III SA/Wa 915/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-01-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyinterpretacja podatkowazadośćuczynieniezwolnienie podatkoweprawo międzynarodowebelgijskie prawokoszty postępowaniaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację podatkową Dyrektora KIS, uznając, że kwota zasądzona przez belgijski sąd jako kara za zwłokę w postępowaniu ma charakter zadośćuczynienia i jest zwolniona z podatku dochodowego.

Skarżący otrzymał od belgijskiego komornika kwotę zasądzoną wyrokiem belgijskiego sądu jako karę za zwłokę w dostarczeniu dokumentów przez spółkę. Skarżący uważał, że kwota ta stanowi odszkodowanie/zadośćuczynienie i jest zwolniona z podatku dochodowego. Dyrektor KIS uznał, że kwota ta jest przychodem z innych źródeł podlegającym opodatkowaniu. WSA uchylił interpretację, stwierdzając, że kwota ta ma charakter zadośćuczynienia za negatywne przeżycia związane z przewlekłością postępowania i korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Sprawa dotyczyła wniosku o interpretację indywidualną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, w zakresie opodatkowania kwoty zasądzonej wyrokiem belgijskiego sądu gospodarczego. Skarżący, będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, sprzedał 50% praw do konia spółce prawa belgijskiego. Po sprzedaży konia przez spółkę, skarżący domagał się swojej części ceny sprzedaży. Spółka nie chciała ujawnić umowy sprzedaży ani zapłacić należnej kwoty. Skarżący wystąpił do belgijskiego sądu, który nakazał spółce dostarczenie umowy sprzedaży, a za zwłokę zasądził karę pieniężną na rzecz skarżącego. Kwota ta została wyegzekwowana przez belgijskiego komornika. Skarżący argumentował, że kwota ta stanowi odszkodowanie/zadośćuczynienie za stres i opieszałość spółki, a nie przychód z działalności gospodarczej, i powinna być zwolniona z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, twierdząc, że kwota ta stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu, ponieważ nie jest to odszkodowanie za szkodę rzeczywistą, a raczej zabezpieczenie przyszłych korzyści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że zasądzona kwota, choć nazwana karą, ma charakter zadośćuczynienia za negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego, spowodowaną działaniem spółki. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA dotyczącego świadczeń za przewlekłość postępowania na gruncie polskiego prawa, wskazując na analogię. Stwierdził, że takie świadczenie korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., ponieważ nie dotyczy korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, ani nie jest związane z działalnością gospodarczą. Sąd uznał również zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że organ interpretacyjny nie był uprawniony do własnej oceny charakteru świadczenia i jego związku z przyszłymi korzyściami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Kwota zasądzona jako kara za zwłokę w postępowaniu, wypłacona stronie postępowania, ma charakter zadośćuczynienia za negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania i korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zasądzona kwota, mimo nazwy 'kara', ma charakter zadośćuczynienia za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego, spowodowaną działaniem strony przeciwnej. Podkreślono analogię do świadczeń za przewlekłość postępowania na gruncie polskiego prawa. Taki charakter świadczenia wyłącza zastosowanie przesłanek negatywnych z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a i b u.p.d.o.f.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku obejmuje odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkiem tych związanych z działalnością gospodarczą lub dotyczących utraconych korzyści. W tym przypadku zasądzona kwota została uznana za zadośćuczynienie za negatywne przeżycia związane z przewlekłością postępowania, a nie za utracone korzyści czy szkodę rzeczywistą.

Pomocnicze

k.c. art. 445 § 1

Kodeks cywilny

Przepis definiuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, co zostało uznane za analogiczne do świadczenia zasądzonego w sprawie.

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki art. 12 § 4

Przywołana dla wykazania analogii między świadczeniem zasądzonym w sprawie a świadczeniem przyznawanym za przewlekłość postępowania w polskim prawie.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

EKPC art. 6 § 1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.

Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku art. 21 § 1

Przywołana przez strony w kontekście opodatkowania dochodów z zagranicy, ale ostatecznie nie przesądzająca o charakterze świadczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwota zasądzona przez belgijski sąd ma charakter zadośćuczynienia za negatywne przeżycia związane z przewlekłością postępowania, a nie przychód z działalności gospodarczej ani utracone korzyści. Świadczenie to korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Organ interpretacyjny naruszył przepisy postępowania, wydając interpretację w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny.

Odrzucone argumenty

Kwota zasądzona przez belgijski sąd stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Kwota ta nie jest odszkodowaniem ani zadośćuczynieniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., a stanowi zabezpieczenie korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć.

Godne uwagi sformułowania

kwota zasądzona wyrokiem belgijskiego sądu gospodarczego (...) tytułem kary (w określonej wysokości za każdy dzień zwłoki) za brak dostarczenia przez tę spółkę do tego sądu umowy zasądzona kwota ma charakter zadośćuczynienia za negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego nie stanowi ona korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono

Skład orzekający

Jacek Kaute

przewodniczący sprawozdawca

Jarosław Trelka

członek

Waldemar Śledzik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawnopodatkowa świadczeń otrzymanych od zagranicznych podmiotów, zwłaszcza gdy mają one charakter sankcyjny lub kompensacyjny za przewlekłość postępowania. Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. w kontekście świadczeń zagranicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawa belgijskiego, ale jego argumentacja dotycząca charakteru świadczenia i jego kwalifikacji podatkowej może mieć szersze zastosowanie. Konieczność analizy indywidualnego charakteru świadczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak świadczenia o charakterze sankcyjnym lub kompensacyjnym za przewlekłość postępowania mogą być kwalifikowane podatkowo, zwłaszcza w kontekście międzynarodowym. Pokazuje również, jak sądy administracyjne interpretują przepisy podatkowe w oparciu o szersze zasady prawa cywilnego i konstytucyjnego.

Kara za zwłokę z Belgii: czy to przychód czy zadośćuczynienie wolne od podatku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 915/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Kaute /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Trelka
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 1938/20 - Wyrok NSA z 2023-03-03
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1509
art. 21 ust. 1 pkt 3b
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst. jedn,
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 lutego 2019 r. nr 0114-KDIP3-3.4011.525.2018.2.JK2 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz J.W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. W. (dalej zwany "Stroną" lub "Skarżącym") złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania kwoty zasądzonej wyrokiem belgijskiego sądu.
Skarżący opisując stan faktyczny wskazał, że będąc osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509; dalej jako "u.p.d.o.f.") ma miejsce zamieszkania na terenie Rzeczpospolitej Polskiej i posiada nieograniczony obowiązek podatkowy. Był właścicielem konia. W 2008 r. 50% praw do konia sprzedał na rzecz spółki prawa belgijskiego (dalej: "Spółka"). Strona, zgodnie z umową zawartą ze Spółką, otrzymała należną cenę z tytułu sprzedaży 50% praw do konia. Koń pozostawał zatem współwłasnością Skarżącego i Spółki. Po sprzedaży 50% praw do konia przebywał on w stajni Spółki na terenie Belgii. Spółka wystawiała konia w licznych zawodach uzyskując dzięki temu nagrody pieniężne. Dzięki wygranym zawodom wartość konia znacząco wzrosła. Spółka postanowiła więc dokonać sprzedaży konia na rzecz podmiotu trzeciego. Spółka z tytułu dokonanej sprzedaży uzyskała od podmiotu trzeciego należną ceną. W związku z faktem, że połowa praw do konia stanowiła własność Skarżącego, z tytułu sprzedaży wskazanej w zdaniu poprzednim, Stronie należna była połowa ceny sprzedaży uzyskanej od podmiotu trzeciego. Spółka nie chciała jednak wywiązać się z obowiązku przekazania należnej Skarżącemu połowy ceny sprzedaży. Spółka nie chciała okazać umowy sprzedaży konia celem ustalenia jaka faktycznie kwota należna jest Stronie. Spółka nie chciała również ujawnić personaliów osoby będącej nabywcą konia. Początkowo Spółka nawet próbowała zataić przed Skarżącym okoliczność dokonania sprzedaży konia. W związku z tym Skarżący postanowił wystąpić na drogę sądową do belgijskiego sądu gospodarczego z pozwem przeciwko Spółce o zapłatę należnej mu części ceny sprzedaży konia. Belgijski sąd gospodarczy uznał, że koniecznym dla wyjaśnienia sprawy będzie przekazanie do tego sądu przez Spółkę umowy kupna-sprzedaży konia na rzecz podmiotu trzeciego. W konsekwencji w wydanym w sprawie wyroku, belgijski sąd gospodarczy nakazał Spółce przekazanie umowy kupna-sprzedaży w zakreślonym terminie. Z uwagi na fakt, że belgijski sąd gospodarczy miał obawy co do tego czy Spółka wywiąże się z obowiązku przekazania umowy, w swoim wyroku sąd ten zasądził karę w określonej wysokości za każdy dzień zwłoki w dostarczeniu przez Spółkę przedmiotowej umowy. W świetle przepisów prawa belgijskiego zasądzona wyrokiem tego sądu kwota nie jest należna na rzecz skarbu państwa, a jest ona należna stronie postępowania. W konsekwencji w przypadku gdyby Spółka nie wywiązała się z terminowego przekazania umowy do sądu kwota ta należna byłaby Skarżącemu. Spółka nie wywiązała się z obowiązku przekazania dokumentów, a tym samym kara pieniężna stała się wymagalna. W związku z faktem, że Spółka nie chciała dobrowolnie uregulować kary na rzecz Skarżącego, złożył on pozew do belgijskiego sądu egzekucyjnego o potwierdzenie możliwości egzekucji od Spółki tejże kwoty. Belgijski sąd egzekucyjny w swoim wyroku potwierdził zasadność oraz możliwość egzekucji kwoty od Spółki na rzecz Strony. W 2018 r. po uzyskaniu wyroku sądu belgijskiego, belgijski komornik sądowy wyegzekwował wyżej wskazaną kwotę od Spółki i przekazał ją na rachunek bankowy Skarżącego.
Według Strony Koń, który był przedmiotem sprzedaży, stanowił majątek osobisty Skarżącego, w szczególności Skarżący nie zajmuje i nie zajmował się działalnością gospodarczą w zakresie handlu końmi ani innymi zwierzętami. Skarżący jest rolnikiem i prowadzi jedynie działalność rolniczą, która jest wyłączona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przedmiotowa kwota wyegzekwowana przez belgijskiego komornika na rzecz Strony nie jest zatem związana z działalność gospodarczą. Strona działalności gospodarczej bowiem nie prowadzi.
Strona uzupełniając wniosek wskazała, że kwota, o której mowa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej została zasądzona przez Piątą Izbę Niderlandzkojęzycznego Sądu Gospodarczego w Brukseli na podstawie przepisów belgijskiego Kodeksu Postępowania Sądowego. Na podstawie przepisów art. 775 oraz 877 Kodeksu Postępowania Sądowego wyżej wskazany sąd nakazał pozwanemu złożyć w sekretariacie umowę jaką pozwany zawarł w odniesieniu do sprzedaży konia i jednocześnie sąd ten zasądził od pozwanego, w przypadku gdyby nie złożył w sekretariacie sądu ww. umowy zapłatę kwoty pieniężnej na rzecz Skarżącego. Wyżej wskazane przepisy belgijskiego Kodeksu Postępowania Sądowego oraz wyrok z dnia 10 stycznia 2017 r. wydany przez Piątą Izbę Niderlandzkojęzycznego Sądu Gospodarczego w Brukseli, sygn. akt A/15/02920 stanowiły podstawę prawną zasądzenia kwoty pieniężnej na rzecz Skarżącego. W jego ocenie zasądzona kwota ma charakter odszkodowania za opieszałość i niechęć strony pozwanej do ujawnienia dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie sprawy i dokonanie rozstrzygnięcia sprawy przez sąd belgijski (wydanie orzeczenia przez sąd belgijski w przedmiotowej sprawie).
W związku z powyższym Skarżący zapytał: Czy zasądzona wyrokiem belgijskiego sądu gospodarczego (dalej: "Sąd") i potwierdzona wyrokiem belgijskiego sądu egzekucyjnego kwota, którą belgijski komornik sądowy wyegzekwował od Spółki i przekazał na rachunek bankowy Strony stanowi dla niego przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Stanowisko Skarżącego opierało się na założeniu, że otrzymana na podstawie wyroku Sądu od Spółki kwota stanowi dla niego przychód z innych źródeł, zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zwracając uwagę, iż w sytuacji, gdy otrzymane środki pieniężne zostały wypłacone przez spółkę prawa belgijskiego, zastosowanie w niniejszej sprawie ma konwencja z dnia 20 sierpnia 2001 r. między Rzecząpospolitą Polską, a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (dalej: "Konwencja"), podniósł, iż nie zawiera ona przepisu odnoszącego się wprost do zadośćuczynień lub odszkodowań, zatem w myśl tej umowy zadośćuczynienie lub odszkodowanie należy zakwalifikować jako tzw. "inne dochody", o których mowa w art. 21 Konwencji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Konwencji, części dochodu osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym Umawiającym się Państwie (Polska), bez względu na to skąd pochodzą, które nie są objęte postanowieniami poprzednich artykułów niniejszej Konwencji, mogą być opodatkowane tylko w tym Państwie (Polsce). Zatem, zgodnie z treścią przywołanej Konwencji wypłacona na rzecz Skarżącego kwota środków pieniężnych jest opodatkowana tylko i wyłącznie w Polsce i podlega opodatkowaniu według przepisów polskiego prawa podatkowego, tj. u.p.d.o.f.
Zdaniem Skarżącego otrzymana przez niego kwota nie może zostać uznana w szczególności za przychody z działalności rolniczej czy też za innego rodzaju przychody nieobjęte przepisami u.p.d.o.f. Wprawdzie otrzymana kwota jest w pewnym sensie związana ze sprzedażą konia, niemniej jednak w żadnym wypadku nie stanowi ona zapłaty ceny należnej z tytułu jego sprzedaży. Jego zdaniem należy kwotę tę uznać za przychód z innych źródeł zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. Okoliczność uznania otrzymanej przez Stronę kwoty za przychód z innych źródeł nie oznacza automatycznie konieczności opłacania przez niego podatku dochodowego od otrzymanej kwoty. Należy bowiem przeanalizować kwestię możliwości zastosowania w odniesieniu do tej kwoty zwolnienia z opodatkowania przewidzianego przepisami u.p.d.o.f. wskazując w tym kontekście na przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
W pierwszej kolejności wskazał, iż fakt, że wyrok został wydany przez sąd belgijski nie wpływa na brak możliwości zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., w przypadku, gdy pozostałe warunki zostaną spełnione.
Skarżący mając na uwadze, że przyznana mu kwota pieniężna wyrokiem Sądu miała związek z niewypełnieniem polecenia Sądu, tj. przedstawienia dokumentów przez Spółkę, na podstawie których miała zostać określona należna mu część ceny za sprzedaż konia, która to sprzedaż została dokonana przez Spółkę, stwierdził, że kara pieniężna przyznana mu wyrokiem Sądu ma wynagrodzić czas opóźnienia i oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd i ewentualne zasądzenie na jego rzecz należnej kwoty. Jednocześnie podkreślił, że owo opóźnienie w rozstrzygnięciu sprawy i zasądzeniu mu należnej części ceny jest spowodowane właśnie zaniechaniem ze strony Spółki polegającym na nieprzekazaniu umowy do Sądu. Tym samym uznał, iż kwotę pieniężną zasądzoną wyrokiem Sądu należy uznać za odszkodowanie ze względu na majątkowy charakter szkody.
Skarżący alternatywnie za możliwe uznał przyjęcie, że otrzymana kwota stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie. Zaznaczył przy tym, że poczucie krzywdy zostało u niego wywołane sposobem działania Spółki, która nie tylko nie wykonała umowy zawartej przez strony, ale też według ustaleń uzyskała znaczne korzyści majątkowe z tytułu wystawiania konia na licznych wyścigach oraz uzyskała, według jego rozeznania, wysoką cenę sprzedaży konia, przy czym nie ujawniła mu ani faktu sprzedaży konia, ani ceny jaką uzyskała ze sprzedaży. Mimo wezwania Sądu w toczącym się procesie, nie przedstawiła dokumentu sprzedaży konia (umowy sprzedaży). Takie zachowania Spółki spowodowały, że czuje się oszukany, zestresowany nie tylko samym faktem popełnionego oszustwa, a także całym procesem działań związanych z próbami odzyskania należnych jemu środków pieniężnych. Zdaniem Skarżącego fakt, że kara została zasądzona na jego rzecz, a nie na rzecz "belgijskiego skarbu państwa" można interpretować również jako formę rekompensaty z tytułu tak długiego okresu braku możliwości wyegzekwowania należnych mu środków pieniężnych.
Mając powyższe na uwadze stwierdził, iż otrzymana kwota nie stanowi, odszkodowania dotyczącego korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W tym bowiem przypadku nie można mówić o jakichkolwiek utraconych korzyściach po jego stronie. Zasądzona oraz otrzymana przez niego kwota nie zwalnia Spółki z obowiązku zapłaty należnej mu ceny. W szczególności w przypadku zasądzenia przez Sąd na jego rzecz konieczności zapłaty ceny za sprzedaż konia, nie zostanie ona pomniejszona o kwotę wypłaconej kary pieniężnej.
Według Strony przedmiotowe odszkodowanie nie jest związane z działalnością gospodarczą, jako że działalności takiej nie prowadzi.
Mając powyższe na uwadze doszedł do przekonania, że otrzymana kwota pieniężna, zasądzona wyrokiem Sądu, będzie stanowiła odszkodowanie, które nie jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz nie zostałoby przyznane gdyby szkoda nie zostałaby wyrządzona (nie dotyczy utraconych korzyści). Zatem w niniejszym przypadku zastosowanie znajdzie zwolnienie wyrażone w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. i otrzymana kwota nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (jest zwolniona z opodatkowania).
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej zwany "Dyrektorem") w interpretacji indywidualnej wydanej 7 lutego 2019 r., stanowisko Skarżącego uznał za nieprawidłowe.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zwrócił uwagę, że z uwagi na to, że otrzymana kwota pieniężna zasądzona wyrokiem sądu belgijskiego jest wypłacona z Belgii, zastosowanie w niniejszej sprawie ma Konwencja między Rzecząpospolitą Polską, a Królestwem Belgii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania oszustwom podatkowym i uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z dnia 20 sierpnia 2001 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 211, poz. 2139). Przytaczając treść art. 21 ust. 1-3 ww. Konwencji uznał, że wypłata kwoty pieniężnej zasądzonej wyrokiem sądu belgijskiego jest opodatkowana tylko w Polsce. Z kolei wypłacona Skarżącemu kwota pieniężna zasądzona wyrokiem sądu belgijskiego, podlega opodatkowaniu według przepisów polskiego prawa podatkowego, tj. u.p.d.o.f.
Ponadto zwrócił uwagę, że zakres zwolnienia wynikający z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. obejmuje tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści oraz świadczeń otrzymanych w związku z działalnością gospodarczą. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowania lub zadośćuczynienia z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowania lub zadośćuczynienia z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Z literalnego brzmienia powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wynika, że dyspozycją jego objęte są jedynie te zadośćuczynienia bądź odszkodowania, których prawo do otrzymania oraz ich wysokość wynika z wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkiem otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego na zasadach przewidzianych w podatku dochodowym będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych powyżej przesłanek.
Dyrektor mając powyższe na uwadze uznał, iż w przedstawionym stanie faktycznym kwota pieniężna nie jest odszkodowaniem zależnym od poniesionej szkody, bowiem Skarżący nie poniósł faktycznie szkody, która w myśl wskazanej powyżej definicji byłaby stratą w posiadanym już majątku podatnika, przez którą stałby się on uboższy. Wypłata kwoty pieniężnej stanowi zabezpieczenie korzyści, które Skarżący powinien otrzymać w związku ze sprzedażą konia. Taki rodzaj rekompensaty wyczerpuje więc znamiona wyłączenia od zwolnienia z opodatkowania tej kwoty na zasadzie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) u.p.d.o.f. Oznacza to, że wypłacona na rzecz Strony kwota pieniężna wynikająca z wyroku sądowego belgijskiego nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Tym samym od tej kwoty należny jest podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych.
Organ nie zgodził się ze Stroną, że poniósł szkodę, a wypłacona kwota stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie, pomimo że Spółka belgijska nie wykonała umowy zawartej przez strony, nie ujawniła faktu sprzedaży konia ani ceny jaką uzyskała ze sprzedaży. W jego ocenie w związku z tym, że Skarżący wniósł pozew do belgijskiego sądu gospodarczego i sąd zobowiązał Spółkę do przedłożenia umowy kupna-sprzedaży, należy zakładać, że Spółka zostanie przez Sąd zobowiązana do wypłaty na rzecz Skarżącego należnej mu części z kwoty uzyskanej tytułem sprzedaży konia. W związku z powyższym otrzyma on należną mu część ceny sprzedaży konia, prawdopodobnie z ustawowymi odsetkami.
Jednocześnie Dyrektor uznał, iż wbrew twierdzeniu Skarżącego nie występuje element szkody, tj. uszczerbek w istniejącym mieniu czy też utrata przyszłych korzyści. Tym samym nie można mówić o odszkodowaniu czy zadośćuczynieniu. Według przepisów prawa cywilnego przedmiotowe świadczenie nie stanowi świadczenia, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Z kolei Skarżący na podstawie wyroku sądu otrzymał kwotę, którą zapłaciła Spółka za to, że w określonym terminie nie przedłożyła w Sądzie umowy kupna-sprzedaż konia, a nie z tej racji, że poniósł szkodę.
Reasumując doszedł do przekonania, że otrzymana przez Skarżącego na podstawie wyroku Sądu belgijskiego kwota pieniężna stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zatem otrzymana kwota nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, gdyż nie poniósł szkody, a należna cena za sprzedaż konia i tak mu zostanie przyznana.
W skardze złożonej na powyższą interpretację, Strona wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:
1) art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., poprzez błędną jego wykładnię oraz dokonanie niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu do przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, iż otrzymana przez Skarżącego kwota nie może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych podczas gdy prawidłowa wykładania tego skutkowałaby jego zastosowaniem w sprawie i zwolnieniem z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanej przez Skarżącego kwoty pieniężnej;
2) przepisów postępowania, to jest art. 14b ust. 1, ust. 3, art. 14c ust. 1, art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., dalej "O.p."), poprzez wydanie interpretacji indywidualnej w odniesieniu do innego stanu faktycznego niż ten, który został przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidulanej przez Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej interpretacji i powtórzył przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi ocenił jako niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny, sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") kontrolę działalności administracji publicznej, w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach jest, zgodnie z art. 57a Ppsa, związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten stanowi również, że skarga na interpretację indywidualną może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego
Po analizie podniesionych zarzutów Sąd stwierdza, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy możliwości zastosowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. zwolnienia od tego podatku wobec zasądzonego przez belgijski sąd wyrokiem na rzecz Skarżącego świadczenia pieniężnego od belgijskiej spółki tytułem kary (w określonej wysokości za każdy dzień zwłoki) za brak dostarczenia przez tę spółkę do tego sądu umowy, której dostarczenie było niezbędne dla rozstrzygnięcia toczącej się przed nim sprawy sądowej między Skarżącym a rzeczoną Spółką. W ocenie Organu rzeczone świadczenie nie stanowi ani odszkodowania ani zadośćuczynienia w rozumieniu wskazanego przepisu. Skarżący nie poniósł faktycznie szkody, która w myśl wskazanej powyżej definicji byłaby stratą w posiadanym już majątku podatnika, przez którą stałby się on uboższy. Wypłata kwoty pieniężnej stanowi zabezpieczenie korzyści, które Skarżący powinien otrzymać w związku ze sprzedażą konia, co jest wyłączone od zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) u.p.d.o.f. Według Skarżącego natomiast zasądzona kwota stanowi zadośćuczynienie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. – jako odnosząca się doznanych przez Skarżącego szkód niematerialnych związanych z przedłużającym się wskutek braku udostępnienia rzeczonej umowy postępowaniem sądowym – i jako taka powinna korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w tym przepisie. W ocenie Sądu na tle tak zarysowanego sporu, rację należy przyznać Skarżącemu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3859/17 "[m]ając na uwadze normatywną treść art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. należy zwrócić uwagę, że wprowadzone tym przepisem zwolnienie podatkowe ustawodawca odnosi do otrzymanego na podstawie wyroku lub ugody odszkodowania lub zadośćuczynienia. Z kolei z brzmienia art. 361 Kodeksu cywilnego wynika, że naprawienie szkody obejmuje pokrycie strat, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. Wysokość szkody wyznacza więc rozmiar obowiązku odszkodowawczego, a zasada restytucji wyklucza dopuszczalność wzbogacenia się poszkodowanego. W prawie cywilnym istnieje rozróżnienie pojęć "szkoda" i "krzywda". Pierwsze z nich odnosi się do majątkowego skutku naruszenia dóbr, a drugie, stosownie do art. 444 i art. 445 Kodeksu cywilnego, oznacza niemajątkowy skutek naruszenia dóbr osobistych. Pojęcie "odszkodowania" jest odnoszone do pokrywania uszczerbków o charakterze majątkowym, a pojęcie "zadośćuczynienia" do pokrywania uszczerbków o charakterze niemajątkowym, czyli krzywd.".
Zgodnie z art. 444 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm.) w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu (§1). Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty (§2). Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa (§3).
Zgodnie z art. 445 §1 Kodeksu cywilnego w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Kwestię kwalifikacji spornego świadczenia należy poprzedzić zwróceniem uwagi na to w jaki sposób orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego kwalifikuje na gruncie wskazanego przepisu świadczenia zasądzone na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 75). Skarżący, w ocenie Sądu zasadnie, doszukuje się pewnej analogii pomiędzy świadczeniem zasądzonym Jemu przez sąd belgijski a wskazanym świadczeniem zasądzanym na podstawie ww. ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Zgodnie z art. 12 ust. 4 ww. ustawy uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika - od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. Sumy pieniężnej nie przyznaje się w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez Skarb Państwa albo państwowe jednostki sektora finansów publicznych.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 3652/16 "o charakterze danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa. O statusie kwoty otrzymanej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy świadczy bowiem jej rzeczywisty charakter, tytuł prawny i cel, jakiemu ona służy. Kwota otrzymywana na tej podstawie ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki (por. postanowienia Sądu Najwyższego o sygn. III SPP 163/05, III SPP 154/05). W postanowieniu z 6 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt III SPP 154/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. Natomiast w postanowieniu z 6 lutego 2006 r., sygn. akt III SPP 163/05 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, " (...) że zadośćuczynienie w tej formie stanowi in concreto spełnienie powinności dyktowanych ideą humanitaryzmu postępowania sądowego i będzie stanowić słuszną rekompensatę za krzywdzące swą nadmiernością negatywne doznania moralne i przeżycia psychiczne wnioskodawcy, wiarygodnie i przekonywająco wykazane przez niego w treści skargi". Suma pieniężna przyznawana od Skarbu Państwa rozumiana być winna jako rekompensata za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki i nic ponadto. Nie można jej łączyć z "nieuzasadnioną utratą korzyści majątkowej" (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt SPK 10/05).
Mając powyższe na uwadze zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, iż zasądzona na rzecz skarżącej kwota ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 § 1 k.c. i korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f."
Jak wynika z powyższego, suma pieniężna zasądzona na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki - z racji tego, że ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki – ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 §1 k.c. i korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy uznać, w ocenie Sądu, że zasądzona przez sąd belgijski na rzecz Skarżącego kwota pieniężna ma również charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 §1 i jako taka korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3b.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Jak wskazuje się w doktrynie prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki obejmuje m.in. uprawnienie do domagania się "od sądu prowadzenia postępowania nie dłużej, niż tego wymaga wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. (...)" (Tuleja Piotr. Art. 45. W: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019).
Podobnie wskazuje się, że "powinno być to rozpatrzenie bez nieuzasadnionej zwłoki, a więc rozpatrzenie w miarę szybkie. Z reguły bowiem jednostka zwraca się do sądu w sytuacji, gdy potrzebuje orzeczenia sądowego dla załatwienia pewnych potrzeb i skoro te potrzeby powstały, szybkie uzyskanie orzeczenia sądowego leży w jej bezpośrednim interesie. Interes ten uzyskuje również uznanie konstytucyjne. Podobnie jak wymóg jawności, również wymóg szybkości postępowania uzyskuje swą podstawę konstytucyjną tylko w komentowanym artykule.(...)". (Sarnecki Paweł. Art. 45. W: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II. Wydawnictwo Sejmowe, 2016).
Należy zwrócić również uwagę na treść Konwencji O OCHRONIE PRAW CZŁOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOŚCI sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienioną następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnioną Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Stroną tej Konwencji jest bowiem zarówno Rzeczypospolita Polska (gdzie rzeczone świadczenie podlega opodatkowaniu na podstawie u.p.d.o.p.), jak również Królestwo Belgii (gdzie rzeczone świadczenie zostało zasądzone). Zgodnie z art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze tej Konwencji każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.
Jak wskazuje się w doktrynie "artykuł 6 ust. 1 Konwencji nakłada na państwa obowiązek zorganizowania systemów prawnych w sposób pozwalający sądom spełnić wszystkie wynikające z niego warunki, łącznie z rozpatrzeniem sprawy w rozsądnym terminie" (Nowicki Marek Antoni. Art. 6. W: Komentarz do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, [w:] Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wyd. VII. Wolters Kluwer Polska, 2017.).
Z Konstytucji wynika zatem prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (co – jak wskazuje się w ww. komentarzach – oznacza rozpatrzenie sprawy "w miarę szybko", "nie dłużej, niż tego wymaga wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy"), również Konwencja przyznaje każdemu prawo do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie (i co za tym idzie nakłada na państwa obowiązek zorganizowania systemów prawnych w sposób pozwalający sądom spełniać ten warunek).
Niewątpliwie działanie spółki belgijskiej, z którą Skarżący prowadził spór przed belgijskim sądem, polegające na braku dostarczenia umowy umożliwiającej temu sądowi rozpatrzenie sprawy stanowiło działanie zmierzające do przedłużenia (bądź nawet do uniemożliwienia) rozpatrzenia sprawy przez ten sąd. Jako takie działanie to godziło w przyznane przez Konwencję, której stroną jest Królestwo Belgii (i Rzeczpospolita Polska), prawo Skarżącego do rozpoznania Jego sprawy w rozsądnym terminie. Z punktu widzenia Królestwa Belgii zastosowany przez Sąd środek w postaci zasądzonej tej spółce kary określonej wysokości za każdy dzień zwłoki w dostarczeniu przez Spółkę przedmiotowej umowy stanowił środek zmierzający do realizacji obowiązku wynikającego z art. 6 Konwencji. Działanie sądu belgijskiego stanowiło z tej perspektywy środek dyscyplinujący pozwaną spółkę belgijską, skoro była ona zobowiązana do zapłaty kary określonej wysokości za każdy dzień zwłoki.
Co kluczowe jednak dla rozpatrywanej sprawy, kwota wynikająca z zasądzonej kwoty nie była należna Państwu (Królestwu Belgijskiemu), lecz była należna Skarżącemu będącemu stroną postępowania (powodem), który w związku z działaniem drugiej strony nie mógł (szybciej) zrealizować swojego prawa do rozpatrzenia jego sprawy.
W ocenie Sądu toczenie sporu przed każdym sądem pociąga za sobą pewne stresy, niedogodności itp. – co samo w sobie nie uzasadnia uznania, że osoba (powód lub pozwany) doznaje w związku z tym krzywdy. W sytuacji jednak, gdy dochodzi do niczym nieuzasadnionej przewlekłości prowadzonego postępowania, tym bardziej jeżeli ta przewlekłość spowodowana jest celowym działaniem drugiej strony postępowania, sama przewlekłość może wywoływać negatywne przeżycia psychiczne i moralne u osoby toczącej spór.
Zasądzenie przez sąd od drugiej strony postępowania określonej kwoty (liczonej za każdy dzień zwłoki w dostarczeniu dokumentu umożliwiającego rozpatrzenie sprawy) z racji działania przez tę stronę w sposób zmierzający do wywołania przewlekłości w rozpatrzeniu sprawy (lub wręcz uniemożliwieniu jej rozpatrzenia) - jako zmierzające do zaspokojenia strony dotkniętej tym działaniem mającym na celu wywołanie przewlekłości w rozpatrzeniu sprawy (i w konsekwencji doznającej negatywnych przeżyć psychicznych i moralnych z tym związanych), należy uznać za zasądzenie świadczenia, które ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 § 1 k.c. i które korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.
W ocenie Sądu okoliczność, że art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przewiduje określone zasady kształtowania stanowiącej zadośćuczynienie sumy pieniężnej (m.in. określenie jej granic, w tym za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania) inne niż stanowiące podstawę zasądzonej przez sąd belgijski kwoty pieniężnej (kwota ustalana za każdy dzień zwłoki) nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że w jednym i drugim przypadku mamy do czynienia ze świadczeniem, które ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym mowa w art. 445 §1 k.c. Po pierwsze, oczywistym jest, że podstawą tego świadczenia jest prawo krajowe obowiązujące w innym państwie (Królestwo Belgii) – co ma wpływ na zasady kształtowania tego świadczenia i jego wysokość (inne niż polskie), po drugie, trudno oczekiwać, ażeby w różnych krajach – cechujących się różnymi aktualnymi warunkami życiowymi i przeciętną stopą życiową – zasądzane kwoty były podobne (jak wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt III APa 4/19 "kwota zadośćuczynienia ma mieć realne znaczenie ekonomiczne, a jednocześnie pozostawać w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa.").
W tym względzie Sąd nie dostrzega powodów, dla których świadczenie na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz świadczenie takie jak zasądzone na rzecz Skarżącego miałyby być odmiennie traktowane na gruncie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.p. Oba świadczenia wynikają z poszanowania przewidzianego w art. 6 ust. 1 Konwencji prawa strony do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie i oba stanowią reakcję na nieuzasadnione przedłużenie rozpatrywania sprawy (które wiąże się z doznawaniem negatywnych przeżyć psychicznych i moralnych z tym związanych przez stronę nim dotkniętą).
Skarżący we wniosku o interpretację wskazał, że " (...) mimo wezwania Sądu w toczącym się procesie, [Spółka] nie przedstawiła dokumentu sprzedaży konia (umowy sprzedaży). Takie zachowanie Spółki spowodowały, że Wnioskodawca czuje się oszukany, zestresowany nie tylko samym faktem popełnionego oszustwa, a także całym procesem działań związanych z próbami odzyskania należnych jemu środków pieniężnych. Taki stres (cierpienie fizyczne) wypływają na stan zdrowia Wnioskodawcy" (str. 5 zaskarżonej interpretacji). Jest to istotne z tego względu, że jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2012 r. (II FSK 2406/11) specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, prowadzonego na podstawie art. 14b-14h Ordynacji podatkowej, polega między innymi na tym, że organ interpretacyjny jest uprawniony do poruszania się tylko i wyłącznie w obrębie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę. Innymi słowy pełną wiedzę o stanie faktycznym organ ten czerpie z wniosku o wydanie interpretacji.".
W tym zakresie Sąd zgadza się ze Skarżącym, który wskazuje, że "kara, która została zasądzona na rzecz Skarżącego miała na celu przyspieszenie postępowania sądowego, które celowo przedłużane jest przez Spółkę. Skarżący w wyniku takiego działania Spółki doznał szkód niematerialnych, tj. stresu i niepewności do terminu i wyniku zakończenia postępowania sądowego. Zatem kara zasądzona przez Sąd jednoznacznie odnosi się do poniesionych szkód niematerialnych przez Skarżącego, nie do szkód poniesionych w majątku, tj. braku zapłaty za sprzedaż konia. W ocenie Skarżącego zasądzoną kwotę należy odnosić do szkód niematerialnych, ponieważ ma ona bezpośredni związek z przedłużaniem postępowania, natomiast nie ma bezpośredniego związku z ostatecznym wynikiem sprawy, jakim jest rozstrzygnięcie zasadności roszczenia Skarżącego wobec Spółki. Zdaniem Skarżącego zasądzoną kwotę od Spółki należy traktować odrębnie od ceny za konia (której otrzymania nie jest pewne i nie można określić czasu i faktu czy taka kwota zostanie zasądzona na rzecz Skarżącego).".
W konsekwencji nie można zgodzić się z Organem, który stwierdził, że rzeczona kwota stanowi "zabezpieczenie korzyści, które Skarżący powinien otrzymać w związku ze sprzedażą konia(...) taki rodzaj rekompensaty wyczerpuje więc znamiona wyłączenia od zwolnienia z opodatkowania tej kwoty na zasadzie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) u.p.d.o.f.". Jak wskazano wyżej, zasądzona kwota stanowi świadczenie, które ma charakter i cel zbliżony do zadośćuczynienia, o którym stanowi art. 445 § 1 k.c. – w związku z doznaniem negatywnych przeżyć psychicznych i moralnych związanych z działaniem pozwanej belgijskiej spółki mającej na celu przedłużenie rozpatrzenia sprawy przez ten sąd tym związanych - które korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Świadczenie to nie stanowi w konsekwencji korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (ani zabezpieczenia korzyści, które Skarżący powinien otrzymać) – jak wskazuje Organ, a co za tym idzie nie jest objęte wyłączeniem, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b u.p.d.o.f. (ani wyłączeniem z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a u.p.d.o.f. – kwestia niesporna).
Mając na uwadze powyższe uznając, że zasądzone na rzecz Skarżącego świadczenie pieniężne nie korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., organ naruszył wskazany przepis i skarga w tym zakresie jest zasadna.
Podobnie zasadny jest zarzut naruszenia ar.t 14b ust. 1, ust. 3, art. 14c ust. 1, art. 14h O.p. poprzez wydanie interpretacji indywidualnej w oparciu o inny stan faktyczny niż ten, który został przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przez Skarżącego. Organ nie był uprawniony do stwierdzenia, że Wnioskodawca otrzyma należną mu część ceny sprzedaży konia, prawdopodobnie z ustawowymi odsetkami, Organ nie był również uprawniony do stwierdzenia, że "wypłata kwoty pieniężnej stanowi zabezpieczenie korzyści, które Wnioskodawca powinien otrzymać w związku ze sprzedażą konia". Należy zauważyć, że ze stanu faktycznego nie wynikało, że Sąd zasądził Skarżącemu kwotę tytułem należnej mu części ceny ani że kwota ta stanowi zabezpieczenie korzyści – ze stanu faktycznego wynikało, że rzeczona kwota miała związek z brakiem udostępnienia przez pozwaną spółkę belgijską umowy, co uniemożliwiało rozpatrzenie sprawy przez sąd i w związku z czym jako kara została nałożona na tę spółkę (gdzie otrzymać miał i otrzymał ją Skarżący). Charakter rzeczonego świadczenia został szczegółowo omówiony wyżej.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 146 §1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
Rozpoznając ponownie sprawę Organ będzie zobowiązany uwzględnić wskazówki wynikające z niniejszego wyroku, w szczególności uznać, że rzeczone świadczenie korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. jako zadośćuczynienie, o którym mowa w tym przepisie.
O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i art. 205 §2 i §4p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składały się: wpis od skargi w wysokości 200 zł, pobrany od Skarżącej na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687) i opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI