III SA/WR 100/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że skarżąca spółka, mimo zbycia nieruchomości, może posiadać interes prawny jako strona postępowania dotyczącego robót geologicznych na sąsiednich działkach.
Spółka C. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że spółka nie ma statusu strony, ponieważ zbyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, na których miały być prowadzone roboty. WSA we Wrocławiu uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ powinien zbadać, czy skarżąca spółka, jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, posiada interes prawny do bycia stroną postępowania, zgodnie z art. 28 k.p.a., a nie tylko opierać się na art. 80 ust. 3 P.g.g.
Przedmiotem skargi C. sp. z o.o. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2024 r., nr SKO 4131.2.2023, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych. Postępowanie to zostało zainicjowane decyzją Prezydenta Wrocławia z 9 listopada 2023 r., zatwierdzającą projekt robót geologicznych na potrzeby rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich dla inwestycji zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] we W. Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca spółka, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących m.in. braku analizy wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości i ochrony praw właścicieli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie pisma spółki J. (uczestnika postępowania), umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżąca spółka nie posiada statusu strony, ponieważ zbyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętych projektem robót geologicznych. WSA we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy Prawa geologicznego i górniczego (P.g.g.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2021 r. (sygn. akt SK 19/15), który uznał art. 41 ust. 2 P.g.g. za niezgodny z Konstytucją, ma zastosowanie również do postępowań o zatwierdzenie projektu robót geologicznych. Wykluczenie właścicieli nieruchomości sąsiednich z postępowania narusza prawo do sądu. Sąd stwierdził, że art. 80 ust. 3 P.g.g. nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a. i nie stanowi lex specialis w stosunku do ogólnych zasad określania stron postępowania. Organ powinien był zbadać, czy skarżąca spółka, jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, posiada interes prawny do bycia stroną postępowania, uwzględniając jej twierdzenia dotyczące wpływu planowanych prac na infrastrukturę obsługującą jej nieruchomość. W związku z naruszeniem art. 28 w zw. z art. 7, 77 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka może posiadać interes prawny jako strona postępowania, jeśli prace geologiczne mogą ingerować w jej prawa do sąsiedniej nieruchomości, a organ powinien zbadać ten interes zgodnie z art. 28 k.p.a., a nie tylko na podstawie art. 80 ust. 3 P.g.g.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 80 ust. 3 P.g.g. nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a. i nie stanowi lex specialis. Organ powinien zbadać, czy skarżąca spółka, jako właściciel sąsiedniej nieruchomości, posiada interes prawny do bycia stroną postępowania, uwzględniając jej twierdzenia dotyczące wpływu planowanych prac na infrastrukturę obsługującą jej nieruchomość.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego.
p.g.g. art. 80 § ust. 3
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Określa strony postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych jako właścicieli/użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne, oraz wnioskodawcę w określonych przypadkach. Sąd uznał, że przepis ten nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i wynikających z przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie, pomimo braku podstaw prawnych.
p.g.g. art. 41 § ust. 2
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Przepis (uchylony wyrokiem TK) wyłączał z postępowania koncesyjnego właścicieli nieruchomości znajdujących się poza granicami obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. Sąd odniósł się do niego w kontekście historycznym i jego wpływu na interpretację art. 80 ust. 3 P.g.g.
p.g.g. art. 80 § ust. 7 pkt 2
Ustawa Prawo geologiczne i górnicze
Dotyczy odmowy zatwierdzenia projektu robót geologicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca spółka, mimo zbycia nieruchomości, może posiadać interes prawny jako strona postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych, ze względu na jej status właściciela sąsiedniej nieruchomości i potencjalny wpływ prac na infrastrukturę. Organ odwoławczy powinien badać interes prawny strony zgodnie z art. 28 k.p.a., a nie tylko na podstawie art. 80 ust. 3 P.g.g. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 19/15 ma zastosowanie do oceny statusu stron w postępowaniach dotyczących robót geologicznych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że skarżąca spółka nie posiada statusu strony, ponieważ zbyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętych projektem robót geologicznych. Argumentacja uczestnika postępowania (spółki J.), że art. 80 ust. 3 P.g.g. stanowi lex specialis wobec art. 28 k.p.a. i wyczerpująco określa strony postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie można się zgodzić z argumentacją organu, że wskazany wyrok TK nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ art. 41 ust. 2 p.g.g. którego wyrok ten dotyczył, w ogóle nie był przez organ stosowany. nie przesądza natomiast o statusie innych podmiotów w tym postępowaniu, których przymiot strony musi być oceniany wedle ogólnych zasad, sformułowanych właśnie w art. 28 k.p.a. nie znajduje oparcia w aktualnej treści art. 80 ust.3 p.g.g., ale zmierza też do obejścia stanowiska Trybunału Konstytucyjnego i oceny prawnej zawartej w wyroku o sygn. akt SK 19/15.
Skład orzekający
Anetta Chołuj
przewodniczący
Kamila Paszowska-Wojnar
członek
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących robót geologicznych, interpretacja art. 28 k.p.a. w kontekście interesu prawnego sąsiadów inwestycji, znaczenie orzecznictwa TK dla postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem geologicznym i górniczym, ale zasady interpretacji art. 28 k.p.a. są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza gdy interes prawny wynika z sąsiedztwa, a nie bezpośredniego władania nieruchomością. Pokazuje, jak orzecznictwo TK wpływa na interpretację przepisów.
“Czy zbycie działki pozbawia Cię prawa do głosu w sprawie sąsiedniej inwestycji? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wr 100/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-08-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Anetta Chołuj /przewodniczący/ Kamila Paszowska-Wojnar Katarzyna Borońska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6061 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych oraz zagospodarowywanie złoża Hasła tematyczne Prawo geologiczne i górnicze Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 633 art. 80 ust. 3 ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (T. J.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2024 r. nr SKO 4131.2.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych uchyla zaskarżoną decyzję. Uzasadnienie Przedmiotem skargi C. Sp. o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: Spółka, skarżąca, strona skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu ( dalej: SKO, Kolegium , organ odwoławczy) z 9 stycznia 2024 r., nr SKO 4131.2.2023, umarzająca postępowanie odwoławcze. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia skarżonej decyzji, decyzją z 9 listopada 2023 r. nr WSR-GK.6540.29.2023.AW, wydaną na wniosek J. Sp. z o.o. siedzibą w W. (dalej: spółka J., uczestnik postępowania) Prezydent Wrocławia zatwierdził »Projekt robót geologicznych na potrzeby rozpoznania warunków geologiczno - inżynierskich dla tematu: [...] zlokalizowanych na dz. nr [...] i [...] ([...], obręb S.) przy ul. [...] we W. (dalej: projekt robót), uznając że spełnia on wymogi określone w ustawie z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2023 r., poz. 633 ze zm.) – dalej: p.g.g., a także w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20.12.2011 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów robót geologicznych, w tym robót, których wykonanie wymaga uzyskania koncesji (Dz. U. z 2023 r., poz.155). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona skarżąca, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja wydana została bez jakiejkolwiek merytorycznej analizy wpływu likwidacji infrastruktury na wykorzystywanie budynków sąsiednich zgodnie z ich społeczno - gospodarczym przeznaczeniem. W konsekwencji powyższego doszło do naruszenia: 1) art. 7 kpa, poprzez brak uwzględnienia warunków planowanego przedsięwzięcia w kontekście ochrony praw właścicieli sąsiednich nieruchomości w związku z planowanym wyburzeniem - rozbiórką posadowionej na działkach nr [...] [...] infrastruktury służącej zarówno do obsługi, jak i prawidłowego funkcjonowania nieruchomości należącej do skarżącej Spółki, tj. budynku przy ul. [...] we W.; 2) art. 77 § 1 kpa, poprzez brak zebrania materiału pozwalającego na ocenę wpływu planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie, w kontekście ochrony Słusznego interesu obywateli, a w szczególności stron postępowania; 3) art. 80 ust. 7 pkt 2 ustawy - prawo geologiczne i górnicze, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji zatwierdzającej projekt robót geologiczno - inżynierskich bez dokonania oceny zgodności dokumentacji przedłożonej przez inwestora z przepisami prawa, czego skutkiem powinna być odmowa zatwierdzenia wnioskowanego projektu. Odwołująca się zwróciła uwagę, że nieruchomości objęte planowanym zamierzeniem inwestycyjnym zostały wydzielone z nieruchomości "tworzącej jeden funkcjonalny i powiązany ze sobą kompleks użytkowy składający się z trzech budynków i połączonych ze sobą wspólnymi urządzeniami infrastrukturalnymi, które zapewniają prawidłowe użytkowanie i funkcjonowanie, nie tylko budynków wnioskodawcy, ale również nieruchomości sąsiednich, w tym budynku skarżącej spółki". Warunki realizacji planowąnej inwestycji powinny zatem również uwzględniać interes właścicieli nieruchomości sąsiednich "w kontekście zapewnienia ich nieprzerwanego i niezakłóconego ponad dopuszczalną normę użytkowaniai funkcjonowania". Wskazano, że szereg instalacji zasilających budynek skarżącej Spółki przebiega przez obszar objęty zakresem wnioskowanej inwestycji, na której wnioskodawca planuje rozbiórkę istniejącej infrastruktury, bez uwzględnienia interesów i potrzeb nieruchomosći sąsiednich, co narusza obowrązujące przepisy procedury administracyjnej,a w szczególności przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W ocenie Spółki, organ prowadzący postępowanie w tej sprawie powinien "kompleksowo" ustalić jej stan faktyczny, a więc jakiego rodzaju infrastruktura służy do obsługi nieruchomości sąsiednich i jaki wpływ na dalsze funkcjonowanie budynków obsługiwanych przez te urządzenia będzie miało ich usunięcie przez inwestora. Tymczasem - zdaniem Spółki - wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone jakąkolwiek analizą przedstawionych wyżej okoliczności. Ponadto organ nie zbadał także dokumentacji przedłożonej przez inwestora "w kontekście jej kompletnościi zgodności z przepisami prawa w rozumieniu przepisu art. 80 ust. 7 pkt 2 ustawy prawogeologiczne i górnicze". W uzupełnieniu odwołania spółka skarżąca przedłożyła także zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji określonej jako [...] przewidzianą do realizacji na nieruchomości przy ul. [...] we W., składającej się z działek gruntu nr [...] i nr [...]. W jej ocenie potwierdza to argumentację przedstawioną w odwołaniu, że do wydania zaskarżonej decyzji doszło bez rzetelnej analizy wpływu planowanej inwestycji na możliwość korzystania z nieruchomości sąsiedniej. W dniu 9 stycznia 2024 r. wpłynęło do Kolegium pismo spółki J., w którym podano, że spółka ta jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości oznaczonych - odpowiednio -jako działka gruntu nr [...], [...], obręb S., dla której Sąd Rejonowy dla [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] i jako działka gruntu nr [...], [...], obręb S., dla której Sąd Rejonowy dla [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Stwierdzono, że wobec tego skarżącej nie przysługuje status strony w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych i w związku z tym postępowanie odwoławcze powinno zostać w tej sprawie umorzone. Skarżoną obecnie decyzją z 9 stycznia 2024 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze, zainicjowane odwołaniem Spółki. W uzasadnieniu postanowienia wskazało, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości i może być ono uruchomione tylko w wyniku wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot. tj. wyłącznie podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt. I OSK 136/20,( dotępny na stronie internetowej https;//orzeczenia.nsa.gov.pl) organ wyjaśnił, że podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Innymi słowy, nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć w trybie zwykłym, jak i nadzwyczajnym. (...) Obowiązek, o którym mowa w art. 28 k.p. a., tak jak interes prawny, musi jednak wynikać z normy prawa materialnego. Dalej Kolegium wskazało, że w myśl przepisów art. 80 ust. 3 ustawy, stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele/ (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne, przypadku badań sejsmicznych w celu zbadania struktur geologicznych związanych z występowaniem złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2, oraz w celu wykonania regionalnych badań budow/y geologicznej kraju - wnioskodawca. Przepisy art. 41 ust. 2a-4 i 6 stosuje się odpowiednio. Tymczasem po zbadaniu ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości w granicach działek gruntu nr [...] i nr [...], położonych we W. przy ul. [...], [...], obręb S., Kolegium ustaliło, że w istocie - jak wskazała Spółka J. - prawo użytkowania wieczystego oznaczonych wyżej nieruchomości, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne, przysługuje wyłącznie tej spółce, natomiast skarżąca spółka, która wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 9 listopada 2023 r., zbyła w dniu 20 czerwca 2023 r. prawo użytkowania wieczystego opisanych wyżej nieruchomości gruntowych. Skoro zaś nie była już zatem użytkownikiem wieczystym tych gruntów nawet w momencie wszczęcia postępowania w tej sprawie przez organ pierwszej instancji, czyli w dniu 27 października 2023 r., to nie przysługuje jej już przymiot strony postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych, o które wnioskowała spółka J. Tym samym nie mogła ona skutecznie wnieść odwołania od opisanej na wstępie decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 9 listopada 2023 r. W skardze na powyższą decyzję skarżąca spółka wniosła o jej uchylenie zarzucając Kolegium naruszenie: - art. 28 k.p.a. oraz art. 80 ust. 3 p.g.g. - poprzez błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie posiada statusu strony w niniejszym postępowaniu z uwagi na okoliczność, iż nie jest właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne; - art. 138 § 3 k.p.a. — poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, pomimo braku podstaw prawnych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała argumentację i zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezydenta Wrocławia, podkreślając jednocześnie, że nie zgadza się ze stanowiskiem SKO co do tego, że brak jest po jej stronie interesu prawnego, pozwalającego uznać ją za stronę postępowania. Zaznaczyła, że jakkolwiek nie jest już właścicielem gruntów, na których maja być prowadzone projektowane prace geologiczne, to pozostaje jednak nadal użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowych sąsiadujących z w/w gruntami. Skoro zaś przysługuje jej tytuł prawy do działek oznaczonych o numerach [...] i [...] położonych we W. przy ul. [...], dla których Sąd Rejonowy dla [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW numer: [...], to posiada interes prawy w zaskarżeniu decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 9 listopada 2023 r. – wobec czego powinna być uznana za stronę postępowania w oparciu o art. 28 k.p.a. Stanowisko to znajduje, jej zdaniem, oparcie w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych. Skarżąca spółka powołała się w tej mierze na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 1325/18, w którym NSA podzielił pogląd zawarty w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2021 r., że wykluczenie właścicieli nieruchomości, na które oddziałują projektowane prace geologiczne z postępowań związanych z tymi pracami na podstawie art. 41 ust. 2 p.g.g. narusza wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP podstawowe obywatelskie prawo do sądu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko I argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreslił, że art. 42 ust. 2 p.g.g., który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z 45 ust. 1 Konstytucji RP, nie był w ogóle stosowany w niniejszej sprawie. Pismem z 30 kwietnia 2024 r. uczestnik postępowania - spółka J. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że powołane w skardze rozstrzygnięcia NSA zapadło w zupełnie innych okolicznosciach faktycznych sprawy oraz poddkreśliła, że przepis art. 41 ust. 2 p.p.g., w okolicznościach sprawy nie miał w ogóle zastosowania - jako że przepis art. 80 ust. 3 ustawy – p.g.g. nie zawiera odesłania do ww. regulacji i wyraźnie określa strony postępowania o zatwierdzenie robót geologicznych, stanowiąc lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie ze stanowiskiem SKO, skarżącej nie służył w postępowaniu uruchomionym wnioskiem spółki J. przymiot strony postępowania, a zatem nie była ona także podmiotem legitymowanym do wniesienia odwołania, toteż zasadne było umorzenie postępowania odwoławczego we oparciu o przepis art.138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wynika przy tym, że Kolegium wyjaśniło, iż prawo do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie i przywołało w tym miejscu treść art. 28 k.p.a. zaznaczając, że definiujący stronę obowiązek lub interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego. Następnie dokonało oceny sytuacji prawnej skarżącej wyłącznie w oparciu o art. 80 ust. 3 p.g.g., który – jakkolwiek zawarty ustawie regulującej kwestie materialne, dotyczy stricte kwestii procesowych – przede wskazując podmioty uznane za strony postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu robót geologicznych oraz odsyłając do regulacji dotyczących doręczeń i zawiadomień. W dniu wydania zaskarżonej decyzji (oraz w dniu wszczęcia postępowania) art. 80 ust. 3 p.g.g. stanowił: "Stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne, a w przypadku badań sejsmicznych w celu zbadania struktur geologicznych związanych z występowaniem złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2, oraz w celu wykonania regionalnych badań budowy geologicznej kraju - wnioskodawca. Przepisy art. 41 ust. 2a-4 i 6 stosuje się odpowiednio". Przepis ten, w dacie wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 12 maja 2021 r., sygn. akt SK 19/15 (Dz. z 2021, poz. 914), do którego odwołuje się skarżąca miał brzmienie: "Stronami postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne. Przepisy art. 41 stosuje się odpowiednio". Odsyłał on zatem do art. 41 p.g.g. w całości, co oznaczało konieczność zastosowania również ust. 2 tego artykułu, który stanowił, że stronami postępowań prowadzonych na podstawie Działu III p.g.g. (tj. postępowań koncesyjnych) nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. Powyższy przepis tj. art. 41 ust. 2 p.g.g. został powołanym wyżej wyrokiem TK z 12 maja 2021 r. uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W wyroku tym, stwierdzając niezgodność tego przepisu z art. 45 ust. 1 Konstytucji, TK podzielił stanowisko Prokuratora Generalnego, iż "Kwestionowany przepis, pozbawiając właścicieli nieruchomości sąsiednich uprawnienia do zaskarżenia decyzji o udzieleniu koncesji w postępowaniu administracyjnym i - w konsekwencji - sądowoadministracyjnym, narusza konstytucyjnie gwarantowane prawo obywatela do sądu i jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Równocześnie wskazane pozbawienie prawa do sądu nie jest uzasadnione potrzebą ochrony innych wartości konstytucyjnych." Trybunał zwrócił uwagę w szczególności, że zakwestionowany przepis w sposób jednoznaczny i wyraźny odbiera status strony postępowania koncesyjnego właścicielom nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego, tj. przestrzeni, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wykonywania działalności w postaci wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów, podziemnego składowania dwutlenku węgla i prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji, oraz właścicielom nieruchomości położonych poza miejscami wykonywania robót geologicznych - niezależnie-do tego, czy postępowanie koncesyjne dotyczy interesu prawnego tychże właścicieli (także: użytkowników wieczystych). Zakwestionowana regulacja prowadziła do pozbawienia właścicieli nieruchomości sąsiednich możliwości uruchomienia procedury administracyjnosądowej w sprawach dotyczących udzielenia koncesji; pozbawiając ich bowiem praw strony w postępowaniu koncesyjnym, wyłączając w ten sposób możliwość zaskarżenia do organu odwoławczego decyzji o udzieleniu koncesji na wydobycie kopalin wydanych przez organ koncesyjny, a tym samym zamyka drogę do żądania przeprowadzenia kontroli legalności tej decyzji przez sąd administracyjny. Jakkolwiek powyższy wyrok TK odnosił bezpośrednio do regulacji dotyczącej postępowania koncesyjnego i poddawał analizie skutki wykluczenia właścicieli i użytkowników nieruchomości sąsiednich w tym postępowaniu, to uwagi i wnioski w nim poczynione pozostają w pełni aktualne także w odniesieniu do postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych, w którym do czasu utraty mocy przez art. 41 ust. 2 p.g.g. regulacja ta miała odpowiednie zastosowanie. Aktualne pozostają bowiem zawarte w nim tezy dotyczące niedopuszczalności zamknięcia możliwości udziału w postępowaniu właścicielom lub użytkownikom nieruchomości sąsiadujących z gruntem, w obrębie którego maja być prowadzone prace na podstawie zatwierdzonego projektu robót geologicznych, w sytuacji gdy prace te mogą bezpośrednio ingerować w sfery uprawnień tych podmiotów dotyczących korzystania z tych nieruchomości lub wykonywania innych praw związanych z realizacją prawa własności czy użytkowania wieczystego. Do powyższego wyroku TK odwołuje się również orzecznictwo sądów administracyjnych oceniające negatywnie rozstrzygnięcia organów, które za strony postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu robót geologicznych uznawały jedynie podmioty określone w art. 80 ust. 3 P.g.g. (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2021 r., VI SA/Wa 1383/21, LEX nr 3309906, wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., II GSK 1325/18, LEX nr 3336537). W orzecznictwie tym podkreśla się, iż wykluczenie właścicieli nieruchomości, na które oddziałują projektowane prace geologiczne z postępowań związanych z tymi pracami na podstawie art. 41 ust. 2 P.g.g. narusza wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP podstawowe obywatelskie prawo do sądu. Nie można się zgodzić z argumentacją organu, że wskazany wyrok TK nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ art. 41 ust. 2 p.g.g. którego wyrok ten dotyczył, w ogóle nie był przez organ stosowany. Przepis powyższy, mimo zawarcia go rozdziale dotyczącym postępowania koncesyjnego, do czasu wyeliminowania go obrotu prawnego wyrokiem TK, tworzył właśnie – na zasadzie odesłania - łącznie w art. 80 ust. 3 p.g.g. regulację w sposób wyraźny wyłączającą również z postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich. Obecnie zawarte w art. 80 ust. 3 odesłanie do art. 41 p.g.g. (konkretnie do art. 41 ust. 2a-4 i 6) z przyczyn oczywistych nie zawiera już odesłania do ust. 2 tego przepisu, z uwagi na jego usunięcie z porządku prawnego. Jednocześnie wymienienie w art. 80 ust. 3 p.g.g. jako stron postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych są właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych, w granicach których mają być wykonywane roboty geologiczne (oraz wnioskodawcy w przypadku robót sejsmicznych) nie stanowi o tym, że katalog stron tego postępowania został dookreślony w sposób zawężający. Sąd w orzekającym składzie nie podziela poglądu organu, że powyższy przepis w sposób wyczerpujący określa strony postępowania o zatwierdzenie projektu robót geologicznych i stanowi tym samym lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. Jest to, zdaniem Sądu, jedynie regulacja w sposób pozytywny potwierdzająca, które podmioty – bez potrzeby każdorazowej oceny wystąpienia po ich stronie interesu prawnego - należy zawsze zaliczyć do kręgu stron tego postępowania i procedować z ich udziałem, nie przesądza natomiast o statusie innych podmiotów w tym postępowaniu, których przymiot strony musi być oceniany wedle ogólnych zasad, sformułowanych właśnie w art. 28 k.p.a. Zgodnie zaś z ta regulacją, strona postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak podkreśla się w orzecznictwie, posiadanie interesu prawnego, którego pochodną jest legitymacja procesowa, musi być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić; musi także wynikać z konkretnej normy prawnej. Sąd w tej kwestii podziela w pełni stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 4 września 2019 r. o sygn. VI SA/Wa 1918/18 (podobnie: m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 23 maja 2024 r., sygn. akt II Rz 2032/23, orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu tego orzeczenia przekonująco wyjaśniono, że art. 80 ust. 3 p.g.g. nie pozostaje z art. 28 k.p.a. w relacji przepis szczególny - przepis ogólny. Dopuszczalność ustanawiania odstępstw od art. 28 k.p.a. budzi wątpliwości jako taka, bowiem wywoływałaby automatycznie kolizję z wywodzonym m.in. z zasady demokratycznego państwa prawnego kanonem rzetelnej procedury - zasadą dostępu postępowania dla legitymującego się interesem prawnym podmiotu. Art. 80 ust. 3 p.g.g. z całą pewnością stosowania art. 28 k.p.a. wyłączać nie może, bowiem jego rolą jest jedynie doprecyzowanie katalogu stron postępowania wywodzących swój interes prawny z prawa własności (użytkowania wieczystego). Koncentruje się on bowiem na tym właśnie prawie, z pominięciem innych podstaw interesu prawnego. Analiza materiałów legislacyjnych dowodzi, że intencją ustawodawcy było jednoznaczne określenie budzącego dotąd spory w orzecznictwie problemu pojęcia strony prowadzonego na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego postępowania, które może dotyczyć wielu osób. Tak więc nie można, jak czyni to organ, już z samego tylko brzmienia art. 80 ust. 3 p.g.g. wyprowadzać nadal tego samego rezultatu, jaki wynikał z łącznego stosowania art. 80 ust.3 i art. 41 ust. 2 p.g.g.(w brzmieniu obowiązującym do 12 maja 2021 r.) – w postaci wykluczenia możliwości uznania za strony postępowania administracyjnego właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z gruntem, w obrębie którego prace geologiczne mają być prowadzone. Działanie takie nie tylko nie znajduje oparcia w aktualnej treści art. 80 ust.3 p.g.g., ale zmierza też do obejścia stanowiska Trybunału Konstytucyjnego i oceny prawnej zawartej w wyroku o sygn. akt SK 19/15. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy, w ramach badania podmiotowych przesłanek dopuszczalności wniesienia odwołania, powinien dokonać oceny, czy skarżącej spółce służy przymiot strony postępowania, nie opierając się wyłącznie na treści normy zawartej w art. 80 ust. 3 p.g.g., ale również w kontekście art. 28 k.p.a. Oznacza to, że skoro skarżąca powołuje się na swój interes prawny, wynikający z prawa do korzystania z infrastruktury znajdującej się w obszarze gruntu w obrębie którego mają być prowadzone projektowane prace geologiczne i której usunięcie przewiduje zatwierdzony projekt, organ powinien dokonać oceny tych twierdzeń mając na uwadze ustalony stan faktyczny oraz utrwalone w orzecznictwie stanowisko co do tego, jak należy rozumieć interes prawny lub obowiązek, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Tym samym dokonanie przez organ tej oceny wyłącznie w oparciu o art. 80 ust. 3 p.g.g. stanowiło naruszenie art. 28 w zw. z art. 7, art. 77 i w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponownie orzekając w sprawie organ winien uwzględnić powyższe uwagi i również w świetle art. 28 k.p.a. zweryfikować status skarżącej spółki jako strony postępowania w kontekście podniesionych przez nią twierdzeń. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI