III SA/Wa 826/07

III SA/Wa 826/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Ewa Radziszewska-Krupa
Małgorzata Długosz-Szyjko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Sygn. powiązane
II FSK 63/08 - Wyrok NSA z 2008-10-29
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2006 r. oddalające skargę P. – Skarżącego w rozpatrywanej sprawie na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2005 r. obejmującego wierzytelności G. Spółka Akcyjna Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego, a mianowicie zawiadomieniem z dnia 16 grudnia 2005 r. zajął prawo majątkowe stanowiące wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Pismem z dnia 13 stycznia 2006 r. Skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając iż czynności dokonano w czasie toczącego się postępowania sądowego wszczętego skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., w oparciu o które wystawiono tytuł wykonawczy. Skarżący zwrócił również uwagę na brak doręczenia upomnienia, uznając za niewystarczające powołanie się na § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie z 22 listopada 2001 r."). Skarżący zarzucił ponadto rozbieżność pomiędzy kwotą należności głównej wskazaną w tytule wykonawczym, a kwotą wynikającą z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.. Podniósł także fakt uznania Skarżącego za dłużnika zajętej wierzytelności, pomimo braku stosunku prawnego łączącego go z G. S.A. W jego ocenie obowiązek objęty tytułem wykonawczym został wykonany, przy uwzględnieniu kwot wpłaconych na rzecz organów egzekucyjnych w latach 2001 - 2005, w porównaniu z łączną kwotą zajęć egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę Skarżącego.
Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Finansów przywołanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia przypomniał istotę skargi na czynność egzekucyjną i zauważył, że podnoszone przez Skarżącego kwestie wykonania obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. zgłoszone zostały przez Skarżącego jako zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1, 3, 4, 7 i 10 u.p.e.a. i jako takie nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne.
Organ odwoławczy po przytoczeniu regulacji zawartej w art. 80 u.p.e.a. wskazał, że skutki zajęcia wywołuje doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu i czynność ta może być uznana za czynność egzekucyjną zmierzającą do zastosowania środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z rachunku bankowego. Charakteru takiego nie ma natomiast zawiadomienie wysyłane do zobowiązanego. Celem tego zawiadomienia jest bowiem poinformowanie zobowiązanego o dokonanej czynności egzekucyjnej i zagwarantowanie mu możliwości zaskarżenia tej czynności do organu nadzoru, a w przypadku doręczenia tytułu wykonawczego – o ile wcześniej nie został doręczony – wystąpienia z zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny nie dopełnił jednoczesnego, wraz z dokonaniem zajęcia rachunku bankowego, zawiadomienia Skarżącego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, Minister Finansów podkreślił, iż organ egzekucyjny wysłał zawiadomienie do banku i do Skarżącego w tym samym dniu, tj. w dniu 21 grudnia 2005 r. Organ egzekucyjny nie miał natomiast wpływu na fakt iż doręczenie tego zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności nastąpiło w dniu 27 grudnia 2005 r., zaś zobowiązanemu w dniu 3 stycznia 2006 r.
Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest również zarzut dotyczący rozbieżności między kwotą należności głównej wskazaną w tytule wykonawczym a tą podaną w zawiadomieniu z dnia 16 grudnia 2005 r., jako że kwota dochodzonej należności głównej w wysokości [...] zł wynikająca z tytułu wykonawczego wyszczególniona została także w tym zawiadomieniu obok kwoty kosztów egzekucyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił, że czynność egzekucyjna zajęcia rachunku bankowego podjęta została z naruszeniem istniejących przepisów prawa oraz przy nieuwzględnieniu faktu, iż w niniejszej sprawie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] listopada 2005 r. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] września 2005 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania tych postanowień do czasu zakończenia postępowania sądowego.
Skarżący zwrócił ponadto uwagę na fakt niedopełnienia przez organ egzekucyjny obowiązku jednoczesnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanemu i bankowi. Zaznaczył, że zawiadomienie o zajęciu oraz tytuł wykonawczy skierowane zostały do banku znacznie wcześniej, bo już 16 grudnia 2005 r. podczas gdy Skarżącego zawiadomiono dopiero w dniu 3 stycznia 2006 r.
Skarżący podniósł również, że organ egzekucyjny wszczął egzekucję w niniejszej sprawie bez uprzedniego przekazania mu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, co stanowi naruszenie art. 15 u.p.e.a. Dodał iż istnieje rozbieżność pomiędzy kwotą należności głównej wskazaną w tytule wykonawczym, a kwotą wynikającą z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K..
Wskazując na szczególną rolę Skarżącego w sferze współzawodnictwa sportowego i systemu licencyjnego podniósł on, iż nie można do niego odnosić pojęcia "dłużnik zajętej wierzytelności" w rozumieniu art. 1a ust. 3 u.p.e.a. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem zobowiązanego klubu G. S.A., zaś Skarżący nie był w przeszłości i nie jest obecnie jego dłużnikiem. Nie istnieje także żadna umowa pomiędzy nim a Skarżącym, z której wynikałoby zobowiązanie tego ostatniego do przekazania na rzecz G. S.S.A. jakichkolwiek sum pieniężnych. Brak jest więc stosunku prawnego łączącego go ze Skarżącym, na mocy którego po stronie klubu powstałoby roszczenie o wypłatę jakichkolwiek sum pieniężnych z tytułu rozgrywek ligowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W tym miejscu wskazać należy, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej, a nie zastępowania jej w załatwianiu spraw poprzez wydawanie rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego też względu nie jest on uprawniony do rozpoznania wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy przede wszystkim mieć na uwadze, że zgodnie z art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne, której zasadność była w niniejszej sprawie przedmiotem oceny organu nadzoru, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można tym samym podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Skarga ta nie może zatem dotyczyć okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 u.p.e.a.
Powyższe oznacza, że w postępowaniu wszczętym skargą z dnia 13 stycznia 2006 r. na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego w P. w W. ocenie podlegać mogły wyłącznie argumenty Skarżącego odnoszące się do tej właśnie czynności dokonanej przez organ egzekucyjny na podstawie art. 80 u.p.e.a.
Z tej też przyczyny organy nadzoru nie mogły wypowiedzieć się w kwestii wykonania obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., czy też błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Powołana w tym zakresie argumentacja była przedmiotem zgłoszonych w dniu [...] stycznia 2006 r. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Z tych samych względów Sąd również nie mógł wypowiedzieć się w tym zakresie oceniając zgodność z prawem zaskarżonych postanowień.
Przechodząc do oceny zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, że Skarżący podniósł zasadniczo jeden zarzut, który uzasadniać może skargę na czynności egzekucyjne a mianowicie naruszenia art. 80 u.p.e.a., poprzez brak jednoczesnego doręczenia zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2005 r. o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanemu i bankowi.
Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Użyty w § 3 art. 80 u.p.e.a. zwrot "jednocześnie", zgodnie z definicją zawartą w Uniwersalnym Słowniku Języka Polskiego pod red. St. Dubisza, Wyd. PWN Warszawa 2003 r., s. 178, oznacza tyle co: "w tym samym czasie, w tej samej chwili, również, także, w równym stopniu, zarazem".
Biorąc pod uwagę redakcję art. 80 u.p.e.a. oraz istotę egzekucji z rachunku bankowego, z której wynika, iż przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego powinno wyprzedzać moment zawiadomienia zobowiązanego o tym zajęciu, zwrot "jednocześnie" należy, w ocenie Sądu, rozumieć jako "także".
Za takim jego rozumieniem przemawia także zawarte w tym przepisie sformułowanie "zawiadomienia skierowanego do banku". Użycie go w formie dokonanej wskazuje bowiem na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Kolejność ta, polegająca na skierowaniu zawiadomienia najpierw do banku, a następnie do zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem czynności egzekucyjnej i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego, w celu udaremnienia egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 1999 r., III SA 8330/98, LEX nr 47238).
Zawarta w przepisie art. 80 u.p.e.a. regulacja nie gwarantuje zatem, że zobowiązany, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego, będzie w tym samym czasie co bank, prowadzący ten rachunek, poinformowany o fakcie przystąpienia organu egzekucyjnego do czynności egzekucyjnych. Co więcej nawet przy przesłaniu przez organ dokumentów wskazanych w cytowanym wyżej art. 80 u.p.e.a. do banku i do zobowiązanego w tym samym dniu, ich doręczenie może nastąpić w różnym czasie (np. w sytuacji niezastania adresata i awizowania przesyłki). Istotne jest zatem by organ powiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, poprzez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został mu wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego oraz by zawiadomienie to nastąpiło w czasie umożliwiającym zobowiązanemu skorzystanie z przysługujących mu praw, w tym prawa do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne.
W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny doręczał dokumenty wymienione w art. 80 u.p.e.a. za pokwitowaniem przez pocztę, do czego uprawniał go przepis art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) mający zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a.
Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie z dnia 16 grudnia 2005 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego organ przesłał bankowi za pośrednictwem poczty w dniu 21 grudnia 2005 r., co wynika ze stempla urzędu nadawczego widniejącego na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru. W tym też dniu nadał na poczcie adresowaną do Skarżącego przesyłkę zawierającą odpis zawiadomienia z dnia 16 grudnia 2005 r. skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego oraz odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...].
Stwierdzić zatem należy iż organ egzekucyjny wykonał ciążący na nim obowiązek jednoczesnego - z przesłaniem bankowi – zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego rachunku bankowego. Oceny tej nie zmienia okoliczność iż dokumenty te doręczono Skarżącemu w dniu 3 stycznia 2006 r., zaś bankowi w dniu 27 grudnia 2005 r. Organu egzekucyjnego nie może bowiem obciążać ryzyko związane z wykonaniem usługi pocztowej.
Wymaga również podkreślenia, że nie jest istotne, czy i kiedy doręczono Skarżącemu tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, skoro jak wynika z treści art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. z dniem doręczenia bankowi tegoż zawiadomienia doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 952/06, niepubl.).
Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.