III SA/Wr 1030/21

III SA/Wr 1030/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj /przewodniczący/
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przewodniczący Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA, Sędziowie Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA, , Anetta Chołuj Anetta Chołuj, Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Kamila Paszowska – Wojnar Kamila Paszowska – Wojnar, , , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 27 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 29 września 2021 r. nr SKO 4162/81/2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. J. (dalej: skarżący, strona, strona skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) z 29 września 2021 r. (nr SKO 4162/81/2021) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 6 sierpnia 2015 r. (nr KTD 5430.02312.05.2015.RK3) w przedmiocie cofnięcia stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kat. [...] i [...].
Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie sprawy.
Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu 29 listopada 2012 r. wniósł na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) dalej: "p.r.d.", o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień (kat. [...] i [...]) z uwagi na otrzymanie przez niego w okresie od 17 grudnia 2011 r. do 27 listopada 2012 r. łącznie [...] punktów karnych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W dniu 7 grudnia 2012 r. Starosta Kłodzki (dalej: organ I instancji, Starosta) zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d., w związki z otrzymanym wnioskiem. Zawiadomienie to zostało wysłane na adres ul. [...],[...] D. i zostało doręczone 10 grudnia 2012 r.
Następnie pismem z 28 marca 2013 r. Starosta zawiadomił skarżącego, że zostało wszczęte wobec niego postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. [...] i [...] nr [...] wydanych przez Starostę Kłodzkiego, w związku z niepoddaniem się badaniom psychologicznym w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Pismo doręczono stronie skarżącej 12 kwietnia 2013 r.
Skarżący 6 czerwca 2013 r. odebrał osobiście Profil Kandydata na Kierowcę w celu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie posiadanego prawa jazdy oraz przedłożył w organie I instancji orzeczenie psychologiczne nr [...] z 31 maja 2013 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W tym samym dniu Starosta decyzją z 6 czerwca 2013 r. (nr KTD 5430.02312.05.2013RK3) umorzył na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień z uwagi na przedłożenie przez stronę orzeczenia psychologicznego.
Decyzją z 6 sierpnia 2015 r. (nr KTD 5430.02312.05.2015.RK3) Starosta na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm., dalej: u.k.p.) oraz art. 104 k.p.a. cofnął stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...] i [...] w związku z niezgłoszeniem się przez stronę we wskazanym terminie na egzamin państwowy przeprowadzanym w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 u.k.p., na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z 29 listopada 2012 r. z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej rocznej liczby punktów karnych za wykroczenia drogowe. Przesyłkę zawierającą decyzję awizowano dwukrotnie – po raz pierwszy 13 sierpnia 2015 r., a po raz drugi drugi 21 sierpnia 2015 r. – pozostawiając zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w D. w skrzynce listowej adresata. Z uwagi na niepodjęcie przez skarżącego przesyłki w terminie (do 27 sierpnia 2015 r.), w dniu 28 sierpnia 2015 r. zwrócono ją do nadawcy (dowód: adnotacje na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy).
Pismem z 6 września 2021 r. strona skarżąca zwróciła się do Starosty o przekazanie decyzji z dnia 6 sierpnia 2015 r., o której dowiedziała się w związku z prowadzonym przez Policję postępowaniem z art. 180a ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks Karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138), tj. prowadzenia pojazdu po cofnięciu uprawnień. W tym samym dniu strona otrzymała kserokopię decyzji.
Strona 13 września 2021 r. wnosząc odwołanie, "z ostrożności procesowej" wniosła także o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że decyzja z 6 sierpnia 2015 r. nie została mu doręczona (w aktach sprawy brak jest adnotacji o doręczeniu), a z decyzją tą skarżący zapoznał się dopiero 6 września 2021 r., w związku z czym nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z brakiem informacji o jej istnieniu oraz niedoręczenia jej.
Zaskarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z 6 sierpnia 2015 r. W ocenie SKO nie mogło ono przywrócić terminu, ponieważ strona nie spełniła jednej z czterech przesłanek jego przywrócenia tj. braku winy osoby, która uchybiła terminowi. Organ odwoławczy podkreślił, że we wniosku o przywrócenie terminu strona nie wskazała na jakąkolwiek okoliczność świadczącą o braku jej winy w dochowaniu terminu, a jedynie argumenty dotyczące braku doręczenia decyzji. Kolegium podniosło, że gdyby zarzuty strony uznać za uzasadnione, to konsekwencją musiałoby być stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, a sam wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, co jednak nie ma miejsca, ponieważ doręczenie zostało dokonane skutecznie w trybie art. 44 k.p.a.
W skardze skarżący na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) dalej: "p.p.s.a.", zarzucił:
naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez wydanie aktu w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną o umorzeniu postępowania.
naruszenie art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy oczywistym wydaje się brak jego winy w najmniejszym stopniu, ponieważ nie posiadał on jakiejkolwiek informacji o wydanej decyzji z powodu uchybień organów administracji publicznej, które są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
błędne przyjęcie, że decyzja z 6 sierpnia 2015 r. została prawidłowo doręczona mu w trybie art. 44 k.p.a., bowiem zachodziła niemożność doręczenia i należało także zastosować doręczenia w sposób określony w art. 42 oraz art. 43 k.p.a.
i wniósł o:
uwzględnienie skargi i stwierdzenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nieważności postępowania w całości lub w razie nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności postępowania uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia oraz decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a,
zwrot kosztów postępowania.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podnosi, że brak winy w uchybieniu terminu nastąpił w skutek zastosowanie nieprawidłowego trybu doręczenia decyzji. Strona wskazuje, że organ powinien nawiązać do pierwotnie wydanej decyzji oraz informować go w procesie jej tworzenia i dokonać skutecznego doręczenia. Zdaniem skarżącego zastosowanie art. 42 i art. 43 k.p.a. było możliwe z uwagi na stałe miejsce pracy oraz prowadzenia działalności gospodarczej, a także to że strona nie zmieniła miejsca zamieszkania od [...] lat, w związku z czym organ wydający decyzje powinien co najmniej poinformować go przez ogólnie znane i używane środki przekazu o wydaniu istotnej decyzji. Według skarżącego organ nie starał się doręczyć informacji o wszczęciu postępowania przez policję, zakład pracy czy choćby komornika lub pozostawienie korespondencji dorosłemu sąsiadowi. W tym stanie rzeczy, strona zarzuca Kolegium bezzasadność twierdzenia, że nie wykazała ona powodu przez który przekroczyła termin do wniesienia odwołania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że narusza ono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpływać na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zakwestionowane rozstrzygnięcie z dnia 29 września 2021 r. w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest zgodne z prawem.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, stanowił art. 58 k.p.a. W myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis ten wprowadza zatem przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz złożenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu wniosku o jego przywrócenie. Przy czym przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku jest niedopuszczalne, o czym stanowi § 3 art. 58 k.p.a.
Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że nie spełnione zostały przez wnioskującego wszystkie z wymienionych przesłanek, co uniemożliwiało organowi wydanie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. Mianowicie skarżący nie spełnił przesłanki uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 20 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 166/09), a zatem gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenia się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu.
Zatem, przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi (wyr. NSA z 24 sierpnia 2017 r. II FSK 1980/15).
Zarzuty skarżącego podniesione w sprawie sprowadzają się do twierdzenia, że jego brak winy w uchybieniu terminu, wynika z braku wiedzy o wszczęciu postępowania oraz błędne przyjęcie przez organ, że decyzja organu I instancji została mu doręczona. W tej kwestii strona skarżąca podnosi, że zgodnie z wymogami kodeksowymi, zastosowanie art. 44 k.p.a. wymaga uprzedniej próby doręczenia w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a.
W tym miejscu trzeba podkreślić, że zarzuty dotyczące skuteczności doręczenia decyzji mogą mieć w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania znaczenie tylko o tyle, że dotyczą oceny wstępnego warunku procedowania w tej kwestii tj. potwierdzenia faktu uchybienia terminu. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania możliwe jest bowiem tylko wówczas, gdy termin został uchybiony, a zatem musi zacząć płynąć termin do jego wniesienia. Aby tak się stało decyzja musi istnieć w obrocie prawnym. Momentem warunkującym rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji, jak i jej istnienia w obrocie prawnym jest jej doręczenie stronie. Innymi słowy nie można przywrócić terminu, ani jak w tym przypadku odmówić jego przywrócenia, w przypadku kiedy nie mógłby on upłynąć, gdyż z uwagi na niedoręczenie decyzji jego bieg w ogóle by się nie rozpoczął.
Ocena skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji z 6 sierpnia 2015 r. w przedmiocie cofnięcia stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kat. [...] i [...] była została dokonana przez organ w postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zaś tut. Sąd wyrokiem o sygn. akt III SA/Wr 1029/21 oddalił skargę strony na to postanowienie, uznając, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została skarżącemu prawidłowo doręczona na adres jego zamieszkania. Jak bowiem wynikało z akt sprawy, przesyłkę zawierającą decyzję awizowano dwukrotnie – po raz pierwszy 13 sierpnia 2015 r., po raz drugi 21 sierpnia 2015 r. – pozostawiając zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w D. w skrzynce listowej adresata. Strona nie podjęła przesyłki w terminie, czego konsekwencją było zwrócenie przesyłki do nadawcy 28 sierpnia 2015 r. Powyższego dowodzi analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz adnotacji na kopercie. W niniejszych okolicznościach zgodnie z art. 44 k.p.a. doręczenie zostało dokonane 27 sierpnia 2015 r. tj. z upływem czternastu dni od pierwszego awizowania, a termin na wniesienie odwołania upłynął 10 września 2015 r. Wobec czego doszło do skutecznego doręczenia spornej przesyłki w trybie prawnej fikcji doręczenia, o czym szersze rozważania Sąd poczynił w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Wr 1029/21.
W tym miejscu należy przyznać słuszność organowi odwoławczemu, że strona nie uprawdopodobniła, aby dochowała wymogu staranności przy zachowaniu terminu do wniesienia odwołania, bowiem we wniosku o przywrócenie terminu podniosła jedynie, że nie doręczono jej decyzji, co Kolegium prawidłowo uznało za zarzut nieuzasadniony. Brak wiedzy strony o wydaniu decyzji, na skutek doręczenia jej w trybie art. 44 k.p.a. jest okolicznością stanowiącą o przeszkodzie w dochowaniu terminu, ale nie stanowiącą automatycznie usprawiedliwienie dla faktu jego uchybienia. W kontekście art. 58 k.p.a. strona ubiegająca się o przywrócenie uchybionego terminu powinna wykazać w takiej sytuacji, że nie można przypisać jej choćby nieumyślnej winy, w tym wynikającej z zaniedbania, w tym , że takiej wiedzy nie powzięła. Skarżący niniejszej sprawie nie wskazał natomiast żadnych okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, a jedynie wykazał, że nie wiedział o tym, że wydano decyzję, która została mu doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Skutki nieodebrania decyzji w miejscu zamieszkania oraz w placówce pocztowej, przy jednoczesnym niewskazaniu organowi innego adresu dla doręczeń, wynikają z decyzji i zaniechań samego skarżącego.
Końcowo, wobec podniesionego zarzutu nieważności postępowania zakończonego decyzją z 6 sierpnia 2015 r. Sąd zauważa, że zarzut ten nie ma znaczenia dla oceny przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kontrola organu, a następnie sądu administracyjnego w tym zakresie ogranicza się bowiem do kwestii czysto procesowej i dotyczącej wąskiego fragmentu postępowania tj. doręczenia decyzji, upływu terminu do wniesienia odwołania oraz warunków jego przywrócenia, nie obejmuje natomiast oceny merytorycznej prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji oraz zgodności z prawem samej decyzji. W kontekście podniesionego przez skarżącego zarzutu nieważności postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd wyjaśnił zarazem szerzej w wyroku o sygn. akt III SA/Wr 1029/21, rozstrzygającym skargę na postanowienie SKO z 29 września 2021 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, że postępowanie zakończone decyzją z 6 sierpnia 2015 r. (nr KTD 5430.02312.05.2015.RK3) w przedmiocie cofnięcia stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kat. [...] i [...] było innym postępowaniem, niż zakończone wskazaną wyżej decyzją z 6 czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania.
Stąd też Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.