III SA/WA 822/04

III SA/Wa 822/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Dudra
Grażyna Nasierowska /przewodniczący sprawozdawca/
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Dudra, asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta T. - Miejskiego Zarządu Dróg w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych w sprawie egzekucji należności pieniężnych oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lutego 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 123 §1 K.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 29 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) zwrócił tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...] z [...] stycznia 2004 r. wierzycielowi. Tytuły te wystawione zostały przez Miejski Zarząd Dróg Biuro Obsługi Pasa Drogowego w T. na E. T.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że ustawa o drogach publicznych nie precyzuje na kogo nakładana jest kara pieniężna lub opłata dodatkowa, brak jest również jednoznacznego wskazania osoby zobowiązanej do jej uiszczenia. Ponadto w przypadku kar pieniężnych i opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w świetle obowiązujących przepisów, nie ma możliwości stwierdzenia, iż zobowiązany uchyla się od uregulowania nałożonej kary lub opłaty dodatkowej. Przepisy ustawy o drogach publicznych nie określają bowiem, w jakim terminie należności te podlegają zapłacie. Brak jest możliwości takiego stwierdzenia nawet w przypadku ewentualnego wyznaczenia terminu do uiszczenia tych zobowiązań w decyzji lub postanowienia. Jeżeli zatem z przepisu prawa nie wynika wprost kto jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia należności, ani w jakim terminie należność ta ma być uiszczona, brak jest podstaw do skierowania do egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego obejmującego kary pieniężne i opłaty dodatkowe.
Miejski Zarząd Dróg Biuro Obsługi Pasa Drogowego w T. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wyjaśniając, że przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione zostały z tytułu kar pieniężnych za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego na drogach. Organ I instancji ograniczył się w uzasadnieniu do obowiązków wynikających z decyzji i postanowień zapominając jednocześnie o egzekucji obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) stanowiła w art. 13 ust. 1, iż korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat drogowych . Zgodnie z art. 13 ust. 2a za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów na drogach pobierało się karę pieniężną, której wysokość określał załącznik do ustawy ( 50 zł). Ani przepisy ustawy o drogach, ani powszechnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego nie stanowiły i nie stanowią podstawy do wydania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty kary pieniężnej za nieuiszczenie opłat za parkowanie na drogach publicznych. Stąd też należy uznać, że uiszczenie przedmiotowej kary należy do obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa. Dlatego też w sprawie niniejszej nie jest prowadzone postępowanie administracyjne. Upoważnieni pracownicy Służby Parkingowej Miejskiego Zarządu Dróg w ramach czynności podejmowanych w zakresie kontroli postoju pojazdów w strefie parkowania, wypisali wezwania do uiszczenia kary za nieopłacony czas postoju lub postój za opłacony czas.
Samochód marki [...] o nr rejestracyjnym [...], będący własnością E.T., sześciokrotnie przy ul. Ł. w T. nie miał uregulowanej opłaty za parkowanie. Powyższa sytuacja była podstawą do wymierzenia kary wynikającej wprost z przepisu prawa - art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych. Zobowiązany otrzymał upomnienia z dnia [...] grudnia 2002 r. i [...] maja 2003 r. Jednocześnie upomnienia zawierały zagrożenie, że w przypadku niewpłacenia należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucji. Zdaniem Miejskiego Zarządu Dróg Biura Obsługi Pasa Drogowego w T. wystawione tytuły wykonawcze podlegają egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z [...] marca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zarządcą drogi jest organ gminy o statusie dużego miasta, jest on jednocześnie organem egzekucyjnym właściwym do egzekwowania tych należności pieniężnych, dla których jest on właściwy do ich ustalania lub określania i pobierania z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonuje podziału organów egzekucyjnych w zależności od charakteru egzekwowanych przez nich obowiązków o charakterze należności pieniężnych i o charakterze niepieniężnym. Ze względu na zakres kompetencji wśród organów egzekucyjnych uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych wskazuje organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje w tym zakresie zostały ograniczone.
Art. 19 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z takim jednak zastrzeżeniem, że : właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania jest właściwy ten organ.
W rozpatrywanej sprawie pobieranie opłat i kar pieniężnych stosownie do art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych należy do zarządcy drogi. Miasto T. jest miastem na prawach powiatu ( załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw - M.P. Nr 20, poz. 325). Prezydent Miasta jest zarządcą dróg publicznych z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Zarządca drogi, czyli Prezydent Miasta wykonuje swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, tj. Miejskiego Zarządu Dróg w T. Zgodnie z art. 21 ust. 1a ustawy o drogach publicznych zarządca drogi może upoważnić pracowników do załatwiania spraw, w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Wierzycielem kar pieniężnych za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów jest więc zarządca drogi ( prezydent miasta).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina Miasta T.- Miejski Zarząd Dróg w T. oprócz zarzutów, które podnosiła w zażaleniu, stwierdziła, że organy orzekające obu instancji błędnie powołują się na art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych a ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. dokonał nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa w zakresie właściwości miejscowej. W sprawie niniejszej tytuły wykonawcze będące podstawą prowadzenia postępowania wystawione zostały w stosunku do E. T. zam. w G., a więc właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. Stanowisko organów obu instancji jest niesłuszne w świetle §6 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) , albowiem jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Zatem tytuł wykonawczy winien być skierowany do naczelnika urzędu skarbowego, na którego terenie znajduje się taki majątek. Za miejsce położenia majątku można uznać miejsce zamieszkania zobowiązanego. W takim przypadku tytuł wykonawczy kieruje się do naczelnika urzędu skarbowego według miejsca zamieszkania zobowiązanego. Na tym etapie postępowania nie jest bowiem istotne, czy znajdujący się tam majątek nadaje się do egzekucji. Takie stanowisko zajął Minister Finansów w piśmie z [...] lipca 2003 r., [...]; "Biuletyn Skarbowy" 2003/4/23.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że zarządca drogi jest jednocześnie organem egzekucyjnym właściwym do egzekwowania tych należności pieniężnych, dla których jest on właściwy do ich ustalania lub określania i pobierania z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.
Podstawą wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych jest ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) . Z drogi publicznej, zgodnie z jej przeznaczeniem może korzystać każdy. Ograniczenia w powszechnej dostępności drogi mogą wynikać tylko z przepisów prawa. Jedno z takich ograniczeń wprowadza przepis art. 13 ust. 2. Przewiduje on możliwość uzależnienia, w pewnych przypadkach, korzystania z drogi publicznej od wniesienia opłaty. Opłaty mogą być wprowadzane za : przejazdy po autostradach płatnych, przeprawy promowe, przejazdy po drogach przekraczających pewne normy , przejazdy przez mosty, wjazd i poruszanie się po drogach strefy śródmiejskiej oraz parkowanie. Szczegółowe zasady wprowadzenia opłat za parkowanie reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz.U. Nr 51, poz. 608 z późn. zm.). Zgodnie z §8 ust. 1 tego rozporządzenia opłaty są pobierane przez właściwe zarządy dróg. Do dochodzenia opłat mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§8 ust. 3).
Zgodnie z art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych do zarządcy drogi należy w szczególności pobieranie opłat. Z regulacji art. 19 ust. 5 tej ustawy bezspornie zaś wynika, ze w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta.
Prawidłowo zatem postąpił Miejski Zarząd Dróg Biuro Obsługi Pasa Drogowego wystawiając tytuły wykonawcze za postój w strefie parkowania. Miasto T. jest miastem na prawach powiatu, tak więc zarządcą dróg publicznych z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest Prezydent Miasta.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał, że tytuły wykonawcze nie podlegają egzekucji, ponieważ organ ten nie jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku. Zakres przedmiotowy obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej określa art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 §1 pkt 5 tej ustawy egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Takim aktem prawnym jest ustawa o drogach publicznych.
Obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Nie przysługują więc typowe środki odwoławcze, określone w k.p.a. Można jednak zwrócić się do podmiotu pobierającego opłaty o dokonanie odpowiednich wyjaśnień. Zarówno po wystawieniu zawiadomienia, jak i po otrzymaniu upomnienia kierowcy mają prawo zwrócić się o ustalenie istnienia obowiązku zapłaty należności za parkowanie. Natomiast po wszczęciu postępowania egzekucyjnego osobie zainteresowanej służy prawo odwołania się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Na podstawie art. 3 pkt 3 Ordynacja podatkowa opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe ( w tym gminne) traktuje się jak podatki. Dlatego opłat z tytułu parkowania można dochodzić przez okres 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.
W przypadku nieuiszczenia należności w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Zgodnie z art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciele obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest "organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku". Dlatego też prawidłowo przyjęto w rozpatrywanej sprawie, że podmiotem tym jest zarząd drogi, ponieważ jest uprawniony do kontroli uiszczania opłat oraz ich pobierania, a opłaty stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg i przeznaczone są na utrzymanie dróg (art. 40a ustawy o drogach publicznych).
Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu, podkreśla, że właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Powoływanie się przez stronę skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo Ministra Finansów z [...] lipca 2003 r. nie jest zasadne, bowiem istota sporu dotyczyła ustalenia wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Z akt też nie wynika, by Zarząd Dróg wyjaśniał kwestie wiążące się z ustaleniem majątku zobowiązanego, przyjmując a priori brak swojej właściwości.
W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. dopuścił się naruszenia prawa w takim stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.