III SA/Wa 938/22

III SA/Wa 938/22 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-07
Data wpływu
2022-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Katarzyna Owsiak /przewodniczący/
Piotr Dębkowski /sprawozdawca/
Konrad Aromiński
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wystąpiono z sygnalizacją o poinformowaniu właściwych organów lub ich organów zwierzchnich o uchybieniach w toku postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), asesor WSA Konrad Aromiński, Protokolant starszy referent Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości P.P.H.U. W. sp. j. W. w upadłości z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. postanawia: poinformować Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o istotnych uchybieniach w prowadzeniu postępowań przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. dotyczących rozliczeń P.P.H.U. W. sp. j. W. w podatku od towarów i usług za 2013 r.
Uzasadnienie
W ramach kontroli działalności administracji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ze skargi Syndyka Masy Upadłości PHU W. sp. j. W. w upadłości z/s w W. (dalej Strona, Skarżący) stwierdził istotne naruszenie prawa. Działając w ramach kompetencji określonych w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., zwanej dalej Ppsa), korzystając z określonych ustawowo środków prawnych, Sąd kieruje do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (jako organu zwierzchniego) sygnalizację - przewidzianą art. 155 § 1 Ppsa - informując o istotnym naruszeniu prawa przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS) celem zajęcia stanowiska w trybie art. 155 § 2 Ppsa.
Otóż podkreślenia wymaga, że Sąd kontrolował decyzję DIAS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i grudzień 2013 r. Skarga Strony okazała się niezasadna, niemniej jednak analiza akt sprawy oraz wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły w sprawie rozliczeń PHU W. sp. j. W. (dalej Spółka) za wspomniane okresy rozliczeniowe doprowadziła skład orzekający do wniosku, że w tej sprawie konieczne było wydanie przedmiotowego postanowienia sygnalizacyjnego.
Celem przybliżenia Szefowi KAS szerszego kontekstu rzeczonego postanowienia należy wskazać, że decyzją z [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (dalej DUKS) określił Spółce zobowiązania podatkowe za czerwiec, lipiec i grudzień 2013 r. w kwotach wyższych niż zadeklarowane. Różnica między podatkiem określonym w decyzji a podatkiem zadeklarowanym i wpłaconym przez Spółkę stanowiła "Zaniżenie kwoty do wpłaty" (vide tabela na s. 42 decyzji DUKS). W decyzji zawarto też pouczenie że "(...) decyzja nie podlega wykonaniu do czasu gdy stanie się ostateczna chyba, że zostanie jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności (...)".
Powyższe pouczenie miały niewątpliwie oparcie w przepisach obowiązującego prawa, gdyż zgodnie z art. 239a Op, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Podkreślenia wymaga, że decyzji DUKS nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, a mimo to wystawiono na jej podstawie tytuły wykonawcze i wyegzekwowano całą należność.
Nie może budzić wątpliwości, że działanie organu stanowiło rażące naruszenie powołanego art. 239a Op.
Decyzja DUKS z [...] stycznia 2017 r. została utrzymana w mocy decyzją DIAS z [...] lipca 2017 r.
Spółka złożyła skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarga na decyzję z [...] lipca 2017 r. została wprawdzie ostatecznie odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 20 lutego 2019 r., I FSK 1745/18), jednakże na uwagę zasługuje ocena prawna, którą ów Sąd zawarł w pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia.
NSA stwierdził, że "otwarcie postępowania sanacyjnego i wyznaczenie zarządcy masy sanacyjnej PPHU W. Spółka jawna W. w restrukturyzacji z siedzibą w W. nastąpiło w trakcie toczącego się przed DIAS postępowania odwoławczego w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. Pomimo ustanowienia zarządcy masy sanacyjnej PPHU W. Spółka jawna W. w restrukturyzacji z siedzibą w W. w trakcie toczącego się wobec tejże spółki postępowania podatkowego przed organem II instancji, o czym organ ten został poinformowany (k. 317-318 oraz 326-328 akt administracyjnych) przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, postępowanie to nie było prowadzone z udziałem tegoż zarządcy (wszelkie czynności w postępowaniu odwoławczym podejmowane były z udziałem dotychczasowego pełnomocnika spółki, którego umocowanie do reprezentowania tejże spółki wygasło z momentem otwarcia postępowania sanacyjnego), na skutek czego decyzja organu odwoławczego została wydana wobec spółki.
Należałoby zatem - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - rozważyć, czy w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka nieważności decyzji ostatecznej z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.)."
Należy zaznaczyć, że DIAS z urzędu nie stwierdził nieważności swojej decyzji z [...] lipca 2017 r., Strona była zatem zmuszona wystąpić o to ze stosownym wnioskiem, który nie został jednak przez DIAS uwzględniony.
Decyzja DIAS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2017 r. została poddana przez Stronę sądowej kontroli.
Tut. Sąd wyrokiem z 22 października 2020 r., III SA/Wa 222/20 uchylił decyzje wydane w obu instancjach, tj. decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2017 r.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził jednoznacznie, że "organ naruszył art. 247 § 1 pkt 5 Op poprzez jego niezastosowanie wynikające z błędnego uznania, że ostateczna decyzja wymiarowa została skierowana do osoby będącej stroną w sprawie. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że decyzja powinna być skierowana do W. W. spółka jawna w restrukturyzacji, z dopuszczalnym zaznaczeniem, że strona jest reprezentowana przez zarządcę masy sanacyjnej." Sąd dodał, że "zaleceniem co do ponownego rozpatrzenia sprawy, z wniosku Skarżącej o stwierdzenie nieważności, jest orzeczenie przez organ o istnieniu, w ostatecznej decyzji wymiarowej DIAS, wady, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Op. Po zbadaniu przez organ kwestii przedawnienia i możliwości orzekania w sprawie co do jej istoty oraz w zależności od wyniku tej analizy, organ wyda decyzję stwierdzającą nieważność decyzji wymiarowej DIAS na podstawie art. 247 § 1 albo decyzję, o której mowa w art. 247 § 2 i 3 Op."
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. I FSK 525/21 utrzymał w mocy wyrok wydany w sprawie III SA/Wa 222/20.
Z kolei przed rozpoznaniem skargi na decyzję DIAS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty (czyli w niniejszej sprawie) Sąd zwrócił się do organu o podanie informacji, kiedy nastąpił zwrot akt z prawomocnym wyrokiem wydanym w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lipca 2017 r., czy organ już stwierdził nieważność tej decyzji, a jeśli nie to jakie czynności procesowe zostały dotychczas podjęte.
DIAS w odpowiedzi poinformował, że prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął 12 lipca 2022 r., zaś postanowieniem z [...] września 2022 r. organ wyznaczył nowy termin rozpoznania sprawy do 7 listopada 2022 r.
Po przedstawieniu powyższych okoliczności Sąd zauważa, że wraz z przedawnieniem przedmiotowych zobowiązań może dojść do sytuacji, w której w obrocie prawnym ostanie się decyzja ostateczna dotknięta wadą nieważności (skierowana do podmiotu niebędącego stroną) utrzymująca w mocy decyzję DUKS, na podstawie której organ, z rażącym naruszeniem prawa, dokonał zajęć egzekucyjnych. Należy podkreślić, że opieszałość DIAS, który już od 2019 r. winien co najmniej zdawać sobie sprawę, iż wydana przezeń decyzja jest dotknięta wadą nieważności, może się do tego walnie przyczynić.
W ocenie Sądu, zważywszy na zaistniałe okoliczności, organowi odwoławczemu winno szczególnie zależeć aby tę sprawę potraktować priorytetowo, zwłaszcza że otrzymał jasne i klarowne wytyczne w wyroku III SA/Wa 222/20. Wszakże ocena prawna, że "decyzja ostateczna została skierowana do podmiotu niebędącego stroną" nie powinna nastręczać żadnych problemów wyspecjalizowanemu organowi administracji publicznej.
Tymczasem, zdaniem Sądu, organ kreuje kolejne wątpliwości utrzymując w dalszym ciągu w obrocie decyzję z [...] lipca 2017 r., choć w tej konkretnie sprawie, mając na względzie chociażby sposób wyegzekwowania należności od Spółki, winien dążyć do załatwienia sprawy zgodnie z zasadą praworządności (art. 120 Op), zasadą zaufania (art. 121 § 1 Op) oraz zasadą szybkości postępowania (art. 125 Op).
Organ, choć od 12 lipca 2022 r. jest już formalnie związany oceną prawną wyroku III SA/Wa 222/20 nie załatwił prostej sprawy, która sprowadza się do obliczenia kiedy przedawniają się zobowiązania Spółki i w zależności od dokonanych ustaleń wydania decyzji na podstawie art. 247 § 1 albo decyzji, o której mowa w art. 247 § 2 i 3 Op. Oczywiście nie można wykluczyć, że DIAS wyda stosowny akt w terminie załatwienia sprawy, tj. 7 listopada 2022 r. Zważywszy jednak na dotychczasowe działania organu założenie to jest co najmniej wątpliwe.
Wspomnieć należy również, że stosownie do art. 139 § 1 Op, załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.
Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w kontekście wytycznych, które DIAS otrzymał w wyrokach sądów, sprawą skomplikowaną z całą pewnością nie jest.
Reasumując, Sąd uznał za konieczne wystąpienie z postanowieniem sygnalizacyjnym, gdyż sprawa rozliczeń Spółki za czerwiec, lipiec i grudzień 2013 r., w kontekście zdarzeń, które już nastąpiły winna zostać rozstrzygnięta ze szczególną dbałością o poszanowanie przytoczonych wcześniej zasad postępowania podatkowego. Tymczasem działanie DIAS przeczy tym zasadom oraz odsuwa zgodne z prawem rozstrzygnięcie tej sprawy co do istoty.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 155 § 1 Ppsa.
Sąd informuje również, że stosownie do art. 155 § 2 Ppsa organ (w tym wypadku Szef KAS), który otrzymał postanowienie wydane na podstawie § 1 tego przepisu, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić w terminie trzydziestu dni sąd o zajętym stanowisku.