III SA/WR 107/25

III SA/Wr 107/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /sprawozdawca/
Barbara Ciołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności wydanej na podstawie przepisów szczególnych
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 754
art. 26, art. 29
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. sprawy ze skargi C Sp. z o.o. w P. na czynność Burmistrza Miasta Polanicy-Zdroju w przedmiocie przyznania i wypłaty dotacji oświatowej za styczeń 2025 r. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Gminy Polanica – Zdrój na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem 17 lutego 2025 r. Centrum Nauki i Wypoczynku G. sp. z o.o (dalej: skarżąca, Spółka, strona) wniosła skargę na czynność Burmistrza Miasta Polanicy Zdrój (dalej: Burmistrz, organ dotujący) przyznania i wypłaty dotacji za styczeń 2025 r. na rzecz Niepublicznej Szkoły Podstawowej w Domu Wczasów Dziecięcych G. (dalej: Szkoła).
W skardze Spółka zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 754, dalej: u.f.z.o.), poprzez ich błędne zastosowanie i nieprzyznanie oraz niewypłacenie przez Burmistrza na rzecz skarżącej dotacji za styczeń 2025 r., podczas gdy dotacja ta winna była zostać przyznana i wypłacona na wskazaną w informacji o liczbie uczniów w Szkole w styczniu 2025 r.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na ustalenie należnej skarżącej dotacji, a mianowicie art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez Burmistrza do starannego i zgodnego z przepisami prawa przeprowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania Spółce dotacji za styczeń 2025 r., podważenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i naruszenie słusznego interesu skarżącej, bez uzasadnionej ku temu podstawy faktycznej oraz prawnej.
W związku z wyżej postawionymi zarzutami, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności względem skarżącej w zakresie odmowy przyznania i wypłaty dotacji za styczeń 2025 r.;
2. o uznanie uprawnienia skarżącej do wypłaty na jej rzecz nieprzyznanej w styczniu 2025 r. dotacji wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi zgodnie z art. 48 ust. 1 u.f.z.o. tj. do wypłaty dotacji w prawidłowej wysokości;
3. zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw;
4. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
a. wniosku o udzielenie dotacji na rok 2025;
b. informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów w miesiącu styczniu 2025;
c. wezwania do zapłaty dotacji za miesiąc styczeń 2025 r.;
d. uchwały z dnia 19 marca 2018 r. nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania;
e. uchwały z dnia 10 grudnia 2021 r., nr XIV/117/2021 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie zmiany uchwały z dnia 19 marca 2018 r., nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania;
f. dzienników zajęć lekcyjnych i opiekuńczo-wychowawczych;
g. zgłoszenia do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez Gminę Polanica Zdrój z dnia 24 września 2021 r.;
h. wydruku z rejestru szkół i placówek oświatowych;
i. zaświadczenia i nadania numeru REGON.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Szkoła posiada wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Polanica Zdrój. W ustawowym terminie tj. w dniu 12 września 2024 r. skarżąca złożyła do organu dotującego wniosek o udzielenie dotacji dla Szkoły na rok 2025. Dalej skarżąca wskazała, że prowadzona przez nią Szkoła otrzymuje dotację na podstawie art. 26 ust. 1 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Aktem prawa miejscowego dotyczącym wypłacania dotacji na rzecz szkoły prowadzonej przez skarżącą jest natomiast uchwała z dnia 19 marca 2018 r. nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i przedszkoli oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Na podstawie § 2 powyższej uchwały, dotacja dla niepublicznych szkół i przedszkoli obliczana jest w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów, składanej przez osobę prowadzącą w terminie do 5 dnia każdego miesiąca, według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca. Pomimo złożenia informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów w miesiącu styczniu 2025 r., organ dotujący nie wypłacił należnej dotacji na rzecz prowadzonej Szkoły.
Skarżąca podkreśliła, że organ w innych postępowaniach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w zakresie m.in. dotacji za marzec, maj, czerwiec powołał się na okoliczność, że prowadzonej przez skarżącą niepublicznej szkole nie należy się dotacja na uczniów oraz że prowadzona szkoła stanowi szkołę funkcjonującą w domu wczasów dziecięcych. Argumenty te organ oparł na stanowisku przedstawionym w piśmie Ministerstwa Edukacji Narodowej, z którego wynika, że dotacja przyznawana na wychowanka dla domu wczasów dziecięcych – którego także organem prowadzącym jest skarżąca – w zupełności wyczerpuje potrzeby do ponoszenia wydatków na uczniów szkoły. Spółka podkreśliła, że organem prowadzącym Niepubliczną Szkołę Podstawową w Domu Wczasów Dziecięcych G. jest Centrum Nauki i Wypoczynku G. sp. z o.o. w P. Szkoła posiada odrębny numer REGON, jak również w rejestrze szkół i placówek oświatowych widnieje jako samodzielna niepubliczna szkoła podstawowa w Domu Wczasów Dziecięcych G. i nie działa w strukturach domu wczasów dziecięcych. Gdyby prowadzona przez Spółkę Szkoła nie spełniała wymagań i kryteriów dla szkół podstawowych, to Kurator Oświaty nakazałby jej wykreślenie z rejestru szkół niepublicznych.
Skarżąca dalej podkreśliła, że organ dotujący bez żadnej wątpliwości dokonywał wypłaty dotacji dla prowadzonej przez nią Szkoły w 2023 r. Z uwagi na brak uczniów na dzień 30 września 2023 r. nie został wygenerowany raport SIO. Skutkowało to brakiem otrzymania subwencji na Szkołę i tym samym brakiem wypłaty dotacji w całym 2024 r., poza miesiącem styczniem.
Końcowo skarżąca podniosła, że ustawodawca w przepisach u.f.z.o. przewiduje dla organu negatywne konsekwencje w związku z nieprzekazaniem dotacji na rzecz danego podmiotu systemu oświaty w postaci odsetek naliczanych zgodnie z art. 48 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy w przypadku nieprzekazania dotacji.
Odpowiadając na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ dotujący w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na treść art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm., dalej: Prawo oświatowe), zgodnie z którym szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która m.in. realizuje programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, realizuje obowiązkowe zajęcia edukacyjne w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu, stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych, stosuje organizację roku szkolnego ustaloną dla sieci szkół publicznych. Zdaniem organu, jeżeli wszyscy uczniowie korzystający z edukacji są wychowankami Domu Wczasów Dziecięcych G., to niektóre z wymienionych warunków są niemożliwe do spełnienia lub muszą być odpowiednio dostosowane do odmiennej sytuacji. W katalogu tym prawodawca nie przewidział istnienia i działania szkół specjalizujących się w edukacji tylko uczniów/wychowanków DWD.
Dalej organ podkreślił, że z załączonych przez Skarżącą dowodów, jakimi są dzienniki zajęć lekcyjnych oraz dzienniki zajęć lekcyjnych i opiekuńczo-wychowawczych wynika, że w dniach od 30 grudnia 2024 r. do 5 stycznia 2025 r. uczniowie przebywali w placówce prowadzonej przez Skarżącą w okresie wolnym od nauki. Zgodnie z ogłoszeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 kwietnia 2024 r., zimowa przerwa świąteczna jest częścią kalendarza szkolnego na rok szkolny 2024/2025 ustanawianego mocą rozporządzenia MEN z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego. Zgodnie z powyższym: w dniach 30 i 31 grudnia 2024 r. obowiązywała przerwa świąteczna, 1 stycznia 2025 r. - Nowy Rok, od 2 stycznia do 3 stycznia 2025 r. - dodatkowe dni wolne od nauki (mocą wspomnianego rozporządzenia dyrektorzy placówek ustalają dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych), 4 i 5 stycznia 2025 r. – odpowiednio sobota i niedziela. Organ zauważył, że Skarżąca ubiega się o dotację na każdego ucznia za cały miesiąc, podczas gdy dzieci spełniały obowiązek szkolny - wedle twierdzenia Skarżącej - 2 dni, tj. w dniach 2-3 stycznia. W ocenie organu "otwarte pozostaje pytanie dotyczące uczniów klas I i II LO (z listy z danymi osobowymi wychowanków DWD). Czy te osoby również uczestniczyły w zajęciach w szkole podstawowej (spełniały obowiązek nauki) i czy za te osoby - wg Skarżącej - również należy się dotacja?".
Organ wskazał, że zweryfikował wszystkie dane z raportami z Systemu Informacji Oświatowej, na podstawie których stwierdził, że wszyscy uczniowie wykazani przez Skarżącą są przypisani do więcej niż jednego oddziału podstawowego. W związku z powyższym postanowił zbadać i zweryfikować między innymi, czy uczeń realizuje program nauczania uwzględniając podstawę programową dla danego etapu edukacyjnego oraz czy taka informacja zostaje przekazana dyrektorowi szkoły macierzystej, do której dziecko wraca wraz z pisemną informacją o wynikach nauczania i zachowaniu uzyskanych przez dziecko. Podał, że ze wstępnych ustaleń Organu wynika, że ww. obowiązek w zakresie przekazywania danych o uczniu do szkół macierzystych nie ma miejsca. Ponadto ustalono, że uczniowie byli finansowani w szkołach macierzystych.
Dalej organ wskazał, że powziął wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym danych o liczbie uczniów, które Skarżąca wykazała w szkole na dzień 30 września 2024 r. Zgodnie z art. 35 ustawy Prawo oświatowe nauka w naszym kraju jest obowiązkowa do ukończenia osiemnastego roku życia, art. 33 ust. 1 pkt 3 mówi o konieczności weryfikacji realizacji obowiązku szkolnego, ponadto art. 36 ust. 13 ww. ustawy nakłada na dyrektorów publicznych i niepublicznych szkół podstawowych, którym nie ustalono obwodów obowiązek powiadomienia dyrektora publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie uczeń mieszka o przyjęciu ucznia do szkoły oraz informowania go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego. Taki obowiązek ciąży również na dyrektorze szkoły podstawowej o ustalonym obwodzie, który przyjął ucznia zamieszkującego w obwodzie innej szkoły. Organ wskazał, że poddaje w wątpliwość spełnienie tego obowiązku przez Dyrektora Niepublicznej Szkoły w DWD G.. Dodał ponadto, że prowadzi czynności w celu weryfikacji uczniów odbywających naukę w szkole Skarżącej w terminie od 30 grudnia 2024 r. do 5 stycznia 2025 r. Na podstawie wstępnych danych, jakie zgromadził organ stwierdzono, że uczniowie nie spełniali ww. obowiązku szkolnego. Ponadto podkreślił, że dzieci nie zostały zwolnione z obowiązku szkolnego w szkołach macierzystych, a rodzice dzieci zapłacili za pobyt w szkole skarżącej w ramach wypoczynku na podstawie przepisów art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży.
W związku z powyższym uczniowie wykazani w miesiącu styczniu 2025 r. w placówce Skarżącej nie są zaliczani do wychowanków DWD, a tym bardziej nie są zaliczani do uczniów szkoły podstawowej spełniających obowiązek szkolny. Zatem błędnie i nieprawidłowo zostali wykazani w Systemie Informacji Oświatowej oraz do dotacji przekazywanej zarówno z budżetów powiatu jak i z gminy, na podstawie przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
W ocenie Organu, należałoby z urzędu dopuścić przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i przeprowadzić dowód z przesłuchania rodziców dzieci przebywających w placówce na fakt i okoliczność zaistniałej sytuacji.
Burmistrz wskazał, że zajęcia edukacyjne prowadzone w w/w placówce należą do zadań DWD (jako placówki publicznej). Nie można zatem dwukrotnie finansować podmiotu, w którym realizowany jest obowiązek szkolny (tych samych dzieci i zajęć w dwóch placówkach jednocześnie - Dom Wczasów Dziecięcych oraz szkoła niepubliczna w DWD). Z przedstawionych przez Skarżącą materiałów dowodowych jasno wynika jak wyglądają zajęcia edukacyjne w szkole. Również podczas przeprowadzonej w ubiegłym roku kontroli w placówce stwierdzono, że większość uczniów wskazywanych jako uczniowie szkoły niepublicznej prowadzonej przez Skarżącą przebywa w niej nie dłużej niż 6 dni (święta, majówki, ferie, wakacje, dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych itp.). Nie można uznać, iż w Szkole Niepublicznej w DWD, której uczniami są wychowankowie DWD realizowane są zadania edukacyjne związane z realizacją podstawy programowej, w porównaniu do szkół działających zgodnie z przepisami art. 14 Prawa oświatowego.
Organ powołał się także na stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej wyrażone w piśmie o numerze [...], zgodnie z którym Organ zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie wypłaca dotacji oświatowej dla Skarżącej. Zgodnie z art. 29 u.f.z.o., niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu.
Zdaniem organu, uczniowie przebywający w placówce nie są zaliczani do uczniów Niepublicznej Szkoły Podstawowej G. w DWD w P., ponieważ są wychowankami Domu Wczasów Dziecięcych. W związku z powyższym, nie można ich wykazać w SIO. Jako szkole niepublicznej, nie należy się jej również subwencja przekazywana z budżetu na podstawie przepisów o finansowaniu zadań oświatowych.
Do odpowiedzi na skargę organ dołączył: pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej znak [...] z 31 lipca 2024 r., raporty z SIO, plakaty reklamujące pobyt w placówce (wydruk z portalu społecznościowego).
Skarżąca na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu kontroli doraźnej nr [...] na okoliczność prowadzenia działalności, z zarządzenia nr 6 Dyrektora Niepublicznej Szkoły Podstawowej G. w P. na okoliczność realizacji uprawnienia wynikającego z przepisów. Podkreśliła, że przekazuje informacje o każdym uczniu dyrektorowi szkoły i przedkłada dowody na okoliczność prawidłowego funkcjonowania szkoły: wyciąg z raportu SIO, statut oraz wydruk SIO potwierdzający zgłaszanie uczniów przerywających naukę. Strona podkreśliła odrębność Szkoły od DWD. Pełnomocnik organu – pracownik UM Polanica-Zdrój – wskazał, że dzieci przyjeżdzające na wycieczki nie są uczniami w tej szkole, dlatego SIO uniemożliwia wprowadzeni ich do sytemu. Podkreśliła, że jest to jedyna sytuacja, że w DWD jest zarejestrowana również niepubliczna jednostka. Sąd postanowił dopuścić wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu lub czynności.
Jak wynika z treści skargi i dołączonych do niej dokumentów, skarżąca 12 września 2024 r. zwróciła się z wnioskiem o udzielenie na 2025 r. dotacji dla niepublicznej szkoły podstawowej prowadzonej w DWD G.. W dniu 3 stycznia 2025 r. złożyła informację o aktualnej liczbie uczniów w styczniu 2025 r. Dotacja nie została skarżącej wypłacona. Jako przyczynę braku wypłaty dotacji organ dotujący odwołując się do pisma Ministerstwa Edukacji Narodowej z 31 lipca 2024 r. poddał w ogóle w wątpliwość prawo otrzymania przez niepubliczną szkołę podstawową prowadzoną w domu wczasów dziecięcych dotacji oświatowej na ucznia tej szkoły niezależnie od dotacji otrzymywanej przez DWD na wychowanka. Ponadto zwrócił uwagę na kwestię podwójnego finansowania uczniów, niespełnianie przez uczniów obowiązku szkolnego, co miało wynikać ze "wstępnych ustaleń organów". Zauważył też, że rodzice dzieci zapłacili za pobyt w szkole w ramach wypoczynku na podstawie art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty.
Prawo do otrzymania dotacji przez niepubliczną szkołę podstawową wynika z treści art. 26 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.
Z przepisu tego wynika zatem, że prawo do dotacji, o jakiej mowa w ust. 1 zostało określone następującymi warunkami:
- uprawniony do dotacji musi mieć status szkoły niepublicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki,
- otrzymanie i wysokość dotacji jest bezpośrednio powiązana z liczbą uczniów ww. szkoły niepublicznej (dotacja przysługuje na ucznia).
W świetle powyższego, posiadanie statusu szkoły niepublicznej oraz przyjęcie do szkoły uczniów należy uznać za wystarczające do ubiegania się o wypłatę dotacji. Wypłata ta, jak wynika z art. 34 ust. 1 u.f.z.o., dokonywana jest w 12 transzach wypłacanych miesięcznie. Ich wysokość w poszczególnych miesiącach może być natomiast różna, bowiem decyduje o niej faktyczna liczba uczniów szkoły w danym miesiącu. Wynika to z treści art. 34 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz art. 31 ust. 1, są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe.
Spełnienie wskazanych wyżej warunków i uzyskanie przez podmiot prowadzący szkołę niepubliczną prawa do dotacji oświatowej nie oznacza automatycznego jej otrzymywania. Realizacja tego prawa wymaga bowiem od organu prowadzącego dopełnienia szeregu czynności określonych przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz przepisami uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego, określającej tryb udzielania i rozliczania dotacji.
I tak w art. 33 ust. 1 u.f.z.o. wskazano, że dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:
1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;
2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.
Ponadto ze znajdujących w rozpoznawanej sprawie zastosowanie przepisów uchwały nr IV/16/2018 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju wynika, że warunkiem udzielenia dotacji jest wystąpienie do organu dotującego z wnioskiem (zgodnym z określonym w uchwale wzorem), odrębnie na każdą dotowaną jednostkę, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji (§1). Dotacja jest obliczana w poszczególnych miesiącach w przeliczeniu na każdego ucznia wykazanego w informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów (zawierającej dane zgodnie ze wzorem określonym w uchwale), którą osoba prowadząca powinna złożyć w terminie do 5 dnia każdego miesiąca, według stanu na pierwszy dzień danego miesiąca (§ 2).
Wskazane wyżej obowiązki nie kształtują jednak samego prawa do dotacji, ale warunkują jej otrzymanie. Wynikające z regulacji art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. zobowiązanie do przekazania organowi dotującemu do 30 września roku bazowego danych o planowanej liczbie uczniów oraz przekazania danych do SIO ma na celu prawidłowe naliczenie i przekazanie jednostce samorządu terytorialnego części subwencji oświatowej. Do danych tych odwołują się bowiem regulacje rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2755 ze zm.), określające algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Z kolei obowiązek przekazywania organowi dotującemu informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów ma służyć wykonaniu przyjętej w art. 34 ust. 2 uf.z.o. reguły wpłaty dotacji tylko na takiego ucznia, który w danym miesiącu jest uczniem szkoły niepublicznej. Obowiązki te, z założenia natomiast, mogą być nałożone wyłącznie na podmiot, któremu co do zasady przysługuje prawo otrzymywania dotacji na podstawie art. 26 u.f.z.o.
Skarżąca spółka jest organem prowadzącym zarówno niepubliczną szkołę podstawową (placówkę wymienioną w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe – Dz.U. z 2023 r., poz. 900 ze zm., dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 26 ust. 1 u.f.z.o.), jak i dom wczasów dziecięcych (palcówkę wymienioną w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo oświatowe, dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 29 ust. 2 u.f.z.o.). W swoim piśmie z 31 lipca 2024 r., na które powołuje się organ w niniejszej sprawie, MEN wywodzi w oparciu o regulacje art. 29 ust. 1-3 u.f.z.o. oraz rozporządzenia z 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. z 2023 r., poz. 651), iż co do zasady nie jest należna dotacja na ucznia szkoły funkcjonującej w ramach struktury DWD. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko należy uznać za nieprawidłowe i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Przywołany w ww. piśmie art. 29 u.f.z.o. stanowi, że niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 ustawy - Prawo oświatowe, otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej przewidzianej kwocie potrzeb oświatowych na takiego wychowanka dla powiatu (ust. 1). Wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, dla niepublicznych placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe, jest ustalana jako iloczyn przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych na takiego wychowanka dla powiatu oraz liczby dni pobytu tego wychowanka w tej placówce pomniejszonej o jeden dzień i podzielonej przez liczbę dni w roku budżetowym (ust. 2).
Regulacje te dotyczą zatem nie dotacji przyznawanych na uczniów w związku z realizacją zadań edukacyjnych przez szkołę, ale związane są z realizacją szczególnych zadań placówek takich jak młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży, o jakich mowa w pkt 7 art. 2 ustawy Prawo oświatowe oraz zadań placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania - do jakich zaliczane są domy wczasów dziecięcych. Przy tym w ust. 3 art. 29 u.f.z.o. ustawodawca zastrzegł jednocześnie, że niepubliczne młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, posiadające w swoich strukturach szkołę, a w przypadku specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych - także przedszkole lub szkołę podstawową, w której zorganizowano oddział przedszkolny, otrzymują, niezależnie od dotacji, o której mowa w ust. 1, na każdego ucznia tej szkoły, tego przedszkola lub tego oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej dotację z budżetu powiatu w wysokości, o której mowa w art. 17 ust. 5, art. 19 ust. 5 lub art. 26 ust. 1. Wbrew jednak stanowisku MEN, nie można jedynie z faktu niewymienienia w tym przepisie placówek, o których mowa w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo oświatowe wywodzić, że domy wczasów dziecięcych zostały wykluczone z prawa otrzymania dotacji na ucznia w sytuacji, gdy jest w nich w nich prowadzona szkoła.
Przepis art. 26 u.f.z.o., stanowiący o prawie do otrzymania dotacji przez m.in. szkołę niepubliczną, w żaden sposób nie ogranicza tego prawa w zależności od tego, czy szkoła taka funkcjonuje oddzielnie i ma charakter otwarty (przyjmuje wszystkich uczniów z terenu danej gminy) czy też działa przy innej placówce i zaspokaja potrzeby edukacyjne uczniów przebywających w tej placówce. Zdaniem Sądu, wprowadzenie w art. 29 ust. 3 u.f.z.o. osobnej regulacji dotyczącej otrzymywania dotacji, o której mowa w art. 26 ust. 1 u.f.z.o. niezależnie od dotacji, o której mowa w art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o. wynika z tego, że szkoła (lub przedszkole) wchodzą obligatoryjnie w skład niepublicznych młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii i specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, stanowiąc ich integralną część (§ 25 rozporządzenia w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty). Wymóg podsiadania w swoich strukturach szkoły/przedszkola wiąże się z koniecznością zabezpieczenia przez cały rok realizacji zadań edukacyjnych związanych z realizacją podstawy programowej dla wychowanków tych placówek. Zarazem z art. 29 ust.3 u.f.z.o. wynika, że dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 1 jest dodatkową dotacją, wypłaconą dla placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7) ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z § 71 ww. rozporządzenia z 30 marca 2023 r. o niektórych publicznych placówkach systemu oświaty dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych (ust.1). Dom wczasów dziecięcych prowadzi działalność dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży, liceów ogólnokształcących dla dzieci i młodzieży, techników, branżowych szkół I stopnia i szkół specjalnych przysposabiających do pracy (ust.2 ). Zgodnie zaś z treścią § 76 ust. 1 wychowankowie przebywający w domu wczasów dziecięcych spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczęszczanie do szkoły funkcjonującej w domu wczasów dziecięcych lub do szkoły poza domem wczasów dziecięcych. W przypadku domów wczasów dziecięcych tj. placówek, o których mowa w art. 2 pkt 8) ustawy Prawo oświatowe nie sformułowano zatem wymogu posiadania w swoich strukturach szkoły. Nie można również katalogu zadań wymienionych w § 71 ww. rozporządzenia, o objętych dotowaniem na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o., utożsamiać z koniecznością realizacji podstawy programowej szkoły. Jednocześnie z przytoczonego § 76 ust. 1 ww. rozporządzenia, określającego sposób realizacji obowiązku szkolnego nie wynika, że jest on realizowany w ramach zadań DWD, a jedynie, że uczeń może go realizować zarówno w szkole zewnętrznej, jak i funkcjonującej w DWD. Szkoła funkcjonująca przy DWD nie stanowi zatem integralnej jego części, jak ma to miejsce w przypadku młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii czy specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych. Brak odrębnych regulacji dla takich szkół, zdaniem Sądu, nie oznacza wyłączenia możliwości otrzymania przez nie dotacji, nawet jeśli ich organem prowadzącym jest ten sam organ prowadzący co dla DWD, a jedynie, że ich prawo do dotacji jest oceniane na ogólnych zasadach dotyczących szkół niepublicznych.
Jeżeli zatem przy domu wczasów dziecięcych funkcjonuje szkoła podstawowa, to zgodnie z art. 26 ust. 1 u.f.z.o. warunkiem nabycia przez nią prawa do otrzymania dotacji jest uzyskanie statusu szkoły niepublicznej przez wpis do ewidencji takich placówek oraz przyjęcie uczniów, a w dalszej kolejności konieczne jest dopełnienie warunków przekazania dotacji wynikających z przytoczonych na wstępie przepisów art. 33 ust. 1 u.f.z.o. oraz wynikających z uchwały właściwej rady gminy w sprawie trybu przekazywania i rozliczania dotacji. Konkretna wartość przekazywanej dotacji jest zaś zależna od ilości uczniów tej szkoły w danym miesiącu (art. 34 ust. 2 u.f.z.o.)
W rozpoznawanej sprawie, jak podnosiła skarżąca i czego nie kwestionował organ dotujący, Niepubliczna Szkoła Podstawowa w DWD G. była odrębnie od DWD G. zarejestrowaną placówką o statusie szkoły niepublicznej. Oznacza to, że w razie przyjęcia uczniów, powinna mieć prawo do wystąpienia o dotację. W konsekwencji ciążyły na niej obowiązki związane m.in. z przekazaniem wymaganych danych do SIO.
Wskazać dodatkowo trzeba, że zgodnie z § 76 rozporządzenia w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty realizacja obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki dotyczy tylko wychowanków DWD. Za wychowanków DWD - w myśl § 73 rozporządzenia - uznaje się natomiast dzieci i młodzież przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 71 ust. 1, i niekorzystające z pobytu w domu wczasów dziecięcych w ramach:
1) wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r. poz. 2230);
2) krajoznawstwa i turystyki organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, do których uczęszczają, inne niż dom wczasów dziecięcych, w którym przebywają.
Odnosząc się szczegółowo do tych wyłączeń należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o systemie oświaty (u.s.o) ilekroć w art. 92b-92t i art. 96a jest mowa o wypoczynku, należy przez to rozumieć wypoczynek organizowany dla dzieci i młodzieży w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, w czasie ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej, w kraju lub za granicą, w szczególności w formie kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku. W art. 92c ust. 1 u.s.o. wskazano, że organizatorami wypoczynku mogą być: 1) szkoły i placówki; 2) przedsiębiorcy wpisani do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2211); 3) osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, organizujące wypoczynek w celu: a) niezarobkowym albo b) zarobkowym, jeżeli organizowany wypoczynek nie stanowi imprezy turystycznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Organizator wypoczynku jest obowiązany zgłosić kuratorowi oświaty właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania organizatora wypoczynku zamiar zorganizowania wypoczynku (art. 92d ust. 1 u.s.o.).
W odniesieniu do pobytów w ramach krajoznawstwa i turystyki, trzeba wyjaśnić, że szczegółowe kwestie tej materii reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. poz. 1055, dalej jako rozporządzenie w sprawie krajoznawstwa i turystyki). W § 3 ww. rozporządzenia wskazano, że krajoznawstwo i turystyka są organizowane w trakcie roku szkolnego, w szczególności w ramach odpowiednio zajęć dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczych, z wyjątkiem okresu ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej. W myśl § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia: krajoznawstwo i turystyka są organizowane w formie wycieczek przedmiotowych - inicjowanych i realizowanych przez nauczycieli w celu uzupełnienia programu wychowania przedszkolnego albo programu nauczania w ramach jednego lub kilku przedmiotów, wycieczek krajoznawczo-turystycznych o charakterze interdyscyplinarnym, w których udział nie wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, organizowanych w celu nabywania wiedzy o otaczającym środowisku i umiejętności zastosowania tej wiedzy w praktyce, specjalistycznych wycieczek krajoznawczo-turystycznych, w których udział wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego, sprawnościowego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, a program wycieczki przewiduje intensywną aktywność turystyczną, fizyczną lub długodystansowość na szlakach turystycznych. Wycieczki mogą być organizowane w kraju lub za granicą.
Odmowa przyznania dotacji może zatem nastąpić wówczas, gdy organ ustali, że w odniesieniu do wychowanków wystąpiło wyłączenie, o którym mowa w § 73 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, tj. pobyty wychowanków miały miejsce w celu zapewnienia wypoczynku, w rozumieniu art. 92a-92t u.s.o. lub w ramach krajoznawstwa i turystyki.
W sprawie organ twierdził w odpowiedzi na skargę, że rodzice dzieci zapłacili za pobyt w szkole w ramach wypoczynku na podstawie art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty, zwrócił uwagę na kwestię podwójnego finansowania uczniów i niespełnianie przez uczniów obowiązku szkolnego, co miało wynikać ze "wstępnych ustaleń organu".
W kontekście powyższego należy wskazać, że obowiązkiem organu jest dokonanie wszelkich ustaleń w sposób niebudzący wątpliwości i znajdujący odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Organ nie może wskazywać, że dokonał "wstępnych ustaleń" i na tej podstawie odmawiać wypłaty dotacji. Ustalenia powinny być ostateczne, konkretne i jednoznaczne. Organ nie może także wymagać od Sądu przeprowadzania postępowania dowodowego i rekonstruowania stanu faktycznego. Sąd administracyjny ocenia zgodność działania organu z prawem, a zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie może zatem przeprowadzić dowodu z przesłuchania rodziców.
Zaznaczenia wymaga, że niewątpliwie w ramach systemu finansowania z subwencji oświatowej realizacji zadań edukacyjnych przez szkoły niepubliczne nie powinno dochodzić do podwójnego dotowania ucznia w dwóch różnych szkołach jednocześnie. Szkoła niepubliczna nie może zatem otrzymać dotacji na ucznia, który nie jest jej uczniem w tym sensie, że nie realizuje w niej obowiązku szkolnego. Po stronie organu dotującego leży kontrola, czy taka sytuacja nie ma miejsca, przy czym uniknięciu przypadków podwójnego finansowania służą właśnie regulacje ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1942, ze zm.: u.s.i.o), skorelowane z przywołanymi regulacjami art. 33 u.f.z.o. Organ powinien zatem dokonać wszelkich ustaleń w tym zakresie.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni ww. stanowisko Sadu i interpretację przepisów oraz dokona wszelkich ustaleń w sposób nie budzący wątpliwości i znajdujący potwierdzenie w dokumentach.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.