III SA/WA 786/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-11-20
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweVATOrdynacja podatkowaprawo upadłościowebezskuteczność egzekucjipełnienie funkcji w zarządzieskarżony organWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki w VAT.

Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości spółki K. Sp. z o.o. w podatku VAT za 2019 rok. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość oraz naruszenie procedury. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły przesłanki pozytywne odpowiedzialności (pełnienie funkcji w zarządzie, bezskuteczność egzekucji) i nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek negatywnych (brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, zgłoszenie wniosku we właściwym czasie).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącej za zaległości spółki K. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za okresy 3-5, 7-8, 10-12/2019 r. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie i pominięcie, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy, argumentując, że nie miała podstaw do przypuszczeń o złej kondycji finansowej spółki i że spółka miała tylko jednego wierzyciela (Skarb Państwa). Zarzucała również naruszenie przepisów postępowania podatkowego, w tym brak zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe. Stwierdził, że spełnione zostały przesłanki pozytywne odpowiedzialności, tj. pełnienie przez skarżącą funkcji Prezesa Zarządu K. Sp. z o.o. od 17.04.2019 r. (data powołania 29.03.2019 r.) w czasie powstania zaległości i bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Odnosząc się do przesłanek negatywnych, sąd podzielił stanowisko organów, że skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Spółka stała się niewypłacalna 27.02.2019 r., a skarżąca objęła funkcję w zarządzie 29.03.2019 r., co oznaczało, że była zobowiązana do zgłoszenia wniosku o upadłość w terminie 30 dni od objęcia funkcji. Sąd podkreślił, że choroba czy inne okoliczności osobiste nie zwalniają z obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość, a pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, uznając, że nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy, a skarżącej nie pozbawiono prawa do obrony. W konsekwencji, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez winy członka zarządu, jeśli objął on funkcję w momencie, gdy spółka już była niewypłacalna i nie podjął działań w celu zgłoszenia wniosku o upadłość w ustawowym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że członek zarządu objął funkcję w spółce, która już była niewypłacalna. Zgodnie z prawem upadłościowym, wniosek o upadłość powinien być złożony w ciągu 30 dni od dnia wystąpienia podstaw do jej ogłoszenia. Skoro skarżąca objęła stanowisko po tym terminie, była zobowiązana do zgłoszenia wniosku o upadłość w ciągu 30 dni od objęcia funkcji. Brak takiego działania, nawet w przypadku problemów osobistych, nie zwalnia z odpowiedzialności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 108 § 2 pkt 2 lit. a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b

Ordynacja podatkowa

t. j. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

t. j. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

t. j. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Pomocnicze

O.p. art. 150 § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 200 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t. j. art. 11 § 1a

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Dz. U. z 2022 r. poz. 2309

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu (pełnienie funkcji w zarządzie w czasie powstania zaległości, bezskuteczność egzekucji z majątku spółki). Niewykazanie przez skarżącą przesłanek negatywnych egzoneracyjnych (brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, zgłoszenie wniosku we właściwym czasie). Naruszenia przepisów proceduralnych nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącej. Spółka miała tylko jednego wierzyciela (Skarb Państwa), co wyklucza odpowiedzialność. Naruszenie przepisów postępowania podatkowego, w tym brak zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

pełnienie obowiązków członka zarządu" rozumieć należy jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu. choroba, ciąża, urlop macierzyński i urlop wychowawczy jedynego członka jednoosobowego zarządu spółki handlowej nie oznaczają same w sobie braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenia upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. nie stanowi przeszkody w zastosowaniu art. 116 § 1 o.p. fakt, że Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem spółki.

Skład orzekający

Jarosław Trelka

przewodniczący

Radosław Teresiak

sprawozdawca

Tomasz Grzybowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (art. 116 Ordynacji podatkowej), w szczególności w kontekście terminu zgłoszenia wniosku o upadłość, braku winy członka zarządu oraz sytuacji, gdy wierzycielem jest wyłącznie Skarb Państwa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale jego argumentacja dotycząca odpowiedzialności członków zarządu i prawa upadłościowego ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest tematem budzącym zainteresowanie przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe aspekty prawa upadłościowego i odpowiedzialności członków zarządu.

Czy możesz odpowiadać za długi spółki, nawet jeśli nie miałeś na to wpływu? Sąd wyjaśnia zasady odpowiedzialności członków zarządu.

Dane finansowe

WPS: 16 000 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 786/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Trelka /przewodniczący/
Radosław Teresiak /sprawozdawca/
Tomasz Grzybowski.
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III FSK 519/25 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 108 § 2 pkt 2 lit. a), art. 150 § 4, art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1520
art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Tomasz Grzybowski, Protokolant sekretarz sądowy Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2019 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd") decyzją z [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS", "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy", "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Panią M. S. (dalej "Skarżąca", "Strona"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: "NUS", "Naczelnik US", "organ I instancji") z [...] czerwca 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej wraz ze Spółką odpowiedzialności podatkowej Skarżącej, za zaległości podatkowe K. Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za 3-5,7-8,10-12/2019 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...].06.2023 r., doręczonym 7.06.2023 r., wszczął wobec Pani M. S. postępowanie podatkowe w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe K. Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za 3-5,7-8,10-12/2019 r. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...].06.2023 r. która została doręczona 16.06.2023 r.
Nie zgadzając się z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem 30.06.2023 r. (data stempla pocztowego), zachowując ustawowy termin do wniesienia środka odwoławczego, Pani M. S. wniosła odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.
Zaskarżonej decyzji Pani M. S. zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa podatkowego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 ppkt b) ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez Organ, że niezłożenie przez Skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości K. Sp. z o. o. nastąpiło bez Jej winy, w konsekwencji czego odpowiedzialność solidarna Skarżącej za zaległości podatkowe K. Sp. z o. o. winna być wykluczona w tej sprawie, mając na uwadze następujące okoliczności:
a. z uwagi na rolę, jaką Skarżąca pełniła w K. Sp. z o. o., a także zakres wiedzy oraz świadomości o stanie zobowiązań Spółki, Skarżąca nie miała jakichkolwiek podstaw, aby przypuszczać, że wobec K. Sp. z o. o. istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, albowiem zgodnie z przekazywanymi przez osoby faktycznie zaangażowane w działalność Spółki informacjami kondycja finansowa Spółki kształtowała się korzystnie i nie istniały podstawy do podjęcia przez Skarżącą jakichkolwiek działań mających na celu zapobieżenie jej upadłości,
b. zważywszy na fakt, że Spółka w okresie objętym tym postępowaniem, jak i obecnie ma wyłącznie jednego wierzyciela w postaci Skarbu Państwa, zaś w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (vide art. 1 ust. 1 pkt 1 traktujący o wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wierzycieli), jak i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, ogłoszenie upadłości może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje co najmniej dwóch wierzycieli podmiotu gospodarczego, którego dotyczy wniosek, w konsekwencji czego ewentualne złożenie przez Skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości K. Sp. z o. o. okazałoby się bezskuteczne.
2. naruszenie przepisów postępowania podatkowego, art. 123 § 1 w zw. z art, 200 § 1 w zw. z art, 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez rażące naruszenie przez Organ zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie podatnika do organów podatkowych, co przejawiało się w braku zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania podatkowego oraz uniemożliwieniu Skarżącej zajęcia stanowiska co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, mając na uwadze następujące okoliczności:
a. jakąkolwiek informację o toczącym się wobec Niej postępowaniu podatkowym Skarżąca otrzymała 07.06.2023 r,, zaś faktyczną wiedzę o przedmiocie tego postępowania powzięła dopiero 14.06.2023 r., tj. w dniu, w którym umożliwiono Skarżącej dokonanie wglądu w akta sprawy, z którymi, mając na uwadze obszerność zebranego przez Organ materiału. Skarżąca była w stanie zapoznać się jedynie w częściowym zakresie,
b. wobec faktu, że faktycznego wglądu w akta sprawy Skarżąca dokonała 14.06.2023 r., w którym to dniu przysługiwało Jej jeszcze prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgodnie z terminem zakreślonym przez Organ, zaś zaskarżona decyzja datowana jest na 15.06.2023 r., wobec czego została ona wydana już następnego dnia po upływie terminu określonego w art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stwierdzić należy, że Organ od początku prowadził postępowanie z góry założoną tezą mającą na celu wykazanie podstaw do solidarnej odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania K. Sp. z o. o., bez względu na Jej ewentualne stanowisko w tej sprawie,
c. fakt, że pomiędzy dokonaniem przeze Skarżącą wglądu w akta sprawy, a doręczeniem decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania K. Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług opiewające na kwoty rzędu kilkunastu milionów złotych, upłynęły zaledwie dwa dni, w związku z czym Skarżąca nie była w stanie jakkolwiek merytorycznie ustosunkować się do zebranego w tej sprawie materiału dowodowego, a tym samym zrealizować przysługujące Jej gwarancje wynikające z art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa,
d. okoliczność, że z uwagi na sposób przeprowadzenia tego postępowania, niemożliwym było ustanowienie przez Skarżącą w tak krótkim terminie profesjonalnego pełnomocnika, który wspomógłby Skarżącą w przygotowaniu stanowiska mającego na celu ochronę Jej interesów i wykazania braku istnienia po stronie Skarżącej przesłanek do solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania K. Sp. o. o.
Organ odwoławczy utrzymując decyzją z dnia [...].01.2024 r. w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...].06.2023 r. wykazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że istnieją przesłanki pozytywne tej odpowiedzialności, tj. pełnienie przez Skarżącą funkcji członka zarządu w czasie powstania i w terminie płatności przedmiotowych zobowiązań K. Sp. z o. o. oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do majątku Spółki. Organ podkreślił, że bezskuteczności egzekucji nie były przez Skarżącą kwestionowane na żadnym etapie postępowania.
W kontekście drugiej przesłanki odpowiedzialności Skarżącej (określonej w art. 116 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa), tj. pełnienia funkcji członka zarządu w czasie upływu terminów płatności zobowiązań podatkowych Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 3-5,7-8,10- 12/2019 r. DIAS wskazał, że przesłanka ta została wykazana przez organ podatkowy I instancji, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] według stanu na dzień 30.05.2023 r. i 15.06.2023 r., wynika, że Pani M. S. pełni funkcję Prezesa Zarządu K. Sp. z o. o. od 17.04.2019 r. jednocześnie należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się uchwała nr 2 z 29.03.2019 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki K. Sp. z o. o., z której wynika, że Pani M. S. została powołana na stanowisko Prezesa Zarządu.
Natomiast przechodząc do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej, DIAS wskazał, że wykazanie przesłanek negatywnych, których zaistnienie wyklucza odpowiedzialność osoby trzeciej, z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności.
Jak wyjaśnił DIAS powyższe oznacza, że członek zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jako osoba trzecia powinien wykazać, że:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne {Dz. U. z 2022 r. poz. 2309), albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r, - Prawo restrukturyzacyjne, albo
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
- istnieje konkretny majątek spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Istotne - z punktu widzenia powołanych wyżej przesłanek egzoneracyjnych z art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa - jest pojęcie "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Na gruncie prawa podatkowego brak regulacji w tym zakresie. Zasadne jest zatem odwołanie się do norm prawa upadłościowego, ustawodawca wprowadził w nich bowiem termin, w którym taki wniosek powinien zostać zgłoszony. W tym zakresie DIAS w skarżonej decyzji przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa upadłościowego.
DIAS wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że K. Sp. z o. o. posiada zaległości podatkowe z tytułu:
- odsetek stałych od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za sierpień i listopad 2018 r.,
- podatku dochodowego od osób prawnych za 2020 r.,
- podatku od towarów i usług za październik, listopad, grudzień 2018 r. oraz styczeń- maj, lipiec-sierpień, październik-grudzień 2019 r.
DIAS wyjaśnił, że powyższe świadczy o spełnieniu przesłanki z art. 11 ust. 1 Prawo upadłościowe a termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości należy liczyć od momentu, gdy Spółka zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań, a opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące (domniemanie z art. 11 ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe). W rozpoznawanej sprawie pierwszą nieuregulowaną przez Spółkę zaległością podatkową były odsetki stałe od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za sierpień 2018 r. z terminem płatności przypadającym na 20.09.2018 r., a drugą - podatek od towarów i usług za październik 2018 r. z terminem płatności przypadającym na 26.11.2018 r. Wobec powyższego, w świetle akt sprawy K. Sp. z o. o. stała się niewypłacalna 27.02.2019 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od terminu płatności drugiego z kolei nieuregulowanego zobowiązania.
DIAS powołując się na akceptowalny w orzecznictwie pogląd, stwierdził, że z uwagi na fakt, że Pani M. S. pełni funkcję członka zarządu Spółki od 29.03.2019 r. czyli w czasie, gdy K. Sp. z o. o. pozostawała już w stanie niewypłacalności, zobowiązana była do podjęcia działania w kierunku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości najpóźniej z upływem 30-dniowego terminu wskazanego ustawą Prawo upadłościowe, liczonego od dnia objęcia funkcji w zarządzie. Zgodnie bowiem z obowiązującym w tej dacie przepisem art. 21 ust. 1 termin do złożenia wniosku wynosi trzydzieści dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Odnosząc się do kwestii wskazanej w odwołaniu a dotyczącej braku rozeznania Strony co do konieczności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości DIAS wskazał, że członek zarządu powinien być należycie zorientowany w sprawach podmiotu, którym zarządza, szczególnie w odniesieniu do stanu majątkowego spółki i ciążących na niej zobowiązań, tak, by nie doprowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów podatkowych i do sytuacji zadłużenia spółki oraz stanu jej niewypłacalności. Ponadto DIAS podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych "pełnienie obowiązków członka zarządu" rozumieć należy jako posiadanie formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu.
Odnosząc się do okoliczności wskazanych przez Stronę a mających świadczyć o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości DIAS zauważył, że choroba, ciąża, urlop macierzyński i urlop wychowawczy jedynego członka jednoosobowego zarządu spółki handlowej nie oznaczają same w sobie braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenia upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Wina członka zarządu spółki prawa handlowego powinna być oceniana według kryteriów prawa handlowego. Jeżeli prezes jednoosobowego zarządu spółki prawa handlowego jest przewlekle chory, można od niego oczekiwać, że podejmie akty staranności służące zapewnieniu prawidłowego prowadzenia spraw spółki w czasie jego niedyspozycji.
Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił, że niezmiennie stoi na stanowisku, że zaległości wobec jednego wierzyciela nie mogą stanowić przesłanki do uwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
DIAS nie dopatrzył się również w skarżonej decyzji naruszenia przez organ podatkowy I instancji przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynika sprawy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona wywiodła skargę z dnia 4 marca 2024 r. do tut. Sądu. Wnosząc:
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji;
- na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylenie przez Sąd w całości decyzji organu pierwszej instancji, tj. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z [...].06.2023 r.;
- na podstawie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - umorzenie postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania K. Sp. z o. o.
Z kolei zarzuty podniesione w skardze są tożsame co do treści (identyczne) z zarzutami podniesionymi w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy zasadnie uznały, że Skarżąca powinna odpowiadać solidarnie wraz ze Spółką K. Sp. z o. o. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2019 r.
W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe a skarżona decyzja zgodna z prawem. Organy zasadnie ustaliły, że Skarżąca powinna odpowiadać solidarnie wraz ze Spółką K. Sp. z o. o. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2019 r.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, co nie jest sporne w sprawie, że spełniony został warunek określony w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa. Postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe K. Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2019 r., zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] [...].06.2023 r. tj. z chwilą doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania zaś decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...].02.2023 r., określająca K. Sp. z o. o. zobowiązanie podatkowe m.in. z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2019 r., została doręczona 7.03.2023 r. w trybie zastępczym określonym w art. 150 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa (I awizo 21.02.2023 r., II awizo 1.03.2023 r.).
Przechodząc zatem do oceny wystąpienia w sprawie tzw. przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki wynikających z art. 116 § 1 O.p.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżąca pełniła obowiązki członka zarządu K. Sp. z o. o. w okresie powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za 3-5,7- 8,10-12/2019 r. Na powyższe wskazuje znajdująca się w aktach sprawy uchwała nr [...] z [...].03.2019 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki K. Sp. z o. o., z której wynika, że Skarżąca została powołana na stanowisko Prezesa Zarządu.
Drugą, wynikającą z art. 116 § 1 O.p. przesłanką pozytywną, której zaistnienie musi wykazać organ jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. W skarżonej decyzji organ szczegółowo przedstawia okoliczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W szczególności okoliczności związane z egzekucją lokalu mieszkalnego nr [...], o pow. 106,99 m2, położonego w W. przy ul. [...] oraz garażu. Czynności egzekucyjne nie doprowadziły jednak do wyegzekwowania zaległości podatkowych, w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z [...].11.2023 r., umorzył postępowanie egzekucyjne.
Przechodząc do tzw. przesłanek negatywnych, których ewentualne zaistnienie co do zasady powinna wykazać Skarżąca należy podzielić stanowisko organów.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p., członek zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jako osoba trzecia powinien wykazać, że;
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
- istnieje konkretny majątek spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Oceniając zatem wystąpienie w sprawie pierwszej przesłanki zasadnie organ wskazał na przepisy prawa upadłościowego w szczególności art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego.
Organ odwoławczy zasadnie również skorygował stanowisko organu I instancji w zakresie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jak słusznie wskazano w rozpoznawanej sprawie pierwszą nieuregulowaną przez Spółkę zaległością podatkową były odsetki stałe od nieuregulowanej w terminie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za sierpień 2018 r. z terminem płatności przypadającym na 20.09.2018 r., a drugą - podatek od towarów i usług za październik 2018 r. z terminem płatności przypadającym na 26.11.2018 r. Wobec powyższego, Spółka K. Sp. z o. o. stała się niewypłacalna 27.02.2019 r., ponieważ był to pierwszy dzień po upływie trzech miesięcy od terminu płatności drugiego z kolei nieuregulowanego zobowiązania.
Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, tj. od 27.02.2019 r.
Należy zauważyć, że Skarżąca została powołana na funkcję Prezesa Zarządu K. Sp. z o. o. z dniem 29.03.2019 r. Z uwagi na fakt, że pełniła Pani funkcję członka w zarządzie Spółki od 29.03.2019 r. czyli w czasie, gdy K. Sp. z o. o. pozostawała już w stanie niewypłacalności, zobowiązana była Pani do podjęcia działania w kierunku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości najpóźniej z upływem 30-dniowego terminu wskazanego ustawą Prawo upadłościowe, liczonego od dnia objęcia funkcji w zarządzie.
Przechodząc do kolejnej przesłanki negatywnej tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze należy również podzielić stanowisko organów.
Winą, co wielokrotnie podkreślały sądy administracyjne, w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. jest każda postać winy, a zatem także niedbalstwo, tj. powinność i możliwość przewidywania, że nastąpi skutek w postaci trwałego zaprzestania spłaty długów w określonym terminie.
Zasadnie organ uznał. powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z 2.10.2008., sygn. akt I UK 39/08, że choroba, ciąża, urlop macierzyński i urlop wychowawczy jedynego członka jednoosobowego zarządu spółki handlowej nie oznaczają same w sobie braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenia upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Zasadnie także podkreślono, że pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i jest to funkcja, z której w każdej chwili można zrezygnować. Jeśli jednak członek zarządu podejmuje się sprawowania takiej funkcji pomimo problemów zdrowotnych, ponosi ryzyko takiej decyzji.
Sąd podziela również podgląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 23 października 2024 r. (III FSK 1600/22), że "nie stanowi przeszkody w zastosowaniu art. 116 § 1 o.p. fakt, że Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem spółki. Przepis art. 116 o.p. statuuje odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki niezależnie od podobnych instytucji i uregulowań zawartych w innych aktach prawnych. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki przewidziana w art. 116 o.p. stanowi odrębną instytucję, mającą swoje źródło w odrębnej ustawie, należącej do osobnej dziedziny prawa. Bez względu więc na to, czy przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki ma nastąpić na rzecz Skarbu Państwa, czy też na rzecz pozostałych uczestników obrotu gospodarczego, to odpowiedzialność ta wynika wprost z treści art. 116 o.p."
Przechodząc do zarzutów podniesionych w skardze. Jak Sąd wskazał organy nie naruszyły art. 116 § 1 pkt 1 lit b) ustawy Ordynacja podatkowa.
W ocenie Sądu nie naruszono również przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 w zw. z art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób szybki tj. 7.06.2023 r. wszczął postępowanie w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za zaległości podatkowe K. Sp. z o. o. W dniu 14.06.2023 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego [...] zapoznała się Pani z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, a 15.06.2023 r. została wydana decyzja organu I instancji. Jednakże ani z odwołania ani ze skargi nie wynika, aby Skarżąca została pozbawiona prawa do obrony. Natomiast sama okoliczność naruszenia przepisów prawa procesowego w tym art. 200 O.p. nie stanowi dostatecznej podstawy do uchylenia decyzji. Naruszenie ww. przepisów musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. W rozstrzyganej sprawie Sąd nie dostrzega tego rodzaju naruszenia przepisów prawa procesowego tym bardziej, że powyższe zarzuty dotyczą decyzji organu I instancji a nie skarżonej decyzji. Innymi słowy Skarżąca mogła zapoznawać się z aktami sprawy, ustanowić pełnomocnika na przestrzeni całego postępowania podatkowego a w szczególności postępowania odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI