III SA/Wa 926/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-18
NSApodatkoweWysokawsa
zabezpieczenieegzekucja administracyjnarachunek bankowypodatek VATbezprzedmiotowość postępowaniauchylenie zabezpieczeniatytuł wykonawczyorgan egzekucyjnyskarżącypostanowienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na postanowienie uchylające zgodę na uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe z powodu przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne.

Podatnik złożył wniosek o uchylenie zabezpieczenia na swoich rachunkach bankowych. Organ pierwszej instancji odmówił zgody. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie organu odwoławczego, stwierdzając, że przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne czyni dalsze postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym.

Sprawa dotyczyła wniosku K. K. o uchylenie zabezpieczenia na jego rachunkach bankowych, które zostało dokonane w związku z zaległościami podatkowymi w VAT na kwotę ponad 457 tys. zł plus odsetki. Organ pierwszej instancji odmówił zgody na uchylenie zabezpieczenia. Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, argumentując, że zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne, co czyni wniosek o uchylenie zabezpieczenia bezprzedmiotowym. Sąd administracyjny zgodził się z organem odwoławczym, podkreślając, że przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne zmienia charakter postępowania i kompetencje organów. Skoro zajęcie zabezpieczające przestało istnieć, nie można już orzekać o jego uchyleniu. W związku z tym, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a jedynym właściwym rozstrzygnięciem było jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd oddalił skargę podatnika, uznając zarzuty o nierozpoznaniu istoty sprawy za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne czyni postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym.

Uzasadnienie

Zajęcie zabezpieczające ma inny cel niż zajęcie egzekucyjne. Przekształcenie jednego w drugie oznacza, że przedmiot postępowania o uchylenie zabezpieczenia przestaje istnieć, a organ nie ma już kompetencji do jego uchylenia. W takiej sytuacji właściwe jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 157a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Jest to przepis kompetencyjny, a rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy.

u.p.e.a. art. 154 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie zabezpieczenia.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 50 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 18

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie.

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne czyni postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, nawet jeśli bezprzedmiotowość nastąpiła po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i nieodniesienia się do zasadności złożonego zażalenia. Zarzuty skarżącego dotyczące bezprawnego nieuchylenia zajęcia zabezpieczającego.

Godne uwagi sformułowania

przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne.

Skład orzekający

Maciej Kurasz

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Kaute

sędzia

Waldemar Śledzik

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia, gdy zajęcie zabezpieczające przekształciło się w egzekucyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które może mieć znaczenie dla wielu podatników i ich pełnomocników.

Zajęcie zabezpieczające przekształciło się w egzekucyjne? Postępowanie o uchylenie zabezpieczenia staje się bezprzedmiotowe!

Dane finansowe

WPS: 457 541 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 926/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute
Maciej Kurasz /przewodniczący sprawozdawca/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Sygn. powiązane
III FSK 4227/21 - Wyrok NSA z 2023-06-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia niewyrażającego zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych oraz umorzenie postępowania w całości oddala skargę
Uzasadnienie
1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik", "organ I instancji") wszczął postępowanie zabezpieczające wobec K. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 27 sierpnia 2018 r. o nr od [...] do [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., obejmujących przybliżone zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2013 r. oraz za maj 2013 r., w łącznej kwocie należności głównej 457.541 zł oraz odsetek w kwocie 210.389 zł.
2. Zawiadomieniami z [...] września 2018 r. wystawionymi na podstawie powyższych zarządzeń zabezpieczenia organ egzekucyjny dokonał zajęć zabezpieczających rachunków bankowych Zobowiązanego w [...] S.A., [...] S.A., Banku [...] S.A. oraz w [...] S.A. [...] odebrał zawiadomienie o zajęciu w dacie jego wystawienia, natomiast [...] S.A., [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. w dniu [...] września 2018 r. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciach zabezpieczających wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Skarżącemu w dniu 26 września 2018 r.
3. Zawiadomieniami z [...] października 2019 r. Naczelnik dokonał zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego Strony odpowiednio w Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. Zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku banki odebrały w dacie ich wystawienia. Natomiast w dniu 16 października 2019 r. ww. zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności doręczono pełnomocnikowi Skarżącego.
4. Pismem z 12 października 2019 r. Skarżący wystąpił do Naczelnika z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji zajętego w dniu [...] października 2019 r. osobistego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. oraz firmowych rachunków bankowych prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz przez Bank [...]S.A.
5. Pismem z 17 października 2019 r. Naczelnik na podstawie art. 50 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z 12 października 2019 r. poprzez wskazanie, czy przedmiotowym wnioskiem Strona wnosi o uchylenie zabezpieczenia czy o zmianę sposobu lub jego zakresu i pouczył Stronę, iż w przypadku braku odpowiedzi na niniejsze wezwanie w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, wniosek z dnia 12 października 2019 r. zostanie potraktowany jako wniosek o uchylenie zabezpieczenia w części uchylenia spod zajęcia zabezpieczającego kwoty zabezpieczonej na rachunkach bankowych prowadzonych przez Bank [...]S.A. oraz [...] S.A.
6. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący pismem z 21 października 2019 r. wskazał, że pismo z 12 października 2019r. należało traktować jako wniosek o uchylenie zabezpieczenia dokonanego przez organ egzekucyjny w zakresie osobistego i firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] oraz firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A.
7. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Naczelnik, po rozpatrzeniu wniosku z 12 października 2019 r., uzupełnionego pismem z 21 października 2019 r., na podstawie art. 157a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019 r., poz. 1438 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") nie uwzględnił wniosku Strony i nie wyraził zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych prowadzonych dla Zobowiązanego przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A.
8. Pismem z 4 grudnia 2019 r., pełnomocnik Strony wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niezwolnienie z egzekucji zajętych składników majątkowych i zwiększenie tym samym ryzyka wierzyciela związanego z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika obciążających go obowiązków, co narusza dyspozycję ww. przepisu.
9. Pismem z 21 listopada 2019 r. Skarżący wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o cofnięcie wniosku o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych prowadzonych dla Skarżącego przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A.
10. Następnie zajęcia zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego dokonane m.in. w [...] S.A., [...] S.A., [...]S.A. oraz Bank [...] S.A. uległy przekształceniu w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r. z dniem wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...] oraz o nr od [...] do [...] obejmujących należności wskazane w przedmiotowych zajęciach. Niniejsze tytuły wykonawcze doręczono Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r.
11. Postanowieniem z [...] marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") uchylił w całości postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2019 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 157a u.p.e.a. organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Dyrektor podkreślił uznaniowy charakter tego przepisu, bowiem jego zdaniem użyty w tym przepisie wyraz "może" oznacza, że uchylenie lub zmiana sposobu lub zakresu zabezpieczenia nie jest obowiązkiem organu egzekucyjnego, lecz do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Równocześnie powyższy przepis nie ustanawia żadnych uwarunkowań ani kryteriów, których wystąpienie może prowadzić do uchylenia bądź zmiany sposobu zabezpieczenia. Zatem organ egzekucyjny dokonując rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia lub zmiany sposobu lub zakresu zabezpieczenia winien należycie uzasadnić swoje stanowisko w sposób zarówno logiczny, jak i prawny, stosując się przy tym do zasad postępowania wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, do stosowania których odsyła art. 18 u.p.e.a., a w szczególności do uregulowań zawartych w art. 7, art. 77, art. 80, które nakazują organom administracji publicznej podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
Organ odwoławczy, dokonując kontroli prawnej zaskarżonego postanowienia z [...] listopada 2019 r. stwierdził, że rozstrzygnięcie w zakresie wniosku Skarżącego z 12 października 2019 r., uzupełnionego pismem z 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. na tym etapie postępowania stało się bezprzedmiotowe. Dyrektor podkreślił, że z akt przedmiotowej sprawy wynikało, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego dokonane w dniu [...] października 2019 r. w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] oraz w Banku [...]S.A. zawiadomieniem nr [...] przekształciło się w dniu [...] listopada 2019 r. w zajęcie egzekucyjne z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności wskazane w ww. zawiadomieniach.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r. Zatem fakt przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zaistniał dopiero na etapie postępowania zażaleniowego przed Dyrektorem. Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1227/11, różnice praw i obowiązków, jakie są związane z dokonaniem zajęcia egzekucyjnego i zajęcia zabezpieczającego wskazują na to, że przedmiot postępowania, wszczętego żądaniem zobowiązanego dotyczącym uchylenia zajęcia zabezpieczającego i zajęcia egzekucyjnego jest zupełnie odmienny, odmienne są bowiem elementy stanu faktycznego, których ziszczenie się pozwala organowi egzekucyjnemu na rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach zobowiązanego i związane z tym kompetencje organu egzekucyjnego. Tym samym przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku.
W kontekście powyższego organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wszczęte żądaniem Skarżącego zawartym w piśmie z 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych Skarżącego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne - stosownie do art. 154 § 4 u.p.e.a. Bezprzedmiotowe stało się zatem orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku.
Dyrektor zaznaczył, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Postępowanie wszczęte żądaniem Zobowiązanego zawartym w piśmie z dnia 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 października 2019 r. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne, a tym samym zajęcie zabezpieczające przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku.
Organ odwoławczy podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania w prawie wniosku Strony o uchylenie zajęć zabezpieczających dokonanych na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r., bowiem zajęcia te przekształciły się w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r., tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych. Jednocześnie skoro z chwilą przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne przestał istnieć przedmiot tego postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem procesowym w niniejszej sprawie pozostaje umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
12. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi wyższego stopnia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) obrazę przepisów postępowania podatkowego, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "O.p.") poprzez nieodniesienie się do istoty zarzutów podniesionych przez Skarżącego;
2) nierozpoznanie istoty sprawy i nieodniesienie się do zasadności złożonego zażalenia w sytuacji gdy strona ma prawo do bezstronnego rozpoznania jej sprawy, która polegała na tym, że doszło do bezprawnego nieuchylenia zajęcia zabezpieczającego na rachunkach bankowych.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego wskazał, że uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone w sposób ogólnikowy i ogranicza się do prostej aprobaty stanowiska wyrażonego gdzie indziej i nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy. Ponadto zaniechano zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.
13. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
14. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
15. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] marca 2020 r. uchylające w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2019 r. i umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości.
16. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
17. Postępowanie zabezpieczające ma na celu ochronę przyszłych interesów wierzyciela. Nie prowadzi w związku z tym do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania (wykonania) tego obowiązku. Ma ono charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego i jeśli będzie prowadzone, zawsze poprzedza postępowanie egzekucyjne (R.Hauser [w:] R.Hauser, Z.Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 520-521). W konsekwencji zajęcie zabezpieczające dokonane przez organ egzekucyjny nie zmierza do wykonania obowiązku (art.160 § 1 u.p.e.a.), ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest zatem odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. Na rozróżnienie obu zajęć wskazuje jednoznacznie art.154 § 4 u.p.e.a.
18. Normą kompetencyjną, upoważniającą organ egzekucyjny do uchylenia zabezpieczenia (rozstrzygnięcie ma formę postanowienia) jest przepis art. 157a, który uprawnia organ egzekucyjny do uchylenia lub zmiany sposobu bądź zakresu zabezpieczenia w każdym czasie. Postanowienie organu ma w tym przypadku charakter uznaniowy, przepis nie określa bowiem przesłanek uchylenia lub zmiany sposobu czy zakresu zabezpieczenia. Przyjmuje się przy tym, że postanowienie takie organ egzekucyjny może wydać zarówno z urzędu, jak i na wniosek zobowiązanego.
19. Wskazane różnice praw i obowiązków, jakie są związane z dokonaniem zajęcia egzekucyjnego i zajęcia zabezpieczającego wskazują na to, że przedmiot postępowania, wszczętego żądaniem zobowiązanego dotyczącym uchylenia zajęcia zabezpieczającego i zajęcia egzekucyjnego jest zupełny odmienny, odmienne są bowiem elementy stanu faktycznego, których ziszczenie się pozwala organowi egzekucyjnemu na rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach zobowiązanego i związane z tym kompetencje organu egzekucyjnego. Tym samym przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku. Zobowiązanemu nie przysługuje już uprawnienie do żądania uchylenia tego zabezpieczenia na podstawie art. 157a u.p.e.a., a organowi egzekucyjnemu nie przysługuje kompetencja do jego uchylenia, skoro wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stało się środkiem egzekucyjnym. Uznanie, że organ odwoławczy winien rozpoznać merytorycznie zażalenie na postanowienie o odmowie uchylenia zajęcia rachunku bankowego mimo przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne i ocenić możliwość uchylenia zajęcia egzekucyjnego prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) i kwalifikowanej wady postępowania (rażącego naruszenia prawa). Organ odwoławczy musiałby bowiem ocenić zaistnienie innych przesłanek niż badane przez organ pierwszej instancji i orzec co do innego przedmiotu, niż ten, o którym orzekał organ pierwszej instancji. Jego rozstrzygnięcie nie byłoby w związku z tym wynikiem ponownego rozpoznania tej samej sprawy, ale pierwszym rozstrzygnięciem w nowej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II FSK 106/11).
20. Z akt sprawy wynika, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane w dniu [...] października 2019 r. w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] oraz w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] przekształciło się w dniu [...] listopada 2019 r. w zajęcie egzekucyjne z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności wskazane w ww. zawiadomieniach. Przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono Zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r. Tym samym fakt przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zaistniał dopiero na etapie postępowania zażaleniowego przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w W. Mając to na uwadze wskazać należy, iż postępowanie wszczęte żądaniem Zobowiązanego zawartym w piśmie z dnia 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne - stosownie do art. 154 § 4 u.p.e.a. Bezprzedmiotowe staje się zatem orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy zauważyć, iż bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wniosku Strony o uchylenie zajęć zabezpieczających dokonanych na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r., bowiem zajęcia te przekształciły się w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r., tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych. Jednocześnie skoro z chwilą przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne przestał istnieć przedmiot tego postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem procesowym w niniejszej sprawie było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2019 r. o sygn. akt II OSK 2968/17 "organ odwoławczy wydaje decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 in fine zarówno wtedy, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i wtedy, gdy bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła już po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji, np. w przypadku utraty mocy obowiązującej przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną jej wydania (w razie braku odmiennych przepisów przejściowych)". Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty Strony dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i nieodniesienia się do zasadności złożonego zażalenia oraz istoty zarzutów podniesionych w zażaleniu. Wyżej wskazane okoliczności potwierdzają zasadność uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...]S.A. oraz Bank [...] S.A, i umorzenia w całości postępowania w tej sprawie przed organem pierwszej instancji.
21. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI