III SA/Wr 1168/15

III SA/Wr 1168/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2016-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jerzy Strzebinczyk /przewodniczący/
Maciej Guziński
Małgorzata Malinowska-Grakowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 4846/16 - Wyrok NSA z 2019-01-23
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1414
art. 92a art. 89 art. 87 ust. 1 art. 74 art. 92c ust. 1 art. 92b ust. 1 art. 93 ust. 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA, Sędzia WSA Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2014r. o godzinie [...] na [...] km drogi krajowej nr [...] przeprowadzono kontrolę drogową przez [...] Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...]o nr rej.: [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej.: [...]. Kierowcą był M.C.. W chwili kontroli wykonywany był transport drogowy rzeczy (po rozładunku) ze S. do miejscowości S.. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy E.S., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: "X" z siedzibą w S..
Powyższe udokumentowano protokołem kontroli nr [...] z dnia [...].09.2014r. W toku trwania kontroli drogowej kierujący przyznał, iż od [...].09.2014r. używał magnesu, poprzez przykładanie go na impulsator skrzyni biegów. W związku z powyższym stwierdzono naruszenie polegające na samowolnej ingerencji w dane zapisane w cyfrowym urządzeniu rejestrującym, na karcie kierowcy lub na karcie przedsiębiorstwa. Celem tego zabiegu było zafałszowanie danych zawartych zarówno na karcie kierowcy jak i na cyfrowym urządzeniu rejestrującym poprzez nierejestrowanie na nich zapisów takich jak: aktywność kierowcy, prędkość pojazdu i przebyta droga. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka przyznał, iż od dnia [...].09.2014r. podczas zadań przewozowych zleconych przez szefową E.S., codziennie używał posiadanego magnesu, poprzez przykładanie go do impulsatora skrzyni biegów. Kierowca tłumaczył się brakiem czasu na dojechanie z miejsca załadunku do miejsca rozładunku zgodnie z obowiązującymi przepisami, awizacją ładunków oraz brakiem jakiegokolwiek nadzoru ze strony pracodawcy.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w dniu [...].10.2014r. do inspektoratu wpłynęły wyjaśnienia, w których strona podniosła, iż w ogóle nie doszło do zapisanych w protokole kontroli naruszeń z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a wprowadzenie słowa "samowolna" w treść naruszenia, skutkuje bezwzględną i indywidualną winą kierowcy, zatem powinno się umorzyć postępowanie wobec przedsiębiorcy, gdyż dwie osoby w innym miejscu i czasie nie mogą dokonać czegoś samowolne. Jednocześnie strona stwierdziła, że naruszenie polegające na przykładaniu magnesu do impulsatora skrzyni biegów pojazdu wynika tylko i wyłącznie z winy kierującego, który na własną rękę bez wiedzy przedsiębiorcy dokonywał tego. Dodatkowo stwierdziła, że sporna jest kwestia wszczęcia postępowania przeciwko przedsiębiorcy w sytuacji, gdy jej zdaniem kontrolujący nie ustalił jej wpływu na stwierdzone naruszenie, gdyż to kierowca samowolnie i samodzielnie zamontował nielegalne urządzenie w postaci magnesu i to było jego samowolne działanie. W ocenie strony w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do stwierdzonych nieprawidłowości przepisu art. 92a ustawy o transporcie drogowym, oraz niezastosowanie art. 92b i 92c ustawy, pomimo wystąpienia okoliczności w nich przewidzianych.
Decyzją z dnia [...].10.2014r. Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na E.S., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą: "X" z siedzibą w S. karę pieniężną w kwocie 5.000,00 zł za ujawnione naruszenie.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, strona zarzuciła wystawienie decyzji z naruszeniem przepisów Konstytucji RP oraz przepisów Kpa. Zakwestionowała brak pełnego odniesienia do wyjaśnień strony i podważyła słuszność stwierdzonego podczas kontroli drogowej naruszenia zawartego pod pozycją lp. 6.3.14 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Zawarty w treści powyższego naruszenia zwrot "samowolna", skutkuje, w ocenie strony bezwzględną i indywidualną winą kierowcy, gdyż dwie osoby w innym miejscu i czasie nie mogą dokonać czegoś samowolnie, dodatkowo nie można karać za ten sam czym dwóch osób.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...].01.2015r., uchylił decyzję z dnia[...].10.2014r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ I instancji błędnie dokonał zakwalifikowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego polegającego na używaniu poprzez kierowcę magnesu, jako naruszenie polegające na samowolnej ingerencji w dane zapisane w cyfrowym urządzeniu rejestrującym, na karcie kierowcy lub na karcie przedsiębiorstwa. Wskazano, iż naruszenie z lp. 6.3.14 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczy sytuacji ingerencji w dane już zapisane w tachografie, na karcie kierowcy czy też karcie przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie ustalono, iż podłączenie niedozwolonego magnesu nie powodowało ingerencji w dane zapisane, ale powodowało działanie polegające na nie zapisywaniu przez kartę kierowcy, aktywności. Podłączenie magnesu do tachografu powodowało nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, co sankcjonowane jest karą pieniężną określoną pod lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Decyzją Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015r po ponownym rozpoznaniu sprawy nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie 5 000 zł zgodnie z lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym tj. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Od powyższej decyzji strona odwołała się, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1.naruszenie materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych, niewłaściwy proces kwalifikacji prawnej stanu faktycznego do stanu prawnego poprzez przyjęcie, że przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., 2.naruszenie art. 8 kpa poprzez arbitralne uznanie, że doszło do naruszeń z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., 3.naruszenie art. 80 kpa poprzez uznanie za fakt udowodniony w zakresie nierejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, mimo że okoliczność ta nie wynika z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodnego, 4.naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa poprzez ustalenie faktyczne poczynione wadliwie i oparcie się na przepisach materialnych odnoszących się stanów faktycznych odmiennych od stanów występujących w danej sprawie, 5. art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa poprzez rozważenie zebranego w sprawie materiału w sposób dowolny i sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej, 6.art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa poprzez nie zbadanie przez organ czy zachodziły przesłanki do zastosowania w sprawie przepisów art. 92c ust. 1 i art. 92b u.t.d.
W ocenie skarżącej organ I instancji zmieniając kwalifikację prawną naruszenia stwierdzonego w protokole kontroli postąpił niezgodnie z przepisami prawa. W rozpatrywanej sprawie organ bezwzględnie winien wyjaśnić, że w przypadku użycia przez kierowcę niedozwolonego urządzenia to przedsiębiorca naruszył przepis lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Skarżąca podniosła, że istotą ww. naruszenia jest jazda bez karty kierowcy, a w protokole i wydanej decyzji nie ustalono czy założenie magnesu spowodowało zakłócenie sygnału doprowadzanego do tachografu. Nadto organ I instancji nie ustalił wpływu przedsiębiorcy na stwierdzone naruszenie kierowcy, czym naruszył przepisy art. 92b i 92c u.t.d, mimo że strona w całym postępowaniu wykazywała, że naruszenia przepisów wynikały z samodzielnego i nieprzewidywalnego działania kierowcy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92 a ust. 1 - 6, art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13, art. 15 ust. 8 Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 ze zm.), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 60, str. 1), art. 15 ust 8 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985, P.0008-0021 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zważył, że stosownie do art. 92 a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92 a ust. 2 ustawy suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć 10 000 złotych. Stosownie do art. 92 a ust. 6 ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. 2. Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.
Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a ustawy o transporcie drogowym użyte w ustawie określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz: a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 1.12.1985, str. 21).
Organ odwoławczy podkreślił, iż w dniu 2.03.2015 roku wszedł w życie art. 34 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylający rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 60, str. 1) zgodnie z którym: kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Stosownie do art. 48 rozporządzenia 165/2014 wchodzi ono w życie z następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r. Jednakże art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż po wejściu w życie rozporządzenia 165/2014 stosownie do treści art. 47 rozporządzenia, wszelkie odesłania do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 będzie uznawać się za odesłania rozporządzenia 165/2014.
Organ zważył, iż wejście w życie rozporządzenia należy rozumieć w kontekście bezpośredniego stosowania prawa UE, co oznacza że dla jego obowiązywania nie jest wymagana zgoda Państw Członkowskich UE, czy też dodatkowe czynności po stronie Państw Członkowskich. Bezpośrednie obowiązywanie prawa Unii Europejskiej oznacza, że normy tego prawa od dnia wejścia w życie stają się częścią porządku prawnego, który obowiązuje w państwie członkowskim (są elementem krajowego porządku prawnego), obok norm prawa krajowego. Normy te nie wymagają inkorporacji do krajowego porządku prawnego. Jednakże stosowanie rozporządzenia zawsze może być ograniczone i odłożone w czasie, stosownie do postanowień szczególnych rozporządzenia. Skutkiem zawieszenia odłożenia stosowania w czasie rozporządzenia jest zaś jego nieobowiązanie w znaczeniu wąskim, tj. niewywoływanie skutków prawnych w określonym zakresie. Bezpośrednie stosowanie prawa Unii Europejskiej oznacza, że normy tego prawa stanowią podstawę prawną działań organów państw członkowskich (organów krajowych).
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy, który karą pieniężna w wysokości 5000 złotych sankcjonuje nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że w trakcie czynności kontrolnych ustalono, że kierowca podczas wykonywania zadań transportowych w imieniu strony postępowania korzysta z niedozwolonego urządzenia (magnesu). Powyższe zostało również potwierdzone przez przesłuchanego w trakcie kontroli kierowcę, który oświadczył, że niedozwolone urządzenie w kontrolowanym pojeździe używał w następujących daniach: [...] roku. Ponadto oświadczył, że jego szefowa nie interesuje się czasem pracy oraz nie prowadzi nad kierowcami żadnej kontroli.
Organ odwoławczy zważył, iż bezspornym jest fakt popełnienia naruszenia w postaci nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego łub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Konieczne jest jeszcze rozstrzygnięcie, czy karze pieniężnej podlegać powinien pracodawca, w sytuacji, w której jak twierdzi, wyłączną odpowiedzialność powinien ponieść kierujący pojazdem. Organ wskazał, że powoływany przez stronę przepis art. 92b ustawy o transporcie drogowym nie nakładania kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że odnosi się on jedynie do naruszeń w nim wskazanych, wśród których nie ma naruszenia za które ukarana została strona skarżąca. Podnoszone przez stronę przesłanki egzoneracyjne (zwalniające z odpowiedzialności) mogą być zatem rozpatrywane wyłącznie pod kątem art. 92c ww. ustawy. Znowelizowany art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wskazuje na tożsame przesłanki z tymi wyrażonymi w poprzednim stanie prawnym (sprzed 01.01.2012 r.) art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Wobec powyższego zasadne, zdaniem organu odwoławczego, staje się przywołanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. (sygn. akt II GSK 989/08) gdzie stwierdzono, iż " okoliczności objęte hipotezą przepisów art. 92a ust. 4 i 93 ust. 7 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu. Skarżący powinien więc przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezami omawianych wyżej przepisów, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu łub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć". A zatem, brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Wskazane w art. 92c utd., przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tej materii jednolite, a organ rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela prezentowane w nim stanowisko (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lipca 2013 r., Sygn. akt II SA/G1 104/13, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 738/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1016/11).
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92 c ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że prawidłowo zostało wykazane, że do momentu zatrzymania przez inspekcję transportu drogowego urządzenie zainstalowane w kontrolowanym pojeździe należącym do strony postępowania nie rejestrowało wymaganych danych. Nadto przeprowadzona przez inspektorów jazda próbna potwierdziła, że urządzenie działało prawidłowo, a więc okres w ciągu którego kierowca pokonał odcinek drogi z siedziby przedsiębiorcy do miejsca zatrzymania przez inspekcję transportu drogowego nie został zarejestrowany przez urządzenie rejestrujące. Nadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności z danych cyfrowych oraz protokołu przesłuchania kierowcy, wynika, że kierowca podczas wykonywania przewozów drogowych używał niedozwolonego urządzenia rejestrującego, a pracodawca poprzez brak kontroli i nadzorów godził się na takie zachowanie kierowcy. Przedsiębiorca nie odniósł się w żaden sposób do szczegółów zadań transportowych, jakie zaplanował dla kontrolowanego kierowcy. Podłączenie magnesu do tachografu powodowało nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, co sankcjonowane jest karą pieniężną określoną pod lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się nawet, że: "nie można generalnie uznać za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy brak możliwości kontroli kierowcy w czasie gdy wykonuje on transport drogowy" (por. wyroki: WSA w Warszawie z 24 września 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 853/09 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 118/10; LEX nr 952790). Dalej uzasadniał, że sytuacja w której pracownik kosztem własnego okresu odpoczynku wykonuje zadanie przewozowe w imieniu i na rzecz pracodawcy, nadto bez jego wiedzy, nie jest do przyjęcia. Tym samym strona nie przedstawiła dowodów potwierdzający że w jej przedsiębiorstwie kierowca nie chce korzystać z przysługującego mu uprawnienie (okresu odpoczynku) w celu dotarcia na załadunek.
Przedsiębiorca powinien przed każdorazowym podjęciem zadania przewozowego sprawdzać, czy kierowcy przestrzegają przepisów prawa. Z kolei w trakcie wykonywania zadania przewozowego powinien skutecznie nadzorować kierowcę wykonującego na jego rzecz przewóz drogowy. Niewątpliwie też osoba podejmująca się prowadzenia działalności gospodarczej, musi zdawać sobie sprawę z ciężarów jakie na niej spoczywają oraz ze związanego z tym ryzyka. Przedsiębiorca powinien, więc obmyślać takie rozwiązania organizacyjne, które zapewnią przestrzeganie obowiązujących przepisów" (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 12.02.2014 Sygn. akt II SA/Op 484/13)
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także czyniąc zadość obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w związku z czym zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów należy uznać za bezzasadne.
Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżanej decyzji zarzuciła, że wydana została z naruszeniem:
1) art. 15 Kpa oraz stanowiącego jego konkretyzację art. 127 Kpa, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej kolejną decyzją organu I instancji, wydanej z naruszeniem przepisów postępowania i braku wyjaśnienia istoty i celowości stwierdzonego naruszenia, co miało wpływ na rozstrzygnięcie,
2) zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa, realizowanej na mocy art. 107 § 3 Kpa., poprzez niewystarczające w ustalonym stanie faktycznym wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek i środków dowodowych, którymi organy kierowały się przy załatwieniu sprawy,
3) art. 138 § 1 i oraz art. 7 Kpa i wynikającej z tego przepisu naczelnej zasady praworządności i dążenia do prawdy obiektywnej, oraz art. 9 Kpa i wynikającej z tego przepisu naczelnej zasady informowania strony, art. 77 i art. 78 § 1 Kpa poprzez brak poinformowania strony postępowania, dlaczego organ nie rozpatrzył podnoszonego w całym postępowaniu wniosku o ustalenie, co rejestrował tachograf przed zatrzymaniem pojazdu do kontroli,
4) przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa, poprzez błędne rozważenie materiału dowodowego, skutkujące mylnym przyjęciem, że nałożenie kary pieniężnej w kwocie 5000 zł było zasadne w trybie art. 92a ust. 1 i ust. 2 i Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i obciąża tego, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, gdy użycie magnesu było wynikiem jego samowolnego działania, o czym nie miał żadnej wiedzy przedsiębiorca,
5) art. 19 ust. 1 zdanie trzecie rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., iż jakiekolwiek naruszenie niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 nie może powodować nałożenia więcej niż jednej kary lub prowadzenia więcej niż jednego postępowania oraz rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R 1/(91), zakazującą karania za ten sam czyn na podstawie przepisów umieszczonych w różnych aktach prawnych,
6) art. 107 § 3 Kpa przez brak wymaganego tym przepisem uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji, tj. nie wskazanie przyczyn, z powodu, których organ II instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej środkom dowodowym przesłanym przez stronę (wnioski w wyjaśnieniach, dwukrotnym odwołaniu) i poprzez to wydanie decyzji na podstawie błędnych i sprzecznych przesłanek merytorycznych, dotyczących istoty naruszenia z Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do UTD,
7) art. 156 Kpa, albowiem w sprawie doszło do nieuprawnionego stosowania uchylonych rozporządzeniem 165/2004 przepisów rozporządzenia 3821/2005, oraz podwójnego sankcjonowania tego samego naruszenia przepisów,
8) art. 8 Kpa, tj. zasady zaufania do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, oraz art. 77 § 1 Kpa związku z art. 92b i 92C ust. 1 pkt 1 UTD, poprzez błędne uznanie winy strony, a nie faktycznego sprawcy, czyli kierowcy który niedozwolonym samodzielnym zachowaniem doprowadził do powstania naruszenia i pozorne przeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 P.p.s.a. i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do zarzutów skargi, jak też w granicach rozpoznawanej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z kwalifikowanym uchybieniem przepisom proceduralnym czy też prawa materialnego, o jakich mowa w przywołanym art. 145 § 1 P.p.s.a.
Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak i poprzedzająca ją decyzja Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wydane zostały w stanie prawnym ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. W myśl znowelizowanego art. 92a u.t.d (Dz. U z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określony został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d). Przepisy art. 92a omawianego aktu prawnego regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym.
Rozważane sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest zatem zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku – zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d, wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika (przedsiębiorcy) zastosowanie znajdują zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach mających za przedmiot wymierzenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d, działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który ma – w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej, służy przewidziana w art. 89 u.t.d możliwość kontroli m.in. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (art. 89 ust. 1 pkt 2) dokumentów o których mowa w art. 87 ust. 1 i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.
W nawiązaniu do tej kwestii podkreślić należy charakter i znaczenie protokołu kontroli. Jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d, który zobowiązuje podmiot przeprowadzający kontrolę do sporządzenia protokołu z dokonanych czynności. Podpisuje go podmiot przeprowadzający kontrolę (np. funkcjonariusz celny) i kontrolowany, który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 2 i 4). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu (art. 74 ust. 3). Wysoki walor dowodowy protokołu przejawia się w tym, że jego treść stosownie do art. 75 u.t.d wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania. Natomiast same ustalenia z protokołu kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Protokół kontroli drogowej korzysta jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony został z udziałem podmiotu kontrolowanego. Odpowiadający wymaganiom art. 68 K.p.a, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia (wyroki NSA z 7 września 2011 r., sygn. akt II GSK 841/10, z 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2301/11; orzeczenia. nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie przedmiot sporu koncentrował się wokół prawidłowości ustaleń faktycznych organu w zakresie dopuszczenia się przez kierowcę w dniu 12 września 2014r. naruszenia przepisów prawa z zakresu transportu drogowego, a także materialnoprawnej kwalifikacji stwierdzonego zdarzenia, w szczególności w zakresie możliwości zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, wyłączającego administracyjnoprawną odpowiedzialność przewoźnika i w konsekwencji możliwość nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Analiza zasadności zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego nie dostarczyła podstaw do ich uwzględnienia. W tej mierze wskazać należy, iż stosownie do treści art. 92b ust. 1 u.t.d nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
W myśl ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.
W przytoczonych przepisach zawarte zostały przesłanki egzoneracyjne. Wykazanie ich zaistnienia zwalnia przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenia dokonane przez kierowcę, którym posługuje się on przy wykonywaniu transportu drogowego. Właściwe rozumienie tych przepisów determinuje, a tym samym wyznacza zakres niezbędnego postępowania dowodowego służącego wykazaniu ich zaistnienia w konkretnej sprawie administracyjnej.
Analiza treści art. 92b ust. 1 u.t.d, prowadzi do wniosku, iż jego hipoteza jest jasna i obejmuje swoim zakresem przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców obowiązujących regulacji prawnych o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku, wskazanych w tym przepisie. Ustawodawca w tych przypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, zapewniający osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.
Zaakcentować jednakże należy, iż w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tzn. w sytuacji gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Pogląd taki, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2014 r. w sprawie II GSK 1027/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), a także m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2014 r. w sprawie III SA/Wr 222/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzone protokołem z kontroli przeprowadzonej [...] września 2014 r. naruszenie, polegające na wykonywaniu we wskazanym dniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, prawidłowo zakwalifikowane zostało przez organy jako naruszenie o jakim mowa w lp. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. Pod tą pozycją opisane zostało naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3, tzn. w wykazie naruszeń przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju.
Zaistniałe wykroczenie kierowcy wykonującego przewóz na rzecz i w imieniu strony skarżącej, stanowi zatem naruszenie przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu odmiennego wyrażonego w wyroku Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 22 stycznia 2015 r., wydanym w sprawie II SA/Go 874/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela natomiast stanowiska Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 17 lutego 2016r. w sprawie VI SA/Wa 2134/15, Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 6 kwietnia 2016r., wydanym w sprawie II SA/Go 213/16. Tak więc wskazana kwalifikacja stwierdzonego naruszenia pozostawała decydująca dla ustalenia charakteru i zakresu przesłanek egzoneracyjnych, których wykazanie mogłoby uwolnić stronę skarżącą od odpowiedzialności za jego zaistnienie.
W kontekście rozważań dotyczących wykładni przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d, należy uznać, że właśnie ze względu na charakter zaistniałego naruszenia, które nie wiązało się z regulacjami dotyczącymi przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, ale stanowiło naruszenie przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, zabraniających używania niedozwolonych urządzeń zakłócających właściwe działanie tachografu.
W ocenie Sądu za trafne należy uznać stanowisko organów orzekających co do tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy reguluje bowiem sytuacje, w których doszło do naruszenia przepisów, jednakże nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć ani nie miał na nie wpływu.
W powołanym już wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13, Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2012 r. zwrócił uwagę, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy przez osoby wykonujące transport na rzecz i w imieniu tego przedsiębiorcy były uregulowane w art. 92a ust. 4 i 5 oraz w art. 93 ust. 7 u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 przedsiębiorca nie odpowiadał za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia określone w art. 92a ust. 1 (dotyczące posiadania wymaganych dokumentów, czasu pracy kierowców używania urządzeń rejestrujących), jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 określał ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w razie spełnienia przesłanki braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisu. Odnosząc się zaś do obecnego stanu prawnego NSA stwierdził, że artykuł 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d stanowi pochodną tych dwóch regulacji. Wywiódł, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA, na gruncie art. 93 ust. 7 u.t.d, w brzmieniu przed 1 stycznia 2012 r., wypracowany został pogląd, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tzn. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców (wyrok NSA z 17 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 967/09 – LEX 746376 oraz powołany tam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 opubl. OTK-A 2008/2/30). Również w sprawie dotyczącej podłączenia niedozwolonego urządzenia do tachografu, w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy, NSA stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2014 r., odnosząc się już do obowiązującego aktualnie stanu prawnego podkreślił, że analiza art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – w obecnym brzmieniu – prowadzi do wniosku, iż przedstawiona wyżej argumentacja jest zasadniczo nadal aktualna. Zauważył jednocześnie, że obecnie uwolnienie się przez przedsiębiorcę transportowego od odpowiedzialności za skutki działań na gruncie tego przepisu jest jeszcze trudniejsze, niż miało to miejsce przed nowelizacją u.t.d, dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Aktualnie bowiem warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest skutkiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby, to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Przyjęcie zatem za prawidłową takiej wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, która uznaje, że dotyczy on okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy.
Podzielając przytoczoną argumentację przyjąć należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji – umowa o pracę czy tzw. samozatrudnienie) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz w jego imieniu i na jego rzecz, kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Przypomnieć trzeba, że stosownie do przepisu art. 13 rozporządzenia 3821/85 (w zw. z art. 47 rozporządzenia (UE) 165/2014 ) to pracodawca i kierowca odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie urządzeń kontrolnych (rejestrujących). Oznacza to, że obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przez kierowcę zasad używania urządzeń rejestrujących nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powołać się na okoliczność "braku wpływu", czy "okoliczności których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. To zaś czyniłoby całą regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą. Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca (art. 13), wbrew wywodom strony skarżącej należy uznać, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz drogowy kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach "w zakresie konieczności rejestracji za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi", lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło.
Strona skarżąca nie wykazała również wystąpienia okoliczności ujętych tych przepisem – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Skoro więc wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też na stronie skarżącej spoczywają konsekwencje materialnoprawne zaistniałego z winy kierowcy naruszenia. Zważywszy na poczynione rozważania, dotyczące w szczególności nowelizacji omawianych regulacji prawnych od 1 stycznia 2012 r. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie II GSK 2080/11, pod rządem regulacji obowiązujących przed omawianą nowelizacją. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków wykonywanego przewozu drogowego ponosi przedsiębiorca. Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób stronniczy, przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści. W sprawie zostały zastosowane prawidłowe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.
Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić.