III SA/Wr 133/20

III SA/Wr 133/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GZ 449/21 - Postanowienie NSA z 2022-01-26
I GZ 455/21 - Postanowienie NSA z 2022-01-26
I GZ 300/21 - Postanowienie NSA z 2021-10-05
I GZ 301/21 - Postanowienie NSA z 2021-10-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 października 2019 r. nr SKO 4030/3/19 w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. przyznaje r.pr. A. D. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 13 284 zł (słownie: trzynaście tysięcy dwieście osiemdziesiąt cztery złote, w tym podatek VAT w wysokości 2 484 zł) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 października 2019 r. nr SKO 4030/3/2-19 – wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.; dalej jako "Kpa") - utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 28 grudnia 2018 r. (WFI-SN.4431.518.2016) określającą kwotę dotacji podmiotowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2014 r. na prowadzenie Policealnej Szkoły F. "[...]" z siedzibą we W. przy "ul. [...]" (dalej: Szkoła) w wysokości 398.487,09 zł, ustalającą do zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia kwotę w wysokości 398.487,00 zł, określającą termin naliczania odsetek za zwłokę naliczanych jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po terminie 15 dni od dnia wydania decyzji do dnia zapłaty oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z akt sprawy w wyniku kontroli stwierdzono, że w informacjach o frekwencji składanych przez skarżącego w Urzędzie Miejskim Wrocławia w 2014 r. wykazano liczbę słuchaczy niezgodną ze stanem faktycznym oraz wykazano niezgodną z ewidencją w dzienniku lekcyjnym obecność na 50% obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Organ pierwszej instancji stwierdził, że dotacja pobrana przez stronę na 1.192 uczniów - którzy nie pobierali nauki w tym okresie ponieważ m in. zostali skreśleni z listy uczniów w latach 2010-2013 i w 2014 r. bądź nie zostali ujęci w księdze uczniów i w dziennikach lekcyjnych lub nie spełnili 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych za ww. okres - została pobrana w nadmiernej wysokości w kwocie 428.487,09 zł.
Organ pierwszej instancji stwierdził także nieprawidłowości polegające na wydatkowaniu kwoty 92.524,63 zł, w tym: 18.534,00 zł (wynagrodzenie nauczycieli netto w wysokości 17.926,28 zł, wynagrodzenie pozostałych pracowników netto w wysokości o 886,00 zł niższej niż to wynika z dokumentów źródłowych, podatek w wysokości 1.490,79 zł, zakup pomocy naukowych i dydaktycznych w wysokości 2,93 zł) oraz kwoty 73.990,63 zł (wynagrodzenie nauczycieli netto w wysokości 350,50 zł, wynagrodzenie pozostałych pracowników netto w wysokości 3.691,35 zł, składki do ZUS w wysokości 6.949,81 zł, podatek w kwocie 43.979,21 zł, opłaty za media w wysokości 56,00 zł, zakup materiałów i wyposażenia w kwocie 3.052,28 zł, zakup pomocy naukowych I dydaktycznych w kwocie 13.477,60 zł, wynajem pomieszczeń w kwocie 1.342,66 zł, usługi telekomunikacyjne w kwocie 1.091,22 zł) w sytuacji braku udokumentowania zapłaty jako dotacji niewykorzystanej w 2014 r., zgodnie z art. 251 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm. – dalej u.f.p.).
Ponadto dotacje podmiotowe przekazane w 2014 r. skarżącemu na prowadzenie Szkoły w kwocie 75.494,14 zł rozliczone w 2014 r. na wydatki inne niż określone w art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.) organ uznał za wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem, zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 ustawy o finansach publicznych. Kwoty dotacji rozliczone niezgodnie z przeznaczeniem zostały wykazane w rozliczeniu dotacji Szkoły za 2014 r. w pozycji, tj.: wynagrodzenie nauczycieli netto w wysokości 33.137,84 zł, wynagrodzenie pozostałych pracowników netto w wysokości 23.627,90 zł, wynajem pomieszczeń w wysokości 13.440 zł za lokal, który od 2014 r. służył jako mieszkanie, zatem nie miał związku z bieżącą działalnością szkoły, usługi telekomunikacyjne w wysokości 150 zł (kwota dotyczyła rozliczenia z dotacji wydatków poniesionych na doładowanie telefonów, które nie miały związku z funkcjonowaniem Szkoły), usługi księgowe w wysokości 5.138,40 zł, podczas gdy zakup usług księgowych nie podlega rozliczeniu zgodnie z art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty.
W ocenie organu stwierdzone powyżej nieprawidłowości dotyczące wykorzystania dotacji w wysokości 92.524,63 zł oraz dotyczące wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 75.494,14 zł, tj. w łącznej wysokości 168.018,77 zł - nie wpływają na ustalenie kwoty do zwrotu. Dotacja otrzymana przez stronę wyniosła 538.783,81 zł, stwierdzona przez organ nadmierna wysokość pobranej dotacji wyniosła 428.487,09 zł, dotacja należna stronie, tj. wykorzystana na cele określone w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty wynosi zatem 110.296,72 zł. W związku z powyższym rozliczenie dotacji podmiotowej, zgodnie z art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty, dotyczyć może jedynie kwoty dotacji należnej w wysokości 110.296,72 zł.
W związku z tym decyzją z dnia 28 grudnia 2018 r. Prezydent Wrocławia określił skarżącemu na podstawie m.in. art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i 5, ust. 6 pkt 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.), kwotę dotacji podmiotowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2014 r. wysokości 398.487,09 zł, ustalił do zwrotu do budżetu Miasta Wrocławia kwotę w wysokości 398.487,00 zł oraz określił termin naliczania odsetek za zwłokę naliczanych jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po terminie 15 dni od dnia wydania decyzji do dnia zapłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania w którym skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 10 § 1, art. 73, art. 81 Kpa poprzez ograniczenie stronie przysługującego jej prawa do zapoznania się z aktami sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
Kolegium wskazało, że w toku kontroli przeanalizowano dokumenty: Statut Szkoły, księgi protokołów Rady Pedagogicznej Szkoły od 31 sierpnia 2013 r. do 12 czerwca 2014 r. i od 29 sierpnia 2014 r. do 17 stycznia 2015 r., dokumentów rekrutacyjnych uczniów rozliczonych z dotacji za 2014 r. i realizujących kształcenie (z wyjątkiem dokumentów rekrutacyjnych uczniów, którzy opuścili Szkołę, a była na nich pobierana dotacja, ponieważ dokumenty, zgodnie z wyjaśnieniami strony, uległy zniszczeniu), arkusz ocen słuchaczy Szkoły, którzy ukończyli lub opuścili Szkołę w roku szkolnym 2013/2014 i 2014/2015, dzienników lekcyjnych, księgi uczniów, rejestru wydanych świadectw I zaświadczeń, rozliczeń dotacji podmiotowych otrzymanych w 2014 r. złożonych w Departamencie Edukacji Urzędu Miejskiego Wrocławia, informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów sporządzanych za każdy miesiąc 2014 r. wraz z korektami za wrzesień-listopad, informacji o frekwencji sporządzanych za każdy miesiąc 2014 r. wraz z korektami za wrzesień - listopad.
Kolegium wyjaśniło, że oceniając prawidłowość podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia w kwestii pobrania przez stronę dotacji w nadmiernej wysokości, wzięło również pod uwagę prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu III Wydział Karny z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt III K 403/17, którym uznano D. P. - oskarżonego o to, że w okresie od stycznia do grudnia 2014 r., prowadząc we W. Policealną Szkołę F. P., działając z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej, w celu uzyskania subwencji oświatowej, złożył dokument "Informacja o frekwencji", w której podał nieprawdziwe dane dotyczące ilości uczniów uczęszczających za zajęcia zawyżając ich ilość, czym doprowadził Gminę Wrocław do błędu w postaci udzielenia nienależnej dotacji powodując niekorzystne rozporządzenie mieniem znacznej wartości w kwocie nie mniejszej niż 429.936,17 zł, czym działał na szkodę Gminy Wrocław, tj. o czyn z art. 286 § 1, w związku z art. 294 § 1, art. 297 § 1 w związku z art. 11 § 2 Kodeksu karnego - za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego przestępstwo z art. 286 § 1 w związku z 294 § 1, art. 297 § 1 związku z art. 11 § 2 Kodeksu karnego. Obok wymierzenia kary, Sąd orzekł od oskarżonego, na podstawie art. 46 § 1 Kodeksu karnego, na rzecz Gminy Wrocław kwotę 100.000 zł tytułem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.
Kolegium wskazało, że wyrok sądowy jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 Kpa stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. A zatem organ administracyjny nie może pominąć w sprawie treści dokumentu w postaci zapadłego wyroku. Z kolei zgodnie z art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z kolei strona nie przedstawiła żadnych dowodów ani argumentów obalających powyższe ustalenia organu pierwszej instancji. Wręcz przeciwnie, sama strona przyznała, że wystąpiły nieprawidłowości w liczbie uczniów. Strona w toku postępowania kontrolnego złożyła wyjaśnienia (pismo z dnia 16 października 2015 r.), w których podała, że główną przyczyną, na skutek której wykazano uczniów w ODPN, którzy ukończyli szkołę lub zostali skreśleni była błędna weryfikacja uczniów w I kwartale 2014 r. Dokonywano jej w oparciu o listy uczniów z dziennika lekcyjnego, nie porównując z księgą uczniów. Uczniowie niepromowani lub nieklasyfikowani składali podania o możliwość powtórzenia semestru, jednak nie zgłaszali się na kształcenie.
W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy określił kwotę dotacji podmiotowej pobranej w nadmiernej wysokości, która została wyliczona poprzez pomnożenie liczby uczniów, którzy zostali błędnie wykazani przez osobę prowadzącą Szkolę do dotacji i stawki dotacji przysługującej na ucznia w danym miesiącu, co dało razem kwotę 428.487,09 zł. Następnie tak obliczona przez organ pierwszej instancji kwota dotacji pobranej w nadmiernej wysokości została pomniejszona o dokonany przez stronę w dniu 26 kwietnia 2018 r. zwrot na rachunek Gminy kwoty 30.000 zł tytułem "zwrotu nienależnie pobranej w 2014 r. dotacji na prowadzenie Szkoły".
Odnosząc się do jedynego zarzutu sformułowanego w odwołaniu organ wskazał, że w zawiadomieniu organu z dnia 22 października 2018 r. (WFI-SN.4431.518.2016) poinformowano stronę, że ma ona prawo do tego, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć się co do zebranych materiałów. Organ rzeczywiście wskazał w tym zawiadomieniu również i na to, że ze względów organizacyjnych wskazane jest uprzednie zawiadomienie Urzędu - z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem - o potrzebie zapewnienia dostępu do akt sprawy, co usprawni realizację przysługującego stronie uprawnienia. Zdaniem Kolegium, tego typu działanie w żaden sposób nie ograniczyło prawa strony do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w każdym momencie siedmiodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zawiadomienia. Zawarta w zawiadomieniu prośba organu o wcześniejsze poinformowanie organu o zamiarze zapoznania się z aktami sprawy nie spowodowała skrócenia siedmiodniowego terminu przewidzianego na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów. Strona w dalszym ciągu miała zapewnione prawo do tego, aby w każdym momencie terminu 7 dni zgłosić się do Urzędu i korzystać z przysługujących jej uprawnień.
W skardze skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił, że ograniczono prawo do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Strona wskazała, że organ pierwszej instancji w zawiadomieniu o 7 - dniowym terminie przysługującym na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie co do zebranych dowodów poinformował, iż strona, zamierzając skorzystać z przysługującego prawa, powinna uprzedzić o tym organ pierwszej instancji z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem. Zdaniem strony tego typu działanie organu w sposób jednoznaczny narusza przepisy Kpa, ograniczając prawo strony do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 26 września 2024 r. pełnomocnik strony ustanowiony z urzędu zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 8, art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 Kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje;
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; dalej: "p.u.s.a.") sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.
Przedmiotem sporu jest zwrot do budżetu Gminy kwoty dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2014 r. w odniesieniu do szkoły niepublicznej, której skarżący był w 2014 r. organem prowadzącym.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że narusza prawo, wobec czego podlega uchyleniu.
Po pierwsze, w sprawie mogło dojść do przedawnienia zwrotu dotacji, którą organ odwoławczy nakazał w związku ze stwierdzeniem pobrania jej w nadmiernej wysokości.
Zgodnie z art. 60 pkt 1) u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, są w szczególności dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego – kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w u.f.p. Należą do nich dotacje oświatowe, których sprawa dotyczy.
Zasady i tryb zwrotu dotacji oświatowej określają przepisy art. 251 i art. 252 u.f.p.
Zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4. Wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach (ust. 4). Od kwot dotacji zwróconych po terminach określonych w ust. 1-3 nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1-3 (ust. 5).
Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Według art. 252 ust. 6 pkt 1 i 2 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Przytoczone uregulowania określają przypadki dotacji, podlegających zwrotowi: 1) niewykorzystanych do końca roku budżetowego, 2) wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem; 3) pobranej nienależnie, 4) pobranej w nadmiernej wysokości. Przepis art. 61 ust. 1 pkt 4) u.f.p. w powiązaniu z art. 251 i/lub art. 252 u.f.p. stanowi podstawę prawną do wydania decyzji w odniesieniu do tych należności.
W przypadku zatem, gdy beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji (niewykorzystanej do końca roku budżetowego, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości) właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązki beneficjenta. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Podsumowując, zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2. A stosownie do art. 252 ust. 5 u.f.p., zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta cześć dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Obowiązek zwrotu dotacji, o którym mowa w przywołanych art. 251 i art. 252 u.f.p., wynika z mocy prawa (ex lege), co oznacza że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny.
Z treści art. 67 u.f.p. wynika, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Przepisy u.f.p nie regulują przedawnienia należności określonych w art. 60 pkt 1, tj. kwot dotacji podlegających zwrotowi. Oznacza to, że odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, zawarte w rozdziale 8 Działu III O.p. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).
Trzeba też podkreślić, że "stosowanie przepisów odpowiednio" oznacza, że niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV CZ 153/11 i powołane w nim orzeczenia, dostępne w Bazie Orzeczeń; sn.pl/orzecznictwo). Konkludując, stosowanie przepisów "odpowiednio" oznacza stosowanie wprost przepisów, których dotyczy odesłanie, ich stosowanie z pewnymi modyfikacjami, aż do całkowitego wyłączenia stosowania regulacji objętych odesłaniem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, co Sąd już wskazał, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, ale także, że w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 O.p., w myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Mając na uwadze treść mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 252 u.f.p. w związku z odpowiednim stosowaniem art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu i jedynie przed jego upływem możliwe jest jej skuteczne prawnie doręczenie beneficjentowi. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r. o sygn. akt I GSK 1649/19, z dnia 14 stycznia 2019 r. o sygn. akt II GSK 2656/18, z dnia 18 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 4503/16, z dnia 5 września 2018 r. o sygn. akt I GSK 2583/18 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA), zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację.
W kontekście powyższych rozważań należy uznać, że skoro sporna dotacja była przyznana i przekazana skarżącemu w 2014 r. to termin przedawnienia obowiązku jej zwrotu winien być liczony od końca 2014 r. i upłynął z końcem 2019 r. stosownie do regulacji art. 70 § 1 Op. Do końca 2019 r. możliwe było zatem wydanie i doręczenie decyzji o zwrocie dotacji (lub jej części) na podstawie art. 252 u.f.p.
Jak wynika z przekazanych sądowi akt sprawy termin ten nie został jednak zachowany w kontrolowanej sprawie. Co prawda przed upływem tego terminu wydana została zaskarżona decyzja Kolegium (24 października 2019 r.), to jednak jej doręczenie nastąpiło dopiero 5 lutego 2020 r., a więc w dacie, w której obowiązek zwrotu dotacji mógł wygasnąć wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 Op). Wymaga przy tym zauważenia, że w art. 70 Op przewidziano przesłanki przerwania oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów pozwalających na ocenę ich wystąpienia w kontrolowanej sprawie, stąd Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, aby umożliwić Kolegium dokonanie weryfikacji w tym zakresie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium winno zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Dopóki zaś nie zostanie należycie oceniona kwestia przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji, dopóty przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy na który składa się uiszczony wpis w kwocie 300 zł. Sąd przyznał pełnomocnikowi z urzędu kwotę13.284 zł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 8 pkt 7 w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 764).