III SA/WA 914/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki E. S.A. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń i odwołania, uznając doręczenie postanowień byłemu pełnomocnikowi za skuteczne.
Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia postanowień Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej byłemu pełnomocnikowi spółki E. S.A., któremu cofnięto pełnomocnictwo. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu cywilnego, kwestionując skuteczność doręczenia i stosowanie przepisów k.p.c. Sąd uznał, że doręczenie było skuteczne, ponieważ organ podatkowy dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa dopiero po wysłaniu i odebraniu postanowień przez byłego pełnomocnika, co skutkowało uchybieniem terminów do wniesienia środków odwoławczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi E. S.A. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, które stwierdzały uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń na postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oraz do wniesienia odwołania od decyzji. Kluczowym zagadnieniem była skuteczność doręczenia postanowień Dyrektora UKS z dnia [...].11.2003r. pełnomocnikowi D. K., któremu spółka cofnęła pełnomocnictwo w dniu [...].12.2003r. Spółka argumentowała, że doręczenie było nieskuteczne, ponieważ organ podatkowy został powiadomiony o cofnięciu pełnomocnictwa w dniu nadania pisma o cofnięciu, a nie w dniu jego wpływu do urzędu. Kwestionowano również stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego w postępowaniu podatkowym. Sąd, odwołując się do art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, uznał, że przepisy prawa cywilnego (w tym art. 105 k.c. i art. 94 § 1 k.p.c.) mają zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w Ordynacji. Stwierdził, że skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa jest uzależniona od wiedzy drugiej strony (organu podatkowego) o tym fakcie. Ponieważ organ dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa dopiero w dniu [...].12.2003r., kiedy to wpłynęło stosowne pismo, a postanowienia zostały już wysłane i odebrane przez byłego pełnomocnika, doręczenie uznano za skuteczne. W konsekwencji, zażalenia i odwołanie zostały wniesione z uchybieniem terminów. Sąd oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie jest skuteczne, jeśli organ podatkowy nie posiadał wiedzy o cofnięciu pełnomocnictwa w momencie doręczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zgodnie z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy prawa cywilnego, w tym art. 105 k.c. i art. 94 § 1 k.p.c. Skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa zależy od wiedzy drugiej strony (organu podatkowego) o tym fakcie. Organ dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa dopiero w dniu wpływu pisma, a do tego czasu doręczenie było skuteczne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 137 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
W zakresie nieuregulowanym w § 1-3a (do pełnomocnictwa) stosuje się przepisy prawa cywilnego (materialnego i procesowego).
Ordynacja podatkowa art. 236 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Określa termin do wniesienia zażalenia (7 dni).
Ordynacja podatkowa art. 223 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Określa termin do wniesienia odwołania (14 dni).
Ordynacja podatkowa art. 228 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia lub odwołania.
Ordynacja podatkowa art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
k.c. art. 105
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny
Czynność prawna dokonana przez pełnomocnika po wygaśnięciu umocowania jest ważna, chyba że druga strona wiedziała lub mogła się dowiedzieć o wygaśnięciu.
k.p.c. art. 94 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego
Skuteczność wypowiedzenia pełnomocnictwa procesowego w stosunku do sądu i przeciwnika.
PPSA art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 137 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Ordynacja podatkowa art. 213 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 213 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 12 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Reguluje sposób obliczania terminów, w tym datę nadania pisma w placówce pocztowej.
Ordynacja podatkowa art. 217 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa
Określa treść pouczenia o trybie i terminie złożenia zażalenia.
k.c. art. 83
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny
Pozorność czynności prawnej.
k.p.c. art. 94 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika.
PPSA art. 111 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Łączenie spraw do łącznego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie postanowień Dyrektora UKS było skuteczne, ponieważ organ podatkowy dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa dopiero w dniu wpływu pisma o cofnięciu, a nie w dniu jego nadania. Przepisy prawa cywilnego (art. 105 k.c. i art. 94 § 1 k.p.c.) mają zastosowanie w postępowaniu podatkowym w zakresie nieuregulowanym przez Ordynację podatkową. Skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa zależy od wiedzy organu podatkowego o tym fakcie.
Odrzucone argumenty
Doręczenie postanowień było nieskuteczne, ponieważ organ podatkowy został powiadomiony o cofnięciu pełnomocnictwa w dniu nadania pisma o cofnięciu. Przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego nie mają zastosowania w postępowaniu podatkowym. Błędne powołanie art. 83 k.c. przez Dyrektora Izby Skarbowej.
Godne uwagi sformułowania
o skuteczności wypowiedzenia pełnomocnictwa mówić by można po doręczeniu go do Urzędu Kontroli Skarbowej i złożeniu, zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, do akt sprawy. Organ podatkowy jest zobligowany do honorowania pełnomocnictwa, ale pod warunkiem posiadania wiedzy o jego istnieniu, a tę może posiąść z chwilą otrzymania dokumentu. Wiedza, o której mowa w art. 105 k.c., czyli o cofnięciu pełnomocnictwa D. K. została powzięta przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...].12.2003r. i w związku z tym doręczenie jego postanowień z dnia [...].11.2003r. uznać za skuteczne z dniem[...].12.2003r.. Błędne wsparcie się tym przepisem nie zdecydowało o wyniku rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonych postanowieniach, w związku z tym nie może to uchybienie przesądzić o ich uchyleniu.
Skład orzekający
Andrzej Jagiełło
przewodniczący
Jakub Pinkowski
członek
Jolanta Sokołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu skuteczności cofnięcia pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym oraz stosowania przepisów prawa cywilnego i procesowego w tym zakresie."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów Ordynacji podatkowej i prawa cywilnego, a jej zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych związanych z doręczeniami i pełnomocnictwami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i podatkowych ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących doręczeń i cofnięcia pełnomocnictwa w kontekście podatkowym, a także wykładnię przepisów prawa cywilnego i procesowego.
“Kiedy cofnięcie pełnomocnictwa w urzędzie skarbowym staje się skuteczne? Kluczowa decyzja WSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 914/04 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-02-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-05-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Jagiełło /przewodniczący/ Jakub Pinkowski Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędziowie sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi E. S.A. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie o podatek od towarów i usług nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia w sprawie wyjaśnienia wątpliwości w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług nr [...] w sprawie odmowy uzupełnienia decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług oddala skargi Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...].09.2003r. nr [...] określił na rzecz E. S.A.: - zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za lipiec 1998r. w wysokości [...] zł i za sierpień 1998r. w wysokości [...] zł, - wysokość zwrotu podatku za maj 1998r. w kwocie [...] zł, za wrzesień 1998r. w kwocie [...] zł, za październik 1998r. w kwocie [...] zł, - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 1998r. w kwocie [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w rozbiciu na maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik 1998r., które razem stanowi kwotę [...] zł. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Spółki D. K. (pełnomocnictwo z dnia [...]11.2002r. rozszerzone w dniu [...].11.2003r.) w dniu [...].10.2003r., o czym zaświadcza zwrotne potwierdzenie odbioru. Pełnomocnik Spółki D. K. pismem z dnia[...].11.2003r. wniósł o uzupełnienie ww. decyzji w zakresie rozstrzygnięcia i w zakresie uzasadnienia faktycznego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...].11.2003r. nr [...] odmówił uzupełnienia decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, natomiast postanowieniem o tym samym numerze i dacie wyjaśnił wątpliwości w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Z notatki służbowej wynika, że pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...].11.2003r. udali się do siedziby Towarzystwa Doradztwa Podatkowego Spółka z o.o. w celu doręczenia ww. postanowień pełnomocnikowi D. K.. Pracownik TDP poinformował, że zgodnie z zarządzeniem prezesa D. K. pracownicy nie mogą odbierać pism i przekazał kserokopię tego zarządzenia, z którego wynika, iż pracownicy Spółki nie mogą odbierać przesyłek adresowanych do odbiorców występujących jako pełnomocnicy procesowi. Oba postanowienia zostały doręczone za pośrednictwem poczty i odebrał je osobiście D. K. w dniu [...].12.2003r., o czym zaświadcza zwrotne potwierdzenie odbioru. W dniu [...].12.2003r. do Urzędu Kontroli Skarbowej wpłynęło pismo (data stempla pocztowego na kopercie [...].12.2003r.) Spółki E. (skierowane do D. K.), datowane [...].12.2003r., stanowiące o odwołaniu pełnomocnictwa udzielonego D. K. dnia[...].11.2003r.. W dniu [...].12.2003r. do UKS wpłynęło pismo (data stempla pocztowego na kopercie [...].12.2003r.) z dnia [...].12.2003r., przy którym D. K. odesłał oba ww. postanowienia informując o cofnięciu mu pełnomocnictwa w dniu [...].12.2003r.. Dnia [...].12.2003r. do UKS wpłynęło pełnomocnictwo, datowane [...].12.2003r., udzielone przez Spółkę E. C. D. Następnie w dniu [...].12.2003r. do UKS wpłynęło pełnomocnictwo (data stempla pocztowego na kopercie [...].12.2003r.) z dnia [...].12.2003r. udzielone przez E. S.A. ponownie D. K. oraz pismo informujące o cofnięciu pełnomocnictwa C.D. Pismem z dnia [...].01.2004r. D. K. wystąpił do UKS (data wpływu [...].01.2004r.) o przesłanie mu ww. postanowień Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W dniu [...].01.2004r. D. K. otrzymał uwierzytelnione za zgodność z oryginałem kopie obu postanowień. Dnia [...].01.2004r. do UKS wpłynęły zażalenia z dnia [...].01.2004r. (data stempla pocztowego na kopercie [...].01.2004r.) B. W. , pełnomocnika E. S.A. w W. (pełnomocnictwo z dnia[...].01.2004r.) na oba ww. postanowienia, a dnia [...].02.2004r. wpłynęło odwołanie od decyzji (data stempla pocztowego na kopercie [...].01.2004r.). Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniami z dnia [...]04.2004r. nr [...] oraz nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń na postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...].11.2003r., odmawiające uzupełnienia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...].09.2003r. w zakresie rozstrzygnięcia i wyjaśniające wątpliwości w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Natomiast postanowieniem z dnia [...].04.2004r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu dwóch pierwszych postanowień Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zgodnie z art. 137 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zakresie nieuregulowanym w § 1-3a (do pełnomocnictwa) stosuje się przepisy prawa cywilnego. W związku z tym przyjął, iż w sprawie znajduje zastosowanie art. 105 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Powołując się na art. 83 k.c. stwierdził, że okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie wskazują, iż podatnik wypowiadając pełnomocnictwo na bardzo krótki okres, w wyjątkowo niekorzystnej dla siebie sytuacji prawnej - dokonał pozornej czynności prawnej. Uznał, że przez wzgląd na treść art. 94 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) o skuteczności wypowiedzenia pełnomocnictwa mówić by można po doręczeniu go UKS i złożeniu zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej - do akt sprawy. Przytoczył przy tym treść art. 94 § 2 k.p.c.. W związku z tym, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, postanowienia nr [...]z dnia [...].11.2003r. zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi E. S.A. – D. K. w dniu [...].12.2003r., tj. w dniu, w którym je podjął z Urzędu Pocztowego. Zatem 7-dniowy termin, przewidziany w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...].12.2003r.. Skoro zaś zażalenia zostały wysłane w dniu [...]01.2004r., należało stwierdzić uchybienie terminowi do ich wniesienia. Podkreślił, że zgodnie z art. 217 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej postanowienia zawierały pouczenie o trybie i terminie złożenia zażalenia. W postanowieniu stwierdzającym uchybienie terminowi do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że skoro postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].09.2003r. zostały doręczone dnia [...].12.2003r., to termin do wniesienia odwołania, przewidziany w art. 223 § 2 pkt 1 w związku z art. 213 § 4 i § 5 Ordynacji podatkowej, upłynął z dniem [...].12.2004r.. Tak więc odwołanie wysłane w dniu [...].01.2004r. zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu. W skargach pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonym postanowieniom naruszenie: 1. art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż doręczenie pisma procesowego byłemu pełnomocnikowi Spółki (pomimo wcześniejszego zawiadomienia organu podatkowego przez Spółkę o odwołaniu pełnomocnictwa) wywołuje skutki prawne, 2. art. 236 § 2 pkt 1 i art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że Spółka uchybiła terminowi do wniesienia środków odwoławczych w terminie liczonym od dnia doręczenia pisma zawierającego akt administracyjny osobie nie będącej jej pełnomocnikiem, 3. art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że w razie nadania pisma w placówce pocztowej o zachowaniu terminu decyduje data otrzymania tego pisma przez organ podatkowy (a nie data jego nadania), 4. art. 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez wybiórcze powołanie podstawy prawnej i co za tym idzie wydanie postanowienia bez uwzględnienia właściwej podstawy prawnej, 5. art. 83 k.c. poprzez uznanie, ze doszło do pozornego wypowiedzenia pełnomocnictwa przez Spółkę, 6. art. 94 § 1 i § 2 k.p.c. poprzez uznanie, iż przepisy kodeksu postępowania cywilnego mają zastosowanie również w sprawach postępowań podatkowych prowadzonych na podstawie Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniach skarg pełnomocnik utrzymuje, że postanowienia Dyrektora UKS z dnia [...].11.2003r. zostały doręczone dnia [...].01.2004r., a więc termin do wniesienia zażaleń i odwołania nie został przekroczony. Nie można bowiem uznać za skuteczne doręczenia postanowień osobie nie będącej pełnomocnikiem. Zauważa, iż skoro powiadomienie o cofnięciu pełnomocnictwa zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...].12.2003r. to do oceny, kiedy organ podatkowy został poinformowany o cofnięciu pełnomocnictwa winna być brana pod uwagę ta data, a stanowi o tym art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem pełnomocnika podstawa prawna postanowień jest wadliwa, gdyż nie zostały w niej wskazane przepisy art. 83 k.c. i art. 94 § 1 i § 2 k.p.c. pomimo ich zastosowania przez Dyrektora Izby Skarbowej. Kwestionuje on przypisanie pozorności czynności cofnięcia pełnomocnictwa, gdyż przesłanką uznania oświadczenia woli za pozorne jest złożenie go drugiej osobie, natomiast cofnięcie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną. Poza tym pełnomocnictwo zostało cofnięte ze względu na chorobę D. K. , o czym ma świadczyć dołączony do skargi odpis jego pisma z dnia [...].12.2003r.. Twierdzi, iż brak jest podstawy prawnej do zastosowania art. 94 § 1 i § 2 k.p.c., mają natomiast zastosowanie posiłkowo przepisy kodeksu cywilnego, tj. art. 96, art. 98, art. 99, art. 101, art. 103, art. 104, art. 106, art. 107. Zauważa, że niezależnie od powyższego przepis art. 94 § 2 k.p.c. nie znajduje zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika, a taka sytuacja nie miała miejsca. Uważa za niezrozumiałe powołanie art. 105 k.c. wobec nie wskazania, o jaką czynność prawną chodzi. Na rozprawie pełnomocnik dowodził, iż przepis ten w ogóle nie może być zastosowany do oceny skuteczności doręczenia decyzji, gdyż doręczenie nie jest czynnością prawną oraz że brak jest podstaw prawnych do stosowania w postępowaniu podatkowym przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących kwestie pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawy ze skarg wniesionych przez Spółkę Akcyjną E. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia[...].04.2003r. zostały połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie spór dotyczy skuteczności doręczenia w dniu [...].12.2003r. dwóch postanowień Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...].11.2003r. nr [...] D. K. , któremu Spółka cofnęła pełnomocnictwo dnia [...].12.2003r., o czym powiadomiła Urząd Kontroli Skarbowej pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu [...].12.2003r., a które to pismo wpłynęło do Urzędu dnia [...].12.2003r.. Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, iż w świetle postanowień art. 105 k.c. i art. 94 § 1 k.p.c., mających zastosowanie mocą art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej, o skuteczności wypowiedzenia pełnomocnictwa mówić by można po doręczeniu go do Urzędu Kontroli Skarbowej i złożeniu, zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, do akt sprawy. Natomiast zdaniem pełnomocnika powiadomienie organu podatkowego o cofnięciu pełnomocnictwa nastąpiło w dniu nadania pisma stanowiącego o cofnięciu pełnomocnictwa w placówce pocztowej, co wynika z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Poza tym podważa on możliwość stosowania w postępowaniu podatkowym art. 105 k.c. i przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących kwestie pełnomocnictwa. Przystępując do rozważenia sporu trzeba zwrócić uwagę, że Ordynacja podatkowa nie reguluje wprost materii dotyczącej cofnięcia pełnomocnictwa, zaś jej art. 137 § 4 odsyła do stosowania przepisów prawa cywilnego w zakresie w niej nieuregulowanym. Zdaniem Andrzeja Kabata, jednego z autorów publikacji "Ordynacja Podatkowa Komentarz" (S. Babiarz, B Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 444-445) określenie "przepisy prawa cywilnego" użyte w § 4 art. 137 obejmuje przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd. Zatem Dyrektor Izby Skarbowej uprawniony mocą art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej zasadnie oparł się w zaskarżonych postanowieniach zarówno na treści art. 105 k.c., jak i art. 94 § 1 k.p.c.. Rozwiązania prawne zawarte w tych przepisach mają zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 105 k.c., jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Z przepisu tego wynika, że dla ważności czynności prawnej dokonanej przez pełnomocnika po wygaśnięciu umocowania istotne jest posiadanie przez drugą stronę wiedzy o tym fakcie lub uzyskanie takiej wiedzy z łatwością. Ażeby ustalić moment, z jakim organy podatkowe wchodzą w posiadanie wiedzy o cofnięciu pełnomocnictwa, należy przejść na grunt przepisów Ordynacji podatkowej. Otóż według nich w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada pisemności ustanowiona w art. 126 Ordynacji podatkowej, a wszelkie odstępstwa od niej winny wynikać z przepisów szczególnych. W tym miejscu podnieść należy, że pomimo braku regulacji cofnięcia pełnomocnictwa w Ordynacji podatkowej, o czym już powiedziano, wydaje się uprawnione zastosowanie a contrario przepisów o udzieleniu pełnomocnictwa do jego cofnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem zasady pisemności. Wprawdzie zabieg ten nie jest konieczny wobec możliwości zastosowania nie budzących wątpliwości przepisów prawa cywilnego, to jednak ze względu na stanowisko pełnomocnika, który utrzymuje, iż w niniejszej sprawie nie może być zastosowany art. 105 k.c. i przepisy kodeksu postępowania, trzeba poprowadzić wywód i w tym kierunku. Art. 137 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej określa formę, w jakiej pełnomocnictwo powinno być sporządzone. Stanowi on, iż pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, zaś pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Regulacje te wskazują, iż w postępowaniu podatkowym niezbędne jest pisemne potwierdzenie udzielenia pełnomocnictwa albo poprzez złożenie go w formie pisemnej albo poprzez spisanie protokołu na okoliczność udzielenia pełnomocnictwa. Zawsze bowiem w aktach sprawy powinien znaleźć się sporządzony pisemnie dokument zaświadczający o udzieleniu pełnomocnictwa. Nawet więc dopuszczalna ustna forma udzielenia pełnomocnictwa jest nią tylko pozornie, gdyż wymaga potwierdzenia pisemnego w formie protokołu, który stosownie do wymogów ustanowionych w art. 173 § 2 Ordynacji podatkowej powinien być podpisany przez osoby biorące udział w czynności urzędowej, w omawianym przypadku przez mocodawcę. Skoro więc pełnomocnictwo powinno być udzielone pisemnie przyjąć należy, że jego cofnięcie winno nastąpić w takiej samej formie. Zauważenia wymaga też, że w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej mowa jest o dołączeniu przez pełnomocnika pełnomocnictwa do akt, z czego można wywieść sposób skutecznego doręczenia pełnomocnictwa organom podatkowym. Postawienie przez ustawodawcę wymogu dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy nie może być inaczej rozumiane niż jako warunek skuteczności jego działania. Organ podatkowy jest zobligowany do honorowania pełnomocnictwa, ale pod warunkiem posiadania wiedzy o jego istnieniu, a tę może posiąść z chwilą otrzymania dokumentu. Identyczna reguła powinna działać w drugą stronę, tj. przy cofnięciu pełnomocnictwa. Działania organu podatkowego czynione wobec ustanowionego w sprawie pełnomocnika nie mogą być uznane za nieskuteczne, jeśli organ ten nie miał wiedzy o cofnięciu pełnomocnictwa. Rolą mocodawcy jest, by o cofnięciu pełnomocnictwa powiadomił organ podatkowy z chwilą jego cofnięcia, co w dobie obecnej techniki nie jest rzeczą trudną (chociażby za pomocą faxu i następnym przekazaniu go w oryginale). W niniejszej sprawie organ podatkowy o cofnięciu pełnomocnictwa dowiedział się dnia [...].12 2003r., kiedy to do urzędu wpłynęło pismo informujące o tym fakcie. W tym czasie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].11.2003r. były już nie tylko wysłane do pełnomocnika D. K. , ale i przez niego odebrane, czemu zaświadczył podpisując ich odbiór na zwrotnym poświadczeniu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wiedza, o której mowa w art. 105 k.c., czyli o cofnięciu pełnomocnictwa D. K. została powzięta przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...].12.2003r. i w związku z tym doręczenie jego postanowień z dnia [...].11.2003r. uznać za skuteczne z dniem[...].12.2003r.. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze, według którego w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 12 tej ustawy reguluje sposób obliczania terminów występujących w przepisach prawa podatkowego oraz aktach indywidualnych wydawanych na ich podstawie i dla potrzeb obliczania tych terminów ustanowiona została regulacja zawarta w § 6 pkt 2. Termin jest liczony tylko wówczas, jeśli został określony, natomiast ani przepisy prawa cywilnego, ani Ordynacji podatkowej nie określają terminu cofnięcia pełnomocnictwa, co zresztą jest oczywiste w sytuacji, gdy o podjęciu tej czynności decyduje wola mocodawcy lub umocowanego. Skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa uzależniają one od wystąpienia wskazanego w nich zdarzenia i wiążą z chwilą jego wystąpienia. I tak, art. 105 k.c. przyznaje moc wiążącą pełnomocnictwu do czasu powzięcia wiadomości przez drugą stronę, w niniejszej sprawie jest nią organ podatkowy, o cofnięciu pełnomocnictwa. Inaczej mówiąc, pełnomocnictwo przestaje działać dopiero z chwilą uzyskania informacji przez drugą stronę o jego cofnięciu. Według zaś art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, który jak wywiedziono może mieć zastosowanie zważywszy, że cofnięcie pełnomocnictwa jest czynnością odwrotną do jego udzielenia i tryb jego składania i cofania winien być taki sam – cofnięcie pełnomocnictwa wywiera skutki prawne od czasu dołączenia pisma informującego o cofnięciu do akt sprawy. Z kolei art. 94 § 1 k.p.c. stanowi, iż wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd, czyli wypowiedzenie pełnomocnictwa odnosi skutek prawny z chwilą zawiadomienia tych podmiotów, które winny je honorować. Wszystkie przywołane przepisy skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa wiążą z wiedzą o jego cofnięciu osób, które winny je honorować. Nie sposób też uznać za prawidłowe zaprezentowanego przez pełnomocnika rozumowania, że art. 105 k.c. nie może być zastosowany, gdyż mowa w nim o dokonaniu czynności prawnej, a doręczenie aktu administracyjnego nią nie jest. Ustawodawca odsyłając do odpowiedniego stosowania przepisów prawa cywilnego dotyczących pełnomocnictwa w zakresie nieuregulowanym w art. 137 § 1-3a Ordynacji podatkowej, nie ograniczył ich stosowania niczym innym niż brakiem regulacji w tym przedmiocie w przywołanej ustawie. Poza tym, jeśli skuteczna może być czynność prawna, to nie powinno budzić wątpliwości, iż tym bardziej skuteczna jest czynność faktyczna. Mając na uwadze racjonalizm ustawodawcy przyjąć należy, iż każdy przepis prawa cywilnego, bez względu na to czy w swej treści mówi o czynnościach prawnych, o ile normuje problematykę pełnomocnictw nie uregulowaną w Ordynacji podatkowej, może być odpowiednio zastosowany w postępowaniu podatkowym. Nie można przecież przyjąć, że ustawodawca nie miał wiedzy o charakterze stosunków występujących w postępowaniu podatkowym i z tej przyczyny nieopatrznie odesłał do stosowania przepisów prawa cywilnego lub miał w ukrytym zamiarze (bo nie wyjawionym w przepisie) wyłącznie wybiórcze ich zastosowanie. Zgodzić się natomiast trzeba z twierdzeniem pełnomocnika, iż art. 94 § 2 k.p.c. nie znajduje zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy wypowiedzenia pełnomocnictwa przez pełnomocnika, a taka sytuacja nie miała miejsca. Jednak przytoczenie jego treści w zaskarżonych postanowieniach, bez żadnej konkluzji nie może być przyczyną ich eliminacji z obrotu prawnego. Niezasadnym jest zaś zarzut naruszenia art. 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Podstawą prawną wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia lub odwołania jest art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej i przepisy te zostały wskazane w każdym z zaskarżonych postanowień. Nie mogą być podstawą rozstrzygnięcia wydanego przez organy podatkowe przepisy kodeksu cywilnego, znajdują one zastosowanie jedynie, jak w omawianej sprawie, tylko do oceny skuteczności cofnięcia pełnomocnictwa, przy czym przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć nie była skuteczność cofnięcia pełnomocnictwa, lecz stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażaleń i odwołania. Wobec tego podstawa prawna tych postanowień jest prawidłowa. Reasumując pozostaje stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo uznał, iż postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].11.2003r. nr [...] zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi D. K. w dniu [...].12.2003r., a zażalenia od nich wniesione w dniu [...].01.2004r. zostały złożone po upływie terminu, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Równie prawidłowe jest jego stanowisko, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...].09.2003r. powinien być liczony od dnia [...].12.2003r., a zatem odwołanie złożone dnia [...].01.2004r. uchybia terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 w związku z art. 213 § 4 i § 5 Ordynacji podatkowej. Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 2, art. 236 § 2 pkt 1 i art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest nietrafny. Natomiast w sposób nieuprawniony Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na art. 83 k.c., gdyż w dacie wydawania zaskarżonych postanowień obowiązywały art. 24a i art. 24b Ordynacji podatkowej. O ile w orzecznictwie i piśmiennictwie istniały swego czasu rozbieżności co do możliwości stosowania przez organy podatkowe art. 83 k.c., o tyle po wejściu w życie art. 24a i art. 24b Ordynacji podatkowej stanowisko w tym względzie jest jednolite i według niego art. 83 k.c. nie może być stosowany w postępowaniu podatkowym. Jednak błędne wsparcie się tym przepisem nie zdecydowało o wyniku rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonych postanowieniach, w związku z tym nie może to uchybienie przesądzić o ich uchyleniu. Zgodne bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI