III SA/Wa 926/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na postanowienie uchylające zgodę na uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe z powodu przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne.
Podatnik złożył wniosek o uchylenie zabezpieczenia na swoich rachunkach bankowych. Organ pierwszej instancji odmówił zgody. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy postanowienie organu odwoławczego, stwierdzając, że przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne czyni dalsze postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym.
Sprawa dotyczyła wniosku K. K. o uchylenie zabezpieczenia na jego rachunkach bankowych, które zostało dokonane w związku z zaległościami podatkowymi w VAT na kwotę ponad 457 tys. zł plus odsetki. Organ pierwszej instancji odmówił zgody na uchylenie zabezpieczenia. Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, argumentując, że zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne, co czyni wniosek o uchylenie zabezpieczenia bezprzedmiotowym. Sąd administracyjny zgodził się z organem odwoławczym, podkreślając, że przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne zmienia charakter postępowania i kompetencje organów. Skoro zajęcie zabezpieczające przestało istnieć, nie można już orzekać o jego uchyleniu. W związku z tym, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a jedynym właściwym rozstrzygnięciem było jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd oddalił skargę podatnika, uznając zarzuty o nierozpoznaniu istoty sprawy za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne czyni postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym.
Uzasadnienie
Zajęcie zabezpieczające ma inny cel niż zajęcie egzekucyjne. Przekształcenie jednego w drugie oznacza, że przedmiot postępowania o uchylenie zabezpieczenia przestaje istnieć, a organ nie ma już kompetencji do jego uchylenia. W takiej sytuacji właściwe jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.e.a. art. 157a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Jest to przepis kompetencyjny, a rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy.
u.p.e.a. art. 154 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie zabezpieczenia.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 50 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 18
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne czyni postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia bezprzedmiotowym. Organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, nawet jeśli bezprzedmiotowość nastąpiła po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i nieodniesienia się do zasadności złożonego zażalenia. Zarzuty skarżącego dotyczące bezprawnego nieuchylenia zajęcia zabezpieczającego.
Godne uwagi sformułowania
przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne.
Skład orzekający
Maciej Kurasz
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Kaute
sędzia
Waldemar Śledzik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia, gdy zajęcie zabezpieczające przekształciło się w egzekucyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w egzekucji administracyjnej, które może mieć znaczenie dla wielu podatników i ich pełnomocników.
“Zajęcie zabezpieczające przekształciło się w egzekucyjne? Postępowanie o uchylenie zabezpieczenia staje się bezprzedmiotowe!”
Dane finansowe
WPS: 457 541 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 926/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-04-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jacek Kaute Maciej Kurasz /przewodniczący sprawozdawca/ Waldemar Śledzik Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Sygn. powiązane III FSK 4227/21 - Wyrok NSA z 2023-06-06 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia niewyrażającego zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych oraz umorzenie postępowania w całości oddala skargę Uzasadnienie 1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "Naczelnik", "organ I instancji") wszczął postępowanie zabezpieczające wobec K. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 27 sierpnia 2018 r. o nr od [...] do [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., obejmujących przybliżone zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca 2013 r. oraz za maj 2013 r., w łącznej kwocie należności głównej 457.541 zł oraz odsetek w kwocie 210.389 zł. 2. Zawiadomieniami z [...] września 2018 r. wystawionymi na podstawie powyższych zarządzeń zabezpieczenia organ egzekucyjny dokonał zajęć zabezpieczających rachunków bankowych Zobowiązanego w [...] S.A., [...] S.A., Banku [...] S.A. oraz w [...] S.A. [...] odebrał zawiadomienie o zajęciu w dacie jego wystawienia, natomiast [...] S.A., [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. w dniu [...] września 2018 r. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciach zabezpieczających wraz z odpisami zarządzeń zabezpieczenia doręczono Skarżącemu w dniu 26 września 2018 r. 3. Zawiadomieniami z [...] października 2019 r. Naczelnik dokonał zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego Strony odpowiednio w Banku [...] S.A. oraz [...] S.A. Zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku banki odebrały w dacie ich wystawienia. Natomiast w dniu 16 października 2019 r. ww. zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności doręczono pełnomocnikowi Skarżącego. 4. Pismem z 12 października 2019 r. Skarżący wystąpił do Naczelnika z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji zajętego w dniu [...] października 2019 r. osobistego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. oraz firmowych rachunków bankowych prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz przez Bank [...]S.A. 5. Pismem z 17 października 2019 r. Naczelnik na podstawie art. 50 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z 12 października 2019 r. poprzez wskazanie, czy przedmiotowym wnioskiem Strona wnosi o uchylenie zabezpieczenia czy o zmianę sposobu lub jego zakresu i pouczył Stronę, iż w przypadku braku odpowiedzi na niniejsze wezwanie w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, wniosek z dnia 12 października 2019 r. zostanie potraktowany jako wniosek o uchylenie zabezpieczenia w części uchylenia spod zajęcia zabezpieczającego kwoty zabezpieczonej na rachunkach bankowych prowadzonych przez Bank [...]S.A. oraz [...] S.A. 6. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący pismem z 21 października 2019 r. wskazał, że pismo z 12 października 2019r. należało traktować jako wniosek o uchylenie zabezpieczenia dokonanego przez organ egzekucyjny w zakresie osobistego i firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] oraz firmowego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. 7. Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Naczelnik, po rozpatrzeniu wniosku z 12 października 2019 r., uzupełnionego pismem z 21 października 2019 r., na podstawie art. 157a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019 r., poz. 1438 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") nie uwzględnił wniosku Strony i nie wyraził zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych prowadzonych dla Zobowiązanego przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. 8. Pismem z 4 grudnia 2019 r., pełnomocnik Strony wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez niezwolnienie z egzekucji zajętych składników majątkowych i zwiększenie tym samym ryzyka wierzyciela związanego z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika obciążających go obowiązków, co narusza dyspozycję ww. przepisu. 9. Pismem z 21 listopada 2019 r. Skarżący wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o cofnięcie wniosku o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych prowadzonych dla Skarżącego przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. 10. Następnie zajęcia zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane m.in. w [...] S.A., [...] S.A., [...]S.A. oraz Bank [...] S.A. uległy przekształceniu w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r. z dniem wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...] oraz o nr od [...] do [...] obejmujących należności wskazane w przedmiotowych zajęciach. Niniejsze tytuły wykonawcze doręczono Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r. 11. Postanowieniem z [...] marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") uchylił w całości postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2019 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 157a u.p.e.a. organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Dyrektor podkreślił uznaniowy charakter tego przepisu, bowiem jego zdaniem użyty w tym przepisie wyraz "może" oznacza, że uchylenie lub zmiana sposobu lub zakresu zabezpieczenia nie jest obowiązkiem organu egzekucyjnego, lecz do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Równocześnie powyższy przepis nie ustanawia żadnych uwarunkowań ani kryteriów, których wystąpienie może prowadzić do uchylenia bądź zmiany sposobu zabezpieczenia. Zatem organ egzekucyjny dokonując rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia lub zmiany sposobu lub zakresu zabezpieczenia winien należycie uzasadnić swoje stanowisko w sposób zarówno logiczny, jak i prawny, stosując się przy tym do zasad postępowania wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, do stosowania których odsyła art. 18 u.p.e.a., a w szczególności do uregulowań zawartych w art. 7, art. 77, art. 80, które nakazują organom administracji publicznej podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Organ odwoławczy, dokonując kontroli prawnej zaskarżonego postanowienia z [...] listopada 2019 r. stwierdził, że rozstrzygnięcie w zakresie wniosku Skarżącego z 12 października 2019 r., uzupełnionego pismem z 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. na tym etapie postępowania stało się bezprzedmiotowe. Dyrektor podkreślił, że z akt przedmiotowej sprawy wynikało, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane w dniu [...] października 2019 r. w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] oraz w Banku [...]S.A. zawiadomieniem nr [...] przekształciło się w dniu [...] listopada 2019 r. w zajęcie egzekucyjne z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności wskazane w ww. zawiadomieniach. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r. Zatem fakt przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zaistniał dopiero na etapie postępowania zażaleniowego przed Dyrektorem. Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1227/11, różnice praw i obowiązków, jakie są związane z dokonaniem zajęcia egzekucyjnego i zajęcia zabezpieczającego wskazują na to, że przedmiot postępowania, wszczętego żądaniem zobowiązanego dotyczącym uchylenia zajęcia zabezpieczającego i zajęcia egzekucyjnego jest zupełnie odmienny, odmienne są bowiem elementy stanu faktycznego, których ziszczenie się pozwala organowi egzekucyjnemu na rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach zobowiązanego i związane z tym kompetencje organu egzekucyjnego. Tym samym przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku. W kontekście powyższego organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wszczęte żądaniem Skarżącego zawartym w piśmie z 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych Skarżącego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne - stosownie do art. 154 § 4 u.p.e.a. Bezprzedmiotowe stało się zatem orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku. Dyrektor zaznaczył, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Postępowanie wszczęte żądaniem Zobowiązanego zawartym w piśmie z dnia 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 października 2019 r. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne, a tym samym zajęcie zabezpieczające przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku. Organ odwoławczy podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania w prawie wniosku Strony o uchylenie zajęć zabezpieczających dokonanych na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r., bowiem zajęcia te przekształciły się w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r., tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych. Jednocześnie skoro z chwilą przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne przestał istnieć przedmiot tego postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem procesowym w niniejszej sprawie pozostaje umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. 12. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi wyższego stopnia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) obrazę przepisów postępowania podatkowego, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "O.p.") poprzez nieodniesienie się do istoty zarzutów podniesionych przez Skarżącego; 2) nierozpoznanie istoty sprawy i nieodniesienie się do zasadności złożonego zażalenia w sytuacji gdy strona ma prawo do bezstronnego rozpoznania jej sprawy, która polegała na tym, że doszło do bezprawnego nieuchylenia zajęcia zabezpieczającego na rachunkach bankowych. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego wskazał, że uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone w sposób ogólnikowy i ogranicza się do prostej aprobaty stanowiska wyrażonego gdzie indziej i nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy. Ponadto zaniechano zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. 13. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 14. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. 15. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] marca 2020 r. uchylające w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2019 r. i umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości. 16. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. 17. Postępowanie zabezpieczające ma na celu ochronę przyszłych interesów wierzyciela. Nie prowadzi w związku z tym do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, stwarza jedynie pewne gwarancje, że w przyszłości dojdzie do wyegzekwowania (wykonania) tego obowiązku. Ma ono charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania egzekucyjnego i jeśli będzie prowadzone, zawsze poprzedza postępowanie egzekucyjne (R.Hauser [w:] R.Hauser, Z.Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2003, s. 520-521). W konsekwencji zajęcie zabezpieczające dokonane przez organ egzekucyjny nie zmierza do wykonania obowiązku (art.160 § 1 u.p.e.a.), ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest zatem odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. Na rozróżnienie obu zajęć wskazuje jednoznacznie art.154 § 4 u.p.e.a. 18. Normą kompetencyjną, upoważniającą organ egzekucyjny do uchylenia zabezpieczenia (rozstrzygnięcie ma formę postanowienia) jest przepis art. 157a, który uprawnia organ egzekucyjny do uchylenia lub zmiany sposobu bądź zakresu zabezpieczenia w każdym czasie. Postanowienie organu ma w tym przypadku charakter uznaniowy, przepis nie określa bowiem przesłanek uchylenia lub zmiany sposobu czy zakresu zabezpieczenia. Przyjmuje się przy tym, że postanowienie takie organ egzekucyjny może wydać zarówno z urzędu, jak i na wniosek zobowiązanego. 19. Wskazane różnice praw i obowiązków, jakie są związane z dokonaniem zajęcia egzekucyjnego i zajęcia zabezpieczającego wskazują na to, że przedmiot postępowania, wszczętego żądaniem zobowiązanego dotyczącym uchylenia zajęcia zabezpieczającego i zajęcia egzekucyjnego jest zupełny odmienny, odmienne są bowiem elementy stanu faktycznego, których ziszczenie się pozwala organowi egzekucyjnemu na rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach zobowiązanego i związane z tym kompetencje organu egzekucyjnego. Tym samym przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne powoduje, że przestaje istnieć przedmiot postępowania o uchylenie tego pierwszego zajęcia. Bezprzedmiotowe staje się orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne, którego realizacja prowadzić będzie do przymusowego wykonania obowiązku. Zobowiązanemu nie przysługuje już uprawnienie do żądania uchylenia tego zabezpieczenia na podstawie art. 157a u.p.e.a., a organowi egzekucyjnemu nie przysługuje kompetencja do jego uchylenia, skoro wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stało się środkiem egzekucyjnym. Uznanie, że organ odwoławczy winien rozpoznać merytorycznie zażalenie na postanowienie o odmowie uchylenia zajęcia rachunku bankowego mimo przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne i ocenić możliwość uchylenia zajęcia egzekucyjnego prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) i kwalifikowanej wady postępowania (rażącego naruszenia prawa). Organ odwoławczy musiałby bowiem ocenić zaistnienie innych przesłanek niż badane przez organ pierwszej instancji i orzec co do innego przedmiotu, niż ten, o którym orzekał organ pierwszej instancji. Jego rozstrzygnięcie nie byłoby w związku z tym wynikiem ponownego rozpoznania tej samej sprawy, ale pierwszym rozstrzygnięciem w nowej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II FSK 106/11). 20. Z akt sprawy wynika, że zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonane w dniu [...] października 2019 r. w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] oraz w Banku [...] S.A. zawiadomieniem nr [...] przekształciło się w dniu [...] listopada 2019 r. w zajęcie egzekucyjne z chwilą wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących należności wskazane w ww. zawiadomieniach. Przedmiotowe tytuły wykonawcze doręczono Zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 31 grudnia 2019 r. Tym samym fakt przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne zaistniał dopiero na etapie postępowania zażaleniowego przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w W. Mając to na uwadze wskazać należy, iż postępowanie wszczęte żądaniem Zobowiązanego zawartym w piśmie z dnia 12 października 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 21 października 2019 r. o uchylenie zabezpieczenia na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz [...] S.A. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na przekształcenie się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne - stosownie do art. 154 § 4 u.p.e.a. Bezprzedmiotowe staje się zatem orzekanie o jego uchyleniu, skoro zajęcie to już przestało wywierać skutki prawne w postaci zabezpieczenia wykonania przyszłego obowiązku, a powstało w to miejsce zajęcie egzekucyjne. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy zauważyć, iż bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wniosku Strony o uchylenie zajęć zabezpieczających dokonanych na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...] S.A. oraz Bank [...] S.A. nastąpiła już po wydaniu zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r., bowiem zajęcia te przekształciły się w zajęcia egzekucyjne w dniu [...] listopada 2019 r., tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych. Jednocześnie skoro z chwilą przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne przestał istnieć przedmiot tego postępowania, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem procesowym w niniejszej sprawie było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2019 r. o sygn. akt II OSK 2968/17 "organ odwoławczy wydaje decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 in fine zarówno wtedy, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i wtedy, gdy bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła już po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji, np. w przypadku utraty mocy obowiązującej przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną jej wydania (w razie braku odmiennych przepisów przejściowych)". Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty Strony dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i nieodniesienia się do zasadności złożonego zażalenia oraz istoty zarzutów podniesionych w zażaleniu. Wyżej wskazane okoliczności potwierdzają zasadność uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na uchylenie zabezpieczenia dokonanego na rachunkach bankowych Zobowiązanego prowadzonych przez Bank [...]S.A. oraz Bank [...] S.A, i umorzenia w całości postępowania w tej sprawie przed organem pierwszej instancji. 21. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI