III SA/Wr 116/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-09-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje oświatowezwrot dotacjipostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiwyrok karnyart. 11 p.p.s.a.art. 145 k.p.a.SKOWSA

WSA uchylił decyzję SKO odmawiającą uchylenia decyzji o zwrocie dotacji oświatowej, uznając błędne zastosowanie przez SKO art. 11 p.p.s.a. w kontekście wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne.

Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji o zwrocie nadmiernie pobranej dotacji oświatowej. Po wieloletnim postępowaniu, w tym wznowieniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) ponownie odmówiło uchylenia decyzji, opierając się na wyrokach karnych stwierdzających popełnienie przestępstw przez skarżącą. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ błędnie zinterpretował art. 11 p.p.s.a., który wiąże sąd administracyjny jedynie z wyrokiem skazującym, a nie z wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiająca uchylenia własnej decyzji z 2016 r., która utrzymywała w mocy decyzję Burmistrza o zwrocie nadmiernie pobranej dotacji oświatowej z 2014 r. Sprawa przeszła przez wiele instancji, w tym Naczelny Sąd Administracyjny. Po wniosku o wznowienie postępowania, SKO początkowo odmówiło, następnie wznowiło postępowanie, by ponownie odmówić uchylenia decyzji, opierając się na wyrokach karnych. SKO argumentowało, że wyroki te, w tym warunkowo umarzające postępowanie karne, zmieniały stan faktyczny sprawy i wyłączały możliwość uznania umów z rodzicami za nowe, istotne dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd wskazał, że SKO błędnie zastosowało art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), który wiąże sąd administracyjny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym, a nie z wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie. Sąd podkreślił, że wyrok warunkowo umarzający nie ma takiego waloru wiążącego i nie może wyłączać istotności nowych dowodów. WSA powołał się na swoje wcześniejsze prawomocne wyroki, które już interpretowały art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w kontekście tej sprawy, wskazując, że umowy z rodzicami były nowymi dowodami nieznanymi organowi. W związku z tym, decyzja SKO została uznana za przedwczesną i naruszającą przepisy postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie wiąże sądu administracyjnego na podstawie art. 11 p.p.s.a. i nie może wyłączać istotności nowych dowodów w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny jest związany jedynie wyrokiem skazującym na mocy art. 11 p.p.s.a. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie posiada takiego waloru wiążącego i nie może być podstawą do odmowy uznania istotności nowych dowodów, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wznowienia postępowania, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 11

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie ma takiego wiążącego charakteru.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 151 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k.s. art. 82 § 1

Ustawa z dnia 22 stycznia 1998 r. Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 41 § 1

Ustawa z dnia 22 stycznia 1998 r. Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 41 § 2

Ustawa z dnia 22 stycznia 1998 r. Kodeks karny skarbowy

Uchwała Rady Miejskiej w P. art. 6 § 13

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja i zastosowanie przez SKO art. 11 p.p.s.a. w odniesieniu do wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie wiąże sądu administracyjnego i nie może wyłączać istotności nowych dowodów w postępowaniu wznowieniowym. Naruszenie przez SKO oceny prawnej wyrażonej w poprzednich wyrokach WSA (art. 153 i 170 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

"nie ma natomiast podstaw prawnych (co oznacza że jest bezwzględnie niedopuszczalne) do rozszerzania zakresu stosowania art. 11 p.p.s.a. na inne wyroki nawet jeżeli ich podstawą jest przypisanie winy i sprawstwa czynu zabronionego." "ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie – co do popełnienia przestępstwa – nie wiążą z mocy art. 11 p.p.s.a. sądów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi."

Skład orzekający

Andrzej Nikiforów

sprawozdawca

Barbara Ciołek

członek

Kamila Paszowska-Wojnar

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 p.p.s.a. w kontekście wyroków warunkowo umarzających postępowanie karne i ich wpływu na postępowanie administracyjne, a także wykładnia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w kontekście nowych dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której wyrok karny warunkowo umarzający postępowanie jest wykorzystywany przez organ administracji jako podstawa do odmowy wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja przepisów procesowych (art. 11 p.p.s.a.) i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet po długotrwałym postępowaniu i w kontekście wyroków karnych.

Wyrok karny nie zawsze przesądza o losach sprawy administracyjnej: WSA wyjaśnia granice art. 11 p.p.s.a.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wr 116/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Barbara Ciołek
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Sędzia WSA Barbara Ciołek, Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 23 stycznia 2024 r. Nr SKO/SR-418/46/2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej wysokość kwoty do zwrotu wraz z odsetkami z tytułu dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości w 2014 r. przez osobę prowadzącą punkt przedszkolny I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B. C. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 23 stycznia 2024 r. nr SKO/SR-418/46/2023 odmawiająca uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 17 marca 2016 r. nr SKO/SR-418/11/2016 utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza P. (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 29 stycznia 2016 r. nr OK.4431.6.13.2015 w przedmiocie dotacji pobranej w 2014 r. w nadmiernej wysokości z nakazem zwrotu wraz z odsetkami.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 29 stycznia 2016 r. Burmistrz ustalił skarżącej wysokość kwoty dotacji przypadającej do zwrotu w wysokości 75.869,32 zł z tytułu dotacji pobranej przez nią w nadmiernej wysokości w 2014 r. w związku z prowadzeniem [...] Punkt Przedszkolnego M.1 w P., określił termin naliczania odsetek należnych oraz nakazał dokonania zwrotu powyższej kwoty. Organ I instancji stwierdził, że strona odmówiła okazania umów zawartych pomiędzy osobą prowadzącą placówkę, a rodzicem/opiekunem prawnym, będących podstawą przyjęcia dziecka do placówki. Wobec tego nie miał możliwości zweryfikowania faktycznej liczby dzieci przyjętych do punktu przedszkolnego z liczbą dzieci wykazaną w informacjach składanych do Urzędu Gminy, będących podstawą udzielenia dotacji.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania SKO decyzją z 17 marca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA) wyrokiem z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 653/16 oddalił skargę strony na decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że: 1. regulacja § 6 ust. 13 uchwały Rady Miejskiej w P. nr XXVIII/329/13 z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego na terenie gminy P. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2013 r., poz. 4814 oraz z 2014 r., poz. 1421 i poz. 4939) mogła być podstawą prawną żądania udostępnienia kontrolującym określonej dokumentacji prowadzonej na potrzeby punktu przedszkolnego, 2. liczba dzieci uczęszczająca do prowadzonego przez skarżącą punktu przedszkolnego, na które została udzielona dotacja, winna była zostać rozliczona w oparciu o wpis do dziennika zajęć przedszkolnych na podstawie karty zgłoszenia dziecka do przedszkola lub umowy zawartej z rodzicami, 3. skarżąca nie mogła odmówić kontrolującym przedstawienia do wglądu żądanych dokumentów, a okazując je w sposób selektywny i wybiórczy dopiero na etapie postępowania sądowego, winna była liczyć się z negatywnymi konsekwencjami takiego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 30 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1409/18 oddalił skargę kasacyjną skarżącej. W uzasadnieniu za prawidłową uznał ocenę, że skoro skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości tego, że podana przez nią liczba uczniów jest rzeczywista, ani tego, w jakim zakresie poszczególni uczniowie korzystali z usług punktu przedszkolnego, to tak, jakby nie wykazała niezbędności pobrania dotacji w określonej wysokości.
Wnioskiem z 29 sierpnia 2019 r. strona wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z 17 marca 2016 r. Jako podstawę prawną do wznowienia postępowania strona wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła, że podstawą wznowienia postępowania jest istnienie dokumentów w postaci umów zawieranych z rodzicami, które nie były brane pod uwagę w toku kontroli i postępowania, natomiast zostały określone w ww. wyroku NSA w z 30 lipca 2019 r.
Postanowieniem z 25 listopada 2019 r. nr SKO/SR-418/61/2019 SKO odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 17 marca 2016 r. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO postanowieniem z 10 stycznia 2020 r. nr SKO/SR-418/73/2019 utrzymało w mocy ww. postanowienie stwierdzając, że strona nie dochowała miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, bo zawartych z rodzicami umowach wiedziała już w 2014 r.
WSA prawomocnym wyrokiem z 25 listopada 2020 r. o sygn. akt III SA/Wr 154/20 uchylił postanowienie SKO z 10 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że warunek "ujawnienia" nowych okoliczności lub dowodów, odnieść należy właśnie do organu a nie do strony, co oznacza, że organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest natomiast, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem, czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Nie jest więc istotne, z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie. WSA stwierdził ponadto, że podanie o wznowienie postępowania nie zostać mogło wniesione przed datą, w której decyzja SKO stała się ostateczna (29 marca 2016 r.). Strona przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania wniosła skargę do WSA we Wrocławiu, co stanowiło przeszkodę do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego i dopiero z dniem wydania wyroku przez NSA (30 lipca 2019 r.), a więc z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, uzyskała możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania i w tym dniu zaczął biec miesięczny termin do złożenia takiego wniosku.
Wykonując powyższy wyrok SKO postanowieniem z 31 maja 2021 r. uchyliło w całości własne postanowienie z 25 listopada 2019 r. i wznowiło postępowanie w sprawie.
Następnie SKO decyzją z 18 października 2021 r., nr SKO/SR-418/22/2021 odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 17 marca 2016 r. W uzasadnieniu stwierdziło, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ponieważ przedstawione przez stronę umowy nie mają waloru nowych dowodów nieznanych organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej, które wyszły na jaw. SKO argumentowało przy tym, że strona dysponowała ww. umowami i istniały one w dniu wydania decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie dotacji.
WSA prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 1093/21 uchylił decyzję SKO z 18 października 2021 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA z dnia 25 listopada 2020 r., ponieważ stan prawny nie uległ zmianie. W wyroku tym sąd dokonał wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosząc ją do ustaleń faktycznych sprawy. W tym zakresie wyjaśnił, że warunek "ujawnienia" nowych okoliczności lub dowodów, odnieść należy do organu a nie do strony, co oznacza, że organ nie dysponował ww. umowami z rodzicami i nie były mu one znane. Zagadnieniem drugorzędnym jest natomiast, czy brak ujawnienia należy wiązać z niedopatrzeniem strony, jej niedbalstwem, czy wprost z zawinionym nieujawnieniem tych okoliczności lub dowodów. Z kolei przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja SKO w sprawie spełnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie odpowiada ocenie prawnej wyrażonej w ww. prawomocnym wyroku. SKO we wznowionym postępowaniu w sprawie było związane nie tylko wskazanym przez sąd w ww. wyroku momentem rozpoczęcia biegu terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ale także wyrażoną w nim oceną prawną, że przedmiotowe umowy z rodzicami nie były znane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej (z dnia 17 marca 2016 r.), mimo że istniały w tej dacie i były znane stronie. Oznacza to, organ odwoławczy nie zastosował się w sposób zupełny do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku WSA z 25 listopada 2020 r.
Zaskarżoną decyzją z 23 stycznia 2024 r. SKO ponownie odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej z 17 marca 2016 r. Wskazało przede wszystkim, że pozyskało wyroki karne z których wynika, że:
1) Sąd A. [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu z oskarżenia Prokuratury [...] sprawy karnej B. C. oskarżonej o to, że w łącznym okresie od września 2014 r. do czerwca 2016 r., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Gminy P. w ten sposób, że jako organ prowadzący Niepubliczne [...] Przedszkole M. w celu uzyskania dotacji ze środków publicznych na w/w podmiot przedstawiała do Urzędu Miejskiego w P. poświadczające nieprawdę dokumenty w postaci listy dzieci, które uczęszczały do tego przedszkola, kiedy tam nie uczęszczały - ustalił, że B. C. w części dopuściła się tych czynów i za to wymierzył jej karę jednego roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby dwóch lat. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny z dniem [...] r.;
2) Sąd A. [...] wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu z oskarżenia publicznego Urzędu Skarbowego w P. sprawy karnej B. C. oskarżonej m.in. o to, że nienależnie pobrała dotację przyznaną przez Burmistrza P., z budżetu gminy P., w 2014 r. na prowadzony [...] Punkt Przedszkolny M.1 z/s w P., w wysokości 75.869,32 zł, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 82 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (czyn określony w pkt II) oraz że nienależnie pobrała dotację przyznaną przez Burmistrza P., z budżetu gminy P., w 2014 r. na prowadzone Niepubliczne [...] Przedszkole M. z/s w P., w wysokości 481.641,35 zł, tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 82 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (czyn określony w pkt III): a) w pkt I tego wyroku, na podstawie 41 § 1 Kodeksu karnego skarbowego postępowanie karne wobec B. C., oskarżonej o czyny opisane w punktach od I do III części wstępnej wyroku, warunkowo umorzył na okres próby trzech lat od uprawomocnienia się wyroku, b) w pkt II tego wyroku, na podstawie art. 41 § 2 Kodeksu karnego skarbowego orzekł wobec oskarżonej B. C. obowiązek uiszczenia w całości uszczuplonych należności publiczno-prawnych. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny z dniem [...] r.
Zatem, jak argumentowało SKO, w analizowanej sprawie, od dnia wydania przez WSA we Wrocławiu wyroku z 25 listopada 2020 r. doszło do takiej zmiany stanu faktycznego sprawy, która nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie ziściła się przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która winna skutkować uchyleniem decyzji SKO z 17 marca 2016 r. Organ odwoławczy powołując treść art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazywał, że nie tylko sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa, ale adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne. SKO podkreśliło, że wobec faktu zapadnięcia prawomocnego wyroku Sądu A. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], w którym zobowiązano stronę do uiszczenia w całości uszczuplonych należności publiczno-prawnych w kwocie łącznej 578.814,39 zł, w terminie 3 lat od uprawomocnienia się wyroku, na którą składa się m.in. nienależnie pobrana dotacja w kwocie 75.869,32 zł (a więc ta, która została pobrana w nadmiernej wysokości w 2014 r. przez stronę, jako osobę fizyczną prowadzącą [...] Punkt Przedszkolny M.1 w P.), okoliczności i fakty potwierdzone ww. prawomocnym wyrokiem Sądu A. należało uznać za udowodnione w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Wobec tego, nie można uznać, że w sprawie zostały spełnione wszystkie cechy przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mianowicie spełniły się tylko dwie z trzech cech koniecznych do zaistnienia tej przesłanki, tj. przedłożone przez stronę umowy zawarte w rodzicami dzieci noszą cechy nowości i nie były znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie SKO umowy te jednak nie mają charakteru istotności przez wyrok karny z [...] r., sygn. akt [...], powodujący niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w sprawie.
W skardze do WSA strona wniosła o uchylenie decyzji SKO z 23 stycznia 2024 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła przy tym naruszenie: 1) art. 151 § 1 pkt 1, w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji; 2) art. 151 § 1 pkt 2, w zw. z art. 145 § 1. pkt 5 k.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji w sytuacji, gdy dowody w postaci umów zawartych z rodzicami nakazują uchylenie przedmiotowej decyzji; 3) art. 7 i art. 7a k.p.a. poprzez działania całkowicie niezgodne z zasadą prawdy obiektywnej, polegające na ignorowaniu faktów i dowodów oraz interpretowaniu realnego stanu faktycznego na niekorzyść strony, sprzecznie także z art. 7a k.p.a.; 4) art. 7 i 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych polegającym na niepodjęciu wszelkich czynności wymaganych od organu, a niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz na działaniu w sposób rażąco naruszający zaufanie do władzy publicznej; 5) art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych i prawnych; 6) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego i wskazania podstaw prawnych, ja jakich została oparta decyzja odmawiająca uchylenia decyzji; 7) art. 11 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, co do okoliczności wydania wyroku skazującego sądu karnego w zakresie warunkowego umorzenia postępowania; 8) art. 153 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania się organu do oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku WSA z 16 maja 2023 r.
W uzasadnieniu skargi strona szeroko uargumentowała wnioski zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem rozpatrywanej skargi jest decyzja z 23 stycznia 2024 r. którą SKO odmówiło uchylenia własnej ostatecznej decyzji z 17 marca 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z 29 stycznia 2016 r., ustalającej stronie wysokość kwoty dotacji przypadającej do zwrotu.
Sąd przypomina przy tym, że postępowanie administracyjne w kontrolowanej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, który zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Z kolei według art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - powołanego przez skarżącą jako podstawa wszczętego postępowania administracyjnego - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Sąd stwierdza wreszcie, że przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji - na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. – znaczenie ma ocena prawna wyrażona w kolejnych prawomocnych wyrokach WSA: z 25 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 154/20 oraz z 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 1093/21. W pierwszym powołanym wyroku sąd dokonał wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosząc ją do ustaleń faktycznych sprawy. W tym zakresie wyjaśnił, że przedłożone przez skarżącą umowy z rodzicami nie były znane organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej a tym samym spełniają kryteria ww. przepisu. Z kolei w drugim wyroku sąd podtrzymał ten pogląd w warunkach związania oceną prawną na podstawie art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
Jak wynika z omówionego wcześniej uzasadnienia zaskarżonej decyzji, SKO przyjęło, że przedmiotowe umowy nie posiadają atrybutu "istotności" – o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - z uwagi na wydanie prawomocnego wyroku Sądu A. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], którym warunkowo umorzył na okres próby trzech lat od uprawomocnienia się wyroku oraz orzekł wobec oskarżonej obowiązek uiszczenia w całości uszczuplonych należności publiczno-prawnych. Ten wyrok – w ocenie SKO - powoduje "niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w sprawie".
Takie stanowisko – w ocenie Sądu – jest jednak nieuzasadnione z poniższych względów.
Jako podstawę prawną przyjętej argumentacji SKO przyjęło przepis art. 11 p.p.s.a., według którego, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Ratio legis wprowadzenia do systemu prawnego zasady związania sądu administracyjnego skazującym wyrokiem sądu karnego jest dążenie do uniknięcia rozbieżności w orzecznictwie sądów karnych i innych w związku z tak istotną kwestią, jak przypisanie jakiejś osobie tego, że popełniła przestępstwo. Wiążąca wypowiedź o tej kwestii może pochodzić od sądu karnego i takiej wypowiedzi nie powinny podważać inne sądy, czy choćby ponownie zajmować się badaniem tych okoliczności, które są istotne dla stwierdzenia, kto i jaki czyn zabroniony ustawą popełnił. Co również istotne, wprowadzenie do postępowania sądowoadministracyjnego wspomnianej zasady sprawia, że jej adresatami stają się pośrednio także organy administracji publicznej, które w kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie czyniły ustalenia faktyczne. Działanie art. 11 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawia, że sąd będzie musiał uznać za błędne ustalenia tych organów, jeżeli nie będą korespondowały z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego (por. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 11. a także powołane tam orzecznictwo).
Co jednak ma kluczowe znaczenie dla oceny decyzji SKO, wiążące znaczenie dla sądu administracyjnego (oraz pośrednio organu administracyjnego) ma tylko i wyłącznie wyrok skazujący. Nie ma natomiast podstaw prawnych (co oznacza że jest bezwzględnie niedopuszczalne) do rozszerzania zakresu stosowania art. 11 p.p.s.a. na inne wyroki nawet jeżeli ich podstawą jest przypisanie winy i sprawstwa czynu zabronionego.
Konsekwentnie, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie – co do popełnienia przestępstwa – nie wiążą z mocy art. 11 p.p.s.a. sądów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyroki NSA : z 8 marca 2011 r., II OSK 484/10, z 13 marca 2009 r., II OSK 355/08 - podobnie jak nie wiążą z mocy art. 11 k.p.c. sądów w postępowaniu cywilnym - por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 22 października 1974 r., III PZP 20/74, OSNCP 1975/2/17 ).
Wobec powyższego, w niniejszej sprawie organ całkowicie błędnie przyjął, że istnienie wyroku karnego warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec skarżącej, miałoby wyłączać cechę istotności przedłożonych przez nią w postępowaniu wznowieniowym nowych dowodów w postaci umów zawartych z rodzicami dzieci uczęszczających do prowadzonego przez nią przedszkola. Taki wniosek, wyprowadzony z faktu wydania wyroku karnego, który nie ma charakteru wyroku skazującego, jest całkowicie nieprawidłowy, gdyż nie znajduje oparcia w treści przywołanego przez organ przepisu art. 11 p.p.s.a.
Na marginesie wskazać jedynie można, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne, nie posiadając waloru jaki przewiduje przepis art. 11 p.p.s.a., mógłby ewentualnie stanowić jeden z dowodów w sprawie, jeżeli organ stwierdzi i wykaże, że jest to dowód nowy i że może on przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Przekładając powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził zatem, że kontrolowana decyzja SKO podlegała uchyleniu jako przedwczesna z uwagi na naruszenie przepisów art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. będącego wynikiem błędnego zastosowania art. 11 p.p.s.a.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI