I SA/Po 141/25

I SA/Po 141/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Nikodem /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Bejgerowska
Michał Ilski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
33 § 2, art. 33 § 1, art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i 4, art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2025 poz 132
art. 155b § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 września 2025 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 13 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia oraz od września do grudnia 2017 roku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego na rzecz skarżącego kwotę 48.684,- zł (słownie: czterdzieści osiem tysięcy sześćset osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 grudnia 2024 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w P., po rozpatrzeniu odwołania E. B., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 30 listopada
2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów
i usług za miesiące od stycznia do kwietnia oraz od września do grudnia 2017 r.
Zaskarżona decyzja Naczelnika zapadła w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Na podstawie upoważnienia z 27.02.2018 r. nr [...] Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. wszczęto wobec skarżącego (prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą PHU G. ) kontrolę celno-skarbową w zakresie podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej doręczono 2.03.2018 r. za pośrednictwem operatora pocztowego osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w imieniu PHU G. E. B. - E. Ś..
W wyniku kontroli stwierdzono, że w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia i od września do grudnia 2017 r. podatnik odliczył podatek naliczony z faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji (w fakturach wskazano, że przedmiotem transakcji jest sprzedaż oleju napędowego), na których jako wystawcy widnieją następujące podmioty:
1. I.-T. Sp. z o.o., NIP [...] (podatnik rozliczył podatek naliczony z 4 faktur wystawionych przez ten podmiot: w styczniu 2017 r. - 22.661,73zł i w lutym 2017 r. - 70.394,71 zł),
2. K. Sp. z o.o., NIP [...] (podatnik rozliczył podatek naliczony z 73 faktur wystawionych przez ten podmiot: w lutym 2017 r. - 562.659,92 zł, w marcu 2017r. - 838.709,67 zł i w kwietniu 2017 r. - 249.224,45 zł),
3. A. I. Sp. z o.o., NIP [...] (podatnik rozliczył podatek naliczony z 15 faktur wystawionych przez ten podmiot: w styczniu 2017 r. - 72.070,27zł, w lutym 2017r. -117.502,35 zł i w marcu 2017 r. - 153,667,82 zł),
4. I. G. Sp. z o.o., NIP [...] (podatnik rozliczył podatek naliczony
z 54 faktur wystawionych przez ten podmiot: we wrześniu 2017 r. - 22.980,83 zł,
w październiku 2017 r. - 412.398,64 zł, w listopadzie 2017 r. - 461.460,76 zł
i w grudniu 2017 r. - 382.952,58 zł).
Zdaniem organu podatnik zawyżył podatek naliczony do odliczenia
na łączną kwotę 3.366.684,00 zł.
W zakresie dotyczącym podatku należnego nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.
Postanowieniem z 17.06.2021 r., nr [...] Naczelnik wszczął postępowanie podatkowe wobec skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług od 1 stycznia do 30 kwietnia 2017 r. i od 1 września do 31 grudnia 2017 r. Postanowienie doręczono 5.07.2021 r. [w trybie art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.; w skrócie: "o.p.")].
Skarżący ustanowił w sprawie dwóch pełnomocników: doradcę podatkowego M. K. (data wpływu pełnomocnictwa 13.09.2021 r.) i doradcę podatkowego W. K. (data wpływu pełnomocnictwa 15.09.2021 r.).
Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. decyzją z 30 listopada 2022 r. określił skarżącemu w podatku od towarów i usług za: styczeń, luty, marzec, kwiecień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2017 r., nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za styczeń, luty i listopad 2017 r. i kwotę do zwrotu na rachunek bankowy podatnika za marzec 2017 r.
W uzasadnieniu organ I instancji w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazując, na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Organ wskazał, że decyzją Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 12.08.2021 r. dokonano zabezpieczenia przewidywanego zobowiązania podatkowego, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją z 5.01.2022r., nr [...] Ww. decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Organ I instancji wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. pismem
z 29.03.2022 r., nr [...] przekazał informacje o czynnościach podjętych wobec E. B. w celu dokonania zabezpieczenia. Wskazano że w dniu 3.09.2021 r. zostało wydane zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. oraz [...] S.A. Natomiast 30.09.2021 r. zostało wydane zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym na wynagrodzeniu za pracę skarżącego w firmie G. Sp. z o.o. 15.09.2021 r. doręczono skarżącemu - jako zobowiązanemu - odpis zarządzenia zabezpieczenia z 3.09.2021 r., nr [...], co zdaniem organu oznacza, że bieg terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych od stycznia 2017 r. do kwietnia 2017 r. oraz od września 2017 r. do grudnia 2017 r. uległ zawieszeniu w dniu doręczenia zarządzenia zabezpieczenia, tj. 15.09.2021 r.
Ponadto powołano się również na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku VAT za okres od września do grudnia 2017 r. w związku z wszczęciem śledztwa o sygn. akt [...] przez Prokuraturę Okręgową w W..
Naczelnik wskazał, że w toku postępowania podatkowego prowadzonego wobec E. B., Prokurator Prokuratury Regionalnej w S. pismem z 7.06.2022 r. poinformował, że Prokuratura Regionalna w S. nadzoruje śledztwo o sygn. akt [...], zainicjowane zawiadomieniem (z [...].01.2019 r.) Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w S. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 299 § 1 i 5 k.k., przestępstwa skarbowego m.in. z art. 56 § 1 k.k.s., w związku z obrotem olejem napędowym przez krajowy oddział zagranicznej spółki "R(...) T(...) Ltd." [pisownia oryginalna – uw. Sądu], a także krajowe podmioty m.in.: A. I. Sp. z o.o. oraz P. P. Sp. z o.o., które zostało wszczęte postanowieniem z 23.01.2019 r., sprostowanym postanowieniem z 15.02.2019 r., w sprawie popełnienia w okresie między lutym 2018 r. a 23 stycznia 2019 r. w W., P. oraz innych miejscach na terenie kraju, przez osoby zajmujące się sprawami gospodarczymi wymienionych wyżej przedsiębiorców, będących podatnikami podatku od towaru i usług, przestępstw z art. 299 § 1 i 5 k.k., przestępstw skarbowych z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 62 § 2 k.k.s., w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 k.k.s., art. 6 § 2 k.k.s., a także przestępstwa z art. 271a § 1 k.k.
W ww. piśmie poinformowano, że zakresem postępowania przygotowawczego
w tej sprawie objęte zostało m.in.: połączone postanowieniem z 29.12.2020 r. postępowanie Prokuratury Okręgowej w W. o sygn. akt [...], wszczęte [...] grudnia 2017 r. w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r. przez m.in. P. P. Sp. z o.o., A. I. Sp. z o.o., A. O. Sp. z o.o., I. G. Sp. z o.o. i inne, złożonych właściwemu organowi podatkowemu poprzez posługiwanie się nierzetelnymi fakturami VAT, przez co narażono na uszczuplenie podatek VAT na kwotę o wielkiej wartości, za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r., tj. o przestępstwo z art. 56 § 1 k.k.s.
w zb. z art. 62 § 2 k.k.s., w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.
Ponadto w ww. piśmie poinformowano, że z poczynionych ustaleń wynika, że PHU G. E. B. jest kolejnym odbiorcą faktur w łańcuchu działalności ww. podmiotów w okresie sierpień - grudzień 2017 r., który to okres oraz działalność m.in. PHU G. E. B. w tym zakresie obejmuje śledztwo.
W związku z powyższym Naczelnik, pismem z 21.09.2022 r., zawiadomił pełnomocnika skarżącego, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych
w podatku od towarów i usług za okres od września 2017 r. do grudnia 2017 r. nie rozpoczął się, w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Okręgową w W.,
w dniu [...].12.2017 r. śledztwa o sygn. akt [...].
Organ I instancji wskazał również, że w związku z tym, że śledztwo o sygn. akt [...], prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w S., dotyczy jedynie części okresu objętego postępowaniem, [...]06.2022 r. i [...].06.2022 r. nastąpiło przekazanie do Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego (CZS-3) [...] Urzędu Celno- Skarbowego w P. akt sprawy wraz z kartą informującą o stwierdzonych nieprawidłowościach. Wydział Dochodzeniowo-Śledczy [...].08.2022 r. skierował do Prokuratury Rejonowej w K. zawiadomienie o popełnieniu przez E. B. przestępstw karnych i przestępstw skarbowych wraz z aktami oraz z wnioskiem o wszczęcie śledztwa w przedmiotowej sprawie. W dniu [...].11.2022 r. wydane zostało zarządzenie o przejęciu sprawy przez Prokuraturę Okręgową w O. W., która [...].11.2022 r. wszczęła śledztwo/postępowanie karne w sprawie o przestępstwo skarbowe, [...] które następnie przekazała do dalszego prowadzenia Naczelnikowi [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P., pod sygnaturą akt RKS [...]
W związku z powyższym Naczelnik pismem z 28.11.2022 r. zawiadomił pełnomocnika skarżącego o wszczęciu ww. śledztwa.
Ww. śledztwo zostało wszczęte w sprawie o przestępstwo i przestępstwo skarbowe polegające na:
1) popełnieniu wyłudzeń skarbowych w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 5 marca
2018 r. w G., pow. [...], w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez E. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. G. z/s w G. (NIP [...]), który czyniąc sobie z popełnienia przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu, wbrew obowiązkowi ustawowemu, nie prowadził ksiąg rachunkowych rzetelnie i posługiwał się fikcyjnymi fakturami niedokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, czym naraził na uszczuplenie należność publicznoprawną z tytułu podatku od towarów i usług VAT za okres od stycznia 2017 r. do kwietnia 2017 r. oraz od września 2017 r. do grudnia 2017 r., fakturami wystawionymi przez podmioty: I.-T.
Sp. z o.o. z/s w W., K. Sp. z o.o. z/s w W., A. I. Sp. z o.o. z/s w W., I. G. Sp. z o.o. z/s w B. ,
a transakcje te zostały wykazane w księgach rachunkowych oraz deklaracjach podatkowych VAT-7 i ich korektach złożonych do dnia 5 marca 2018 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K. w zakresie podatku od towarów
i usług, czym w konsekwencji doprowadził do narażenia na uszczuplenie w podatku od towarów i usług z tytułu zaniżenia kwot do wpłaty do Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 3.313.880,00 zł i zawyżenia zwrotu na rachunek bankowy w łącznej kwocie 52.802,00 zł, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 76 § 2k.k.s. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. w zb. z art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s.
2) użyciu przez E. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. G. E. B. w okresie od 1.01.2017 r. do 5.03.2018 r. w miejscowości G., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie, czyniąc sobie z tego stałe źródło dochodu, fikcyjnych faktur, to jest faktur poświadczających nieprawdę, co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie prawne dla określenia podatku od towarów i usług lub jego zwrotu, to jest, co do tego, że między wskazanymi w fakturach podmiotami gospodarczymi: I.-T. Sp. z o.o. z/s w W., K. Sp. z o.o. z/s w W., A. I. Sp. z o.o. z/s w W., I. G. Sp. z o.o. z/s w B. zaistniały faktycznie zdarzenia gospodarcze tam opisane, których łączna wartość wynosi brutto 18.004.439,17 zł, w tym podatek VAT 3.366.683,73 zł, której wartość jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości oraz wprowadził w błąd Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez zwrot kwoty 52.802,00 zł na rachunek bankowy, tj. o przestępstwo z art. 271a § 1 k.k.wzb.zart.277ak.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. i art. 12 § 1 k.k.
Ponadto w piśmie z 28.11.2022 r. poinformowano podatnika, że w sprawie wystąpiły również inne przesłanki zawieszenia/nierozpoczęcia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, tj.:
- bieg terminu przedawnienia za okres od września 2017 r. do grudnia 2017 r. nie rozpoczął się, w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Okręgową w W. w dniu 18.12.2017 r. śledztwa o sygn. akt [...],
- bieg terminu przedawnienia został zawieszony 15 września 2021 r., tj. w dniu doręczenia zarządzenia zabezpieczenia.
Naczelnik poinformował skarżącego, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tego tytułu będzie obowiązywać
w sprawie do momentu wystąpienia innych okoliczności, skutkujących utratą jego bytu prawnego a mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. W przypadku wystąpienia takiej sytuacji - bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego
w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. oraz od września do grudnia 2017 r. będzie zawieszony z dniem 24 listopada 2022 r., tj. z dniem wszczęcia postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik został poinformowany przedmiotowym pismem.
W uzasadnieniu decyzji z 30.11.2022 r. Naczelnik, mając na względzie uchwałę NSA z 24.05.2021 r. sygn. akt I FPS 1/21, w której Sąd stwierdził, że organ podatkowy stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. powinien w uzasadnieniu decyzji zawrzeć ocenę, czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przeanalizował opisane wyżej czynności podjęte w ramach postępowań karnych i karnych skarbowych i stwierdził, że miały one uzasadniony związek z podejrzeniem popełnienia czynów zabronionych przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą PHU G. E. B..
W ocenie organu I instancji, wszczęcie postępowania przygotowawczego nie miało instrumentalnego charakteru, nie wynikało jedynie z potrzeby zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło już wcześniej na skutek wydania decyzji zabezpieczającej, poprzez doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w dniu 15.09.2021 r. Ponadto bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od września 2017 r. do grudnia 2017r. nie rozpoczął się w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Okręgową w W. [...].12.2017 r. śledztwa o sygn. akt [...], którym to śledztwem objęto również działalność firmy G. E. B. za ww. okres.
Naczelnik, w odniesieniu do prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń, luty, marzec, kwiecień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2017 r. stwierdził, że przeprowadzone postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług VAT za poszczególne miesiące 2017 r. ujawniło nieprawidłowości polegające na zawyżeniu podatku naliczonego VAT na łączną kwotę 3.366.683,73 zł na co złożyło się:
1) zawyżenie podatku naliczonego na łączną kwotę 93.056,44 zł z tytułu ujęcia 4 faktur VAT mających dokumentować zakup oleju napędowego od I.-T. Sp. z o.o., z tego:
- za miesiąc styczeń 2017 r. w kwocie 22.661,73 zł,
- za miesiąc luty 2017 r. w kwocie 70.394,71 zł,
2) zawyżenie podatku naliczonego na łączną kwotę 1.650.594,04 zł z tytułu ujęcia
73 faktur VAT mających dokumentować zakup oleju napędowego od K. Sp. z o.o., z tego:
- za luty 2017 r. w kwocie 562.659,92 zł,
- za marzec 2017 r. w kwocie 838.709,67 zł,
- za kwiecień 2017 r. w kwocie 249.224,45 zł,
3) zawyżenie podatku naliczonego na łączną kwotę 343.240,44 zł, z tytułu ujęcia
15 faktur VAT mających dokumentować zakup oleju napędowego od A. I. Sp. z o.o., z tego:
- za styczeń 2017 r. w kwocie 72.070,27 zł,
- za luty 2017 r. w kwocie 117.502,35 zł,
- za marzec 2017 r. w kwocie 153.667,82 zł,
4) zawyżenie podatku naliczonego na łączną kwotę 1.279.792,81 zł z tytułu ujęcia
54 faktur VAT mających dokumentować zakup oleju napędowego od I. G. Sp. z o.o., z tego:
- za wrzesień 2017 r. w kwocie 22.980,83 zł,
- za październik 2017 r. w kwocie 412.398,64 zł,
- za listopad 2017 r. w kwocie 461.460,76 zł,
- za grudzień 2017 r. kwocie 382.952,58 zł.
W ocenie Naczelnika, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że spółki: I.-T., K., A. I. i I. G.
w kontrolowanym okresie nie prowadziły faktycznej i samodzielnej działalności gospodarczej w zakresie hurtowego handlu paliwem, a ich rola sprowadzała się do pozorowania takiej działalności poprzez zarejestrowanie się jako czynny podatnik VAT, pozyskanie koncesji na obrót paliwem, składanie deklaracji podatkowych VAT
i wystawianie faktur VAT dokumentujących dostawy towarów, które w rzeczywistości nie miały miejsca. Ww. spółki oraz podmioty będące wystawcami faktur na ich rzecz były uczestnikami sztucznie stworzonego i pozbawionego ekonomicznego uzasadnienia łańcucha podmiotów, w celu uniemożliwienia ustalenia rzeczywistego charakteru transakcji i udaremnienie wykrycia organizatorów
i beneficjentów oszustwa. Transakcje sprzedaży oleju napędowego fakturowane
w kontrolowanym okresie przez spółki: I.-T., K., A. I.
i I. G. na rzecz PHU G. E. B. nie były rzeczywistymi zdarzeniami gospodarczymi. Zdaniem Naczelnika spółki te nie dokonywały faktycznych dostaw paliwa do PHU G., a jedynie poprzez wystawianie faktur nieodzwierciedlających stanu faktycznego pozorowały takie dostawy.
Organ I instancji stwierdził również, że w toku przeprowadzonego postępowania nie zakwestionowano samego faktu posiadania przez PHU G. oleju napędowego, którego ilości pokrywałyby się z ilościami zafakturowanymi na spornych fakturach. Zakwestionowano natomiast same faktury VAT, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji pomiędzy podmiotami na nich widniejącymi.
Naczelnik dokonał analizy zebranego materiału dowodowego w celu oceny, czy skarżący świadomie posługiwał się fakturami, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i w oparciu o te właśnie faktury, podejmując świadomą decyzję, legalizował zakupy oleju napędowego pochodzącego z litewskich i niemieckich firm paliwowych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na sformułowanie tezy Naczelnikowi, że E. B. miał, a co najmniej powinien mieć świadomość, że współuczestniczy z wystawcami zakwestionowanych faktur VAT w oszustwie podatkowym. Zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy świadczy o braku należytej staranności, niedbalstwie, czy braku przezorności, a wręcz lekkomyślności w ramach zawieranych przez skarżącego transakcji, których okoliczności i przebieg powinny wzbudzić uzasadnione wątpliwości odnośnie rzetelności kontrahentów.
Organ I instancji stwierdził, że skarżący, dokonując odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur VAT, naruszył przepisy art. 86 ust. 1 i ust. 2
pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.
Organ I instancji w świetle ujawnienia nieprawidłowości dotyczących odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu paliw płynnych od spółek: I.- T., K., A. I., I. G., uznał, że księgi podatkowe skarżącego - rejestry zakupu VAT za okres od 1.01.2017 r. do 30.04.2017 r. oraz za okres od 1.09.2017 r. do 31.12.2017 r. prowadzone były w sposób nierzetelny.
Od tej decyzji podatnik złożył odwołanie, zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 8 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym postępowaniem poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji odmowę uznania kwestionowanych transakcji za tzw. transakcje łańcuchowe;
b) art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię polegającą na pozbawieniu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur na podstawie pośrednich dowodów najczęściej pochodzących z innych postępowań;
c) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy wszystkie faktury dokumentują faktyczne transakcje, a organ nie zakwestionował faktu, że paliwo będące przedmiotem nabycia przez podatnika zostało rzeczywiście, fizycznie dostarczone do podatnika i sprzedane do jego dalszych kontrahentów;
d) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez jego błędne zastosowanie i wyłączenie możliwości odliczenia podatku naliczonego przez podatnika, poprzez uznanie, że podatnik świadomie brał udział w oszukańczym procederze;
e) art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993, nr 61, poz. 284) w zw. z art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. z 199 r., nr 78, poz. 483) poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady prawa własności przez obciążenie podatnika skutkami majątkowymi bezprawnych działań jego kontrahentów
2. przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez:
- rozstrzygnięcie wbrew treści zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz kreowanie stanów faktycznych nieodpowiadających rzeczywistości;
- niepodjęcie przez organ działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolne i pozbawione obiektywizmu interpretowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego tak, aby wspierał on stanowisko organu;
- prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w szczególności poprzez wybiórcze uwzględnienie zgromadzonych dowodów i całkowicie dowolną ich ocenę, a także tendencyjne prowadzenie postępowania, zmierzające jedynie do osiągnięcia założonego z góry celu w postaci wykazania braku należytej staranności przez podatnika i pozbawienia go prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur od kontrahentów podatnika.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z 30 listopada 2022 r. przywołaną na wstępie decyzją, Naczelnik w całości podzielił stanowisko organu I instancji.
W toku postępowania odwoławczego pismem z 29.04.2024 r. Trzeci Referat Dochodzeniowo-Śledczy w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w P. poinformował organ, że postępowania przygotowawcze w sprawie PHU G. E. B. prowadzone pod sygn. akt RKS [...] i nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w O. W. [...] zostało prawomocnie zakończone [...] listopada 2023 r., z uwagi na postanowienie z 31.10.2023 r. o umorzeniu śledztwa wydane przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. W..
Pismem z [...].05.2024 r. nr [...] organ odwoławczy zawiadomił skarżącego i pełnomocnika skarżącego, że postępowanie karne skarbowe sygn. akt RKS [...], [...] zostało prawomocnie zakończone [...].11.2023 r. W piśmie tym, organ odwoławczy poinformował również, że terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2017 r., których bieg został zawieszony w okresie od 15 września 2021 r. do 11 listopada 2023 r. biegną dalej od 12 listopada 2023 r. Ponadto organ odwoławczy poinformował, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych PHU G. w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2017 r. nie rozpoczął się,
w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwa
o sygnaturze akt [...].
Naczelnik wyjaśnił, że od dnia zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2017 r., tj. od dnia 15.09.2021 r. do upływu ustawowego terminu przedawnienia tego zobowiązania - 31.12.2022 r. pozostało 472 dni. Zatem biegnący dalej termin przedawnienia tego zobowiązania od dnia następnego po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego ww. postępowanie w sprawie
o przestępstwo skarbowe, tj. od 12.11.2023 r. upływa z dniem 25.02.2025 r. W związku z tym zobowiązanie podatkowe za wskazany okres nie uległo przedawnieniu.
Następnie organ II instancji, odnosząc się do zawartych w odwołaniu m.in. zarzutów dotyczących naruszenia przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.
W ocenie organu II instancji, ustalony i opisany przez Naczelnika stan faktyczny sprawy wskazuje jednoznacznie, że zakwestionowane transakcje z udziałem spółek I.-T., K., A. I. i I. G. oraz podmiotów będących rzekomymi dostawcami tych spółek nie stanowiły transakcji łańcuchowych, o których mowa w art. 7 ust. 8 u.p.t.u. Zdaniem Naczelnika, przeprowadzone postępowanie wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że pomiędzy podmiotami krajowymi dochodziło wyłącznie do wystawiania faktur VAT, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktury wystawione dla PHU G., na których jako wystawcy widnieją spółki I.-T., K., A., I. i I. G. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W decyzji powołano okoliczności odnoszące się do każdej z ww. firm, które zdaniem organu dowodzą, że zakwestionowane faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji, tj że towar nie pochodził od podmiotów wystawiających faktury, a podatnik nie dochował należytej staranności przy doborze swoich kontrahentów.
Ustosunkowując się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów dotyczących zasad prowadzenia postępowania, Naczelnik stwierdził, że organ I instancji nie naruszył zasad prowadzenia postępowania, zaś materiał dowodowy został zebrany
z zachowaniem procedur określonych w przepisach prawa.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Naczelnika z 13 grudnia 2023 r. zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 o.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie weryfikacji kontrahentów i zachowania należytej staranności przez skarżącego;
b) art. 121 § 1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i swobody w ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz brak działań na rzecz wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie, a także wybiórcze traktowanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnej i stronniczej oceny zebranego materiału dowodowego;
c) art. 210 § 1 pkt 6, § 4 w zw. z art. 124 o.p. poprzez naruszenie zasady przekonywania i niewyjaśnienie podatnikowi zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy przy załatwianiu przedmiotowej sprawy, szczególności w świetle wyroku TSUE w sprawie C-537/22, w którym zostało wskazane, że:
- to na organie podatkowym ciąży obowiązek przeprowadzenia czynności kontrolnych i dokładne określenie znamion oszustwa podatkowego, które wystąpiło w łańcuchu dostaw oraz przedstawienie dowodu na działania stanowiące oszustwo;
- również na organie podatkowym ciąży obowiązek jednoznacznego wykazania obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że podatnik powinien był wiedzieć, że dana transakcja wiązała się z takim oszustwem (że nie dochował należytej staranności);
- aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, podatnicy nie mają obowiązku przeprowadzenia kompleksowej i dogłębnej weryfikacji dostawcy
- należyta staranność nie oznacza, że podatnik musi dokonywać szerokich czynności sprawdzających dotyczących swojego dostawcy;
- podatnik jest obowiązany do podjęcia tylko takich środków weryfikacyjnych, które można od niego rozsądnie wymagać w okolicznościach danej sprawy;
- organy podatkowe nie mogą wymagać od podatnika przeprowadzenia u jego kontrahenta kontroli, które co do zasady nie należą do jego obowiązków (lecz organu podatkowego);
- organy nie mogą również oczekiwać, aby podatnik zamierzający skorzystać
z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy jego dostawca wypełnił obowiązki w zakresie deklaracji i zapłaty podatku VAT.
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 8 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym postępowaniem poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji odmowę uznania kwestionowanych transakcji za tzw. transakcje łańcuchowe;
b) art. 86 ust. 1 w zw. z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię polegającą na pozbawieniu prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur na podstawie pośrednich dowodów najczęściej pochodzących z innych postępowań;
c) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy wszystkie faktury dokumentują faktyczne transakcje, a organ nie zakwestionował faktu, że paliwo będące przedmiotem nabycia przez podatnika zostało rzeczywiście, fizycznie dostarczone do podatnika i sprzedane do jego dalszych kontrahentów;
d) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. jego błędne zastosowanie i wyłączenie możliwości odliczenia podatku naliczonego przez podatnika, poprzez uznanie, że podatnik świadomie brał udział w oszukańczym procederze;
e) art. 86 ust. 1 i ust 2 pkt 1 lit. a i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 168 lit. a, art. 178 lit. a Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie zasady neutralności podatku VAT i bezprawne odmówienie skarżącemu prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z wskazanych w decyzji faktur, pomimo że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że czynności wykazane w tych fakturach zostały faktycznie wykonane, a skarżący nie wiedział i nie mógł wiedzieć, jeśli do tego doszło, że na wcześniejszym etapie obrotu popełniono przestępstwo.
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1
§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Z uwagi na datę doręczenia ostatecznej decyzji, w pierwszej kolejności Sąd jest zobowiązany zbadać kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego za okres, którego dotyczy zaskarżona decyzja, pomimo że strona nie podniosła zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Wyjaśnić należy, że co do zasady zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.). Zobowiązanie w podatku VAT za I-IV i XI-XI 2017 r. przedawniłoby się z końcem 2022 r. za XII 2017 r. z końcem 2023 r., o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem, bądź przerwaniem biegu terminu przedawnienia.
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, tym samym organy nie mogą nadużywać instytucji do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Organy podatkowe powinny dążyć do wyegzekwowania zobowiązania podatkowego przed upływem terminu jego przedawnienia.
Przepis art. 70 § 6 pkt 1 o.p. stanowi, że bieg terminu przedawnienia podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
W ocenie Sądu z powołanego przepisu wynika, że wszczęcie postępowania karno-skarbowego zawieszające bieg terminu przedawnienia musi dotyczyć podatnika, który ma zaległość podatkową w postaci niewykonania zobowiązania objętego instytucją przedawnienia. Nie można akceptować sytuacji, w której wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie karnej albo w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, których podejrzenie popełnienia nie zasadza się na istnieniu bezpośredniego związku z niewykonaniem konkretnego zobowiązania podatkowego i nie odnosi się do strony podmiotowej tego zobowiązania, tj. konkretnego podatnika, może być postrzegane jako okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które nie zostało wykonane. Nadto brzmienie art. 70 § 6 pkt 1w związku z art. 70c o.p. wymaga poinformowania podatnika o związku zachodzącym między wszczętym postępowaniem w sprawie karnej skarbowej a niewykonanym zobowiązaniem podatkowym tego podatnika. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, istotne jest aby objęty postępowaniem karnym skarbowym czyn podatnika, pozostawał w związku z danym zobowiązaniem, tj. aby działanie podatnika mogło wpływać na niewykonanie zobowiązania (wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 754/23) Na konieczność ustalenia związku popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, objętego postanowieniem o wszczęciu postępowania w sprawie o takie przestępstwo lub wykroczenie, z niewykonaniem zobowiązania, którego dotyczy przedawnienie wskazuje także uchwała NSA z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21. Stwierdzono w niej, że aby doszło do nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie wystarczy w świetle obowiązującej regulacji, w przeciwieństwie do pierwotnego brzmienia analizowanego przepisu wprowadzonego do Ordynacji podatkowej 1 stycznia 2003 r., wszczęcie postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Konieczne jest także istnienie związku pomiędzy podejrzeniem popełnienia takiego przestępstwa lub wykroczenia, a niewykonaniem tego zobowiązania, a także zawiadomienie podatnika, spełniające warunki określone w art. 70c o.p. Dla zaistnienia zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego konieczne jest, by badane zobowiązanie podatkowe i jego wysokość było normalnym i typowym (adekwatnym) następstwem czynu zabronionego będącego przedmiotem postępowania karnego skarbowego (wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 754/23). Prowadzone postępowanie karno-skarbowe nie może dotyczyć jakiegokolwiek postępowania i jakiegokolwiek podatnika. Oczywiście wszczęte postępowanie może zostać rozszerzone o nowe podmioty i o nowe czyny, wtedy jednak będzie inna data zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której podatnik musi zostać poinformowany.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do okresów rozliczeniowych od września do grudnia 2017 r. organ powołuje się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, z uwagi na wszczęcie śledztwa przez Prokuraturę Okręgową w W. w dniu 18 grudnia 2017 r. sygn. akt [...] w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r. przez m.in. P. P. sp. z o.o., A. I. sp. z o.o., A. O. sp. z o.o., I. G. sp. z o.o. i inne złożonych właściwemu organowi podatkowemu poprzez posługiwanie się nierzetelnymi fakturami, przez co narażono na uszczuplenie podatku VAT na kwotę o wielkiej wartości za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r. Wskazuje, że "z poczynionych ustaleń wynika, że PHU G. E. B. jest kolejnym odbiorcą faktur w łańcuchu podmiotów w okresie sierpień 2017 r., który to okres oraz działalność, m.in. PHU G. E. B. w tym zakresie obejmuje niniejsze śledztwo." Organ uznał, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań w podatku VAT za okres od września 2017 r. do grudnia 2017 r. nie rozpoczął się w związku z wszczęciem 18 grudnia 2017 r. ww. śledztwa, o którym zawiadomił pełnomocników pismem z 21 września 2022 r.
Z zawiadomienia z [...] września 2022r. wynika, że Prokuratura Regionalna w S. nadzoruje śledztwo o sygn. akt [...], zainicjowane zawiadomieniem z [...] stycznia 2019 r. Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w S. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 299 § 1 i 5 kk, przestępstwa skarbowego m.in. z art. 56 § 1 kks w związku z obrotem olejem napędowym przez krajowy oddział spółki zagranicznej oraz krajowe podmioty m.in. A. I. sp. z o.o., P. sp. z o.o. , które zostało wszczęte postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. w sprawie popełnienia w okresie między lutym 2018 r. a styczniem 2019 r. w W., P. i innych miejscach na terenie kraju, przez osoby zajmujące się sprawami gospodarczymi wymienionych wyżej przedsiębiorców, będących podatnikami VAT. Zakresem postępowania przygotowawczego w tej sprawie objęte zostało m.in. połączone postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. postępowanie Prokuratury Okręgowej w W. o sygn. akt [...] wszczęte [...] grudnia 2017 r. w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r. przez m.in. P. P. sp. z o.o., A. I. sp. z o.o., A. O. sp. z o.o., I. G. sp. z o.o. i inne złożonych właściwemu organowi podatkowemu poprzez posługiwanie się nierzetelnymi fakturami, przez co narażono na uszczuplenie podatku VAT na kwotę o wielkiej wartości za okres od sierpnia 2017 r. do października 2017 r.
Należy zauważyć, że w żadnym z pism nie zostało wymienione nazwisko E. B. w sprawie którego miałoby się toczyć postępowanie karno-skarbowe. Nadto z pisma Prokuratury Regionalnej w S. z [...] października 2025 r. (po 8 latach prowadzenia postępowania) wynika, że E. B. ma w postępowaniu [...] status świadka.
W ocenie Sądu brak dowodu w aktach, że śledztwo wszczęte 18 grudnia 2017 r. obejmowało podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego związanego z niewykonaniem przez skarżącego zobowiązania w podatku od towarów i usług skarżącego za okres od września do grudnia 2017 r. Firma skarżącego nie została wymieniona w postanowieniu o wszczęciu śledztwa 18 grudnia 2017 r., co więcej postępowanie to nie mogło obejmować z pewnością miesiąca listopada i grudnia 2017 r., ponieważ podatnik nie dokonał jeszcze rozliczenia podatku VAT za te okresy, nie można zatem mówić o niewykonaniu tego zobowiązania. Zawiadomienie z art. 70c O.p. podatnik otrzymał dopiero pismem z 21 września 2022 r., w którym to postanowieniu wskazuje się tylko na okoliczność wszczęcia śledztwa 18 grudnia 2017 r. Należy również podkreślić, że E. B. w prowadzonym postępowaniu ma nadal status świadka, jak wynika z informacji z Prokuratury Regionalnej w S. z 25 października 2025 r. .
W związku z powyższym analiza ww. pism jak i całości akt nie wskazuje na chociażby potencjalny związek pomiędzy zakresem śledztwa w momencie jego wszczęcia a zobowiązaniem, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Zatem skoro podejrzenie popełnienia przestępstwa, skutkujące wszczęciem śledztwa z 18 grudnia 2017 r. nie wiązało się z niewykonaniem zobowiązania skarżącego w podatku VAT za miesiące IX-XII 2017 r,, to nie mogło wobec tego zobowiązania wywołać skutku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Organ podatkowy musi udowodnić, że w momencie wszczęcia postępowania karnego skarbowego istniało podejrzenie popełnienia przestępstwa, które wiązało się z niewykonaniem przez podatnika zobowiązania podatkowego, będącego przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego. To podejrzenie nie może powstać później niż w momencie wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie, na które organ się powołuje.
W odniesieniu do okresu rozliczeniowego od stycznia do kwietnia 2017 r. organ stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w dniu 15 września 2021 r. na skutek wystąpienia przesłanki określonej w art. 70 § 6 pkt 4 o.p. w dniu doręczenia zarządzenia zabezpieczenia podatnikowi.
Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się a rozpoczęte ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Jak wynika z akt sprawy 13 września 2021 r. do organu wpłynęło pełnomocnictwo od strony dla doradcy podatkowego M. K. (k.[...]), a 15 września 2021 r. dla doradcy podatkowego W. K. (k..[...]). Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że w dniu 15 września 2021 r. doręczono E. B. jako zobowiązanemu odpis zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z 3 września 2021 r. Zdaniem organu bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od I – IV i od IX - XII 2017 r. uległ zawieszeniu w dniu doręczenia zarządzenia zabezpieczenia, tj. 15 września 2021 r.
Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt III FPS 1/25 rozstrzygnął, że doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 155b § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132) w wykonaniu decyzji o zabezpieczeniu, o której mowa w art. 33 § 2 w zw. z art. 33 § 1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego i zgłoszonego przez podatnika w postępowaniu podatkowym (kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej).
Stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążące dla składów sądów administracyjnych rozpoznających sprawę. W powołanym przepisie wyrażona jest reguła ogólnej mocy wiążącej uchwał NSA (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, s. 892). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie znalazł powodów dla odstąpienia od stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt III FPS 1/25.
Jak wynika z akt sprawy 15 września 2021 r. ( w dniu doręczenia zarządzenia zabezpieczenia), w toczącym się postępowaniu podatkowym był ustanowiony pełnomocnik, w związku z tym organy podatkowe wadliwe przyjęły, że w sprawie doszło do skutego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z doręczeniem zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej do rąk podatnika z pominięciem pełnomocnika, który reprezentował skarżącego w postępowaniu w toku, którego wydano decyzję o zabezpieczeniu na majątku podatnika. Wadliwe doręczenie zarządzenia zabezpieczenia nie może być traktowane jako zdarzenie prowadzące do zawieszenia biegu terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 § 6 pkt 4 o.p.
Nadto organ stwierdził, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań w podatku VAT za okres od stycznia do kwietnia i od września do grudnia 2017 r. na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p., wskazując, że Naczelnik Urzędu Celno Skarbowego w P. pismem z 28 listopada 2022 r. (k. [...]) zawiadomił pełnomocników podatnika, że Prokuratura Okręgowa w O. wszczęła 24 listopada 2022 r. śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe o sygn. akt [...], które następnie przekazała do dalszego prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego w P., polegające na popełnienia wyłudzeń skarbowych od 1 stycznia 2017 r. do 5 marca 2018 r. oraz od września 2017 r. do grudnia 2017 r. przez E. B. poprzez użycie w tym okresie fikcyjnych faktur nie dokumentujących rzeczywistych transakcji. Organ w tym piśmie poinformował, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku VAT od września do grudnia 2017 r. nie rozpoczął się w związku z wszczęciem śledztwa o sygn. [...], o czym podatnik pismem wydanym w trybie art. 70c o.p. z 21 września 2022 r. został zawiadomiony. Z akt sprawy wynika, że śledztwo [...] zostało umorzone postanowieniem z 31 października 2023 r., postanowienie uprawomocniło się 11 listopada 2023 r.
W związku z powyższym, należy przyjąć, że w stosunku do zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją, zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nastąpiło od 24 listopada 2022 r. do 11 listopada 2023 r.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ jest obowiązany ponownie zbadać kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych określonych decyzją z 30 listopada 2022 r., uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
Z uwagi na stwierdzone uchybienie bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do innych zarzutów zawartych w skardze.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 4, w związku z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 1687).