III SA/WA 86/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi I.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako byłej członkini zarządu spółki M. Sp. z o.o. za zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2018-2019. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, Konstytucji RP oraz brak możliwości obrony jej praw, wskazując, że nie była stroną postępowania wymiarowego, a zobowiązania powstały po jej odejściu ze spółki. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS, argumentując m.in. zawieszenie biegu terminu przedawnienia, bezskuteczność egzekucji wobec spółki oraz brak wykazania przez skarżącą przesłanek egzoneracyjnych (np. zgłoszenia wniosku o upadłość). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że choć decyzja wymiarowa wobec spółki jest ostateczna, to skarżąca jako osoba trzecia, w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności solidarnej, musi mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w postępowaniu wymiarowym. Sąd powołał się na wyrok TSUE z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 (Adjak), który podkreślił znaczenie prawa do obrony i zasady proporcjonalności. Sąd stwierdził, że organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej (m.in. art. 178, 180, 200, 216) poprzez niewłączenie do akt sprawy akt postępowania wymiarowego oraz brak zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w zakresie możliwości podważenia ustaleń organu. Sąd uznał, że zastosowanie przepisów o odpowiedzialności osób trzecich (art. 116 O.p.) jest przedwczesne do czasu uzupełnienia postępowania zgodnie z wytycznymi sądu i zapewnienia skarżącej pełnego prawa do obrony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie prawa do obrony osób trzecich w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe spółek kapitałowych, w szczególności konieczność zapewnienia dostępu do akt postępowania wymiarowego i możliwości kwestionowania ustaleń organu.
Orzeczenie opiera się na interpretacji prawa unijnego i może wymagać dostosowania krajowych procedur przez organy podatkowe. Dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia jest odpowiedzialna za zobowiązania spółki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba trzecia (były członek zarządu spółki) może być stroną w postępowaniu wymiarowym dotyczącym zobowiązań podatkowych spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba trzecia nie może być stroną w postępowaniu wymiarowym dotyczącym zobowiązań podatkowych spółki, ale musi mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu w toku postępowania dotyczącego jej odpowiedzialności solidarnej.
Uzasadnienie
TSUE w sprawie C-277/24 (Adjak) orzekł, że choć osoba trzecia nie musi być stroną postępowania wymiarowego, to musi mieć zapewniony dostęp do akt i możliwość skutecznego podważenia ustaleń organu w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności solidarnej, co wynika z prawa do obrony i zasady proporcjonalności.
Czy organ podatkowy prawidłowo zastosował przepisy dotyczące odpowiedzialności solidarnej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, zapewniając stronie prawo do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ naruszył prawo do obrony poprzez niewłączenie do akt sprawy akt postępowania wymiarowego oraz brak możliwości skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych w tym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej (m.in. art. 178, 180, 200, 216) poprzez niewłączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji wymiarowej wobec Spółki oraz niepoinformowanie Strony o możliwości podważania ustaleń i kwalifikacji decyzji wymiarowej, co uniemożliwiło czynny udział w postępowaniu i realizację prawa do obrony.
Czy doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych spółki, za które miałaby odpowiadać skarżąca?
Odpowiedź sądu
Nie, na dzień wydawania decyzji organu pierwszej instancji nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 O.p. (doręczenie postanowienia o zabezpieczeniu).
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 8 kwietnia 2021 r. do 16 lutego 2022 r. z powodu doręczenia zarządzeń zabezpieczenia, a decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana przed upływem terminu przedawnienia.
Przepisy (33)
Główne
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 108
Ustawa o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
O.p. art. 33a § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 118 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 133 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 178
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 211
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 216 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 216 § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
k.s.h. art. 208 § 2
Kodeks spółek handlowych
p.u.n. art. 10
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u.n. art. 11
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u.n. art. 21
Ustawa Prawo upadłościowe
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa do obrony skarżącej poprzez brak dostępu do akt postępowania wymiarowego. • Niemożność skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych organu z postępowania wymiarowego w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej. • Znaczenie wyroku TSUE C-277/24 dla uprawnień procesowych osób trzecich.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o braku przedawnienia zobowiązań. • Argumenty organów o bezskuteczności egzekucji wobec spółki. • Argumenty organów o braku przesłanek egzoneracyjnych dla skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, że z powodu ostatecznego charakteru decyzji wydanych w powiązanych postępowaniach administracyjnych organ podatkowy zostaje zwolniony z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z tych postępowań, w oparciu o które organ ten zamierza podjąć wobec niego decyzję, przez co podatnik ten zostaje pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych • granica proporcjonalności zostałaby przekroczona, gdyby doszło do naruszenia samej istoty prawa do obrony tej osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej ewentualnie wszczętego wobec tej osoby trzeciej • nie budzi wątpliwości, że Skarzącemu nie zapewniono dostępu do akt postępowania wymiarowego w prawnie przewidzianej formie • nie wystarczy zatem dołączenie do akt samej decyzji wymiarowej, albowiem strona postępowania (osoba trzecia) nie mogłaby nawet sprawdzić, czy przedstawione w tej decyzji ustalenia znajdowały oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Skład orzekający
Alojzy Skrodzki
przewodniczący sprawozdawca
Anna Zaorska
członek
Radosław Teresiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie prawa do obrony osób trzecich w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe spółek kapitałowych, w szczególności konieczność zapewnienia dostępu do akt postępowania wymiarowego i możliwości kwestionowania ustaleń organu."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na interpretacji prawa unijnego i może wymagać dostosowania krajowych procedur przez organy podatkowe. Dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia jest odpowiedzialna za zobowiązania spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z prawem do obrony i wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowania podatkowe, co jest kluczowe dla praktyków prawa podatkowego.
“TSUE chroni byłych członków zarządu: Sąd uchyla decyzję o odpowiedzialności podatkowej z powodu naruszenia prawa do obrony!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.