III SA/WR 1/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody D., które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w Ś. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego A. G. Powodem uchwały rady było niezaprzestanie przez radnego prowadzenia działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania, co miało być podstawą do wygaśnięcia mandatu na podstawie art. 190 ust. 6 Ordynacji wyborczej. Wojewoda uznał, że uchwała została podjęta bez podstawy prawnej, interpretując art. 24d ustawy o samorządzie gminnym jako przepis skierowany wyłącznie do wójta i niedopuszczający rozszerzającej wykładni. Gmina Ś. wniosła skargę, zarzucając Wojewodzie błędną wykładnię przepisów, polegającą na ograniczeniu się do analizy art. 24d i pominięciu art. 190 ust. 1 pkt 2a, art. 24e i 24f ustawy. Skarżąca argumentowała, że podejmowanie dodatkowych zajęć przez radnego może powodować stronniczość i podważać zaufanie wyborców, a świadczenie usług na rzecz gminnej jednostki budżetowej stanowi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, że generalny zakaz podejmowania przez radnych dodatkowych zajęć, mogących podważyć zaufanie wyborców (art. 24e), nie został usankcjonowany wygaśnięciem mandatu, a radny A. G. nie wykorzystywał mienia komunalnego w rozumieniu przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd uznał, że Wojewoda pominął analizę art. 190 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24e i 24f ustawy o samorządzie gminnym, co stanowiło istotne naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że analiza tych przepisów jest szczególnie istotna z punktu widzenia ogólnej zasady zakazu nadużywania stanowiska radnego. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało uznane za wadliwe z powodu naruszenia art. 91 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego, zakazu łączenia mandatu z działalnością gospodarczą, roli organów nadzoru (Wojewody) oraz kontroli sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami nadzorczymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji radnego wykonującego pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej dla gminnej jednostki budżetowej i interpretacji przepisów o samorządzie gminnym oraz ordynacji wyborczej z tamtego okresu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, opierając się wyłącznie na literalnej wykładni art. 24d ustawy o samorządzie gminnym i pomijając inne przepisy dotyczące zakazu łączenia mandatu z działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewoda nieprawidłowo stwierdził nieważność uchwały, ponieważ pominął analizę istotnych przepisów, takich jak art. 190 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24e i 24f ustawy o samorządzie gminnym, co stanowiło istotne naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nadzoru powinien był dokonać szerszej wykładni przepisów, uwzględniając zakazy łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności, a nie ograniczać się do analizy jednego przepisu (art. 24d), który nie był wystarczający do stwierdzenia nieważności uchwały.
Czy świadczenie usług na rzecz gminnej jednostki budżetowej na podstawie umowy cywilnoprawnej przez radnego stanowi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, uzasadniającą wygaśnięcie mandatu?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii jako podstawy do wygaśnięcia mandatu w kontekście uchwały Wojewody, ale wskazał, że analiza art. 24f ustawy o samorządzie gminnym (zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego) była niezbędna.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że analiza art. 24f ustawy, dotyczącego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, była istotna dla oceny legalności uchwały rady gminy, jednakże organ nadzoru pominął tę analizę.
Czy naruszenie przepisów proceduralnych (Statutu Miasta i Gminy, Regulaminu Rady) przy podejmowaniu uchwały przez Radę Miejską stanowi istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie jej nieważności przez organ nadzoru?
Odpowiedź sądu
W tym konkretnym przypadku, sąd uznał naruszenia przepisów proceduralnych za nieistotne, mimo że Wojewoda pierwotnie wskazał je jako podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że mimo naruszeń przepisów miejscowych, nie miały one charakteru istotnego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności uchwały, zwłaszcza w kontekście braku analizy merytorycznej podstawy prawnej.
Przepisy (13)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności orzeka organ nadzoru.
Ordynacja wyborcza art. 190 § 6
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, radę stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały.
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do wskazania naruszenia, nie stwierdzając nieważności.
u.s.g. art. 91 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności skargi.
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.
u.s.g. art. 24d
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Wójt nie może powierzyć radnemu gminy, w której radny uzyskał mandat, wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej.
u.s.g. art. 24e
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Ogólny zakaz podejmowania przez radnych dodatkowych zajęć mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu.
u.s.g. art. 24f
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Ordynacja wyborcza art. 190 § 1
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
Wygaśnięcie mandatu radnego następuje m.in. wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może odstąpić od orzekania o wstrzymaniu wykonania uchylonego rozstrzygnięcia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru (Wojewoda) ograniczył się do analizy literalnego zapisu art. 24d ustawy o samorządzie gminnym, pomijając zupełnie zapisy art. 190 ust. 1 pkt 2a, art. 24e, art. 24f ustawy. • Podejmowanie dodatkowych zajęć przez radnego (umowy cywilnoprawnej z ZGK) może powodować stronniczość radnego w podejmowaniu decyzji wobec podległego mu zakładu budżetowego, tym samym podważać zaufanie wyborców do sposobu wykonywania mandatu radnego. • Świadczenie usług na rzecz ZGK należy uznać za działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, gdyż występujący stosunek formalno-prawny pomiędzy radnym a zakładem budżetowym zawiera element mienia komunalnego.
Odrzucone argumenty
Wojewoda uznał, że art. 24d ustawy o samorządzie gminnym jest skierowany wprost do wójta i niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja. • Wojewoda uznał, że art. 190 ust. 6 Ordynacji wyborczej nie może być interpretowany na tle art. 24d ustawy, gdyż brak jest expressis verbis skierowanego do radnego ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem prac na podstawie umowy cywilnoprawnej. • Naruszenia przepisów prawa miejscowego (Statutu i Regulaminu Rady) przez Radę Miejską zostały uznane przez organ nadzoru za nieistotne naruszenie prawa.
Godne uwagi sformułowania
"W myśl zasady exceptiones non sunt excendentare - niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja przepisów, w szczególności karnych, wywołujących negatywne skutki w zakresie organizowania czy też pozbawiania obywateli określonych uprawnień." • "Brak jest expressis verbis skierowanego do radnego ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem prac na podstawie umowy cywilnoprawnej." • "Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały (zarządzenia) organu gminy może być tylko istotne naruszenie prawa." • "Do istotnego naruszenia prawa nie można zaliczyć wadliwego wskazania podstawy prawnej." • "Analiza ich jest szczególnie istotna z punktu widzenia ogólnej zasady zakazu nadużywania stanowiska radnego."
Skład orzekający
Barbara Adamiak
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Moskała
członek
Jerzy Strzebińczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego, zakazu łączenia mandatu z działalnością gospodarczą, roli organów nadzoru (Wojewody) oraz kontroli sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami nadzorczymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radnego wykonującego pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej dla gminnej jednostki budżetowej i interpretacji przepisów o samorządzie gminnym oraz ordynacji wyborczej z tamtego okresu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z zakazem łączenia mandatu radnego z działalnością gospodarczą i nadużywaniem stanowiska, co jest istotne dla samorządności i zaufania publicznego.
“Czy radny może dorabiać w gminnej spółce? Sąd wyjaśnia granice zakazu łączenia mandatu z działalnością.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.