III SA/Wa 815/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na interpretację Ministra Finansów, odmawiając prawa do odliczenia VAT naliczonego od usług prawniczych związanych z długotrwałymi sporami podatkowymi, gdy działalność gospodarcza spółki była zawieszona.
Spółka z siedzibą w W., będąca zakładem pracy chronionej, wniosła o interpretację prawa do odliczenia VAT naliczonego od usług prawniczych związanych z długotrwałymi sporami podatkowymi i postępowaniem o odszkodowanie. Spółka argumentowała, że koszty te są konsekwencją jej działalności opodatkowanej w przeszłości i służą odzyskaniu majątku na wznowienie działalności. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że brak jest związku między usługami prawniczymi a bieżącą działalnością opodatkowaną, zwłaszcza że działalność spółki była zawieszona. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.
Spółka T. S.A. złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od usług prawniczych związanych z prowadzonymi sporami podatkowymi oraz sporem cywilnym o odszkodowanie. Spółka, która przez wiele lat była zaangażowana w długotrwałe postępowania podatkowe i sądowo-administracyjne, argumentowała, że koszty usług prawnych są bezpośrednią konsekwencją jej działalności opodatkowanej w przeszłości i służą odzyskaniu majątku oraz wznowieniu działalności gospodarczej. Minister Finansów odmówił prawa do odliczenia, wskazując na brak bezpośredniego związku między nabywanymi usługami a bieżącą działalnością opodatkowaną, zwłaszcza w sytuacji, gdy działalność spółki była zawieszona od 2000 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko Ministra. Sąd uznał, że choć prawo do odliczenia VAT może obejmować koszty ogólne, to w tej konkretnej sytuacji, gdy działalność gospodarcza jest zawieszona, a odzyskane środki mają być przeznaczone na bieżące zobowiązania (w tym koszty prawnicze) i dopiero ewentualna nadwyżka na wznowienie działalności, nie można mówić o związku z czynnościami opodatkowanymi. Sąd odwołał się również do orzecznictwa TSUE, wskazując, że wyrok w sprawie Fini ETS dotyczył innej sytuacji prawnej (umowa najmu z klauzulą uniemożliwiającą wypowiedzenie po zaprzestaniu działalności) i nie może być stosowany analogicznie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od usług prawniczych w sytuacji, gdy jego działalność gospodarcza jest zawieszona, a odzyskane środki mają być przeznaczone na bieżące zobowiązania, a dopiero ewentualna nadwyżka na wznowienie działalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla prawa do odliczenia VAT konieczny jest związek nabywanych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi. W sytuacji, gdy działalność gospodarcza jest zawieszona, a koszty usług prawnych nie stanowią elementów cenotwórczych świadczonych usług leasingowych (które były świadczone w przeszłości), nie można mówić o związku z czynnościami opodatkowanymi, ani bezpośrednim, ani pośrednim.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje, gdy towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Związek ten nie musi być bezpośredni, ale musi istnieć.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 88 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się m.in. do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego.
P.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na interpretację, uchyla ją.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Usługi prawnicze są bezpośrednią konsekwencją działalności opodatkowanej i służą odzyskaniu majątku na wznowienie działalności. Koszty usług prawnych ponoszone w związku z postępowaniami podatkowymi i sądowoadministracyjnymi pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi, nawet jeśli działalność jest zawieszona. Wyrok TSUE w sprawie C-32/03 Fini ETS ma analogiczne zastosowanie do sytuacji spółki.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o pośrednim związku nabywanych usług prawniczych z działalnością opodatkowaną Strony albowiem przedmiotowe usługi prawnicze, które Strona nabywa i będzie nabywać w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo-administracyjnymi nie mają związku z czynnościami opodatkowanymi. koszty usług prawniczych nie można jednak uznać za koszty ogólne Spółki, które stanowiły, stanowią czy będą stanowiły element cenotwórczy świadczonych przez Skarżącą usług leasingu, gdyż Skarżąca świadczyła usługi (leasingowe) w okresie od 1995 r. do 2000 r., po czym działalność została zawieszona
Skład orzekający
Waldemar Śledzik
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Dziełak
członek
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja prawa do odliczenia VAT naliczonego od usług prawniczych w sytuacji zawieszenia działalności gospodarczej, gdy koszty te są związane z przeszłymi sporami podatkowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki, która przez wiele lat była zaangażowana w postępowania podatkowe, a jej działalność była zawieszona. Kluczowe jest ustalenie, czy odzyskane środki są przeznaczane na bieżące zobowiązania, czy na wznowienie działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność prawa do odliczenia VAT w nietypowych sytuacjach, gdy działalność jest zawieszona, a koszty prawne są znaczące. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w VAT i doradców podatkowych.
“Czy można odliczyć VAT od prawników, gdy firma jest zawieszona? WSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 815/15 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2016-02-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2015-03-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Góra-Błaszczykowska Bożena Dziełak Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane I FSK 1370/16 - Wyrok NSA z 2018-08-31 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 86 ust 1 art 88 ust 4 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant p.o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 21 stycznia 2015 r. nr IPPP3/443-1069/14-2/RD w przedmiocie podatku od towarów i usług. oddala skargę Uzasadnienie T. SA (dalej: jako "Skarżąca") w dniu 24 października 2014 r. złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego od usług prawniczych. W przedmiotowym wniosku zostało przedstawiony stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe. Skarżąca wskazał, iż rozpoczęła działalność gospodarczą w 1995 r. świadcząc usługi leasingu, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Posiadając status zakładu pracy chronionej korzystała ówcześnie z zaniechania poboru podatku. W 1996 r. w spółce przeprowadzono kontrolę skarbową, a następnie postępowanie podatkowe, których przedmiotem były poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r. Postępowanie podatkowe oraz kontrola sądowo-administracyjna dotycząca tego postępowania trwały w przypadku czterech z sześciu miesięcy do kwietnia 2014 r. i zakończyły się uchyleniem decyzji wymiarowych i umorzeniem postępowań. Skarżąca otrzymała zwroty nadpłat z oprocentowaniem. Dla pozostałych dwóch miesięcy zakończenie postępowań sądowo-administracyjnych i podatkowych przewidywane jest w 2015 r. Skarżąca wskazała, iż toku ww. postępowań w wyniku dokonanych przez organ podatkowy zajęć środków pieniężnych nie mogła prowadzić normalnej działalności gospodarczej. Wskutek czego świadczyła usługi (leasingowe) w okresie od 1995 r. do 2000 r. Następnie jej działalność, z uwagi na brak środków pieniężnych, niemożność uzyskania zaświadczenia o braku zaległości podatkowych i liczne postępowania (podatkowe, sądowe, egzekucyjne, sądowo-administracyjne) została zawieszona. Od 2000 do 2014 r. faktycznie skupiona była na obronie swojego interesu w tych postępowaniach. W kwietniu 2014 r., w związku ze stwierdzeniem niezgodności z prawem wydanych wobec niej decyzji podatkowych, wniosła powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za poniesione szkody obejmujące szkody bezpośrednie, jak i utracone korzyści związane z niemożnością prowadzenia nieskrępowanej działalności w związku z prowadzonymi przeciwko niej postępowaniami. Zaznaczyła, iż w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo-administracyjnymi ponosiła koszty honorariów prawniczych, otrzymując faktury z podatkiem VAT. W związku z prowadzonymi postępowaniami sądowo-administracyjnymi, podatkowymi i postępowaniem odszkodowawczym w przyszłości poniesie dalsze koszty honorariów prawniczych i otrzyma faktury z podatkiem naliczonym od tych honorariów. Skarżąca podkreśliła, iż zamierza przeznaczyć otrzymane już kwoty nadpłat z oprocentowaniem w pierwszej kolejności na pokrycie kosztów prowadzonych w dalszym ciągu postępowań (koszty sądowe - wpisy sądowe, opinie biegłych itp. oraz wynagrodzenia prawników) i regulowanie bieżących zobowiązań (np. wynagrodzenia za usługi księgowe). Następnie, z pozostających w jej dyspozycji środków oraz otrzymanych ewentualnie dalszych kwot nadpłat z oprocentowaniem oraz odszkodowań, zamierza pokryć dalsze wynagrodzenia prawników i spłacić wcześniej zaległe zobowiązania (zaległe z uwagi na wcześniejszy brak środków na ich pokrycie). Pozostała po spłacie wszystkich zobowiązań nadwyżka zostanie przeznaczona na wznowienie działalności gospodarczej, która będzie polegała na wykonywaniu czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Końcowo wskazał, iż jest zarejestrowanym podatnikiem VAT. W związku z powyższym Skarżąca zwróciła się z pytaniem, czy ma prawo rozliczyć podatek naliczony od usług prawniczych - dotyczących prowadzonych sporów podatkowych oraz sporu cywilnego o odszkodowanie za szkody związane z niezgodnymi z prawem decyzjami podatkowymi i działaniami organów władzy publicznej - ze swoim podatkiem należnym, w tym czy ma prawo do jego przeniesienia na kolejne okresy rozliczeniowe albo do żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym? Odnosząc się do przedstawionego pytania Skarżąca stwierdziła, iż ma prawo rozliczyć podatek naliczony od usług prawniczych - dotyczących prowadzonych sporów podatkowych oraz sporu cywilnego o odszkodowanie za szkody związane z niezgodnymi z prawem decyzjami podatkowymi i działaniami organów władzy publicznej - ze swoim podatkiem należnym, w tym ma prawo do jego przeniesienia na kolejne okresy rozliczeniowe albo do żądania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W ocenie Skarżącej nabywane usługi prawnicze związane są z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT, gdyż dotyczą postępowań prawnych, które wynikły z działalności organów podatkowych w odniesieniu do jej rozliczeń podatku od towarów i usług, opodatkowanej tym podatkiem działalności. Podniosła, iż kontrole i postępowania podatkowe oraz sądowe związane są ściśle z prowadzoną przez Spółkę działalnością opodatkowaną VAT w okresie lipiec-grudzień 1995 r. Argumentowała, iż nabywane usługi prawnicze są w ewidentnym związku z działalnością opodatkowaną, stanowiąc ich konsekwencję. Dodatkowo uznała za prawidłowe odliczenie podatku naliczonego związanego z czynnościami opodatkowanymi, które miały miejsce wcześniej, przed datą zakupu usług, których podatek naliczony dotyczy. Wywodziła, iż usługi prawnicze zmierzające do ochrony interesu prawnego podatnika, w tym obrony jego egzystencji i odzyskanie należącego do niego majątku, służą w ogólności zapewnieniu istnienia podatnika, a tym samym umożliwieniu działalności opodatkowanej w przyszłości. Uznała, iż są to pierwsze i podstawowe koszty związane z jej funkcjonowaniem jako osoby prawnej, bez których niemożliwe byłoby jej istnienie na przyszłość i prowadzenie po zakończeniu sporów działalności opodatkowanej. Końcowo stwierdziła, iż dzięki nabywanym usługom prawnym otrzymała już zwrot nadpłat z oprocentowaniem, a w przyszłości liczy na otrzymanie dalszych, jak również odszkodowania zasądzonego przez sąd lub wynikającego z ugody. Środki te uzyskane zostały (albo zostaną) m.in. dzięki poniesionym kosztom profesjonalnej pomocy prawnej. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 21 stycznia 2015 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Organ powołał się na treść art. 15 ust. 1, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm., dalej "ustawa o VAT") stwierdzając, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku między dokonywanymi zakupami towarów i usług a prowadzoną działalnością opodatkowaną. W ocenie organu przedstawiony przez Skarżąca zakup usług prawniczych nie miał, nie ma i nie będzie miał bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością opodatkowaną, gdyż nabycie przedmiotowych usług nie generowało, nie generuje i nie będzie generować bezpośrednio żadnych opodatkowanych czynności przez Skarżącą. Organ zakwestionował również pośredni charakter przedstawionych wydatków, wskazując, iż nie mają one związku z czynnościami opodatkowanymi. Również nabywane usługi prawnicze nie stanowią (stanowiły) jej kosztów ogólnych, będących elementem cenotwórczym świadczonych przez nią usług leasingu. Skarżąca bowiem od 2000 r. nie świadczy usług leasingowych i nie prowadzi działalności opodatkowanej ze względu na jej zawieszenie. Organ nie zgodził się z twierdzeniami Skarżącej, że przedmiotowe usługi są w ewidentnym związku z działalnością opodatkowaną, jako konsekwencja kontroli oraz prowadzonych postępowań podatkowych i sądowych związanych z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą w okresie lipiec-grudzień 1995 r., gdyż kontrole skarbową przeprowadzono w 1996 r. Tym samym w okresie lipiec- grudzień 1995 r. przedmiotowe usługi w ogóle nie były nabywane i nie mogły stanowić elementu cenotwórczego świadczonych wówczas usług opodatkowanych. Organ nie zgodził się ze Skarżącą, iż przedmiotowe usługi pozostają w związku z przyszłymi czynnościami opodatkowanymi bowiem służą odzyskaniu należących kwot albo odszkodowań, które przeznaczy w przyszłości na działalność opodatkowaną. Natomiast ewentualnej nadwyżki, pozostające po spłacie wszystkich zobowiązań Skarżącej którą chce ona przeznaczyć na wznowienie działalności gospodarczej, nie stanowi o związku nabywanych usług prawniczych z przyszłymi czynnościami opodatkowanymi. Reasumując organ stwierdził, iż nabywane usługi prawnicze pozostają bez związku z czynnościami opodatkowanymi Skarżącej. W konsekwencji koszty honorariów prawniczych dotyczące prowadzonych postępowań podatkowych i sądowo- administracyjnych, które Skarżąca ponosi i będzie ponosić, nie wypełniają hipotezy przepisów art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, uprawniającej do odliczenia podatku naliczonego. Minister uznał, iż Skarżąca nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego od usług prawniczych dotyczących prowadzonych sporów podatkowych oraz sporu cywilnego o odszkodowanie za szkody związane z decyzjami podatkowymi i działaniami organów władzy publicznej. Skarżąca, po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia 20 lutego 2015 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą interpretację indywidualną wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca za błędnie ocenioną uznała okoliczności, że wszystkie postępowania prawne, których dotyczą przedmiotowe usługi prawne wynikły i są bezpośrednią konsekwencją jej działalności opodatkowanej we wcześniejszych okresach. Podniosła, iż przedmiotem kontroli skarbowej i długoletnich postępowań podatkowych i sądowoadminsistracyjnych były zobowiązania podatkowe w podatku VAT, wynikłe z jej działalności opodatkowanej. Również postępowania cywilne o odszkodowanie za zarzucane organom podatkowym naruszenia prawa uznała za naturalną i konieczną konsekwencją postępowań podatkowych i sądowoadministracyjnych rozstrzygniętych na jej korzyść. Odwołując się do wyroku ETS w sprawie z C-32/03 Fini wskazała, że pomimo nie zakończenia działalności gospodarczej to koszty usług prawnych ponoszone obecnie są logiczną i nieuchronną konsekwencją wcześniejszej działalności opodatkowanej oraz działań organów podatkowych dotyczących tej działalności. W ocenie Skarżącej są zatem w związku z czynnościami opodatkowanymi, w znaczeniu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca podkreśliła również, że koszty prawnicze oraz podatek naliczony od tych kosztów dotyczy zarówno jej obrony w celu zapewnienia jej przetrwania, jak i odzyskania odebranego jej wcześniej majątku i utraconych korzyści - dla wznowienia działalności po zakończeniu sporów podatkowych. W ocenie Skarżącej wszelkie koszty prawne dotyczące postępowań podatkowych dotyczą działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, bez względu na okres w których zostały poniesione i długość ich prowadzenia. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270; zwanej dalej jako "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Podkreślenia wymaga, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega między innymi na tym, iż organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach pytania prawnego zawartego we wniosku na tle przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Opisany we wniosku stan faktyczny nie musi prezentować zdarzeń już zaistniałych, może również odnosić się np. do działań planowanych przez podatnika, które jeszcze nie nastąpiły. Dlatego też organ wydający indywidualną interpretację nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do dokładnej analizy okoliczności stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanego we wniosku Strony oraz udzielając odpowiedzi na pytanie prawne określone przez stronę postępowania. W stosunku do tych tylko okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Nie ulega też wątpliwości, iż organ interpretujący przepisy prawa przy wydawaniu rozstrzygnięć w przedmiocie wykładni przepisów prawa krajowego jest zobligowany dokonać analizy sytuacji prawnej przedstawionej przez wnioskodawcę pod kątem zastosowania ogólnych norm prawa wspólnotowego w ramach zasad pierwszeństwa i bezpośredniego skutku a także obowiązku prowspólnotowej wykładni przepisów krajowych. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Podnieść przy tym należy, iż poprzez odesłanie do przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. w zakresie podstaw prawnych uchylania decyzji i postanowień, kryteria sądowej oceny wydanej przez Ministra Finansów indywidualnej interpretacji w sprawie podatkowej są tożsame, a zatem Sąd, kontrolując indywidualną interpretację, powinien oceniać zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy możliwości prawa do odliczenia podatku naliczonego od usług prawniczych, które Spółka nabywała i będzie nabywać w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo-administracyjnymi, w sytuacji gdy działalność gospodarcza Spółki jest zawieszona. Skarżąca zarzuca zaskarżonej Interpretacji naruszenie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT poprzez nieprawidłową ocenę istnienia związku podatku naliczonego od usług prawnych z działalnością opodatkowaną oraz wywodzi, że wszystkie postępowania prawne (które dotyczą przedmiotowej usługi) są bezpośrednią konsekwencją działalności opodatkowanej VAT Spółki we wcześniejszych okresach. Wskazuje, że ponoszone koszty prawnicze są nieuchronną konsekwencją wcześniejszej działalności opodatkowanej i pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi Strony w podatku VAT, gdyż powstały wskutek kontroli skarbowej i długoletnich postępowań podatkowych i sądowoadministracyjnych. Zdaniem Organu Interpretacyjnego, "opisany we wniosku zakup usług prawniczych nie miał, nie ma i nie będzie miał bezpośredniego związku z działalnością opodatkowaną" a także "w zaistniałej sytuacji nie możemy mówić też o pośrednim związku nabywanych usług prawniczych z działalnością opodatkowaną Strony". W ocenie Sądu, przy tak zakreślonych między Stronami granicach sporu, rację należało przyznać Organowi. Na wstępie podkreślić należy, że Strony zgodnie akceptują stanowisko tak doktryny, jak i judykatury, że – co do zasady – ustawa o podatku VAT nie wymaga dla odliczenia podatku naliczonego istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zakupem i sprzedażą tego samego towaru. Dodać można, że powyższe stanowisko ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE, który uznaje, że "prawo do odliczenia zostaje również przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub większą liczbą transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty omawianych usług należą do jego kosztów ogólnych i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika" (por. dla przykładu: wyrok z 6 września 2012 r. w sprawie C-496/11, Portugal Telecom SGPS SA p. Fazenda Publica). Skarżąca wskazuje, że jakkolwiek działalność gospodarcza Strony jest zawieszona, co wynika wprost ze zdarzenia opisanego we wniosku o wydanie Interpretacji, to jednak działalność Spółki nie została definitywnie zakończona, zaś usługi prawnicze, które Spółka nabywa i będzie nabywać, w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo administracyjnymi, pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi Skarżącej. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest teza wyrażona w wyroku TSUE C-32/00 Fini ETS, która stanowi, że podatek naliczony zapłacony w okresie likwidacji działalności podatnika podlega odliczeniu, jeżeli wynika on z wcześniejszej działalności opodatkowanej, gdyż pozostaje w normalnym związku z czynnościami opodatkowanymi w rozumieniu art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Odnosząc się w pierwszej kolejności do przywołanego wyroku, z którego na zasadzie analogii Skarżąca wywodzi prawo do odliczenia podatku naliczonego od opisanych usług prawniczych Sąd przede wszystkim zauważa, że wyrok ten został wydany w innym stanie prawnym, niż w rozstrzyganej sprawie. Mianowicie w przytoczonym przez Skarżącą wyroku z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 I/S Fini H przeciwko Skatteministeriet TSUE podkreślił, że art. 4 ust. 1-3 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku zmienionej dyrektywą Rady 95/7/WE z dnia 10 kwietnia 1995 r. należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nadal płaci czynsz oraz opłaty związane z pomieszczeniem służącym uprzednio wykonywaniu tej działalności, ponieważ umowa najmu zawiera klauzulę uniemożliwiającą jej wypowiedzenie, jest uważany za podatnika w rozumieniu tego artykułu i może odliczyć podatek VAT naliczony od poniesionych w ten sposób wydatków, o ile istnieje bezpośredni i ścisły związek między dokonanymi płatnościami a działalnością gospodarczą oraz zostanie stwierdzony brak nieuczciwego zamiaru bądź nadużycia. W świetle powyższego nie sposób podzielić argumentacji Skarżącej, iż wyrok ten na zasadzie analogii ma odpowiednie zastosowaniem do sytuacji opisanej we wniosku strony o wydąsanie Interpretacji. Przedmiotem rozstrzygnięcia przedmiotowego wyroku nie były bowiem nabywane usługi prawnicze w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo-administracyjnymi, w sytuacji zawieszenia działalności gospodarczej, lecz fakt uznania za podatnika i możliwości odliczenia podatku naliczonego w związku z umową najmu zawierającą klauzulę uniemożliwiającą jej wypowiedzenie. Dlatego też w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia nie może on stanowić podstawy do uznania stanowiska Skarżącej za prawidłowe. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu Skarżącej, nie można także uznać, że przedmiotowe usługi pozostają w związku z przyszłymi czynnościami opodatkowanymi Strony bowiem służą odzyskaniu należących do Spółki majątku i utraconych korzyści, które Spółka przeznaczy w przyszłości na działalność opodatkowaną. Jak bowiem wskazała Skarżąca w opisie sprawy, otrzymane już kwoty nadpłat z oprocentowaniem zamierza przeznaczyć w pierwszej kolejności na pokrycie kosztów prowadzonych w dalszym ciągu postępowań (koszty sądowe - wpisy sądowe, opinie biegłych itp. oraz wynagrodzenia prawników) i regulowanie bieżących zobowiązań (np. wynagrodzenia za usługi księgowe). W drugiej kolejności, z pozostających w jej dyspozycji środków oraz otrzymanych ewentualnie dalszych kwot nadpłat z oprocentowaniem oraz odszkodowań, Skarżąca zamierza pokryć dalsze wynagrodzenia prawników i spłacić wcześniej zaległe zobowiązania (zaległe z uwagi na wcześniejszy brak środków na ich pokrycie). Z powyższego wynika zatem, że odzyskane już oraz ewentualnie odzyskane w przyszłości należności Skarżąca przeznaczy na bieżące zobowiązania, w tym w szczególności wynikające z nabywania przedmiotowych usług prawniczych. Natomiast jedynie pozostałą po spłacie wszystkich zobowiązań nadwyżkę Skarżąca planuje przeznaczyć na wznowienie działalności gospodarczej. Przy czym, jak słusznie zauważył Organ Interpretacyjny, podkreślić należy, że Skarżąca od 2000 r. do 2014 r. zawiesiła swoją działalność i skupiona jest na obronie swojej działalności w prowadzonych postępowaniach podatkowych. Bieżące zobowiązania, w tym wynikające z nabywania przedmiotowych usług prawniczych, nie można zatem uznać jako związane z działalnością opodatkowaną Spółki, gdyż działalność Spółki jest zawieszona. Natomiast z faktu, że ewentualną pozostałą po spłacie wszystkich zobowiązań nadwyżkę Skarżąca planuje przeznaczyć na wznowienie działalności gospodarczej, nie można dopatrywać się związku nabywanych usług prawniczych z przyszłymi czynnościami opodatkowanymi. Powyższe wnioski, zdaniem Sądu, wypływają z analizy mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Ustawodawca stworzył zatem podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 cyt. ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 4 ustawy o VAT, zgodnie z którym obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7. Powyższe oznacza, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Niewątpliwie zatem dla możliwości obniżenia podatku należnego o naliczony, konieczny jest związek wydatków z działalności opodatkowaną podatnika, choć – jak już zaznaczono na wstępie rozważań - związek ten nie musi być bezpośredni wobec czynności podlegających opodatkowaniu, tj. może on mieć także charakter pośredni. W rozstrzyganej sprawie podzielić należy pogląd Organu, że opisany zakup usług prawniczych nie miał, nie ma i nie będzie miał bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością opodatkowaną. Należy bowiem zauważyć, że nabycie przedmiotowych usług nie generowało, nie generuje i nie będzie generować bezpośrednio żadnych opodatkowanych czynności przez Wnioskodawcę. W zaistniałej sytuacji nie możemy także mówić o pośrednim związku nabywanych usług prawniczych z działalnością opodatkowaną Strony albowiem przedmiotowe usługi prawnicze, które Strona nabywa i będzie nabywać w związku z prowadzonymi postępowaniami podatkowymi i sądowo-administracyjnymi nie mają związku z czynnościami opodatkowanymi. Oczywiście poza sporem pozostaje, że prawo do odliczenia podatku zostaje również przyznane podatnikowi, gdy koszty danych towarów czy usług należą do kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub świadczonych usług, gdyż koszty te zachowują bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika. W realiach sprawy, na tle przedstawionego opisu zdarzenia, koszty usług prawniczych nie można jednak uznać za koszty ogólne Spółki, które stanowiły, stanowią czy będą stanowiły element cenotwórczy świadczonych przez Skarżącą usług leasingu, gdyż Skarżąca świadczyła usługi (leasingowe) w okresie od 1995 r. do 2000 r., po czym działalność została zawieszona, a Spółka od 2000 r. do 2014 r. skoncentrowana jest "na obronie" swojej działalności w prowadzonych postępowaniach podatkowych. Tym samym, w ocenie Sądu, prawidłowo Organ przyjął, że od 2000 r. Skarżąca nie świadczy usług leasingowych oraz, że w ogóle nie prowadzi działalności opodatkowanej z powodu zawieszenia swojej działalności. Tak więc, z uwagi na brak prowadzenia działalności opodatkowanej, przedmiotowe usługi prawnicze nie stanowią elementu cenotwórczego świadczonych usług a tym samym nie mają związku z czynnościami opodatkowanymi. Sąd podziela również pogląd Organu, że skoro przedmiotowe usługi stanowią, jak to ujmuje Skarżąca, konsekwencję działalności opodatkowanej Strony we wcześniejszych okresach (tj. kontroli oraz postępowań podatkowych i sądowych, które przeprowadzono w 1996r.), to tym samym w okresie lipiec-grudzień 1995 r. przedmiotowe usługi w ogóle nie były nabywane, a w konsekwencji, nie mogły stanowić elementu cenotwórczego świadczonych wówczas usług opodatkowanych. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty Skarżącej odnoszące się do naruszenia przepisów art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż koszty honorariów prawniczych dotyczące prowadzonych postępowań podatkowych i sądowo-administracyjnych, które Skarżąca ponosi i będzie ponosić, nie wypełniają hipotezy przepisów art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, uprawniającej do odliczenia podatku naliczonego z tytułu usług prawniczych dotyczących prowadzonych sporów podatkowych oraz sporu cywilnego o odszkodowanie za szkody związane z decyzjami podatkowymi i działaniami organów władzy publicznej. Reasumując, Sąd nie dopatrując się zarzucanych w skardze naruszeń, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI