III SA/Wa 82/10

III SA/Wa 82/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-05-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2010-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kraus
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Sygn. powiązane
II FSK 1782/10 - Postanowienie NSA z 2013-06-25
II FSK 1991/13 - Wyrok NSA z 2013-09-12
II FSK 82/10 - Wyrok NSA z 2010-03-04
I SA/Gd 1298/03 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2005-06-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
art. 4a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn oddala skargę
Uzasadnienie
Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po K. S., zmarłej w dniu [...] sierpnia 2007 r., nabył mąż E. S. oraz dzieci M. S. oraz J. W. po 1/3 części spadku każde z nich. Spadkobiercy oświadczyli, że w skład masy spadkowej weszło:
udział ½ części spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...], przy ul. [...] w W., o wartości 275.000 zł,
½ części lokalu mieszkalnego nr [...], przy ul. [...], w W., o wartości 275.000 zł,
* udział ½ części nieruchomości zabudowanej domkiem drewnianym, o powierzchni działki 731 m2 (całość), o wartości 50.000 zł (ten udział),
* udział ½ części środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w P. BP S.A. Oddział [...] w W., w wysokości 10.626,98 zł (ten udział),
* udział ½ części środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku w P. S.A. Oddział [...] w W., w wysokości 3.724,32 zł (ten udział),
* udział ½ części jednostek uczestnictwa w funduszu [...], w wysokości 8.066,95 zł (ten udział).
Łączna wartość masy spadkowej wyniosła 622.418 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z [...] sierpnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 1, art. 6, art. 7,art. 8, art. 9, art. 14, art. 15 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm., dalej "u.p.s.d."), ustalił E. S. (dalej: Skarżący, Strona) zobowiązanie z tytułu podatku od spadku w wysokości 6.815 zł.
Strona w odwołaniu z [...] września 2009 r. wniosła o uchylenie ww. decyzji, zarzucając naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2009 r. przez niezastosowanie zwolnienia od podatku przewidzianego w tych przepisach.
Uzasadniając Strona, wskazała że dowiedziała się o uprawomocnieniu orzeczenia Sądu z dnia [...] lutego 2008 r., dopiero w dniu 4 marca 2008 r. kiedy postanowienie Sądu zostało odebrane przez M. S. Zdaniem Skarżącego dopiero odebranie prawomocnego postanowienia sądu przesądza o dacie dowiedzenia się o nabyciu spadku. Podniosła, że nieprawomocne postanowienie nie daje pewności, iż spadek został nabyty, ponieważ może ono zostać uchylone bądź zmienione na skutek apelacji.
Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej przez niepełne uzasadnienie decyzji.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a ust. 1 i ust. 2 u.p.s.d., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zgodnie z art. 4a u.p.s.d. zwalnia się od podatku od spadków i darowizn nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku darowizny środków pieniężnych udokumentują przekazanie ich na rachunek bankowy nabywcy. Zwolnienie stosuje się także wtedy, gdy nabywca zgłosi te rzeczy i prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
Niespełnienie warunków, o których mowa w art. 4a ust 1 i 2 u.p.s.d. powoduje, na podstawie art. 4a ust. 3 u.p.s.d., opodatkowanie na zasadach ogólnych, określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Organ podniósł, że aby miało zastosowanie całkowite zwolnienie od podatku od spadków i darowizn, zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z1, powinno być złożone do organu podatkowego I instancji najpóźniej w dniu 26 marca 2008 r. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia Sądu. W sprawie M. S., dokonał tej czynności w dniu 27 marca 2008 r. Dokonanie zgłoszenia z opóźnieniem, wyklucza zastosowanie tego zwolnienia.
Organ stwierdził, że uprawomocnienie nastąpiło w dniu 26 lutego 2008 r., a nabycie zgłoszone zostało w dniu 27 marca 2008 r. Nie było możliwe zastosowanie zwolnienia podatkowego, o które wnioskowała Strona. Data odebrania postanowienia nie ma najmniejszego wpływu na zastosowanie zwolnienia, natomiast istotna jest data uprawomocnienia się postanowienia sądu, ze względu na początek biegu terminu zgłoszenia. Także odebranie postanowienia Sądu z opóźnieniem nie jest argumentem do zastosowania zwolnienia podatkowego, ponieważ ustawodawca dopuszcza późniejsze zgłoszenie tylko ze względu na brak wiedzy o nabyciu spadku i z uprawdopodobnieniem tego faktu.
Reasumując organ stwierdził, że Skarżący uwiarygodnił jedynie fakt, że później odebrał postanowienie Sądu, a nie fakt powzięcia w późniejszym terminie informacji o nabyciu spadku. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje odebranie postanowienia Sądu w terminie późniejszym i wywiedziony z tego przez skarżącego argument o uzyskaniu wiedzy o nabyciu spadku po zmarłej K.S. dopiero w momencie odbioru tego postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowego przez niewyjaśnienie stanu faktycznego związanego z dowiedzeniem się przez Skarżącego o nabyciu rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład spadku po zmarłej K. M. S. i ze złożeniem zgłoszenia SD-Z1,
- art. 188 w związku z art. 187 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie wniosku Skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadków M. S. i J. K. W. na okoliczności związane ze złożeniem zgłoszenia SD-Z1 w dniu [...] marca 2008 r., w szczególności w zakresie przyczyn złożenia zgłoszenia w tym dniu i treści pouczeń Sądu wydającego postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
- art. 4a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2009 r. przez niezastosowanie zwolnienia od podatku przewidzianego w tych przepisach.
Skarżący wyjaśnił, że na rozprawie przed sądem rozpoznającym wniosek o stwierdzenie nabycia spadku spadkobiercy zostali poinformowani przez sędziego prowadzącego sprawę, że prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku będzie można odebrać w sądzie 4 marca 2008 r. czyli po upływie miesiąca od daty rozprawy. W dniu 4 marca 2008 r. postanowienie zostało odebrane przez M. S. i następnie informacja o tym została przekazana pozostałym spadkobiercom. W celu złożenia zgłoszenia SD-Z1 warunkującego skorzystanie ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn zostały dokonane dodatkowe czynności wyjaśniające stan rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład spadku w tym zwłaszcza spadkobiercy dokonali zbadania wartości rynkowej mieszkań przez zlecenie zgodnej z prawem wyceny. Wyceny pochodzą z dnia 12 i 14 marca 2008 r. W dniu 26 marca 2008 r. córka Skarżącego J.K.W. była w urzędzie skarbowym w celu złożenia zgłoszenia, lecz urzędniczka w okienku poinformowała ją, iż powinny zostać wypełnione rubryki dotyczące NIP-u zmarłej K. M. S. oraz numeru księgi wieczystej działki rekreacyjnej w W. i oddała dokumenty. W efekcie zgłoszenia zostały złożone w dniu 27 marca 2008 r., tj. po upływie miesiąca i 1 dnia po uprawomocnieniu się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku.
W ocenie skarżącego organy podatkowe w niniejszej sprawie powinny zbadać między innymi, kiedy Skarżący powziął wiadomość o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych. Zdaniem strony przepis art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wskazuje, że termin miesięczny określony w tym przepisie należy liczyć od chwili dowiedzenia się przez podatnika o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Nie precyzuje, na czym to dowiedzenie się o nabyciu ma polegać, jak głęboka musi być wiedza podatnika o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych. Skarżąca stwierdziła, że zadaniem organu, w przypadku dokonania zgłoszenia o nabyciu, po upływie miesięcznego terminu od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku jest wszechstronne wyjaśnienie momentu i zakresu dowiedzenia się podatnika o nabyciu składników majątkowych.
Zdaniem Skarżącego miesięczny termin, o którym mowa w art. 4a ust. 2 u.p.s.d., mógłby najwcześniej rozpocząć bieg od dnia 4 marca 2008 r. Termin powinien zatem upłynąć dnia 4 kwietnia 2008 r. W ocenie Skarżącego termin zgłoszenia nabycia rzeczy i praw majątkowych nie został przekroczony, późniejsze dowiedzenie się zostało uprawdopodobnione, a zatem spadkobiercy K. M. S. są zwolnieni od podatku od spadków i darowizn.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. odpowiadając na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Na wstępie wskazać należy, że w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stan faktyczny jest poza sporem. Jak wynika z akt sprawy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku przez E. S., M. S. oraz J. W. zostało wydane przez Sąd Rejonowy w dla W. w dniu [...] lutego 2008 r. i uprawomocniło się z dniem 26 lutego 2008 r. W dniu 27 marca 2008 r. Skarżący złożył zgłoszenie o nabyciu rzeczy i praw majątkowych z jednodniowym uchybieniem terminu do jego złożenia.
Rozbieżność, w przedmiotowej sprawie, zaistniała w odniesieniu do momentu powstania obowiązku podatkowego, z czym związany jest miesięczny termin jaki służy do złożenia w Urzędzie Skarbowym zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Złożenie zgłoszenia we właściwym urzędzie skarbowym, w odpowiednim terminie stanowi przesłankę zwolnienia podatnika od zapłaty podatku.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 u.p.s.d. (w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r.) zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2 u.p.s.d., a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.
Art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wskazuje, że jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.
Ponadto jeżeli nabycie spadku niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia (art. 6 ust. 4 u.p.s.d).
Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że zgłoszenie powinno zostać złożone w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Wyjątkiem jest nabycie w drodze dziedziczenia - ustawowego lub testamentowego - w tym wypadku termin miesięczny liczy się od uprawomocnienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Oznacza to, że podatnik, po upływie określonego w tym przepisie terminu, nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku. Niedopełnienie bowiem obowiązku zgłoszenia - jeśli nie ma zastosowania wyjątek z art. 4a ust. 4 u.p.s.d. - skutkuje utratą prawa do zwolnienia. Należy też wskazać, że przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Natomiast ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2009 r. I SA/Wr 1024/08). Termin miesięczny, jako kreujący uprawnienie strony, jest terminem prawa materialnego i jego upływ wywiera wprost określone skutki prawne (utrata prawa do zwolnienia), których nie można anulować poprzez przywrócenie terminu, bez względu na przyczynę (zawinioną bądź niezawinioną) jego uchybienia.
W ocenie Sądu złożenie zgłoszenia po terminie nie wywołuje efektu w postaci powstania prawa do skorzystania przez podatnika ze zwolnienia od podatku, przewidzianego w art. 4a u.p.s.d. Przepis 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d stanowi wprost, iż miesięczny termin rozpoczyna się od daty uprawomocnienia postanowienia a nie od jego doręczenia. Na ten termin nie ma wpływu data stwierdzenia prawomocności postanowienia, bowiem takie stwierdzenie prawomocności ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający fakt prawomocności orzeczenia.
Przenosząc powyższe rozwiązania do niniejszej sprawy należy wskazać, że zdaniem skarżącego miesięczny termin biegnie od dnia otrzymania postanowienia sądu stwierdzającego prawomocność postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Organy podatkowe, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, stoją na stanowisku, iż ww. termin biegnie od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organów.
W myśl przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. (w brzmieniu na dzień orzekania przez organy obu instancji) podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy w przypadku nabycia spadku powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Niemniej jednak, w myśl przepisu ust. 4 powyższego artykułu, jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Natomiast zgodnie z przepisem art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. - zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Cytowane przepisy ustawy nie nakładają na spadkobiercę obowiązku przedkładania organom skarbowym postanowienia o stwierdzeniu prawomocności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, nakładają jedynie obowiązek zgłoszenia nabycia spadku w terminie miesiąca od uprawomocnienia postanowienia o jego nabyciu.
Przepis art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 64 Nr 16 poz. 93 ze zm., dalej: k.c) stanowi jednoznacznie, iż spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek. Jest to niezależnie do tego, czy dokona jakichś czynności faktycznych lub prawnych, a nawet niezależnie od tego, czy wie o tym, że został powołany do dziedziczenia. W myśl art. 1025 § 1 k.c., sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Art. 1027 k.c. potwierdza deklaratoryjny charakter postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku (por. E. Skowrońska-Bocian, "Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga czwarta Spadki", wydanie 4 zmienione, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2002, s. 214).
Doktryna w następujący sposób odnosi się do momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku nabycia spadku: " (..,) W praktyce rzadko momentem powstania obowiązku podatkowego jest przyjęcie spadku. Organy podatkowe zajmują stanowisko, że moment ten może być przyjęty wyłącznie wtedy, gdy nie ma innych spadkobierców i nie dojdzie między nimi do konfliktu. Zważywszy na możliwość wystąpienia innych przeszkód w dziedziczeniu (np. ujawnienie innego testamentu lub osoby, na której rzecz testament został sporządzony, przy dziedziczeniu ustawowym) - jest to pogląd dość ryzykowny. Dlatego też przy określaniu obowiązku podatkowego bierze się pod uwagę treść art. 6 ust. 4 u.p.s.d. Ma to znaczenie zwłaszcza przy nabyciu rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia ustawowego i testamentowego, ponieważ oznacza, że organ podatkowy uzna za chwilę powstania obowiązku podatkowego nie chwilę przyjęcia spadku, a chwilę wydania prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. (por. Stella Brzeszczyńska "Podatek od spadków i darowizn. Komentarz" 2007. elektroniczna wersja programu Legalis.).
Także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jest zbieżne z linią interpretacyjną zaprezentowaną w doktrynie (wyrok WSA w Krakowie z 18 marca 2009 - I SA/Kr 1155/08, WSA w Olsztynie - I SA /Ol 588/06 z dnia 25 stycznia 2007 r.). W orzeczeniu z dnia 3 sierpnia 1995 r., NSA stanął na stanowisku, iż: "W przypadku niezłożenia zeznania podatkowego, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądowego stwierdzającego prawo do spadku." (wyrok NSA z 3 sierpnia 1995 r., SA/Bk 35/95).
Skarżący wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po swojej małżonce K. S. Uczestniczył w prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. rozprawie w związku z czym, uprawnione jest domniemanie iż został pouczony przez sąd o możliwości zaskarżenia wydanego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Kwestia związana z niezawinionym lub zawinionym przez stronę naruszeniem terminu określonego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. nie ma znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy.
Ponadto art. 4a ust. 2 u.p.s.d. na który powołuje się Skarżący nie ma w tej sprawie zastosowania, nie udowodnił bowiem, że w innym terminie dowiedział się o nabyciu spadku. W ocenie Sądu Skarżący brał udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i najpóźniej z data uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...] podjął informację o jego nabyciu. Przepis art. 4a ust. 2 u.p.s.d. ma zastosowanie tylko w nadzwyczajnych wypadkach takich jak brak wiedzy o nabyciu spadku z uprawdopodobnieniem tej okoliczności. Sam fakt ustalania wartości majątkowych składników masy spadkowej nie ma związku z momentem nabyciu spadku,
Skarżący twierdzi, że w jego sytuacji powinien mieć zastosowanie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Przy czym skarżący wydaje się nie widzieć różnicy pomiędzy art. 4a ust. 1 u.p.s.d. a ust. 2 tegoż przepisu. Są to dwie odrębne normy prawne. Ust. 1 art. 4a u.p.s.d. reguluje sytuację, w której jest przeprowadzane postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku i spadkobierca wie o tym, np. sam składa wniosek o nabycie spadku. Postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez określone osoby. Natomiast ust. 2 dotyczy sytuacji, kiedy osobie co prawda przysługują prawa do spadku ale nie wie o tym, nie posiada wiedzy o toczącym się postępowaniu spadkowym i postanowieniu o stwierdzeniu nabyciu przez nią spadku. Następnie po czasie dowiaduje się o nabyciu spadku. Zastosowanie w przypadku skarżącego art. 4a ust. 1 u.p.s.d. wyklucza zastosowanie art. 4a ust. 2 cyt. ustawy.
Natomiast w rozpatrywanej sprawie nie pozostaje kwestią sporną okoliczność, że istnieje postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po K. S. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 26 lutego 2008 r. Zatem termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw majątkowych, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d. upłynął w dniu 26 marca 2008 r. Natomiast zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy i praw majątkowych skarżący złożył dopiero w dniu 27 marca 2008 r., a zatem po terminie.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.