III SA/WA 935/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-03-03
NSAAdministracyjneWysokawsa
opłaty legalizacyjneprawo o miarachpostępowanie egzekucyjnepodstawa prawnarozporządzenieuchylenie aktu prawnegonieważność postanowieniaWSAkontrola administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność postanowień organów administracji w sprawie opłat legalizacyjnych, uznając, że brak podstawy prawnej do ich naliczania w określonym okresie.

Sprawa dotyczyła egzekucji opłat legalizacyjnych nałożonych przez Okręgowy Urząd Miar. Spółka M. Sp. z o.o. zarzuciła brak podstawy prawnej do naliczania opłat w okresie od 6 lipca 2004 r. do 29 października 2004 r., argumentując, że uchylono rozporządzenie określające ich wysokość, a nowe nie zostało jeszcze wydane. Organy administracji utrzymywały, że opłaty były należne. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność postanowień organów obu instancji z powodu rażących naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych, w szczególności dotyczących podstawy prawnej naliczania opłat.

Sprawa rozpatrywana przez WSA w Warszawie dotyczyła skargi M. Sp. z o.o. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Miar w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Spółka kwestionowała zasadność naliczania opłat legalizacyjnych za czynności wykonane w okresie od 6 lipca 2004 r. do 29 października 2004 r. Argumentowała, że w tym okresie obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z 2002 r., które zostało uchylone, a nowe rozporządzenie nie zostało jeszcze wydane, co oznaczało brak podstawy prawnej do pobierania opłat. Organy administracji, w tym Dyrektor OUM w B. i Prezes GUM, utrzymywały, że opłaty były należne, powołując się na różne interpretacje przepisów i zasady techniki prawodawczej. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora OUM. Głównym powodem rozstrzygnięcia były rażące naruszenia prawa procesowego i materialnego przez organy administracji. Sąd wskazał na wadliwe procedowanie organu pierwszej instancji, który uchylił własne postanowienie z urzędu, co było niezgodne z przepisami. Ponadto, sąd podkreślił, że rozporządzenie z 2002 r. utraciło moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach, a brak wskazania w art. 5 tej ustawy, że rozporządzenie zachowuje moc do czasu wydania nowego aktu, przesądzał o jego utracie mocy. Sąd uznał, że organy administracji nie miały podstawy prawnej do naliczania opłat za wskazany okres, a postępowanie egzekucyjne było wadliwe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, rozporządzenie utraciło moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 maja 2004 r., ponieważ zmiana przepisu upoważniającego do jego wydania skutkuje utratą mocy przez akt wykonawczy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z zasadami techniki prawodawczej, zmiana przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego powoduje utratę mocy przez ten akt, chyba że ustawa zmieniająca stanowi inaczej lub wskazuje na zachowanie mocy prawnej. Brak takiego wskazania w ustawie z dnia 27 maja 2004 r. oraz brak zastępczej podstawy prawnej w art. 5 tej ustawy przesądził o utracie mocy przez rozporządzenie z 2002 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (29)

Główne

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów

P.m.

Ustawa - Prawo o miarach

z.u.p.m.

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o miarach

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.e.a. art. 34 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.e.a. art. 34 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.e.a. art. 17

Ustawa - Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 18

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 132 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 111 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

P.m. art. 24a § 4

Ustawa - Prawo o miarach

z.u.p.m. art. 5

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o miarach

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 32 § 2

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 33 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 18

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu art. 2 § 1

P.m. art. 24 § 2

Ustawa - Prawo o miarach

P.m. art. 24

Ustawa - Prawo o miarach

P.m. art. 24a § 4

Ustawa - Prawo o miarach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej do naliczania opłat legalizacyjnych w okresie od 6 lipca 2004 r. do 29 października 2004 r. z powodu uchylenia rozporządzenia z 2002 r. i braku nowego aktu wykonawczego. Wadliwość procedury organu pierwszej instancji polegająca na uchyleniu własnego postanowienia z urzędu.

Odrzucone argumenty

Stanowisko organów administracji o utrzymaniu mocy obowiązującej rozporządzenia z 2002 r. na podstawie interpretacji przepisów i zasad techniki prawodawczej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonego postanowienia, która wymagała wyeliminowania go z obrotu prawnego. Organ pierwszej instancji nie mógł z urzędu wyeliminować, przez uchylenie, wydanego przez siebie aktu prawnego, gdyż nie pozwala na to żaden z przepisów obowiązującego prawa. Właśnie nowelizacji tego przepisu, poprzez zastąpienie go inną treścią, dokonał ustawodawca. Nie ma więc możliwości, by nadal obowiązywało, jak twierdzą organy administracyjne, zajmujące stanowisko w przedmiocie zarzutów przedstawionych przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym.

