III SA/Wa 776/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-01-28
NSApodatkoweWysokawsa
ulgi podatkoweumorzenie zaległościrozłożenie na ratyOrdynacja podatkowaważny interes podatnikainteres publicznypostępowanie podatkowedecyzja odmownasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, wskazując na błędy proceduralne organów i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem przesłanki interesu publicznego.

Skarżący zwrócił się o umorzenie odsetek i części zaległości podatkowych oraz rozłożenie reszty na raty, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną. Organy podatkowe odmówiły, uznając, że choć istnieje ważny interes podatnika, nie uzasadnia on przyznania ulgi. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak analizy przesłanki interesu publicznego i wadliwą ocenę możliwości spłaty zobowiązań w ratach.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiającą udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Skarżący wnioskował o umorzenie odsetek za zwłokę, częściowe umorzenie zaległości podatkowych oraz rozłożenie pozostałej kwoty na raty, uzasadniając to trudną sytuacją zdrowotną i materialną, w tym kosztami leczenia, utrzymania mieszkania oraz obciążeniami egzekucyjnymi. Organy podatkowe, zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego (NUS), jak i DIAS, odmówiły przyznania ulgi. Stwierdziły, że choć sytuacja skarżącego może wypełniać przesłankę ważnego interesu podatnika, nie jest ona wystarczająca do udzielenia wnioskowanych ulg. DIAS podkreślił, że wysokie wydatki same w sobie nie są przesłanką do ulgi, a zaległości podatkowe wynikają z osiągniętego dochodu. Organ odwoławczy nie zbadał jednak przesłanki interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego. Kluczowe uchybienia obejmowały brak analizy przesłanki interesu publicznego, mimo że jest ona samodzielną podstawą do udzielenia ulgi, oraz wadliwą ocenę możliwości spłaty zobowiązań w ratach. Sąd zwrócił uwagę, że organy pominęły istotne okoliczności, takie jak możliwość dysponowania przez skarżącego kwotą 300 zł miesięcznie, która odpowiadała proponowanej racie, oraz fakt posiadania przez niego prawa do lokalu mieszkalnego. W związku z powyższymi naruszeniami, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją decyzję NUS, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawnej, w tym analizy przesłanki interesu publicznego i ponownej oceny celowości rozłożenia zaległości na raty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności poprzez brak analizy przesłanki interesu publicznego oraz wadliwą ocenę możliwości spłaty zobowiązań w ratach.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy nie zbadały przesłanki interesu publicznego, a ich ocena możliwości spłaty zobowiązań w ratach była wadliwa, ponieważ pominęły istotne okoliczności faktyczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 67a § § 1 pkt 2 i 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepisy te pozwalają organowi podatkowemu na rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami lub umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Spójnik 'lub' oznacza, że wystarczy spełnienie jednej z przesłanek. Organ ma wybór, czy zastosuje ulgę, ale nie może działać dowolnie.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokonania oceny na podstawie całego materiału dowodowego.

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności poprzez brak analizy przesłanki interesu publicznego. Ocena organów dotycząca możliwości spłaty zobowiązań w ratach była wadliwa, ponieważ pominęły istotne okoliczności faktyczne (dysponowanie kwotą 300 zł, posiadanie prawa do lokalu). Organy nie dokonały wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Organy podatkowe stanęły na stanowisku, że wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika jednakże nie uzasadnia ona udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie dopatrzył się w uzasadnieniu skarżonej decyzji, aby DIAS analizował zaistnienie w sprawie przesłanki ważnego interesu publicznego. W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie wskazuje się, że wyjątkowość ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wynika stąd, że pomoc państwa udzielana jednemu, konkretnemu podmiotowi nie może prowadzić do naruszenia zasad konkurencji... Fakt zaś ponoszenia wysokich miesięcznych wydatków sam w sobie nie jest przesłanką uzasadniającą udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zaprezentowana ocena w zakresie zasadności zastosowania ulgi w postaci umożliwienia spłaty części zaległości w miesięcznych ratach nie uwzględnia istotnych okoliczności stanu faktycznego, wobec czego ustalenia organu mają charakter niepełny, a ocena dokonana w uzasadnieniu decyzji staje się dowolna.

Skład orzekający

Radosław Teresiak

przewodniczący

Katarzyna Owsiak

sprawozdawca

Anna Zaorska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, w szczególności analiza przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego oraz wymogów proceduralnych przy ocenie możliwości spłaty zobowiązań w ratach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej. Wnioski dotyczące analizy przesłanek ulg podatkowych mogą być stosowane analogicznie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez organy podatkowe i jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku naruszenia procedur. Podkreśla znaczenie analizy zarówno interesu podatnika, jak i interesu publicznego przy rozpatrywaniu wniosków o ulgi podatkowe.

Sąd administracyjny uchyla decyzję odmowną w sprawie ulgi podatkowej – kluczowa analiza interesu publicznego i procedury.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 776/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Zaorska
Katarzyna Owsiak /sprawozdawca/
Radosław Teresiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4384/21 - Wyrok NSA z 2021-12-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 67 par. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak(sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS/organ odwoławczy) z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
1.2. Pismem z dnia 25 lutego 2019 r., stanowiącym odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS) z dnia [...] stycznia 2019 r. M. M. (dalej: Skarżący/Strona) zwrócił się do NUS z prośbą o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 2.548,00 zł, umorzenia części zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 6.339,00 zł oraz rozłożenia na raty, płatne po 300,00 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 7.000,00 zł.
Wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych Skarżący uzasadnił trudną sytuacją zarówno zdrowotną, jak i materialną. Strona wskazała, że jej koszty związane z utrzymaniem mieszkania to kwota 1.500,00 zł miesięcznie (czynsz, prąd, telefon, użytkowanie wieczyste, drobne naprawy i remonty). Skarżący nadmienił, że po leczeniu szpitalnym i zabiegu musi brać systematycznie leki, być pod stałą opieką lekarską oraz ponieść koszty leczenia [...] i wykonać [...], której wykonanie to koszt około 4.000,00 zł. Ponadto, Skarżący wskazał, iż ponosi stałe wydatki na zaspokojenie potrzeb żywieniowych i higienicznych, których koszt wynosi około 500,00 zł miesięcznie, a także koszty przejazdu środkami komunikacji publicznej. Dodatkowo, wyjaśnił, że w latach 2014-2017 osiągnął straty ze zbycia papierów wartościowych. Skarżący wskazał, iż w 2014 r. osiągnął dochód w wysokości 114.055,13 zł, który należy pomniejszyć o kwotę 41.045,30 zł, co daje kwotę 73.009,83 zł; w 2015 r. dochód w wysokości 131.277,55 zł należy pomniejszyć o kwotę 42.519,38 zł, co daje kwotę 88.758,27 zł; w 2016 r. dochód w wysokości 116.715,83 zł należy pomniejszyć o kwotę 27.641,70 zł, co daje kwotę 89.074,13 zł; w 2017 r. dochód w wysokości 70.127,84 zł należy pomniejszyć o kwotę 19.079,12 zł, co daje kwotę 51.048,72 zł. Strona wskazała, że powyższe wyliczenia mogą świadczyć o tym, że nie mogła zabezpieczyć środków na wymagane należności. Skarżący wyjaśnił, iż podejmując decyzję o zakupie sprzedawanych przez Skarb Państwa spółek należało mieć zaufanie, że są wartościowe i ich wartość wzrośnie ze względu na ich wartość fundamentalną i bezpieczeństwo Państwa. Skarżący nadmienił, iż aktualnie spółki są warte około 50% mniej od ceny sprzedaży, co spowodowało, że jego zaufanie do Państwa zostało zachwiane. Skarżący opisał swoją aktualną sytuację, wskazując, iż jest emerytem i że nie posiada żadnych składników majątku. Strona nadmieniła, że w związku z pogarszającym się stanem zdrowia, nie może podjąć pracy. Skarżący opisując swoją sytuację wskazał na obciążenia w postaci zobowiązań kredytowych, które nie pozwalają mu na normalne funkcjonowanie w życiu rodzinnym i źle wpływają na stan jego zdrowia. Dodatkowo, Strona nadmieniła, że obecnie dochody wystarczają jej na spłatę nie w pełni zobowiązań i skromne życie. Skarżący wskazał, że umorzenie zaległości podatkowych pozwoliłoby mu zacząć normalnie funkcjonować i przywróciłoby mu wiarę w instytucje państwowe.
Pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. Skarżący sprecyzował swój wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Ponadto, Skarżący do pisma załączył kserokopię zaświadczenia [...] Biura Emerytalnego w W. dotyczącego wysokości wypłacanego świadczenia emerytalno-rentowego z dnia 20 grudnia 2018 r. Jednakże, mimo wezwania Strona nie przedłożyła wypełnionego formularza "oświadczenia o sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej" oraz formularza ORD-HZ.
W piśmie z dnia 2 listopada 2018 r. Skarżący wskazał, że aktualnie mieszka w mieszkaniu spółdzielczym w W. Skarżący wyjaśnił, że jego koszty związane z utrzymaniem lokalu to kwota ponad 1.500,00 zł (czynsz, prąd, telefon, użytkowanie wieczyste, telewizja, drobne naprawy i remonty). Strona wskazała, że po leczeniu szpitalnym i zabiegu musi brać systematycznie leki, być pod stałą opieką lekarską. Wnioskodawca dodał, że oprócz tych wydatków doszły jeszcze koszty leczenia stomatologicznego oraz pilna potrzeba wykonania protezy zębowej, której koszt to około 4.000,00 zł. Skarżący wyjaśnił, iż dodatkowo ponosi stałe wydatki na zaspokojenie potrzeb żywieniowych i higienicznych, których koszt wynosi około 500,00 zł oraz koszty przejazdu środkami komunikacji publicznej. Strona nadmieniła, że w dniu 2 maja 2016 r. uległa wypadkowi w pracy i uszkodziła łokieć prawej ręki, wskutek którego pomimo leczenia i rehabilitacji odczuwa dotkliwy ból, nie może wykonywać prostych czynności i zmuszona jest leczyć się prywatnie.
Skarżący wyjaśnił, iż wobec niego prowadzonych jest 5 postępowań egzekucyjnych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W., które prowadzone są od 2005 r. do chwili obecnej. Strona wskazała, iż według wyliczeń Komornika, zaległości w spłacaniu kredytów i pożyczek wynoszą 70.000,00 zł. Skarżący nadmienił, iż postępowania egzekucyjne w związku ze zmianą prawa cywilnego materialnego w zakresie funkcjonowania instytucji odsetek są niesłusznie prowadzone, dlatego złożył pozwy, skargi, zażalenia o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych.
Ponadto Skarżący wskazał, że nie posiada nieruchomości rolnej, oszczędności, wierzytelności wobec innych podmiotów ani wartościowych ruchomości. Wnioskodawca wyjaśnił, że obecnie jest emerytem i jedynym jego źródłem utrzymania jest emerytura, z której dochód wystarcza jedynie na spłatę niektórych zobowiązań, utrzymanie mieszkania i skromne życie. Strona nadmieniła, że zaległości podatkowe oraz egzekucje prowadzone przez komornika sądowego nie powalają na normalne funkcjonowanie w życiu rodzinnym i źle wpływają na jej stan zdrowia. Skarżący dodał, że w związku z pogarszającym się stanem zdrowia nie może podjąć pracy, a nie ma środków na zapłatę zaległości podatkowych. Wnioskodawca wyjaśnił, iż stan niewypłacalności, w którym się aktualnie znalazł wynika z faktu, że mimo iż pożyczki, które zaciągnął zostały już przez niego spłacone, to nadal prowadzone są postępowania egzekucyjne, gdyż od kwoty głównej zobowiązania, np. 5.000,00 zł były naliczone odsetki w wysokości około 35% i koszty egzekucyjne, dlatego spłacił około 25.000,00 zł. Skarżący wskazał również, że wobec niego toczy się aktualnie kilka postępowań egzekucyjnych, w wyniku których łączna wysokość zajęcia z emerytury wynosi 1.330,00 zł, co uniemożliwia mu spłatę zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego.
Do powyższego pisma Skarżący załączył kserokopie dokumentów źródłowych.
Natomiast w piśmie z dnia 20 grudnia 2018 r. Skarżący wskazał na fakt rozwiązania umowy o pracę przez I. z dniem 15 października 2016 r., gdzie zamierzał pracować do osiągnięcia wieku emerytalnego, a nawet dłużej, co pozwoliłoby mu na spłatę zaległości podatkowych. Jako przyczynę powstania zaległości podatkowych Skarżący wskazał poniesienie strat z tytułu zbycia odpłatnego papierów wartościowych, pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających (PIT-38). Ponadto Strona, jako przyczynę powstania zaległości podatkowych wskazała zaległości w opłatach za eksploatację i utrzymanie lokalu mieszkalnego. Ponadto, Wnioskodawca ponownie powołał się na fakt, iż wobec niego prowadzone są postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego. Dodatkowo Skarżący wyjaśnił, że jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, samodzielnie ponosi koszty utrzymania lokalu, a jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura. Wnioskodawca wskazał także, że nie posiada nieruchomości rolnej, działki, innych nieruchomości, obligacji, lokat bankowych, wkładów oszczędnościowych, samochodu, innych przedmiotów wartościowych, nie otrzymuje żadnych dywidend.
W załączeniu do powyższego pisma Skarżący załączył kserokopie dokumentów źródłowych.
1.3. NUS decyzją z dnia [...] maja 2019 r. odmówił uwzględnienia wniosku Strony w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 2.548,00 zł, umorzenia części zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 6.339,00 zł oraz rozłożenia na raty, płatne po 300,00 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 7.000,00 zł.
1.4. Skarżący pismem z dnia 19 lipca 2019 r. wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w jego sprawie nie występuje ważny interes podatnika.
1.5. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący, pomimo wezwania, nie złożył oświadczenia o sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, ani oświadczenia o składnikach majątku ruchomego bądź nieruchomego, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego albo hipoteki przymusowej, zatem analizy sytuacji finansowej i majątkowej Strony można dokonać w oparciu o przedłożone przez Wnioskodawcę informacje i kserokopie dokumentów.
DIAS zauważył, że w odwołaniu Skarżący wskazał, że jego jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 5.480.00 zł miesięcznie, od której potrącana jest kwota 1.370.00 zł miesięcznie w wyniku egzekucji komorniczej. Wnioskodawca wyjaśnił, że jego koszty związane z utrzymaniem lokalu to kwota ponad 1.500,00 zł (czynsz, prąd, telefon, użytkowanie wieczyste, telewizja, drobne naprawy i remonty). Skarżący nadmienił, że stałe wydatki na zaspokojenie potrzeb żywieniowych i higienicznych wynoszą 600,00 zł miesięcznie, koszty leczenia stomatologicznego w wysokości 200,00 zł, leki w wysokości 100,00 zł, przejazdy środkami komunikacji publicznej w wysokości 100,00 zł, rehabilitacja i leczenie prywatnie [...], leczenie po zabiegu w wysokości 400,00 zł, zaliczka na podatek dochodowy w wysokości 515,00 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 493,23 zł. Skarżący wskazał, że łączne koszty wynoszą 5.278.00 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż oprócz w/w wydatków doszła jeszcze pilna potrzeba wykonania protezy zębowej, której koszt to około 6.000,00 zł - 10.000.00 zł. Dodatkowo Strona wskazała na koszty związane z potrzebami kulturalnymi (kino, teatr), spotkania z przyjaciółmi, z rodziną. Skarżący podkreślił, że z dokonanej analizy finansowej wynika, że do jego dyspozycji nie pozostają żadne środki, dlatego Sąd zezwolił mu na pobieranie 300,00 zł miesięcznie z depozytu sądowego na zaspokojenie bieżących potrzeb w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wnioskodawca wskazał, iż nie posiada żadnych składników majątku, zaś mieszkanie, w którym mieszka jest jego własnością w części.
Organ odwoławczy zauważył, że z zaświadczenia [...] Biura Emerytalnego w W. z dnia 20 grudnia 2018 r. wynika, że Strona osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 5.327,96 zł, od której pobierany jest podatek w wysokości 500,00 zł, składka NFZ w wysokości 479.52 zł oraz od której potrącana jest kwota z tytułu zajęć komorniczych w wysokości 25% świadczenia, tj. w wysokości 1.331,99 zł miesięcznie. Zatem wypłata świadczenia emerytalnego wynosi 3.016.45 zł.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż różnica pomiędzy osiąganymi dochodami a ponoszonymi wydatkami Strony wynosi 49,73 zł.
Oceniając powyższe okoliczności DIAS stwierdził, iż Skarżący osiąga miesięczne dochody z tytułu emerytury na średnim poziomie. Fakt zaś ponoszenia wysokich miesięcznych wydatków sam w sobie nie jest przesłanką uzasadniającą udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Przyjęcie bowiem odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji, spełniałby przesłankę do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań. Takie jednak stanowisko byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz równości opodatkowania. Tym samym naruszałoby przesłankę interesu publicznego, który nakazuje powyższe wartości chronić.
Ponadto, organ odwoławczy zauważył, iż wykazywana przez Wnioskodawcę niewielka nadwyżka sumy miesięcznych dochodów nad sumą miesięcznych wydatków nie przemawia za możliwością regulowania ewentualnie przyznanych rat w wysokości zawnioskowanej przez Stronę.
Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 25 lutego 2019 r. Strona wniosła o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci m.in. rozłożenia na raty, płatne po 300,00 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 7.000,00 zł. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że różnica pomiędzy osiąganymi miesięcznymi dochodami a ponoszonymi miesięcznymi wydatkami w sprawie Skarżącego wynosi 49,73 zł. Z powyższego wynika, że Skarżący nie posiada środków na zapłatę przedmiotowych zaległości podatkowych w ratach, których wysokość miałaby stanowić kwotę 300,00 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę powyższe, w sytuacji, w której Strona wykazuje, że nie posiada dostatecznych środków na spłatę rat, ponieważ ponosi wysokie koszty utrzymania, posiada zobowiązania wobec podmiotów trzecich oraz wobec której toczy się postępowanie egzekucyjne, powstaje wątpliwość, czy przyznanie układu ratalnego nie naruszy zasady celowości. Przyznanie bowiem ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych winno ograniczyć się do sytuacji, w których istnieje realna możliwość spłaty wnioskowanego układu ratalnego. Oprócz relacji miesięcznych dochodów do miesięcznych wydatków, przy rozpatrywaniu wniosku w zakresie rozłożenia zapłaty zaległości podatkowych na raty, istotne jest również posiadanie składników majątku, które w sytuacji zagrażającej terminowemu regulowaniu rat stanowiłyby ich zabezpieczenie. Niestety w rozpatrywanej sprawie, pomimo wezwania Wnioskodawca nie przedłożył oświadczenia o składnikach majątkowych, które mogłyby być przedmiotem hipoteki lub zastawu skarbowego. Ponadto, w odwołaniu oraz pismach uzupełniających Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego majątku.
Analizując przedstawiony stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem argumentów podnoszonych przez Stronę, DIAS podzielił stanowisko NUS, że sytuację Skarżącego można zaliczyć do sytuacji wypełniających znamiona przesłanki "ważnego interesu podatnika", jednakże nie uzasadnia ona udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 2.548,00 zł, umorzenia części zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 6.339.00 zł oraz rozłożenia na raty, płatne po 300,00 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 7.000,00 zł.
Organ odwoławczy jest zdania, że sytuacja Strony jest trudna, jednakże w przypadku Skarżącego nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, przemawiające za zastosowaniem tak wyjątkowej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, jaką jest umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 2.548,00 zł, umorzenia części zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 6.339,00 zł.
DIAS wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zaległości podatkowe objęte wnioskiem Skarżącego wynikają z zeznań Strony o wysokości uzyskanego dochodu (poniesionej straty) PIT-37. Z zestawienia dochodów osiąganych przez Stronę w latach 2014-2017 wynika, że Skarżący w poszczególnych latach podatkowych osiągał dochody na wysokim poziomie, w związku z czym - powinien odprowadzić należny podatek dochodowy.
DIAS zauważył, że na dzień wpływu przedmiotowego wniosku do urzędu skarbowego, tj. na dzień 26 lutego 2019 r. na Skarżącym ciążyły zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata podatkowe 2014-2017.
Ponadto z akt sprawy wynika, że zgodnie z listą stanu zaległości na dzień 3 października 2019 r. Stronę obciążały również zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 965,96 zł oraz z tytułu kosztów upomnienia w łącznej kwocie 46,40 zł, powstałe w związku z przymusowym dochodzeniem należności podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie DIAS uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, które nie pozwalały na uregulowanie należnych zobowiązań podatkowych w ustawowych terminach płatności, bądź chociaż w ratach. Powoływanie się przez Stronę we wniosku oraz odwołaniu od zaskarżonej decyzji na ponoszenie wysokich wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli oraz leczeniem, przy jednoczesnym uzyskiwaniu dochodu z emerytury oraz braku majątku, samo w sobie nie może stanowić przesłanki uzasadniającej udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
DIAS stwierdził następnie, iż daje wiarę argumentom Strony odnośnie problemów zdrowotnych w związku ze zdiagnozowaną chorobą wieńcową i koniecznością przyjmowania leków. Jednakże, organ odwoławczy zwrócił również uwagę na fakt, iż Strona posiada nieuregulowane zobowiązania cywilnoprawne wobec innych wierzycieli, które aktualnie podlegają przymusowemu wyegzekwowaniu, co w efekcie nie może przemawiać za umorzeniem w całości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017, umorzeniem części w/w zaległości podatkowych oraz częściowym rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie organu odwoławczego zawsze bowiem zaległości podatkowe o charakterze publicznoprawnym mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami o charakterze cywilnoprawnym.
Wnioskodawca uzasadniając swoją prośbę o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych powołał się także na fakt, iż w 2016 r. uległ wypadkowi w pracy, wskutek którego doznał urazu łokcia prawej ręki oraz w wyniku którego nadal odczuwa silny ból. Odnosząc się do powyższego, DIAS zauważył, że w aktach sprawy znajduje się protokół I. Nr [...] r. w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, przedłożony przez Stronę, z którego wynika, iż nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy następstwa urazu w postaci [...], ma związek z opisanym przez Skarżącego zdarzeniem z dnia 2 maja 2016 r. Z treści w/w protokołu wynika, że zastanawiający jest brak jakichkolwiek działań ze strony poszkodowanego w celu określenia przez np. lekarza rodzinnego lub lekarza SOR obrażeń będących wynikiem upadku oraz kilkumiesięczne opóźnienie w zgłoszeniu zdarzenia do służby BHP I. Skoro zatem z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, żeby ból łokcia prawej ręki, na który skarży się Strona, był wynikiem wypadku przy pracy, organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż nie dostrzega związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy doznaniem urazu ręki z brakiem możliwości zapłaty powstałych zaległości podatkowych. Tym bardziej, że wypadek przy pracy, na który powołuje się Strona miał miejsce w dniu 2 maja 2016 r., czyli w czasie, kiedy Skarżącego obciążały już zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. i 2015 r. oraz w czasie, kiedy Strona była jeszcze zatrudniona i osiągała dodatkowy dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawca, mimo osiąganego dochodu z tytułu emerytury oraz jednocześnie z tytułu wynagrodzenia za pracę, nie uregulował należnych zobowiązań podatkowych za lata 2014-2017.
DIAS jest zdania, że ciążące na Skarżącym zaległości podatkowe są efektem uzyskanego dochodu. Strona nie zabezpieczając środków na zapłatę należności Skarbu Państwa w sposób bezpośredni przyczyniła się do powstania zaległości podatkowych. DIAS zauważył, że osiągane przez Stronę dochody z tytułu emerytury w wysokości 3.016,45 zł miesięcznie nie są zbyt niskim dochodem, który, co istotne, ma charakter stały. Ponadto, Skarżący posiada we współwłasności spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w W., o powierzchni [...] m2.
Wobec powyższego, DIAS nie znalazł uzasadnienia dla udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
W ocenie organu odwoławczego podnoszone przez Stronę okoliczności i argumenty nie mają charakteru nadzwyczajnych, uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi. Zwłaszcza fakt powoływania się Skarżącego na trudną sytuację finansową w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem egzekucyjnym przez Komornika Sądowego z wniosku innych wierzycieli, nie może przemawiać za umorzeniem zaległości podatkowych, które mają charakter publicznoprawny, powszechny i powstały wskutek osiągniętego dochodu w latach 2014-2017. Zdaniem organu powoływanie się w odwołaniu na fakt, iż umorzenie zaległości podatkowych umożliwi Stronie "normalne funkcjonowanie" oraz "przywróciłoby jej wiarę do instytucji państwowych", nie stanowi przesłanki do udzielenia tak wyjątkowej ulgi w spłacie zobowiązań, jaką jest umorzenie.
Oceniając stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy jest zdania, że w przypadku Skarżącego, który posiada stałe źródło dochodów z tytułu emerytury, umorzenie odsetek za zwlokę od zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 oraz umorzenie części w/w zaległości podatkowych byłoby przedwczesne i nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie faktycznym oraz stanie prawnym, przede wszystkim z uwagi na obowiązującą zasadę sprawiedliwości społecznej, która nakazuje, by wszystkich podatników traktować sprawiedliwie.
Odnosząc się natomiast do prośby Skarżącego odnośnie rozłożenia na raty, płatne po 300.00 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2017 w wysokości 7.000,00 zł, organ odwoławczy stwierdził, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie przemawia za udzieleniem Stronie powyższej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Z akt sprawy wynika, że różnica pomiędzy dochodem a wydatkami Skarżącego stanowi zaledwie 49,73 zł miesięcznie, wobec tego istnieje wątpliwość, że Skarżący nie będzie w stanie spłacać wnioskowanych rat w wysokości 300,00 zł miesięcznie.
Reasumując, DIAS stwierdził, że całokształt zgromadzonego materiału dowodowego uniemożliwia zastosowanie wnioskowanej ulgi. Jak ustalono w toku postępowania, do powstania przedmiotowych zaległości podatkowych nie doszło w wyniku żadnych nadzwyczajnych okoliczności, na które Wnioskodawca nie miał wpływu - wręcz przeciwnie, zobowiązania podatkowe powstały w wyniku osiągniętego dochodu, na podstawie złożonych przez Stronę zeznań podatkowych. Również analiza sytuacji finansowej Strony nie przemawia za umorzeniem odsetek za zwłokę od w/w zaległości podatkowych oraz częściowym umorzeniem w/w zaległości podatkowych. Z akt sprawy wynika, że Skarżący osiąga stałe dochody z tytułu emerytury, z której potrącana jest kwota w postępowaniu egzekucyjnym, w celu uregulowania zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, wobec innych wierzycieli.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją DIAS i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 67 § 1 pkt 2) O.p. poprzez błędne uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz poczynione na jego podstawie ustalenia faktyczne, nie uzasadniają stwierdzenia, że zaistniał ważny interes podatnika, a tym samym nie uzasadniają stwierdzenia, że wystąpiły przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, o których mowa, zdaniem Skarżącego w art. 67a § 1 pkt 2) O.p.;
2) art. 122 w związku z art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p. poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych oraz brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego z punktu widzenia istnienia przesłanek udzielenia ulgi podatkowej;
3) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego winien zaskarżoną decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
2.4. Pismem procesowym z dnia 15 stycznia 2012 r. Skarżący przypomniał argumentację prezentowaną w toku postępowania podatkowego podtrzymując swoje stanowisko co do zasadności udzielenia wnioskowanej przez siebie ulgi. Dodatkowo Strona wskazała, że dokonała wpłaty na rzecz organu podatkowego kwoty 300 zł odpowiadającej proponowanej we wniosku racie podatku w przypadku zastosowania przez NUS ulgi. Do pisma Strona dołączyła kopie dokumentów przedstawiających stan zdrowia, akt zgonu matki Skarżącego oraz dowód wpłaty 300 zł na rzecz Urzędu Skarbowego W.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna.
3.2. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawa została skierowana do rozpoznania w powyższym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 8 stycznia 2021 r., w związku z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).
3.3. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
3.4. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji zgodnie z kompetencją ustanowioną w cytowanych przepisach stwierdził, iż w toku prowadzonego postępowania naruszono przepisy Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
3.5. Przedmiotem skargi jest decyzja DIAS z dnia [...] stycznia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję NUS z dnia [...] maja 2019 r. odmawiającą Skarżącemu udzielenia wnioskowanych przez niego ulg w spłacie zaległości podatkowych.
3.6. Podstawą materialnoprawną wydanych w tej sprawie decyzji był przepis art. 67a § 1 pkt 2) i 3) O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Zgodnie z językowymi dyrektywami wykładni spójnik "lub" użyty w tym przepisie oznacza, że wystarczy spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek, aby organ mógł przyznać ulgę podatkową.
Przywołany przepis wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego. W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia, czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w Ordynacji podatkowej w art. 122 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście wykładnia art. 67a § 1 pkt 2) i 3) O.p.
Organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego. Natomiast w przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej - zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Przepis art. 67a § 1 pkt 2) i 3) O.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania. Powyższe nie oznacza jednak, że organ dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością.
Pamiętać również należy, że czym innym są przesłanki oceny, że wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika i/lub interesu publicznego, czym innym zaś kryteria prawidłowości wyboru opcji decyzyjnej w takich warunkach.
3.7. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe stanęły na stanowisku, że wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika jednakże nie uzasadnia ona udzielenia wnioskowanej ulgi. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w uzasadnieniu skarżonej decyzji, aby DIAS analizował zaistnienie w sprawie przesłanki ważnego interesu publicznego. Niewątpliwie bowiem nie odnoszą się do rozpatrywanej sprawy dokonywane przez organ rozważania na stronie 16 decyzji, w których DIAS stwierdza: "W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie wskazuje się, że wyjątkowość ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wynika stąd, że pomoc państwa udzielana jednemu, konkretnemu podmiotowi nie może prowadzić do naruszenia zasad konkurencji, istniejącej wśród funkcjonujących na rynku przedsiębiorców. Dlatego dla jej udzielenia muszą zaistnieć takie okoliczności, których przyczyną nie są jedynie niepowodzenia podejmowanych przedsięwzięć". Skarżący nie jest przedsiębiorca wobec czego uwagi te nie mogą znaleźć do niego zastosowania. Podobnie jak stwierdzenie organu: "Fakt zaś ponoszenia wysokich miesięcznych wydatków sam w sobie nie jest przesłanką uzasadniającą udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Przyjęcie bowiem odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji, spełniałby przesłankę do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań. Takie jednak stanowisko byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz równości opodatkowania. Tym samym naruszałoby przesłankę interesu publicznego, który nakazuje powyższe wartości chronić".
3.8. Przypomnieć w tym miejscu należy, że wniosek Skarżącego dotyczy różnego rodzaju ulg podatkowych od rozłożenia na raty części zaległości podatkowych, poprzez umorzenie odsetek od zaległości, aż po częściowe umorzenie zaległości podatkowych. Skarżący deklaruje chęć uregulowania w część swoich zaległości, nie jest więc tak, że Strona wnioskuje wyłącznie o najdalej idącą ulgę podatkową. Skarżący nie uchyla się od zapłaty całej zaległości, a wnosi o umorzenie jej w części.
W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11). Wobec powyższego organ powinien dokonać rozważenia istnienia lub nie każdego z tych interesów na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, tymczasem uzasadnienie skarżonej decyzji pomija kwestię zbadania czy interes publiczny przemawia za udzieleniem ulgi Skarżącemu, chociażby w części.
W tym kontekście podzielić należy stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3139/13 oraz z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2620/15, że istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, ani też przeciwstawiać ją przesłance ważnego interesu podatnika. Skoro ustawodawca jako samodzielną przesłankę przyznania ulgi podatkowej przewidział interes publiczny, to należy przyjąć, że dostrzega takie wartości, ważne z punktu widzenia całego społeczeństwa, interesu państwa, które mimo braku zaistnienia nadzwyczajnych, losowych zdarzeń, powinny przemawiać za przyznaniem ulgi podatkowej.
Zauważyć należy, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak również w doktrynie prawa, wielokrotnie też wskazywano, jak należy rozumieć przesłankę interesu publicznego zawartą w art. 67a § 1 O.p.
W wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 2474/15, NSA stwierdził m.in., że istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. Zdaniem NSA ulga ta, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić w terminie. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia, tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując ważenia obu wartości organ podatkowy uwzględnia także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Zdaniem NSA odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.
Ponadto w judykaturze wskazuje się, że interpretując pojęcie interesu publicznego należy uwzględnić zasady konstytucyjne. Podkreśla się m.in., że umorzenie zaległości podatkowej, przewidziane jako jedna z ulg, stanowi jeden ze sposobów nieefektywnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 8 O.p.). Ustawodawca uznał zatem, że dopuszczalne jest w pewnych wyjątkowych okolicznościach danie pierwszeństwa przed zasadą powszechności opodatkowania innym konstytucyjnym zasadom, jak zasada zaufania obywatela do państwa (wynikająca z art. 2 Konstytucji RP), zasada uwzględnienia dobra rodziny, nakazująca państwu szczególną pomoc i opiekę dla rodzin niepełnych czy wielodzietnych, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej (art.71 ust.1 Konstytucji RP), zasada zabezpieczenia społecznego dla osób, które pozostają bez pracy i bez środków utrzymania bez własnej winy (art.67 ust.2 Konstytucji RP). Zasady te winny być uwzględnione przez organy podatkowe przy badaniu istnienia przesłanki interesu publicznego. Oceniając zasadność wniosku o umorzenie postępowania organy powinny ponadto rozważyć, czy sytuacja ekonomiczna, rodzinna podatnika rokuje możliwość spłaty zaległości, choćby w ratach i czy koszty prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji majątkowej podatnika nie przewyższą możliwych do uzyskania od niego kwot. Nie służy bowiem interesom państwa podejmowanie prób przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego, które generować będą jedynie koszty, bez efektów w postaci odzyskania należności. Istnienia przesłanki interesu publicznego nie wyklucza też rodzaj zaległości podatkowej. Sam rodzaj zaległości podatkowej nie może wpływać na ocenę istnienia, bądź nieistnienia określonej przesłanki wymienionej w art. 67a § 1 O.p. (powołane wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt II FSK 2922/15 i II FSK 3139/13).
W rozpoznawanej sprawie DIAS na stronie 13 skarżonej decyzji wskazał jak rozumie przesłankę interesu publicznego, nie rozważył jednak jej istnienia zarówno w rozłożeniu na raty, czy częściowym umorzeniu zaległości podatkowych i/lub odsetek od tych zaległości.
Uchybienie to jest o tyle istotne, że w konkretnych okolicznościach faktycznych może dojść do sytuacji, w której w interesie praworządnego państwa, realizującego zasadę sprawiedliwości społecznej będzie leżała eliminacja (lub przynajmniej ograniczenie) ciężarów publicznoprawnych. Niewątpliwie wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe mają charakter odstępstwa od powszechności opodatkowania i powinny być interpretowane ściśle. Należy jednak podkreślić, że wykładnia art. 67a § 1 O.p. nie może być sprzeczna z ratio legis przepisu i przekreślać celu jaki prawodawca chciał dzięki niemu osiągnąć. Prawo podatkowe przewidujące określone ulgi ma za zadanie spełnienie określonych celów społecznych czy ekonomicznych, uznawanych przez suwerena za pożądane. Prawodawca nie może jednak przewidzieć wszystkich możliwych sytuacji, które mogą się zrealizować i to wówczas rolą organów podatkowych, jest taka wykładnia przepisów w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego, aby uwzględniała jego cele i założenia. Dlatego też, organy nie mogą uchylać się od rozważenia kwestii zaistnienia w sprawie interesu publicznego.
3.9. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu organ dokonał również wadliwej oceny stanu faktycznego w zakresie w jakim uznał za niecelowe rozłożenie na raty części zaległości podatkowych na zasadach jakie zaproponował Skarżący tj. w kwocie 300 zł miesięcznie. Organ uznał bowiem na podstawie zgromadzonego materiału, że różnica pomiędzy osiąganymi miesięcznymi dochodami, a ponoszonymi miesięcznymi wydatkami wynosi 49,73 zł. Organ uznał więc, że Skarżący nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowych w ratach, których wysokość miałaby stanowić kwotę 300,00 zł miesięcznie. Zdaniem DIAS Strona nie wykazała, że posiada dostateczne środki na spłatę rat, ponieważ ponosi wysokie koszty utrzymania, posiada zobowiązania wobec podmiotów trzecich oraz toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne. Reasumując organ uznał, że nie istnieje realna możliwość spłaty wnioskowanego układu ratalnego.
Tymczasem wskazać należy, że Strona uzyskuje stałe, dość wysokie przychody z tytułu uzyskiwanego świadczenia emerytalnego, które w części obciążone są zajęciami komorniczymi. Skarżący wykazuje też dość wysokie koszty utrzymania, nie można więc wykluczyć, że deklarując spłaty rat w wysokości 300 zł Strona jest w stanie ograniczyć swoje miesięczne wydatki. Ponadto, co szczególnie istotne, jak wskazał Skarżący, zajęcie komornicze jego świadczenia emerytalnego zostało zmniejszone o kwotę 300 zł na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. Akt [...], w którym Sąd zezwolił dłużnikowi M. M. na pobieranie kwoty 300 zł miesięcznie na zaspokajanie bieżących potrzeb w trakcie zawieszenia postępowania egzekucyjnego o sygn. Akt [...] (karta 58-59 akt administracyjnych). Powyższe wskazuje, że Skarżący dysponuje kwotą 300 zł, której organ nie uwzględnił w swoich rozliczeniach, a które doprowadziły do oceny, że nie istnieje realna możliwość spłaty wnioskowanego układu ratalnego. Kwota ta odpowiada dokładnie zaproponowanej przez Stronę we wniosku miesięcznej racie spłaty zaległości. Jak wynika z dokumentów załączonych do pisma procesowego z dnia 15 stycznia 2021 r. Skarżący mimo wydania decyzji odmawiającej mu przyznania ulgi wpłacił kwotę 300 zł na rzecz Urzędu Skarbowego W.
Organ uznając niecelowość zastosowania ulgi w postaci rozłożenia części zaległości na raty powołał się również na istotną jego zdaniem okoliczność braku po stronie Skarżącego składników majątku, które w sytuacji zagrażającej terminowemu regulowaniu rat stanowiłyby ich zabezpieczenie. Podkreślić w tym miejscu należy, że w świetle przepisów posiadanie majątku poddającego się zabezpieczeniu nie jest przesłanką zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 2) O.p., niezależnie jednak od tego, w innej części decyzji organ wskazuje, że Skarżący posiada we współwłasności spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w W., o powierzchni [...] m2.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zaprezentowana ocena w zakresie zasadności zastosowania ulgi w postaci umożliwienia spłaty części zaległości w miesięcznych ratach nie uwzględnia istotnych okoliczności stanu faktycznego, wobec czego ustalenia organu mają charakter niepełny, a ocena dokonana w uzasadnieniu decyzji staje się dowolna, co narusza art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p.
3.10. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, proces decyzyjny organów podatkowych jest wadliwy. Organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 122, art 187 § 1 O.p., z których wynika obowiązek podjęcia działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
W ocenie Sądu, organy nie dokonały pełnej oceny wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i nienależycie uzasadniły swoje stanowisko w sprawie. Powyższe uchybienia stanowią również o naruszeniu przepisów art. 191 i art. 210 § 4 O.p., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też godzą w ogólną zasadę przekonywania zawartą w art. 124 tej ustawy i zasadę zaufania do organów podatkowych – art. 121 § 1 O.p.
W rezultacie powyższych naruszeń organy nie ustaliły i nie poddały ocenie okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 67a § 1 O.p., natomiast oceniając celowość zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty części zaległości podatkowej pominęły istotne elementy stanu faktycznego.
3.11. Reasumując, w ocenie Sądu, zarówno decyzja DIAS jak i poprzedzająca ją decyzja NUS wydane zostały z naruszeniem art. 121 § 1 O.p., art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p., art. 124 O.p.i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 67a § 1 pkt 2) i 3) O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organy podatkowe uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w wyroku. Przede wszystkim organy dokonają oceny zaistnienia w sprawie przesłanki interesu publicznego uwzględniając rodzaj ulgi, o którą wnioskuje Skarżący, a także ponownie ocenią celowość rozłożenia na raty części zaległości podatkowej. Organy rozważą zebrany materiał dowodowy przedstawiając wynik dokonanych ustaleń i oceny w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 124 O.p.
3.12. Z uwagi na stwierdzone uchybienia, które organ będzie zobligowany wyeliminować przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją decyzję NUS, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
3.13. Mimo uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji NUS, Sąd w wyroku nie orzekał o kosztach postępowania ze względu na zwolnienie Skarżącego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. od kosztów sądowych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI