III SA/Wa 805/21

III SA/Wa 805/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran /sprawozdawca/
Jacek Kaute
Maciej Kurasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatki inne
Sygn. powiązane
III FSK 369/22 - Wyrok NSA z 2023-06-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1785
art. 2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1892
art. 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
Dz.U. 2017 poz 2101
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Jacek Kaute, Protokolant starszy referent Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi A. C., A. C. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Gminy B. (dalej jako: "organ pierwszej instancji, "burmistrz") postanowieniem z 4 września 2017 r. na podstawie art. 165 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej także "ordynacja podatkowa") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia podatku na łączne zobowiązanie pieniężne w obrębie 19-Żółwin za rok 2015.
Następnie, decyzją z [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 207 ordynacji podatkowej, art. 1, 2, 3, 4, 6 pkt 1 ust. 1, 6a, 6c i 12 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, art. 2, 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej także: "upol") art. 1, 2, 3, 5, 7 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym, uchwały nr LVII.626.2014 z dnia 28 października 2014 Rady Miejskiej w B. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie gminy B. w 2015 roku, uchwały nr LVII.626.2014 z dnia 28 października 2014 r. Rady miejskiej w B. w sprawie obniżenia średniej ceny skupu żyta przyjmowanej za podstawę przy obliczaniu podatku rolnego w 2015 roku, burmistrz ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego A. C., A. C. i M. R. na rok 2015 rok w kwocie 711 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że podatek ustalono na podstawie złożonej informacji IN - 1, IR - 1 oraz IL - 1, na podstawie zapisów w ewidencji gruntów i budynków oraz na podstawie otrzymanej zmiany geodezyjnej nr [...]. Wyjaśnił, że tego ostatniego dokumentu wynika, że zgodnie z księgą wieczystą nr [...] wpisano działkę ew.nr [...] o pow. 0,1297 ha posiadająca klasyfikację »Dr« na rzecz A. C. w udziale 1/2 części oraz A. C. i M. małż. R. w udziale 1/2 części, pozostałe działki ew. nr [...] o łącznej pow. 6,4368 ha pozostały bez zmian. Burmistrz wskazał, że zmiana geodezyjna jest dla organów podatkowych dokumentem urzędowym i zgodnie z art. 194 § 1 ordynacji podatkowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. R. Wskazał, że nie kwestionuje wskazanej decyzji w zakresie wymiaru podatku rolnego i podatku leśnego. Natomiast kwestionuje i nie zgadza się z ustaleniem wymiaru podatku za drogę o pow. 1297 m2, która miałaby się znajdować na jego nieruchomości. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w kwestionowanym zakresie wskazując, że na nieruchomości nie ma fizycznie żadnej drogi, a cala sytuacja wynikła z działania gminy. Odwołujący wyjaśnił, że działka o pow. 1297 m2 została na żądanie Gminy podzielona i wytyczona jako grunt przeznaczony "na poszerzenie ulicy [...]", która graniczy z całą tą nieruchomością i która tam istnieje od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Zaznaczył, że przed Sądem Rejonowym w P. toczy się sprawa [...] o zasiedzenie działki nr [...], tj. ulicy [...].
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako: "organ drugiej instancji", "SKO",) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w analizowanej sprawie strona odwołująca się nawet nie uprawdopodobniła, że zainicjowała postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji działki nr [...]. Organ drugiej instancji wyjaśni, że organy podatkowe nie mają możliwości innego – niż jako droga - opodatkowania tej nieruchomości - według stawek dla gruntów pozostałych. SKO wskazało, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje postępowanie dotyczące zasiedzenia działki nr [...], to jest ul. [...]. Działka ta nie jest przedmiotem opodatkowania wskazanym w zaskarżonej decyzji. Kwestionowana przez strony decyzja obejmuje swym zakresem dz. ew. o nr [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 6,5665 ha. Decyzja ta nie obejmuje dz. ew. nr [...], której dotyczyły przesłane przez A. C. wydruki postanowień. Bez względu na to, czy dz. ew. nr [...] stanie się własnością Skarbu Państwa czy Gminy, działka nr [...] pozostawała w 2016 roku własnością podatników. Jeżeli działka nr [...] przestałaby być własnością podatników, decyzja ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego zostanie zmieniona przez organ podatkowy zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ drugiej instancji wskazał, że M. R., A. C. i A. C. są współwłaścicielami nieruchomości wskazanych w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej. Skierowanie do nich zaskarżonej decyzji było zatem zasadne. Zdaniem SKO, w przedmiotowej sprawie, zostały spełnione wszystkie przesłanki, od których zależy wystąpienie obowiązku wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego.
Pismem z dnia 18 lutego 2021 r. A.C. , A. C. i M. R. (dalej jako: "skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję SKO zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] grudnia 2017 roku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Z ostrożności procesowej na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku skarżący wnieśli o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczego w W.;
2. wydanie rozstrzygnięcia o kosztach.
Skarżący zarzucili Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 122 Ordynacji podatkowej w związku z art. 180 § 1, art 188 oraz art. 198 § 1 ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie rzeczywistego charakteru działki nr ew. 397/1 o pow. 1297 m2, pomimo zgłoszenia w tym przedmiocie wniosku o dokonanie oględzin działki (vide pismo z dnia 1 września 2020 roku);
2) art. 121 § 1 ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie działań Gminy B. zmierzających do poszerzenia istniejących od wielu lat ulic (nie tylko ul. [...]) kosztem właścicieli gruntów przylegających do tych ulic bez ponoszenia przez Gminę kosztów odszkodowania.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może ograniczyć się w ustaleniu stanu faktycznego do stwierdzenia przeznaczenia gruntów w ewidencji gruntów i budynków, tym bardziej gdy - jak w sprawie niniejszej - skarżący usiłowali zakwestionować klasyfikację działki nr [...] jako drogę. W tym celu skarżący zgłosili w piśmie procesowym z dnia 1 września 2020 roku wniosek o dokonanie oględzin nieruchomości (wizja lokalna jest synonimem oględzin). Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo zaoferowania w tym celu środków dowodowych przez skarżących, nie ustaliło - wbrew dyspozycji art. 122 § 1 ordynacji podatkowej - stanu faktycznego sprawy niniejszej, tj. rzeczywistego charakteru działki skarżących, a ograniczyło się do kwestionowanych przez stronę zapisów ewidencji gruntów. Zdaniem skarżących organ odwoławczy mógł tak zrobić wyłącznie w przypadku gdyby strony zapisów tych nie kwestionowały.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "ppsa") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa, sąd, co do zasady, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd jest zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Sprawa niniejsza została rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, w trybie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji SKO, sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu, zaś wywiedziona od niej skarga – jest bezzasadna.
Istotą sporu, jaki powstał w rozpatrywanej sprawie między stronami, była odpowiedź na pytanie, czy istniały dostateczne podstawy do ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 od nieruchomości w gminie B. obręb [...]-Ż. W sposób szczególny spór dotyczy zasadności opodatkowania należącej do skarżących nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Pomimo bowiem wskazania w petitum skargi, że decyzja SKO z [...] stycznia 2021 roku jest zaskarżana w całości, cała argumentacja skargi jest skupiona wokół nieprawidłowego – zdaniem skarżących – opodatkowania działki nr [...].
W ocenie skarżących, przedmiotowa działka nr ew. [...] o powierzchni 1297 m² powstała w trakcie parcelowania przez nich gruntu na podstawie uchwalonego przez gminę planu zagospodarowania wsi Z. Plan ten zakładał poszerzenie istniejących od wielu lat ulic kosztem właścicieli gruntów przylegających do tych ulic bez ponoszenia przez Gminę kosztów odszkodowania. Zdaniem skarżących Gmina wymusiła utworzenie przedmiotowej działki, a następnie zaakceptowała pomyłkę w ewidencji gruntu gdy bez jakiejkolwiek podstawy starostwo wpisało przedmiotową działkę nr ew. [...]. Skarżący nie zgadzają się z ustaleniem wymiaru podatku za drogę o powierzchni 1.297 m², która miałaby się znajdować na nieruchomości. Zdaniem skarżących na przedmiotowej działce nie ma drogi.
Zdaniem SKO, zmiany w ewidencji gruntów spowodowały zmianę wymiaru podatku. Z zapisów w ewidencji gruntów i budynków wynika, że właścicielami spornej działki są skarżący, a zatem jedynie zmiana danych ewidencyjnych może wywołać skutek pożądany przez skarżących.
W ocenie sądu, w niniejszym sporze, rację należy przyznać SKO.
Zaznaczyć należy, że spór analogiczny do występującego w sprawie niniejszej, pomiędzy tymi samymi stronami postępowania, z tym, że w odniesieniu do wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014, był przedmiotem rozstrzygnięcia przez tutejszy sąd w wyroku z 31 sierpnia 2021 roku (sygn. akt III SA/Wa 804/21). W dalszej części niniejszego uzasadnienia, sąd przytoczy, w odpowiednim zakresie, argumentację powołaną w ww. orzeczeniu, przyjmując ją za własną (analogicznie jak w uzasadnieniach wyroków wydanych w sprawach III SA/Wa 806/21 i III SA/Wa 807/21).
Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że organ odwoławczy słusznie – w uzasadnieniu swojego stanowiska – wskazał na to, że jest związany danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym – w świetle powołanego przepisu - organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Podkreśla się również, że dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze należą do danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy. Stanowisko takie zostało wyrażone także m. in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 sierpnia 2020 roku (w sprawie sygn. akt II FSK 1246/18). Sąd podzielił w ww. orzeczeniu stanowisko, że użyty w art. 21 ust. 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i podatku leśnym, powinny zostać uwzględnione zawarte w ewidencji gruntów i budynków elementy przedmiotowe i podmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że dane z ewidencji gruntów i budynków nie mogą być dla potrzeb wymiaru podatku korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu. Może to nastąpić wyłącznie poprzez wprowadzenie zmian dotyczących np. przeznaczenia gruntu do ewidencji przez właściwego starostę w ramach postępowania prowadzonego na podstawie Prawa geodezyjnego i kartograficznego i wówczas zmiany te wywierają skutki materialnoprawne, mające również wpływ na zawartość danych ewidencji podatkowej nieruchomości (art. 7a ust. 2 upol).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjmuje powyższe stanowisko za własne. Przenosząc je na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że z zapisów w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w P. wynika, że właścicielami nieruchomości działek ew. nr [...] i [...] położonych w obrębie [...] – Z. są A. C. udział 1/3, małżonkowie M. R. i A. C. udział 2/3. Przedmiotowe działki o powierzchni 6,5665 ha posiadają następującą klasyfikację: dz. ew. nr [...] Dr – 0,1297 ha. Pozostałe działki [...] o łącznej powierzchni 6.4368 ha stanowią użytki rolne, pastwiska i lasy, w tym Ls – 3,5589 ha. Użytki rolne: PS IV – 0,2272 ha, PS V – 0,5308 ha, PS VI – 0,1640 ha, R VI – 1, 9379 ha, W – 0,0180 ha. Razem 2,8779 ha.
Podkreślić należy, że powyższe dane ujawnione w ewidencji gruntów, według stanu również na 2015 roku, nie są sporne w niniejszej sprawie. Kwestionując bowiem decyzję organu odwoławczego (jak również wcześniej – decyzję organu I instancji), skarżący twierdzili jedynie, że przedmiotowe dane są niezgodne ze stanem faktycznym. Kwestionowali również stanowisko SKO o bezwzględnie wiążącym charakterze danych ujawnionych w ewidencji. W świetle uwag przedstawionych we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, takie stanowisko skarżących jest całkowicie nieprawidłowe. Zasadność ich twierdzeń w tym zakresie może być weryfikowana – zgodnie z tym co wcześniej powiedziano – w toku odrębnego postępowania przed starostą, w trybie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a nie w toku postępowania w sprawie niniejszej – w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym. W świetle powyższego, jako prawidłowe należy również ocenić pominięcie przez organ odwoławczy zgłoszonego przez skarżących wniosku dowodowego o przeprowadzenie oględzin spornej nieruchomości.
Zatem nie ulega wątpliwości, że opodatkowaniu podatkiem za drogę podlega działka ew. nr [...]. Z ewidencji wynika bowiem, że działka ta została sklasyfikowana "Dr", o powierzchni 0,1297 ha. W taki sam sposób sporna, należąca do skarżących nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] została oznaczona w księdze wieczystej KW nr [...], w której została oznaczona "DR-DROGI" (internetowa przeglądarka ksiąg wieczystych na stronie ekw.ms.gov.pl, dostęp 27.10.2021 roku).
Przy wymiarze podatku, nie ma znaczenia - na co powołują się skarżący w skardze - że działka jest zarośnięta sosnami liczącymi sobie około 40 lat. Na konieczność ustalenia charakteru gruntów na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów wskazuje bezpośrednio art. ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 roku poz. 1785 ze zm.) w którym wymienia się tę ewidencję jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów. Art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (tj. D, U. z 2017r. poz. 1892 ze zm.) stwierdza, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Dane zawarte w ewidencji mają zatem walor dokumentu urzędowego o którym traktuje art. 194 ordynacji podatkowej.
W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma również podstaw do zakwestionowana przyjętej przez organy podatkowe stawki podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości. Organ pierwszej instancji przyjął prawidłową podstawę opodatkowania. Opodatkowanie bowiem gruntów sklasyfikowanych jako "dr" podatkiem rolnym byłoby sprzeczne z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm.).
Podkreślić należy, że ani przyjęta przez organy podatkowe podstawa opodatkowania, ani też stawka podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, nie były kwestionowane przez skarżących w toku postępowania w sprawie, w tym w szczególności w skardze wniesionej do sądu.
Mając na uwadze powyższe, raz jeszcze należy wskazać, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego w pełni odpowiada prawu. W konsekwencji, skarga, jako niezasadna, została oddalona na podstawie art. 151 ppsa, o czym sąd orzekł w sentencji wyroku.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.