III SA/Wr 103/24

III SA/Wr 103/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1367
poz. 17 pkt 8 załącznika
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2024 r. Nr HP.906.39.2023.JB w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. R. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, DWIS) z dnia 23 stycznia 2024 r. nr HP.906.39.2023.JB utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bolesławcu (dalej: organ I instancji PPIS) z dnia 13 września 2023 r. nr 7/Chz/23 o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi: [...] (poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm., dalej: rozporządzenie )
Z akt sprawy wynika, że skarżący był od [...] r. do [...] r. hospitalizowany w K. we W. z powodu rozpoznania: [...] w stopniu zaawansowania klinicznego [...][...]. W dniu [...] r. u chorego usunięto radykalnie cały [...] oraz wykonano [...], następnie wykonano [...] w celu [...] i [...]. Następnie w Dolnośląskim Centrum Onkologii przeszedł [...]. W [...] r. był hospitalizowany w O. w L. z powodu [...]. W [...] r. postawiono rozpoznanie: [...]. Obecnie pod kontrolą, jest również leczony [...] - stan po [...] i z powodu [...].
W ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie stwierdzenia u strony choroby zawodowej ustalono, że skarżący pracował: - od [...] r. do [...] r. jako pracownik młodociany - uczeń praktycznej nauki zawodu w Zasadniczej Szkole [...] L.1 (Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa w L.), zakład pracy został zlikwidowany - do jego obowiązków należało [...]. Podczas wykonywania pracy skarżący był narażony na [...], [...]; - od [...] r. do [...] r. jako pracownik [...] w K. - zakład zlikwidowany (obecnie: K.1 S.A.) - skarżący obejmował stanowisko pracownika [...], pracował na [...] przy obsłudze [...], do jego obowiązków należała [...]. W przypadku wystąpienia awarii, związanych z [...] zainteresowany przystępował do [...]. Praca wiązała się z narażeniem na [...]; - od [...] r. do [...] r. jako [...] w M. (Spółdzielnia K.2), zakład pracy zlikwidowany - skarżący [...], wykonywał prace w [...] oraz różne prace [...]; praca wiązała się z narażeniem na [...] z [...]; - od [...] r. do [...] r. zasadnicza służba wojskowa w Jednostce Wojskowej [...] w Z., w tym: od [...] r. do [...] r. służył w [...] oraz od [...] r. do [...] r. w [...]. Podczas pracy był narażony na [...]; - od [...] r. do [...] r. jako [...] w P. w L., praca wiązała się z narażeniem na [...]; -od [...] r. do [...] r. jako [...] i [...] w Placówce Terenowej P.1 w L., K.3 Oddział B. (obecnie: Przedsiębiorstwo K.4 w B. Sp. z o.o.) - prowadzenie samochodu towarowego kat. B, C i E prawa jazdy, przewożenie różnych [...] (również [...] - skarżący nadzorował [...]), był narażony na [...][...] oraz na [...], który [...]; - od [...] r. do [...] r. prowadził własną działalność gospodarczą, gdzie zajmował się transportem drogowym [...], praca wiązała się z narażeniem na [...]. Od [...] r. do [...] r. skarżący był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Aktualnie pobiera świadczenie emerytalne.
W toku prowadzonego postępowania (wszczętego 2 lutego 2022 r.) w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej uzyskano z Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w J. orzeczenie lekarskie z dnia 22.03.2023 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] [...] (poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia). Jak również orzeczenie lekarskie z jednostki orzeczniczej II stopnia diagnostycznego - Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z 10.07.2023 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania ww. choroby zawodowej.
Jednostka orzecznicza I stopnia zapoznała się z historią zawodową oraz przedstawioną dokumentacją medyczną, w tym kartami informacyjnymi z leczenia szpitalnego i wynikami badań. Przeanalizowano prowadzono ocenę narażenia zawodowego i wskazano, że obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że [...] może być uznany za chorobę zawodową, jeśli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...]. A przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego na czynniki [...] uwzględnia się substancje chemiczne, ich mieszaniny lub procesy technologiczne o działaniu [...] lub [...] określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji chemicznych i ich mieszanin - Dz.U. poz. 1018 ze zm. oraz pierwotną lokalizację [...]. Stwierdzono, że w przypadku strony brak jest obecności czynników [...] w środowisku pracy uznanych za [...], z pierwotnym umiejscowieniem [...]. Podkreślono, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, nie można udowodnić związku przyczynowego między narażeniem zawodowym badanego a rodzajem i umiejscowieniem narządowym rozpoznanego u pacjenta [...]. Charakter rozpoznanej u strony zmiany [...] oraz dane o narażeniu zawodowym orzekanego, nie potwierdzają występowania w środowisku pracy czynnika uznanego za [...], pozwalające na rozpoznanie u ludzi z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej - poz. 17 pkt 8 wykazu.
Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wskazał, że na podstawie analizy dostępnych danych dotyczących oceny narażenia zawodowego strony należy stwierdzić, iż w okresie wykonywania pracy zawodowej był on narażony na działanie czynników [...], spośród których do czynników [...] zaliczyć można [...] oraz [...]. Narażenie na [...] jest wymieniane przez Międzynarodową Agencję ds. Badań Nad Schorzeniami [...] (IARC) na liście czynników z udokumentowaniem indukcji procesu [...]. Ekspozycję wziewną na [...] łączy się natomiast z ryzykiem [...]. Ekspozycja na [...] i [...] była krótka (zaledwie [...] łata w okresie [...] i ze względu na upływ czasu i brak dokumentacji dotyczącej wyników pomiaru poziomu i rodzaju ekspozycji na stanowisku pracy - nie ma możliwości oceny jej istotności. Wyjaśnił Instytut, że oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za [...] w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie zwiększonego w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na [...] takiego typu i lokalizacji, jaki wystąpił u pracownika. A w sprawie w chwili obecnej nie ma wyników metaanaliz epidemiologicznych, które potwierdzałyby związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym na ww. czynniki a [...] u człowieka.
W związku z powyższym po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego PPIS dnia 13.09.2023 r. wydał decyzję Nr 7/Chz/23 o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi: [...] (poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia).
Skarżący złożył odwołanie od decyzji. DWIS po analizie odwołania i całości dokumentacji skierował pismo do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w J. i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi celem ponownego przeanalizowania sprawy w związku z wątpliwościami organu odwoławczego dotyczącymi: 1) orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 22.03.2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz 2) orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 10.07.2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ prowadzący poprosił obie jednostki orzecznicze o uzupełniające wyjaśnienia pod kątem wskazania konkretnej pozazawodowej przyczyny, która mogła spowodować wystąpienie przedmiotowego [...] i wskazania konkretnych przyczyn, dla których [...] i [...] [...] nie można uznać za czynniki sprzyjające powstaniu tego [...], a ekspozycja na [...] w latach [...]-tych nie może być uznany za taki czynnik. Bezspornym jest bowiem, że w środowisku pracy występowały czynniki [...] ([...] [...] i [...]), a nawet w niewielkim zakresie [...].
W odpowiedzi z dnia 08.11.2023 r. nr sprawy [...] Nr historii choroby [...] Instytut Medycyny Pracy w Łodzi poinformował, że mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa - pierwotna lokalizacja [...] ma odpowiadać udokumentowanemu działaniu określonej substancji [...]. Nie wystarczy wskazanie narażenia na [...] i stwierdzenie u pracownika jakiegokolwiek [...] objętego wykazem chorób zawodowych. A na podstawie analizy dostępnych danych dotyczących oceny narażenia zawodowego strony ustalono, iż w okresie wykonywania pracy zawodowej był on narażony na działanie czynników [...], spośród których do czynników [...] dla człowieka zaliczyć można [...] oraz [...]. Narażenie na [...] jest wymieniane przez Międzynarodową Agencję ds. Badań Nad Schorzeniami [...] (IARC) jako czynnik [...] u ludzi dla [...] zaś ekspozycję [...] [...] łączy się z ryzykiem [...]. Nie znaleziono żadnych danych wskazujących na związek między ekspozycją na ww. czynniki a rozwojem [...]. Fakt, że oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za [...] w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie zwiększonego w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na [...] takiego typu i lokalizacji, jaki wystąpił u pracownika wynika natomiast z definicji choroby zawodowej (art. 235 Kodeks pracy), w którym konieczne jest wykazanie bezspornego lub przynajmniej wysokiego prawdopodobieństwa pomiędzy narażeniem zawodowym a indukcją procesu chorobowego. Dalej wskazano, że w chwili obecnej nie dysponujemy wynikami metaanaliz epidemiologicznych, które potwierdzałyby związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym na ww. czynniki a rozwojem [...] w obrębie [...] u człowieka. Dodatkowo podkreślono, że w kompetencji jednostek orzeczniczych wykonujących orzecznictwo o chorobach zawodowych jest ustalenie lub wykluczenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą rozpoznaną u pacjenta a narażeniem zawodowym, a nie dociekanie przyczyn pozazawodowych schorzenia. Choroby [...] mają wieloczynnikową, złożoną etiologię, w wielu przypadkach nie do końca poznaną i ustaloną, co jest domeną badań [...]. Długi okres [...] i szereg oddziaływań na człowieka w ciągu życia utrudnia jednoznaczne wnioskowanie, dlatego są to choroby cywilizacyjne, stanowiące istotny problem w obszarze zdrowia publicznego, i tylko w przypadku niektórych [...] udało się dotychczas wykazać czynnik sprawczy. Jeśli istnieją obiektywne dane wynikające z obserwacji skutków zdrowotnych u osób narażonych na pewne czynniki [...] w środowisku pracy, wówczas pomijając wpływ środowiskowy i genetyczny, po wykazaniu zwiększonego zachorowania na konkretny typ [...], jego odpowiednią lokalizację i okres [...], w przypadku "wątpliwości" sprawy zwykle rozpatruje się na korzyść pracownika. Zaznaczono, że w przypadku strony w chwili wydawania orzeczenia lekarskiego nr [...] oraz w chwili obecnej nie było takich wątpliwości i brak jest dowodów uzasadniających merytorycznie ew. zmianę opinii.
W odpowiedzi z dnia 21.11.2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w J. wyjaśnił, że dla uznania [...] za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za [...] u ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego, w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na [...] o takiej lokalizacji jak rozpoznany u pracownika. A w rozpatrywanym przypadku brak jest obecności czynników [...] w środowisku pracy uznanych za [...] u ludzi z pierwotnym umiejscowieniem [...].
DWIS po analizie odwołania i całości dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. Stwierdził organ II instancji, że w przypadku strony ww. warunki nie zostały spełnione. Charakter rozpoznanej u strony zmiany [...] oraz dane o narażeniu zawodowym orzekanego, nie potwierdzają występowania w środowisku pracy czynnika uznanego za [...] u ludzi z umiejscowieniem [...], pozwalające na rozpoznanie u ludzi z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej - poz. 17 pkt 8 wykazu. Zaznaczył organ, że określając związek przyczynowo-skutkowy między konkretnym czynnikiem [...] a rozpoznanym u pracownika lub byłego pracownika [...], należy wykazać, że istniało zwiększone ryzyko rozwoju [...] o określonej lokalizacji, swoistej dla działania [...] danego czynnika. W przypadku nieustalenia [...] niedokładnie określonych lub wykazania wyłącznie [...] nie ma podstaw, żeby bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wnioskować o zawodowej etiologii schorzenia, co jest warunkiem niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej.
Względem strony dwie jednostki orzecznicze na podstawie przeprowadzonych badań i oceny narażenia zawodowego wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: choroby zawodowej: [...] powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za [...] u ludzi: [...] (poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia). Wskazał organ, że orzeczenia lekarskie są szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Zdaniem DWIS stwierdził, że orzeczenia wydane w przedmiotowym postępowaniu są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została wydana została w następstwie poczynienia błędnych ustaleń faktycznych wyrażających się nieuprawnionym przyjęciem, że czynniki [...], na których działanie narażony był skarżący nie mając związku i nie wpłynęły na rozwój choroby w postaci [...], w sytuacji, gdy w świetle doświadczenia życiowego oraz stanu wiedzy medycznej oczywistym jest, że długotrwale narażenie na czynniki w postaci [...] oraz [...] skutkują rozwojem chorób [...], w tym [...], a jednocześnie brak jest jakichkolwiek przeciwdowodów, które wskazywałby, że do rozwoju przyczyniły się inne czynniki. W ocenie skarżącego zaskarżone orzeczenie jest błędne. Dla skarżącego całkowicie niezrozumiałe jest: przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, skoro bowiem stwierdzono., że w środowisku pracy skarżącego występowały czynniki uznane przez naukę i ustawodawcę za [...] ([...],[...]), a u skarżącego wystąpiła choroba uznana za chorobę zawodową ([...]), to przecież oczywistym jest, że zaistniały przesłanki ustalenia, że u skarżącego występuje choroba zawodowa. Zauważył skarżący, że na oddziaływanie tych czynników narażony był przez ponad [...] lat, w czasie których [...]. Okoliczność ta miała niewątpliwie bardzo istotny wpływ na organizm skarżącego, w tym zwłaszcza na rozwój choroby [...]. Podkreślił skarżący, że znaczna część kolegów skarżącego, którzy byli zatrudnieni w tym samym okresie P.1 S.A. zmarła na [...]. W zakładzie tym pracowało około [...]. Na choroby [...] według wiedzy skarżącego zmarło około [...]. Podobnie analiza literatury i opracowań medycznych wskazuje, iż czynniki w postaci [...] [...] mają wpływ na. zainicjowanie choroby [...]. Argumentował skarżący, że na gruncie rozpoznawanej sprawy wnioski wynikające z opinii lekarskich nie wykluczają powstania u skarżącego choroby [...] z powodu narażania na czynniki [...] występujące w środowisku pracy [...]. W opiniach, jedynie wskazano, że brak jest naukowych dowodów, że czynniki [...] w postaci [...] [...] mogą powodować chorobę w postaci [...], W konsekwencji nie sposób jest wykluczyć, że [...] stwierdzony u skarżącego (uznawany za chorobę zawodową) został wywołany oddziaływaniem czynników [...] uznanych przez ustawodawcę za [...].
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Spór w sprawie dotyczy zasadności utrzymania przez DWIS w mocy decyzji PPIS w B. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej pod poz. 17 pkt 8 wykazu zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465 ze zm., dalej: KP) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (inaczej – z narażeniem zawodowym).
W art. 237 § 1 pkt 5 i 6 KP zawarte jest upoważnienie - Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Wydane na podstawie ww. delegacji ustawowej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zawierają regulacje szczególne normujące postępowania dotyczące stwierdzania chorób zawodowych. Z § 4 ust. 1 rozporządzenia wynika, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej obowiązkowe jest skierowanie pracownika (byłego pracownika), którego dotyczy podejrzenia, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia.
A zatem stwierdzenie istnienia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego musi zostać poprzedzone orzeczeniem lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej, wydanym przez upoważnioną jednostkę organizacyjną służby zdrowia.
Orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter opinii biegłego (art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r., t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.). Organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 398/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Organ inspekcji sanitarnej nie może zatem sam, we własnym zakresie rozstrzygnąć, czy rozpoznane u pracownika schorzenie stanowi chorobę zawodową. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej są bowiem zawsze orzeczenia lekarskie jednostek organizacyjnych medycyny pracy, które są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Bez takiej opinii, bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy, to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. To orzecznik takiej jednostki ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie dokumenty i badania są niezbędne, w jakim zakresie, i jak mają zostać przeprowadzone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 lutego 2018 r., sygn. II OSK 940/16, CBOSA).
W poddanej kontroli Sądu sprawie, bezspornym jest: 1) że skarżący w okresie wykonywania pracy zawodowej był narażony na działanie czynników [...], spośród których do czynników [...] dla człowieka zaliczyć można [...] [...] oraz [...]; 2) u skarżącego stwierdzona została choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, tj. [...] (poz. 17 pkt 8 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Jednocześnie w postepowaniu stwierdzono, że nie została spełniona przesłanka stwierdzenia choroby zawodowej, jaką jest uznanie, że czynniki lub szkodliwy sposób wykonywania pracy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wywołały chorobę.
Brak spełnienia ww. przesłanki został stwierdzony, co jest zgodne z przepisami, w orzeczeniu właściwych jednostek orzeczniczych, I i II stopnia.
W toku postępowania dwie jednostki orzecznicze na podstawie przeprowadzonych badań i oceny narażenia zawodowego wydały orzeczenia lekarskie - Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w J. nr [...] z dnia 22.03.2023 r. i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nr [...] z dnia 10.07.2023 r. oraz dwie opinie uzupełniające: Instytut Medyny Pracy w Łodzi - pismo z dnia 08.11.2023 r., Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w J. - pismo z dnia 21.11.2023 r., w których orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. We wszystkich opiniach potwierdzone zostało, że u skarżącego stwierdzona została choroba wymieniona pod poz. 17.8 wykazu chorób zawodowych i skarżący był narażony w okresie wykonywania pracy zawodowej na działanie czynników [...], spośród których do czynników [...] dla człowieka zaliczyć można [...] oraz [...]. Jednak jednostki orzecznicze wskazały, że nie znaleziono żadnych danych wskazujących na związek między ekspozycją na ww. czynniki a rozwojem [...].
Wyjaśniono, że narażenie na [...] jest wymieniane przez Międzynarodową Agencję ds. Badań Nad Schorzeniami [...] (IARC) jako czynnik [...] u ludzi dla [...] zaś ekspozycję [...] na [...] [...] łączy się z ryzykiem [...].
Podkreślono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi orzecznictwa o [...] zawodowych (Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) w przypadku oceny narażenia zawodowego na czynniki o działaniu [...] uwzględnia się substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu [...] lub [...] określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 KP oraz pierwotna lokalizacje [...] i okres [...]. Oznacza to, że pierwotna lokalizacja [...] ma odpowiadać udokumentowanemu działaniu określonej substancji [...]. Nie wystarczy wskazanie narażenia na [...] i stwierdzenie u pracownika jakiegokolwiek [...] objętego wykazem chorób zawodowych. Wyjaśniono, że w chwili obecnej jednostki orzecznicze nie dysponują wynikami metaanaliz epidemiologicznych, które potwierdzałyby związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym na ww. czynniki a rozwojem [...] w obrębie [...] u człowieka.
Skarżący powyższe stanowisko kwestionuje, wskazując, że nie zostało wykluczone że choroba jest następstwem wskazywanych czynników [...].
W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organy jest uzasadnione. Jak wskazano i co wynika z opinii jednostek orzeczniczych, nie ma żadnych danych potwierdzających związek pomiędzy czynnikami [...] na jakie był narażony skarżący a rozwojem [...]. Brak danych o związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy narażeniem na [...] [...] i [...], a rozwojem [...] jest niewystarczający dla rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto, jak wyjaśnił Instytut Medycyny Pracy (jednostka orzecznicza II stopnia) ustalenie etiologii choroby pacjenta nie należy do jej kompetencji, gdyż nie jest możliwe przeprowadzenie wielodziesięcioletniej obserwacji w tym kierunku z wyłączeniem wpływu ekspozycji środowiskowej i wpływu czynników genetycznych w wyniku obserwacji. Podkreślono również, że w kompetencji jednostek orzeczniczych wykonujących orzecznictwo o chorobach zawodowych jest ustalenie lub wykluczenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą rozpoznaną u pacjenta a narażeniem zawodowym, a nie dociekanie przyczyn pozazawodowych schorzenia. Choroby [...] mają wieloczynnikową, złożoną etiologię, w wielu przypadkach nie do końca poznaną i ustaloną, co jest domeną badań [...]. Długi okres [...] i szereg oddziaływań na człowieka w ciągu życia utrudnia jednoznaczne wnioskowanie, dlatego są to choroby cywilizacyjne, stanowiące istotny problem w obszarze zdrowia publicznego, i tylko w przypadku niektórych [...] udało się dotychczas wykazać czynnik sprawczy. Jeśli istnieją obiektywne dane wynikające z obserwacji skutków zdrowotnych u osób narażonych na pewne czynniki [...] w środowisku pracy, wówczas pomijając wpływ środowiskowy i genetyczny, po wykazaniu zwiększonego zachorowania na konkretny typ [...], jego odpowiednią lokalizację i okres [...], w przypadku "wątpliwości" sprawy zwykle rozpatruje się na korzyść pracownika. W przypadku strony na moment wydawania orzeczenia organ nie miał wątpliwości.
Okoliczności powyższe przesądzają o braku podstaw do uznania związku między rozpoznanym schorzeniem a narażeniem zawodowym.
Sąd nie znajduje podstaw do podważenia stanowiska organu, że wyjaśnienia Instytutu Medycyny Pracy są wyczerpujące. Orzeczenia zostały wydane przez uprawnionych lekarzy służby medycyny pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydawanych przez uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki orzecznicze. Organy Inspekcji Sanitarnej w sytuacji, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, są takim orzeczeniem związane.
Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że została wydana na podstawie kompletnego materiału dowodowego, uwzględnia stanowisko zawarte w orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II instancji, w tym uzupełniających, z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.