III SA/WA 789/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o interpretację indywidualną w zakresie podatku od spadków i darowizn, w którym Skarżąca pytała o możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego przy nabyciu nieruchomości przez zasiedzenie. Skarżąca od lat sześćdziesiątych XX wieku posiadała grunt, który formalnie należał do jej siostry. Po śmierci siostry, jej spadkobierczyni wystąpiła o wydanie nieruchomości, mimo że od kilkudziesięciu lat znajdowała się ona w posiadaniu Skarżącej. Sąd Rejonowy stwierdził zasiedzenie nieruchomości na rzecz Skarżącej z dniem 31 grudnia 2015 r., co uprawomocniło się w listopadzie 2021 r. Skarżąca argumentowała, że nabycie to, dokonane przed 1 stycznia 2016 r., powinno korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (u.p.s.d.) w brzmieniu obowiązującym do tej daty, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał jednak, że zasiedzenie jest nabyciem pierwotnym, nie jest nabyciem „po” lub „od” określonej osoby, a zatem nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższych członków rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację, uznając stanowisko organu za błędne. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2015 r. oraz przepisami przejściowymi, nabycie przez zasiedzenie, które nastąpiło przed tą datą, a którego poprzednim posiadaczem była osoba bliska, korzysta ze zwolnienia podatkowego, jeśli zostaną spełnione warunki formalne (zgłoszenie w terminie). Sąd powołał się na dominujące orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które interpretuje art. 4a u.p.s.d. w sposób uwzględniający zasiedzenie jako formę nabycia, która może podlegać zwolnieniu, jeśli poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w przepisie. Sąd wskazał, że orzeczenie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny istniejący od daty zasiedzenia, a fakt zmiany właściciela formalnego w międzyczasie nie powinien pozbawiać Skarżącej prawa do zwolnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn przy nabyciu przez zasiedzenie, szczególnie w kontekście przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2016 r. oraz przepisów przejściowych.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. oraz sytuacji, gdy poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w art. 4a u.p.s.d.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabycie nieruchomości przez zasiedzenie, które nastąpiło przed 1 stycznia 2016 r., przez osobę bliską poprzedniego posiadacza, korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do tej daty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nabycie nieruchomości przez zasiedzenie, które nastąpiło przed 1 stycznia 2016 r., przez osobę bliską poprzedniego posiadacza, korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do tej daty, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasiedzenie jest formą nabycia, która w brzmieniu art. 4a u.p.s.d. obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. mogło korzystać ze zwolnienia podatkowego, jeśli poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w przepisie. Powołano się na przepisy przejściowe oraz dominujące orzecznictwo NSA, które interpretuje ten przepis jako obejmujący zasiedzenie, a nie jako nabycie pierwotne wykluczające zwolnienie.
Czy zasiedzenie jest nabyciem pierwotnym, które wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego przewidzianego dla nabycia od osób bliskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasiedzenie nie jest nabyciem pierwotnym w sposób wykluczający zastosowanie zwolnienia podatkowego, jeśli poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w art. 4a u.p.s.d. i nabycie nastąpiło przed 1 stycznia 2016 r.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację organu o pierwotnym charakterze zasiedzenia jako przeszkodzie do zastosowania zwolnienia. Podkreślono, że przepisy u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. powiązały zwolnienie z dochowaniem terminu zgłoszenia nabycia, którego bieg zaczyna się od uprawomocnienia postanowienia o zasiedzeniu, co sugeruje objęcie tej formy nabycia zwolnieniem.
Przepisy (8)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Zwolnienie od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, przy czym obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze zasiedzenia powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu.
u.p.s.d. art. 6 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Przy nabyciu w drodze zasiedzenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego zasiedzenie.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w całości.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw art. 50 § ust. 1
Do opodatkowania nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
K.c. art. 336
Kodeks cywilny
K.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie z dnia 31 grudnia 2015 r. korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., zgodnie z przepisami przejściowymi. • Sądowa wykładnia art. 4a u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. obejmuje nabycie przez zasiedzenie, jeśli poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w przepisie. • Orzeczenie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny od daty zasiedzenia, a fakt zmiany formalnego właściciela w międzyczasie nie pozbawia prawa do zwolnienia.
Odrzucone argumenty
Zasiedzenie jest nabyciem pierwotnym, które nie jest nabyciem „po” lub „od” określonej osoby, a zatem nie może korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższych członków rodziny. • Zmiana art. 4a u.p.s.d. od 1 stycznia 2016 r. wyłączyła stosowanie zwolnienia do nabycia w drodze zasiedzenia, co potwierdza pierwotny charakter tego nabycia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wypracowany i przeważający w orzecznictwie pogląd prawny przyjęty w wyrokach NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2586/14, oraz z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 833/12, że taka wykładnia art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest wykładnią zawężającą. • Taka interpretacja stanowiłaby wykładnię contra legem, a to z tej przyczyny, że nie uwzględniałaby części przepisu, a więc tych przypadków, które określone są w art. 6 ust. 1 w punktach od 2 do 6. • Orzeczenie sądowe w sprawie zasiedzenia ma charakter deklaratoryjny i tylko potwierdza nabycie własności od określonej daty.
Skład orzekający
Maciej Kurasz
przewodniczący sprawozdawca
Dariusz Czarkowski
sędzia
Adrianna Elżbieta Grzymska-Truksa
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn przy nabyciu przez zasiedzenie, szczególnie w kontekście przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2016 r. oraz przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. oraz sytuacji, gdy poprzedni posiadacz należał do kręgu osób wskazanych w art. 4a u.p.s.d.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatkowego związanego z zasiedzeniem nieruchomości i interpretacji przepisów podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników i prawników. Wyjaśnia złożone kwestie prawne dotyczące charakteru zasiedzenia i jego wpływu na zwolnienia podatkowe.
“Zasiedzenie nieruchomości: Czy możesz uniknąć podatku od spadków i darowizn?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.