Skład orzekający

Jakub Pinkowski

przewodniczący

Ewa Radziszewska-Krupa

sprawozdawca

Dariusz Turek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty mocy obowiązującej rozporządzeń wykonawczych w przypadku zmiany ustawy upoważniającej oraz wadliwości postępowania administracyjnego polegającej na uchyleniu własnego aktu z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z opłatami legalizacyjnymi i zmianami w Prawie o miarach, ale zasady interpretacji przepisów i procedury administracyjnej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzja w interpretacji przepisów dotyczących vacatio legis i jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności ich działań.

Błąd proceduralny organu administracji doprowadził do stwierdzenia nieważności postanowień w sprawie opłat legalizacyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 935/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Turek
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Jakub Pinkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Miar
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w B. z dnia [...] listopada 2004 r. nr[...], 2) stwierdza, że postanowienia, o których mowa w punkcie 1) nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Miar na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar (dalej: OUM) w B. w dniu [...] i [...] października 2004r., odpowiednio o numerach[...], [...], Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. wszczął wobec "M." sp. z o.o. w T. postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności z tytułu opłat za czynności legalizacyjne wykonane w okresie od 6 lipca do 28 października 2004r.
Pełnomocnik strony pismem z 10 listopada 2004r. zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc, iż w stanie prawnym od 6 lipca 2004r. Urząd Miar nie miał prawa do określania wysokości opłat legalizacyjnych, gdyż wysokość tych opłat nie została określona przez umocowanego w tym zakresie Ministra ds. finansów publicznych. OUM w okresie od 6 lipca 2004r. tj. od dnia uchylenia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002r. w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów (Dz. U. Nr 207, poz. 1757, dalej: rozporządzenie z 2002r.), do dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia Ministra Finansów w tym przedmiocie, wydanego na podstawie art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 2001r. - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 ze zm., dalej: P.m.), tj. do 29 października 2004r., nie miał podstawy do naliczania opłat legalizacyjnych z zastosowaniem stawek wynikających z uchylonego rozporządzenia z 2002r. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 27 maja 2004r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 141, poz. 1493, dalej: z.u.p.m.) niektórym aktom wykonawczym, wydanym na podstawie przepisów P.m., w brzmieniu sprzed nowelizacji, przedłużono moc prawną. W przepisie tym nie wymieniono rozporządzenia wydanego na podstawie art. 24 P.m., co oznacza, iż uchylono je z dniem wejścia w życie z.u.p.m. W związku z tym dokonanie przez Spółkę opłat legalizacyjnych za czynności wykonane od 6 lipca 2004r. byłoby spełnieniem świadczenia bez podstawy prawnej. Strona nie zgodziła się też z opinią organu, iż rozporządzenie z 2002r. może być stosowane na podstawie art. 28 P.m.
W związku z tym uznała, że postępowanie egzekucyjne jest niemożliwe, gdyż tytuły wykonawcze, na podstawie których jest prowadzone naruszają art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wskazuje bowiem, iż tytuł wykonawczy powinien określać m.in. wysokość egzekwowanej należności pieniężnej oraz tytuł prawny, z którego ta kwota wynika. Brak uregulowania wysokości opłat legalizacyjnych powoduje, iż nie jest możliwe egzekwowanie takiej należności przez Urząd Skarbowy.
Dyrektor OUM w B. w postanowieniu z [...] listopada 2004r. wyraził stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Spółkę "M." zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie art. 34 z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm., dalej: p.e.a.), uznając zarzuty za bezpodstawne. W uzasadnieniu stwierdził, iż z.u.p.m. nie zawierała przepisów uchylających przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 24 ust 2 P.m., co oznacza, iż utraciły one moc wiążącą dopiero z chwilą wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych regulujących tę samą materię (z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy - Dz. U. Nr 229, poz. 2309, dalej: rozporządzenie z 2004r.), tj. 29 października 2004r. Tym samym stanowisko strony, iż za czynności legalizacyjne wykonane w okresie od 6 lipca do 28 października 2004r. nie należy się żadna opłata, jest nieuzasadnione, podobnie jak wniosek Spółki o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.
W kolejnym postanowieniu z [...] listopada 2004r. - o treści identycznej z postanowieniem z [...] listopada 2004r. - Dyrektor OUM w B. po raz drugi wyraził swoje stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu zamieszczono pouczenie, którego zabrakło w postanowieniu z [...] listopada 2004r., iż stronie od ww. postanowienia przysługuje prawo do wniesienia zażalenia do Prezesa Głównego Urzędu Miar. Na końcu uzasadnienia zamieszczone też informację o uchyleniu ww. postanowienia z [...] listopada 2004r.
Pełnomocnik Spółki, pismem z 6 grudnia 2004r. wniosła na postanowienie z [...] listopada 2004r. zażalenie, podnosząc argumenty prezentowane w piśmie z 10 listopada 2004r. Wyjaśniła dodatkowo, że w sprawie została spełniona przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, określona w art. 59 § 1 pkt 3 p.e.a., dlatego też spółka złożyła odpowiedni wniosek w tej sprawie. Pełnomocnik strony nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż skoro z.u.p.m. nie zawierała przepisów uchylających przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 24 ust. 2 P.m., przepisy te nadal obowiązywały. Ustawodawca uchylając art. 24 P.m. w brzmieniu obowiązującym do 6 lipca 2004r. uchylił również wydane na jego podstawie akty wykonawcze. Brak wskazania w treści art. 5 z.u.p.m. rozporządzenia wydanego na postawie art. 24 P.m. oznacza, iż utraciło ono moc z dniem wejścia w życie z.u.p.m. Celem tego przepisu było bowiem wskazanie, które rozporządzenia, pomimo zmiany ustawy, zachowują moc prawną. Brak wskazania terminu obowiązywania rozporządzenia z 2002r. oznacza, iż zostało ono uchylone wraz ze zmianą artykułu, stanowiącego podstawę jego wydania. Zdaniem pełnomocnika Spółki argumentacja dotycząca okresu obowiązywania rozporządzenia z 2002r., przyjęta przez Dyrektora OUM w B. jest sprzeczna z powszechnie obowiązującymi zasadami legislacyjnymi, a także z zasadą praworządności oraz z innymi zasadami konstytucyjnymi.
Prezes Głównego Urzędu Miar postanowieniem z [...] lutego 2005r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora OUM w B., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 6 P.m., oraz art. 18 p.e.a. W uzasadnieniu stwierdził, iż zgodnie z dyrektywą walidacyjną zawartą w § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908, dalej "Zasady techniki"), jeżeli zmienia się treść przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego w ten sposób, że zmienia się rodzaj aktu wykonawczego albo zakres spraw przekazanych do uregulowania aktem wykonawczym lub wytyczne dotyczące treści tego aktu, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej treść przepisu upoważniającego." Biorąc pod uwagę, iż upoważnienie, na podstawie którego wydane zostało rozporządzenie z 2002r. nie zostało uchylone, oraz że nie zaszły pozostałe przesłanki wymienione w § 32 Zasad techniki, przyjąć należy, iż rozporządzenie z 2002r. nie utraciło mocy obowiązującej z dniem wejścia w życie z.u.p.m.
W ocenie organu nieuprawniony jest pogląd, iż niewskazanie w art. 5 z.u.p.m. rozporządzenia z 2002r. przesądza o utracie przez nie mocy obowiązującej. Wnioskowanie a contrario jest bowiem dopuszczalne pod warunkiem, że jego rezultaty nie pozostają w sprzeczności z regułami konstytucyjnymi oraz regułami wykładni systemowej i celowościowej. Zastosowanie tego wnioskowania w sprawie prowadziłoby do powstania luk w prawie oraz uniemożliwiłoby osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów, tj. pobierania opłat za czynności legalizacyjne. W związku z tym uznano, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, iż rozporządzenie z 2002r. zostało uchylone dopiero wskutek wejścia w życie rozporządzenia z 2004r. Tym samym mogło ono stanowić podstawę do ustalenia opłat za czynności legalizacyjne, a odmowa uiszczenia tych opłat przez Spółkę "M." jest bezpodstawna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 lutego 2005r. pełnomocnik spółki zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu niezastosowanie art. 59 § 1 pkt 3 p.e.a., uzasadniającego umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz bezpodstawne zastosowanie przepisów rozporządzenia z 2002r. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację prezentowaną na poprzednich etapach postępowania. Dodatkowo wskazała, iż argumenty Prezesa Głównego Urzędu Miar dotyczące zastosowania Zasad techniki są absurdalne. Kwestię obowiązywania rozporządzeń wykonawczych do ustawy Prawo o miarach reguluje bowiem z.u.p.m. Rozporządzenie, jako akt prawny niższego rzędu nie może stanowić wykładni przepisów ustawowych. Zasady techniki są skierowane ponadto do organu wewnętrznego Rady Ministrów, jakim jest Rada Legislacyjna i określają zasady jej działania w procesie tworzenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Miar wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
W toku postępowania sądowego strona skarżąca zgłosiła wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Ze względu jednak na negatywne stanowisko organu sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które nie zostały w niej podniesione.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest bowiem na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego (uchylić) akt wydany przez organ administracyjny wystarczające jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonego postanowienia, która wymagała wyeliminowania go z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Po pierwsze należy stwierdzić, że postanowienie wydawane przez wierzyciela w przedmiocie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej kończy pewien etap postępowania i wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, gdy chodzi o zarzuty określone w art. 33 pkt 1-5 p.e.a. (art. 34 § 1 i 4 p.e.a.). Po drugie postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym przypominają pod pewnymi względami decyzje administracyjne, które wydawane są w postępowaniu administracyjnym, gdyż rozstrzygają sprawę co do meritum, lub kończą ją w danej instancji (por. w tym względzie także stanowisko doktryny - Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003r., s. 61). Po trzecie, na postawie art. 34 § 2 p.e.a. na postanowienie w przedmiocie zarzutów przysługuje zażalenie, które wnosi się, zgodnie z art. 17 p.e.a. w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia.
W rozpoznawanej sprawie wierzyciel - organ administracyjny - miał obowiązek pouczyć stronę o przysługującym jej środku zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 18 p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Z akt sprawy, które nie zostały w sposób należyty spięte i ponumerowane wynika, że organ administracyjny działający jako wierzyciel w sprawie, wydając postanowienie z [...] listopada 2004r., nie pouczył strony o przysługującym jej środku zaskarżenia i swój błąd usiłował naprawić przez wydanie kolejnego postanowienia z [...] listopada 2004r., zawierającego pouczenie o przysługującym stronie zażaleniu, w którym jednocześnie uchylono własne postanowienie wcześniej wydane bez tego pouczenia.
Stwierdzić w tym miejscu należy, iż wprawdzie brak pouczenia stanowi wadliwość, przez którą strona toczącego się postępowania nie może ponieść negatywnych dla siebie skutków, ale nie uzasadnia ona uchylenia postanowienia, które nie zawiera pouczenia w sposób i w formie, w której tego dokonano: z urzędu, przez ten sam organ, a na dodatek w uzasadnieniu kolejnego postanowienia wydanego w tej samej sprawie, tj. z [...] listopada 2004r., a nie w jego sentencji.
Z przepisu art. 132 § 1 k.p.a., który może być stosowany w sposób odpowiedni w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, w którym co podkreślono wyżej, zapadają postanowienia kończące postępowanie i rozstrzygające sprawę co do meritum, ze względu na dyspozycję art. 18 p.e.a. oraz przy uwzględnieniu specyfiki tego postępowania, organ pierwszej instancji może uwzględnić odwołanie (tu zażalenie), gdy stwierdzi, że zasługuje ono na uwzględnienie w całości.
Z akt sprawy nie wynika, a na ich podstawie stosownie do treści art. 133 § 1 P.p.s.a. orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż strona przed wydaniem postanowienia z [...] listopada 2004r. wniosła zażalenie od wprowadzonego do obrotu prawnego postanowienia z [...] listopada 2004r. Wynika z nich natomiast, że skarżąca spółka w piśmie z 30 listopada 2004r., które wpłynęło do organu administracyjnego, zajmującego stanowisko w przedmiocie zarzutów spółki w zakresie prowadzonej egzekucji, w dniu 3 grudnia 2004r., a więc już po wydaniu przez ten organ w tej samej sprawie i w tym samym zakresie, co postanowienie z [...] listopada 2004r., postanowienia z [...] listopada 2004r. W piśmie tym strona skarżąca kwestionowała zasadność obciążania i egzekwowania należności, co do których wpłacania brak jest podstawy prawnej, niemniej jednak organ administracyjny wierzyciel - nie znała treści tego pisma i nie mógł traktować go jak zażalenia. Pisma tego nie można również potraktować, jako wniosku strony o uzupełnienie treści postanowienia, co do zamieszczenia prawidłowego pouczenia, bowiem brak w jego treści postulatów w tym zakresie.
W świetle art. 111 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. tylko strona, i to w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia, może żądać jego uzupełnienia co do prawa zażalenia (odwołania). Tym samym wada, zaliczana przez doktrynę do nieistotnych wad decyzji, w postaci braku pouczenia o przysługującym stronie prawie do wniesienia środka zaskarżenia, może być naprawiona przez organ administracyjny w formie procesowej, jedynie, gdy strona o to wystąpi, a nie z urzędu. Tym samym organ, chcąc - bez stosownego żądania strony - naprawić wadliwość wydanego przez siebie aktu w postaci braku pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia, która to wada nie daje podstaw, co podkreśla się w doktrynie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 6 zaktualizowane i rozszerzone, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004r., s. 520), do uchylenia tego aktu, może w drodze pozaprocesowej wymiany korespondencji (czynność materialno-techniczna) doręczyć stronie dodatkowy tekst zawierający np. pouczenie co do środków zaskarżenia. Chodzi tutaj jedynie brakujący - dodatkowy tekst, a nie przepisaną od nowa decyzję (w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie), która została wprowadzona już do obrotu prawnego. Stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady zawisłości sprawy.
Sąd zwraca jednak uwagę, że w zakresie formy, w jakiej należy uzupełnić strukturę decyzji o brakujący element (pouczenie), w sytuacji, gdy strona wystąpi do organu o uzupełnienie rozstrzygnięcia, co do brakującego pouczenia o środkach zaskarżenia, należy przywołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2002r., sygn. akt II SA/Łd 2411-2412/01 (niepublikowane), w którym skład orzekający wyraził pogląd, iż należy uczynić to w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 123 k.p.a. w związku z art. 141 § 1 k.p.a.).
Warto ponadto zwrócić uwagę organów obu instancji (wierzycieli), wypowiadających się w sprawie postawionych zarzutów co do prowadzonej egzekucji, że strona w swym piśmie z 30 listopada 2004r. stwierdziła, iż postanowienie z [...] listopada 2004r., które zostało skierowane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. zostało jej doręczone 29 listopada 2004r. Tym samym należało uznać, że postanowienie to zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 110 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, a w postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie, jest nią (nim) związany od chwili jej (jego) doręczenia lub ogłoszenia.
W związku z tym organ pierwszej instancji nie mógł z urzędu wyeliminować, przez uchylenie, wydanego przez siebie aktu prawnego, gdyż nie pozwala na to żaden z przepisów obowiązującego prawa. Tym samym bezpodstawne i bezprawne było działanie Dyrektor OUM w B. (organu pierwszej instancji), który wydał postanowienie z [...] listopada 2004r. Po pierwsze dlatego, iż oba postanowienia z [...] listopada 2004r. i z [...] listopada 2004r. dotyczą tej samej sprawy, po drugie ze względu na to, iż był związany doręczonym stronie postanowieniem, a po trzecie organ pierwszej instancji swym działanie wkroczył w kompetencje organu wyższej instancji, uchylając i to na dodatek w uzasadnieniu, a nie w sentencji własne postanowienie wprowadzone do obrotu prawnego, mimo iż strona o to nie wnosiła, a zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie było identyczne z wydanym wcześniej.
Powyższe rażące wadliwości (naruszenie art. 132 § 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 2 i art. 34 § 2 i art. 18 p.e.a., jak również art. 110 k.p.a. i art. 111 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a.) nie zostały dostrzeżone przez organ drugiej instancji, który ma obowiązek, stosownie do art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. oraz w związku z art. 18 p.e.a., ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną, którą rozstrzygnął już organ pierwszej instancji, uwzględniając przy tym zasady ogólne procedury administracyjnej - praworządności i prawdy obiektywnej, wyrażonych w art. 7 k.p.a.
Z reguły praworządności wypływa bowiem obowiązek czuwania nad zgodnym z prawem rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, który jest ściśle związany z obowiązkiem płynącym z innej generalnej zasady ustanowionej w dyspozycji art. 6 k.p.a., działaniem przez organ administracyjny, z urzędu, na podstawie przepisu prawa. Jest też zobligowany brać pod uwagę wszelkie naruszenia przepisów prawa, których dopuścił się działający przed nim organ pierwszej instancji, a w szczególności kwalifikowane naruszenia prawa, które uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego stosownie do dyspozycji art. 156 § 1 k.p.a.
Tym samym zasadne, jest również stwierdzenie, iż organ administracyjny drugiej instancji w rozpoznawanej sprawie w sposób rażący naruszył dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a., w sytuacji gdy powinien wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie z [...] listopada 2004r. z uwagi na rażące naruszenie prawa - przepisów wskazanych wyżej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.).
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał również, iż dla załatwienia sprawy niezbędne jest również wyeliminowania z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w związku z art. 135 P.p.s.a., postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar z dnia [...] listopada 2004r., poprzedzającego wydanie zaskarżone postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Miar, z przyczyn wyżej podanych.
Sąd zauważa jednocześnie, że wprawdzie stwierdzenie nieważności zaskarżonych do Sądu aktów niemożliwym czyni wypowiadanie się co do zarzutów podniesionych w skardze, niemniej jednak Sąd - kierując się treścią art. 141 § 4 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, poza wyżej już przedstawionym stanowiskiem - zwraca uwagę, iż brak normatywnego charakteru przepisu § 32 powołanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" nie oznacza, iż zasada, o której w nim mowa nie obowiązuje. Taki pogląd prezentowany był wielokrotnie i konsekwentnie w doktrynie i orzecznictwie sądowym.
Zasada walidacyjna, o której mowa w przepisie § 32 i tak obowiązuje, gdyż jest logiczną konsekwencją przyjęcia w Konstytucji RP takiego, a nie innego systemu źródeł prawa i szczegółowych norm zawartych w art. 92-94 Konstytucji (por. J. Warylewski i in. Zasady Techniki Prawodawczej. Komentarz do rozporządzenia, Warszawa 2003r., Dom Wydawniczy ABC, s. 180). Tym samym w sytuacji, gdy dojdzie do uchylenia ustawy, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, taki akt traci moc obowiązującą, odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej, albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu (§ 32 ust. 1 Zasad techniki). Z podobną sytuacją mamy do czynienia, gdy zmienia się treść przepisu upoważniającego do wydania aktu wykonawczego w ten sposób, że zmienia się rodzaj aktu wykonawczego, zakres spraw przekazanych do regulowania tym aktem lub wytyczne dotyczące treści tego aktu. Przyjmuje się wówczas, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (§ 33 ust. 2 Zasad techniki).
W sprawie nie budzi wątpliwości, że cytowana wyżej ustawa z dnia 27 maja 2004r. o zmianie ustawy - Prawo o miarach weszła w życie z dniem 6 lipca 2004r. W związku z tym właśnie z tą datą utraciło moc rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2002r. w sprawie wysokości i trybu pobierania opłat za czynności organów administracji miar i podległych im urzędów, wydane na podstawie art. 24 ust. 2 przepisów P.m., w brzmieniu sprzed nowelizacji. Właśnie nowelizacji tego przepisu, poprzez zastąpienie go inną treścią, dokonał ustawodawca. Nie ma więc możliwości, by nadal obowiązywało, jak twierdzą organy administracyjne, zajmujące stanowisko w przedmiocie zarzutów przedstawionych przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd zwraca ponadto uwagę, iż wyjątkowo uchylenie ustawy albo przepisu zawierającego upoważnienie do wydania aktu wykonawczego nie będzie równoznaczne z sprzecznością dotychczasowego aktu wykonawczego z nową ustawą lub dotychczasowym przepisem, gdy pojawi się zastępcza podstawa prawna (§ 33 zasad techniki). W stosunku do nowelizowanej ustawy taką podstawą był przepis art. 5 z.u.p.m. Nie wskazano w nim jednak, iż przepisy rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 24 P.m., w brzmieniu sprzed nowelizacji, zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, czyli do dnia nowego rozporządzenia Ministra Finansów w tym przedmiocie, wydanego stosownie do upoważnienia ustawowego zawartego w nowouchwalonym art. 24a ust. 4 P.m., tj. do 29 października 2004r.
Ani organ administracji państwowej, który dostrzega wadliwości w tworzeniu prawa, ani Sąd administracyjny nie są uprawnione do zastępowania ustawodawcy w drodze wykładni przepisów prawa i to w sposób sprzeczny z porządkiem prawnym zawartym w Konstytucji RP.
Na zakończenie Sąd stwierdza, iż w związku z tym, iż wyżej powołano podstawę prawną uzasadniającą wydanie punktu pierwszego sentencji należało stwierdzić, że rozstrzygnięcie z punktu drugiego sentencji wydano na mocy art. 152 P.p.s.a, a z punku trzeciego na podstawie art. 209 w związku z art. 200 P.p.s.a. oraz w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 15 grudnia 2003r. Nr 212, poz. 2075).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI