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia nie wprowadza takiego wymogu, aby stan klęski żywiołowej był wprowadzony na terenie tych konkretnych działek, na których powstały szkody, to przy interpretowaniu tego przepisu nie można stosować wykładni zawężającej i tworzyć dodatkowej przesłanki warunkującej prawo do otrzymania pomocy finansowej. Zdaniem strony organy nie mogą tworzyć dodatkowych przesłanek warunkujących przyznanie pomocy finansowej, które wprost nie wynikają z przepisów. Według strony stan klęski żywiołowej, o którym mowa w przepisie, odnosi się ogólnie do zdarzenia jakim była powódź, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Zgodnie z zasadą lege non distinguente nec nostrum est distinguere nie ma zatem podstaw do takiego rozróżniania i przyjmowania, że pomoc finansowa może być udzielona wyłącznie do działek, znajdujących się na terenie gmin objętych stanem klęski żywiołowej, a nie do wszystkich działek dotkniętych powodzią mającą miejsce we wrześniu 2024 r. Skarżący podniósł ponadto, że organ pominął wykładnię celowościową przepisu, a celem tego przepisu było udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym poszkodowanym w wyniku powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. w usuwaniu jej skutków. Skarżący takim poszkodowanym niewątpliwie jest, ponieważ jego działki, na których uprawiał kukurydzę zostały zalane przez powódź mającą miejsce we wrześniu 2024 r. na terenie województwa [...], w związku z którą wprowadzony został stan klęski żywiołowej. W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest bowiem to, że samo zdarzenie jakim była powódź, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., została uznana przez właściwy organ państwa formalnie za klęskę żywiołową. Skarżący wskazał ponadto, że ewentualne wątpliwości co do treści § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia organy obowiązane były rozstrzygać na korzyść strony.
W odpowiedzi na skargę, organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.
Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy przez organ przyznania pomocy finansowej przewidzianej w § 13zzs rozporządzenia do działek nr ewid. [...]/[...], [...]/[...] i [...], z uwagi na to, że - pomimo, iż na działkach tych wystąpiły szkody w uprawach spowodowane zalaniem tych działek - zlokalizowane były poza obszarami, na których ogłoszony został stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r.
Zdaniem strony organ dokonał zawężającej wykładni przepisu, ponieważ przepis nie zawiera ww. ograniczenia i pomoc finansowa może zostać przyznana również do działek położonych na terenie gmin, na których stanu klęski żywiołowej nie wprowadzono.
Oceniając zajęte przez organ stanowisko, zarzuty strony skarżącej oraz biorąc pod uwagę stan prawny, Sąd uznał wydaną w sprawie zaskarżoną decyzję oraz rozstrzygnięcie je poprzedzające, jako prawidłowe z następujących przyczyn.
Wskazać należy, że kwestia przyznawania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach tj. kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 roku, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej uregulowana została w § 13zzs rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2015, poz. 187 ze zm.).
Przepis ten został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 1526).
Zgodnie z § 13zzs ust. 1 rozporządzenia ARiMR w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, poszkodowanemu w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r. poz, 654 i 1473) będącemu producentem rolnym:
1) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw spowodowane wystąpieniem powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej;
2) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
4) który w 2024 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię uprawy kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, konopi włóknistych, tytoniu, chmielu, lnu, winorośli, ziół, słonecznika lub warzyw.
Z § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia wynika, że uprawnionym do uzyskania pomocy jest producent rolny, który posiada gospodarstwo rolne, w którym powstały szkody w wymienionych w ww. przepisie uprawach, a szkody te spowodowane były wystąpieniem powodzi, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej.
W tym zakresie należy mieć na względzie, że na gruncie prawa krajowego w zakresie klęsk żywiołowych obowiązuje ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 112, ze zm., dalej: u.s.k.ż.), która określa tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu klęski żywiołowej. W art. 4 ust. 1 u.s.k.ż. uregulowano, że stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W ust. 2 ww. przepisu wskazano, że stan klęski żywiołowej wprowadza się na czas oznaczony, niezbędny dla zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia, nie dłuższy niż 30 dni. Z kolei art. 5 ust. 1 u.s.k.ż. przewiduje, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić stan klęski żywiołowej z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody. W ust. 2 wskazano, że w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określa się przyczyny, datę wprowadzenia oraz obszar i czas trwania stanu klęski żywiołowej, a także, w zakresie dopuszczonym niniejszą ustawą, rodzaje niezbędnych ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela. 3. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto podaje do publicznej wiadomości, w drodze obwieszczenia właściwego wojewody przez rozplakatowanie w miejscach publicznych, a także w sposób zwyczajowo przyjęty na danym obszarze.
Jak wynika z ww. przepisów, ustawodawca nie wprowadza ograniczeń co do obszaru, jaki może zostać objęty stanem klęski żywiołowej. Klęski żywiołowe mają na ogół zasięg miejscowy, lecz zdarzają się i takiego rodzaju zjawiska uzasadniające wprowadzenie stanu klęski żywiołowej, które obejmują cały nieomal obszar danego państwa lub paraliżują normalne życie jego ludności. Konstytucja dopuszcza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej w zależności od potrzeb na części albo na całym terytorium państwa (art. 232 Konstytucji RP). Objęcie obszaru dotkniętego katastrofą stanem klęski żywiołowej umożliwia sprawniejsze i skuteczniejsze prowadzenie akcji ratowniczej oraz umożliwia osobom zamieszkałym na tym terenie szybsze uzyskiwanie pomocy ze strony powołanych do jej niesienia służb i instytucji, uzyskiwanie odszkodowań, pomocy materialnej itd. (P. Ruczkowski [w:] Stan klęski żywiołowej. Komentarz, LEX/el. 2002, art. 4).
Właściwa wykładnia § 13zzs ust. 1 pkt 1) rozporządzenia winna uwzględniać, okoliczność, że finalnie stan klęski żywiołowej ogłoszony w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., nie został wprowadzony w całym kraju, lecz w jego poszczególnych obszarach.
Stan klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. został uregulowany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego oraz śląskiego (t. j. Dz. U. poz. 1395 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie klęski żywiołowej).
W § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej wskazano pierwotnie, że stan ten obejmuje w województwie dolnośląskim - powiaty kamiennogórski, karkonoski, kłodzki, lwówecki, wałbrzyski i ząbkowicki oraz miasta na prawach powiatu Wałbrzych i Jelenią Górę. W dniu 17 września 2024 r. rozszerzono ww. obszar o powiaty dzierżoniowski, lubański i świdnicki. W dniu 20 września 2024 r. ponownie rozszerzono ww. obszary o kolejne powiaty: bolesławiecki, jaworski, legnicki i złotoryjski. W dniu 22 września 2024 r. rozszerzenie obszarów dotyczyło powiatu zgorzeleckiego, gminę miejską Oławę oraz gminę wiejską Oławę w powiecie oławskim, gminę Kąty Wrocławskie oraz gminę Sobótka w powiecie wrocławskim. Ostatnie poszerzenie obszaru objętego stanem klęski żywiołowej miało miejsce w dniu 25 września 2024 r. i obejmowało kolejne powiaty: miasto na prawach powiatu Legnicę oraz gminę Mietków w powiecie wrocławskim.
Finalnie zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej, obszar, na którym wprowadzono stan klęski żywiołowej objął w województwie dolnośląskim:
1) w województwie dolnośląskim - powiaty kamiennogórski, karkonoski, kłodzki, lwówecki, wałbrzyski i ząbkowicki oraz miasta na prawach powiatu Wałbrzych i Jelenią Górę;
1a) w województwie dolnośląskim - powiaty dzierżoniowski, lubański i świdnicki;
1b) w województwie dolnośląskim - powiaty bolesławiecki, jaworski, legnicki i złotoryjski;
1c) w województwie dolnośląskim - powiat zgorzelecki, gminę miejską Oława oraz gminę wiejską Oława w powiecie oławskim, gminę Kąty Wrocławskie oraz gminę Sobótka w powiecie wrocławskim;
1d) w województwie dolnośląskim - miasto na prawach powiatu Legnicę oraz gminę Mietków w powiecie wrocławskim;
W żadnym z ww. obszarów nie znalazły się sporne działki objęte wnioskiem skarżącego.
Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy, wskazać należy również, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły szkody spowodowane powodzią zawarte są zarówno w aktach prawa krajowego jak i aktach prawa unijnego.
Zgodnie z § 13zzs ust. 2 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia 2022/2472 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Powołane w ww. przepisie rozporządzenie 2022/2472 określa zakres jego zastosowania wskazując kategorie pomocy i w ust. 1 lit. d wskazuje, że ma ono zastosowanie do pomocy na wyrównanie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe w sektorze rolnym. Dalej w rozdziale III Sekcja 4 Pomoc na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe w sektorze rolnym w art. 37 przewiduje, że Programy pomocy na naprawienie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe są zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu i są wyłączone z wymogu zgłoszenia ustanowionego w jego art. 108 ust. 3, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym artykule i w rozdziale I niniejszego rozporządzenia. (ust. 1). W ust. 2 lit. a) wskazano, że pomoc spełnia następujące warunki: a) wypłaca się ją wyłącznie gdy właściwy organ państwa członkowskiego formalnie uznał dane zdarzenie za klęskę żywiołową. W art. 2 pkt 38 zdefiniowano pojęcie klęski żywiołowe, które obejmuje m.in. powodzie.
Przypomnieć należy bezpośredni skutek rozporządzeń w prawie Unii oraz konieczność zapewnienia skuteczności prawa Unii.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że prawidłowa interpretacja § 13zzs ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dotycząca wskazania podmiotów uprawnionych do pomocy, winna uwzględniać ww. okoliczność wprowadzenia stanu klęsk żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju.
Podkreślenia wymaga, że stan klęski żywiołowej może być ogłoszony na obszarze na którym wystąpiła klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki tej klęski. W rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.s.k.ż., klęska żywiołowa to katastrofa naturalna lub awaria techniczna, której skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. W komentowanej ustawie pod pojęciem klęski żywiołowej rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednym kierownictwem. Wynika stąd, iż dla ustalenia zakresu pojęcia klęska żywiołowa konieczne jest zdefiniowanie pojęć katastrofy naturalnej i awarii technicznej. Pod pojęciem katastrofy naturalnej ustawodawca rozumie zdarzenie związane z działaniem sił natury, wśród nich przykładowo wymienia: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych itd. Katastrofa naturalna jest więc zdarzeniem wywołanym przez siły przyrody, nad którymi człowiek nie jest w stanie zapanować (P. Ruczkowski [w:] Stan klęski żywiołowej. Komentarz, LEX/el. 2002, art. 3).
Z powyższego wynika rozróżnienie pojęć "katastrofa naturalna", "klęska żywiołowa" i "stan klęski żywiołowej", przy czym w § 13zzs ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ustawodawca zawarł warunek wystąpienia szkód spowodowanych powodzią, w wyniku której ogłoszono stan klęski żywiołowej.
Interpretacja przedstawiona przez skarżącego, zgodnie z którą pomoc na podstawie § 13zzs rozporządzenia może przysługiwać producentowi, który poniósł szkody na obszarach na których wystąpiła klęska żywiołowa lecz na których nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, jest interpretacją, która powodowałaby, że zapis użyty w ww. przepisie tj.: "(...)w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" należałoby uznać za zbędny. Gdyby pomijać okoliczność wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na poszczególnych obszarach kraju - którą to interpretację przepisu próbuje forsować skarżący - to sporny przepis nie powinien odwoływać się do okoliczności wprowadzenia stanu klęski żywiołowej, lecz winien jedynie wskazywać na skutki, które powstały w wyniku powodzi, która miała miejsce w 2024 r. Na takie działanie nie zdecydował się jednak ustawodawca, i wprowadził uszczegółowiający zapis rozporządzenia uzależniający pomoc od wystąpienia szkód, które zostały spowodowane nie samą powodzą z 2024 r., lecz powodzią, w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej.
Jak jednak wynika z akt sprawy, na działkach skarżącego niewątpliwie wystąpiły szkody spowodowane powodzią – co też wynika z przedstawionego przez skarżącego protokołu oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowaniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego z dnia 30 października 2024 r. W protokole tym wyraźnie wskazano, że szkody wynikają z powodzi. Dla udzielenia pomocy na podstawie § 13zzs rozporządzenia jest to jednak okoliczność niewystarczająca bowiem w stosunku do powodzi, która spowodowała szkody w gospodarstwie skarżącego – nie został ogłoszony stan klęski żywiołowej. Sąd nie neguje zatem podnoszonych przez skarżącego okoliczności, że na spornych działkach wystąpiła powódź, (która de facto mogła nosić znamiona klęski żywiołowej), natomiast należy stwierdzić, że na działkach tych nie wystąpił stan klęski żywiołowej, co jest okolicznością bezsporną. W stosunku do tej powodzi, która miała miejsce na działkach skarżącego i która wyrządziła szkody w jego gospodarstwie skarżącego nie ogłoszono stanu klęski żywiołowej.
Odwołanie się w §13 zzs rozporządzenia do "powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. w związku z którą wprowadzono stan klęski żywiołowej" wymaga zatem uwzględnienia obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia w sprawie klęski żywiołowej i jednoznacznego wskazania w nim obszarów, na których stan ten wystąpił. W konsekwencji, działki zlokalizowane poza ww. obszarami, pomimo ich zalania i zniszczenia znajdujących się na nich upraw, nie kwalifikują się do pomocy ma podstawie § 13zzs rozporządzenia..
Mając na uwadze powołane rozporządzanie Rady Ministrów dotyczące stanu klęski żywiołowej w związku z powodzią we wrześniu 2024 r. słusznie stwierdził organ, że wniosek strony w części dotyczącej spornych działek nie mógł być objęty pomocą, ponieważ Gmina S. nie była objęta stanem klęski żywiołowej.
W odniesieniu do zarzutu braku zastosowania art. 7a k.p.a. należy wyjaśnić, że zastosowanie i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony winno mieć miejsce wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa. Powyższa zasada może być stosowana w ostateczności - w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. W wyniku jednak zastosowania przez Sąd przedstawionej powyżej wykładni przepisu § 13zzs rozporządzenia wątpliwości co do treści tego przepisu aktualnie nie występują.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło zatem do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.