III SA/Wa 812/04

III SA/Wa 812/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Nasierowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Pinkowski
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] marca 2003 r. wydanym na podstawie art. 17 § 1 i art. 54 § 5 w związku z art. 23 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej u.p.e.a.) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu skargi A. M. na czynności egzekucyjne oddalił wniesioną skargę.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż [...] listopada 1999 r. Wójt Gminy N. wystawił przeciwko [...] tytuł wykonawczy nr [...] oraz
w dniu [...] grudnia 1999 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległości
z tytułu podatku od nieruchomości odpowiednio za III kwartał 1999 r. w wysokości 175,60 zł oraz za IV kwartał 1999 r. w wysokości 261, 60 zł. Zawiadomieniem z 21 stycznia 2003 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. W zawiadomieniu tym wskazano na tytuł wykonawczy obejmujący zaległość w podatku od nieruchomości za III kwartał 1999 r. oraz wysokość tej należności w kwocie 37,20 zł. Powyższe było wynikiem wydania decyzji z [...] maja 2002 r., którą umorzono zaległości podatkowe A. M. w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał w łącznej wysokości 400 zł. Decyzja
ta spowodowała, iż tytuł egzekucyjny obejmujący zaległość w podatku
od nieruchomości za IV kwartał 1999 r. został wycofany z egzekucji z uwagi
na umorzenie całej należności, natomiast tytuł wykonawczy obejmujący zaległości
w podatku od nieruchomości za III kwartał 1999 r. został ograniczony do wysokości należności głównej w kwocie 37,20 zł.
Pismem z 30 stycznia 2003 r. A. M. wniósł skargę, w której zakwestionował wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz wniósł o "wycofanie czynności egzekucyjnych i wyciągnięcie z sytuacji odpowiednich wniosków". W części dotyczącej wymagalności obowiązku podlegającego egzekucji, skarga została uznana jako zarzuty wniesione w trybie art. 33 u.p.e.a. W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał postanowienie z [...] lutego 2003 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W części dotyczącej czynności egzekucyjnych, pismo A. M. zostało potraktowane jako skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Rozpoznając niniejszą skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie znalazł przesłanek przemawiających za uwzględnieniem żądania strony. W uzasadnieniu postanowienia
z [...] marca 2003 r. wyjaśnił, iż skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona jedynie na czynność typu wykonawczego. Z kolei organ egzekucyjny otrzymując do realizacji tytuł wykonawczy ma obowiązek podjąć czynności egzekucyjne, które doprowadzą do wykonania obowiązku. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny nie naruszył prawa, bowiem zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego jest jednym ze środków egzekucyjnych, który rokuje, chociaż częściową spłatę należności. W uzasadnieniu postanowienia wskazano również, iż organ egzekucyjny jest organem wykonawczym i w jego kompetencji nie leży wyjaśnianie niejasności pomiędzy zobowiązanym a wierzycielem. Wszelkie wątpliwości w zakresie istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz zasadności ściągania należności w trybie egzekucji administracyjnej, należy wyjaśniać bezpośrednio z wierzycielem - w przedmiotowej sprawie - z Urzędem Gminy N.
Pismem z 15 kwietnia 2003 r. A. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu zarzucił, iż w tytułach wykonawczych dokonano zmian,
o których nie został prawidłowo powiadomiony. Ponadto opisał trudną sytuację finansową swojej rodziny.
Postanowieniem z [...] stycznia 2004 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K..
W uzasadnieniu postanowienia Minister Finansów wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z treści art. 79 u.p.e.a. oraz w sposób prawidłowy zastosował środek prawny, o którym mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret trzeci powołanej ustawy, tj. zajęcie świadczenia rentowego na poczet zobowiązań powstałych z tytułu nieuregulowania zaległości w podatku
od nieruchomości.
Odnośnie zarzutu nieinformowania o zmianach dokonywanych w tytułach wykonawczych oraz kwestii dotyczących wymagalności zobowiązania, Minister Finansów wyjaśnił, że zarzuty te nie mogą stanowić przedmiotu skargi na czynności egzekucyjne.
Organ II instancji nie zgodził się również z zarzutem dotyczącym błędnego oznakowania tytułu wykonawczego w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia rentowego z 21 stycznia 2003 r. Minister Finansów wskazał, iż w niniejszym zawiadomieniu podano w formie uproszczonej końcowy człon numeru tytułu wykonawczego oraz rok jego wydania. Z kolei, parametry te, pozwalały w sposób jednoznaczny zidentyfikować dokument. Odnośnie natomiast różnic w wysokości zobowiązania wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia rentowego oraz
w tytule wykonawczym, organ wyjaśnił, iż wynikały one z faktu udzielenia stronie ulgi przez wierzyciela, której wysokość została określona w decyzji z [...] maja 2002 r.
Minister Finansów zauważył również, iż kwestie dotyczące trudnej sytuacji finansowej strony, nie mogły mieć wpływu na prowadzone postępowanie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Ministra Finansów A. M. powtórzył zarzuty podniesione w zażaleniu. Skarżący podniósł przede wszystkim, że dokonano zmian w tytule wykonawczym bez powiadomienia zobowiązanego, wskazał na rozbieżności między kwotą podaną
w tytule wykonawczym a kwotą podaną w zawiadomieniu o zajęciu, a także zwrócił uwagę na zajęcie świadczenia rentowego na podstawie nieaktualnego tytułu wykonawczego. Podkreślił również, że jego rodzina jest objęta pomocą opieki społecznej w N.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego jak
i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie wyżej określone przesłanki nie zachodzą.
Przepisy art. 1a pkt 2 w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. wskazują, jak należy rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań,
są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne, wykonawcze. W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, na co konsekwentnie wskazywano w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274, wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX 43032). Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć też przewlekłości postępowania egzekucyjnego.
Przede wszystkim natomiast podkreślić należy, iż przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora nie zastępuje instytucji zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej,
o którym mowa w art. 33 tej ustawy. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. uczynił zarzuty, o których mowa w art. 33 tej ustawy. Jak już wyżej wskazano, omawiana ustawa przewiduje inny środek, w ramach którego zarzuty te mogły być rozpatrzone, a w związku z tym rozpatrzenie ich na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. oznaczałoby wręcz wadliwość takiego rozstrzygnięcia.
W cenie Sądu, organ egzekucyjny prawidłowo uznał skargę z 30 stycznia 2003 r., w części dotyczącej wymagalności obowiązku podlegającego egzekucji jako zarzut wniesiony w trybie art. 33 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] lutego 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił rozstrzygnięcia niniejszych zarzutów ze względu na uchybienie 7 – dniowemu terminowi do ich wniesienia.
Z kolei w części dotyczącej czynności egzekucyjnych pismo skarżącego zostało potraktowane jako skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. W skardze na czynności egzekucyjne z 30 stycznia 2003 r. A. M. wniósł o "wycofanie czynności egzekucyjnych i wyciągnięcie z sytuacji odpowiedniego wniosku". Z kolei
w zażaleniu i skardze skierowanej do Sądu podniósł zarzuty co do zajęcia świadczenia rentowego na podstawie nieaktualnego tytułu wykonawczego, dokonywanie zmian w tytule wykonawczym bez powiadomienia zobowiązanego, rozbieżności pomiędzy kwotą podaną w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia i tytule wykonawczym a także podanie w zawiadomieniu numeru tytułu wykonawczego w formie uproszczonej, co nie pozwoliło na jednoznaczną weryfikacje dokumentu.
Ustosunkowując się do powyższych zarzutów zgodzić się należy z Ministrem Finansów, iż nie zasługiwały one na uwzględnienie. Jak już wcześnie wskazano
w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora w świetle obowiązujących norm prawnych. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów materialnoprawnych, a także zarzutów dotyczących postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Dlatego też, nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu zarzut dotyczący sposobu informowania zobowiązanego o wysokości dochodzonego zobowiązania a także zarzut dotyczący wymagalności i zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W myśl przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Zastosowany środek egzekucyjny jest jednym z przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret trzeci tej ustawy. Z kolei tryb egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego uregulowany został w art. 79 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń organu rentowego zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Ponadto, jak stanowi art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a., jednocześnie
z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż pismem z 21 stycznia 2003 r. organ egzekucyjny skierował do skarżącego zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym.
W zawiadomieniu tym podano numer tytułu wykonawczego, rodzaj zobowiązania, okres, kwotę należności głównej, wysokość odsetek oraz kosztów upomnienia.
Wprawdzie, podany w niniejszym zawiadomieniu, numer tytułu wykonawczego podany był w formie uproszczonej (tj. nr[...], natomiast w tytule wykonawczym wskazano nr[...]), jednakże wbrew twierdzeniom skarżącego, parametry
te pozwalały w sposób jednoznaczny zidentyfikować tytuł wykonawczy, który stanowił podstawę do zajęcia prawa majątkowego. Z kolei, co wyjaśniano
w zaskarżonym postanowieniu, różnice co do wysokości kwoty zobowiązania wskazanej w tytule wykonawczym oraz zawiadomieniu o zajęciu, wynikały z faktu udzielania skarżącemu ulgi, o której został on powiadomiony decyzją z [...] maja 2002r.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zgodzić się należy z Ministrem Finansów, iż dokonana czynność egzekucyjna została przeprowadzona w zgodzie
z obowiązującymi przepisami.
Ponadto zauważyć trzeba, iż z treści art. 6 § 1 u.p.e.a. wynika, że wierzyciel nie może w sposób dowolny dysponować prawem do dochodzenia wykonania roszczenia podlegającego egzekucji administracyjnej i w sytuacji, gdy zobowiązany nie wykonuje obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, powinien podjąć działania w celu zastosowania środka egzekucyjnego. Z kolei art. 26 § 1 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny nie może odmówić wszczęcia egzekucji w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.