III SA/WA 769/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił interpretację indywidualną DKIS, uznając, że spłata za udział w odziedziczonym mieszkaniu, nieprzekraczająca wartości rynkowej, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT.
Skarżący T.T. zakwestionował interpretację DKIS, która uznała spłatę za udział w odziedziczonym mieszkaniu za odpłatne zbycie podlegające 19% podatkowi dochodowemu. Skarżący nabył udział w mieszkaniu po matce, a następnie przeniósł go na ciotkę w ramach zniesienia współwłasności, otrzymując spłatę nieprzekraczającą wartości rynkowej udziału. Sąd uchylił interpretację, stwierdzając, że taka spłata, niepowodująca przyrostu majątku, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.
Sprawa dotyczyła skargi T.T. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Skarżący odziedziczył po matce udział w mieszkaniu, które wcześniej odziedziczyła jego matka i jej siostra (ciotka Skarżącego) po babce. Następnie, w drodze umowy zniesienia współwłasności, Skarżący przeniósł swój udział na ciotkę, otrzymując spłatę w kwocie 200.000 zł, która nie przekroczyła wartości rynkowej jego udziału. DKIS uznał tę spłatę za odpłatne zbycie, podlegające 19% podatkowi dochodowemu. Skarżący argumentował, że czynność ta nie stanowi odpłatnego zbycia, a jedynie uregulowanie sytuacji prawnej bez przyrostu majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska Skarżącego. Sąd, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, podkreślił, że podatek dochodowy oparty jest na teorii przyrostu czystego majątku. Skoro spłata nie przekroczyła wartości nabytego przez Skarżącego udziału, nie nastąpił przyrost majątku, a zatem czynność ta jest neutralna podatkowo w kontekście art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. W związku z tym sąd uchylił zaskarżoną interpretację DKIS.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taka spłata nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, jeśli nie powoduje przyrostu majątku podatnika.
Uzasadnienie
Podatek dochodowy od osób fizycznych oparty jest na teorii przyrostu czystego majątku. Spłata równowartości udziału spadkowego w nieruchomości, która nie powoduje zwiększenia aktywów ani zmniejszenia pasywów podatnika, jest neutralna podatkowo i nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (29)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości stanowi źródło przychodu, jeżeli nastąpiło przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Kluczowe jest jednak, czy czynność ta powoduje przyrost majątku podatnika.
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pojęcie 'nabycia' obejmuje każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. W przypadku spłaty za udział w nieruchomości, która nie przekracza wartości tego udziału, nie dochodzi do przyrostu majątku.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 30e § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości.
u.p.d.o.f. art. 19
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy kosztów uzyskania przychodów.
k.c. art. 245/1
Kodeks cywilny
u.s.m. art. 17 § 1
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
u.p.c.c. art. 6 § 2-4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
k.p.c. art. 777 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.ch.e.b. art. 3
Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków
O.p. art. 34
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
k.c. art. 548
Kodeks cywilny
k.c. art. 566
Kodeks cywilny
u.k.w.i.h. art. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.i.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 626 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 3
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 169 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14b § 3
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spłata otrzymana w wyniku zniesienia współwłasności, nieprzekraczająca wartości rynkowej udziału, nie stanowi odpłatnego zbycia podlegającego opodatkowaniu PIT. Czynność zniesienia współwłasności ze spłatą, która nie powoduje przyrostu majątku, jest neutralna podatkowo.
Odrzucone argumenty
Spłata otrzymana w wyniku zniesienia współwłasności jest odpłatnym zbyciem podlegającym 19% podatkowi dochodowemu od osób fizycznych.
Godne uwagi sformułowania
podatek dochodowy jest ciężarem publicznoprawnym odnoszącym się pośrednio do przyrostu majątku przychodem – jako źródłem dochodu – jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększać jego aktywa lub zmniejszać pasywa zniesienie współwłasności nieruchomości, w wyniku którego jej współwłaściciel (spadkobiorca) w zamian za udział we współwłasności nieruchomości otrzymuje spłatę, będącą jego równowartością, nie uzyskuje przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.
Skład orzekający
Maciej Kurasz
przewodniczący
Konrad Aromiński
sędzia
Piotr Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że spłata za udział w nieruchomości w ramach zniesienia współwłasności, jeśli nie przekracza wartości udziału i nie powoduje przyrostu majątku, nie podlega opodatkowaniu PIT."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spłata nie przekracza wartości rynkowej udziału i nie jest związana z działalnością gospodarczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z dziedziczeniem i podziałem majątku, a rozstrzygnięcie sądu jest korzystne dla podatników w określonych sytuacjach.
“Spadek po babci i spłata od ciotki – czy to już podatek? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Wa 769/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-07-07 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-03-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Konrad Aromiński Maciej Kurasz /przewodniczący/ Piotr Wróbel /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną interpretację Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński,, asesor WSA Piotr Wróbel (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2023 r. sprawy ze skargi T. T. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz T. T. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 9 listopada 2022 r. T.T. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca) wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS, organ) o wydanie interpretacji indywidulanej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. 1.1. We wniosku (uzupełnionym pismami w odpowiedzi na wezwania organu z 16 grudnia 2022 r, z 3 stycznia 2023 r., z 9 stycznia 2023 r. oraz 15 stycznia 2023 r.) Skarżący przedstawił następujący opis stanu faktycznego: 1.2. W dniu 25 maja 2017 r. zmarła babka Skarżącego, po której spadek nabyły w częściach równych J.T. (matka Skarżącego) oraz jej siostra B.L. (prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. w W. z [...] kwietnia 2018, [...]). 1.3. W dniu 1 maja 2022 r. zmarła matka Skarżącego. Na podstawie protokołu dziedziczenia z 9 maja 2022 r. Repertorium [...] nr [...], Skarżący nabył spadek jej przysługujący, tj. w całości ½ części. W skład spadku wchodziło mieszkanie, o którym mowa we wniosku oraz działka 2000m2 w miejscowości P. wraz z domem 40m2 i budynkiem gospodarczym 40m2 i działka leśna 0,84 ha, których Skarżący jest właścicielem w ½ części. Nabycie spadku zostało zgłoszone w terminie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w N., który zaświadczeniem z 19 września 2022 r. stwierdził, że zastosowane zostało zwolnienie od podatku od spadków i darowizn. 1.4. Umową z 12 października 2022 r. pomiędzy Skarżącym a B.L. dokonano zniesienia wspólności prawa ze spłatą w odniesieniu do mieszkania, które było częścią spadku po matce. Na podstawie umowy ciotka Skarżącego nabyła przysługujące Skarżącemu ½ udziałów w prawie do lokalu (mieszkania o pow. Użytkowej 47m2, w budynku wielolokalowym na [...]). Skarżący tytułem spłaty za nabycie części prawa otrzymał od B.L. kwotę 200.000 zł w trzech transzach (płatne do 26 października 2022r., do 30 kwietnia 2023 r. oraz do 30 października 2023 r.) Wartość mieszkania została wyceniona na podstawie operatu szacunkowego z marca 2019 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego i wyniosła 425.000 zł. Wysokość spłaty nie przekroczyła wartości rynkowej przysługującego Skarżącemu udziału spadkowego. 1.5. W odpowiedzi na wezwania o uzupełnienie wniosku Skarżący wskazał, m.in., że sporządzona 12 października 2022 r. umowa zniesienia współwłasności nieruchomości dotyczyła wyłącznie mieszkania opisanego we wniosku. Mieszkanie to było również przedmiotem częściowego działu spadku. Skarżący wyjaśnił ponadto, że do przeniesienia udziału w nieruchomości opisanej we wniosku doszło na podstawie aktu notarialnego – umowy zniesienia współwłasności prawa z 12 października 2022 r., Repertorium [...] nr [...]. W tymże akcie notarialnym przywołano następujące przepisy prawa: art. 245/1 Kodeksu cywilnego, art., 3 art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dni 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 6 ust. 2-4 z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, art. 777 ust. 1 pkt 9 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 3, art. 9 ust. 2, art. 11-14 oraz art. 16 ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków; art. 34 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, art. 57m art., 527, art. 548 i art. 566 kodeksu cywilnego; art. 2 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece; właściwe przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; art. 626 ust. 4 oraz ust. 10 Kodeksu postępowania cywilnego. 1.6. W tak określonym stanie faktycznym przeformułowane przez Skarżącego pytanie brzmiało: "Czy spłatę [na rzecz Skarżącego] dokonaną w wyniku sprzedaży udziału w prawie do mieszkania odziedziczonych udziałów po zmarłej matce należy traktować jako odpłatne zbycie i w związku z tym czy należy nałożyć [na Skarżącego] podatek dochodowy w wysokości 19%?" 1.7. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Skarżący argumentował, że odpłatne zbycie jest naturalną konsekwencją nabytych praw w wyniku otrzymania spadku i sporządzenia protokołu dziedziczenia. Wielkość spłaty nie przekroczyła wartości rynkowej przysługującego Skarżącemu udziału spadkowego. W ocenie Skarżącego w opisywanym stanie faktycznym nie można uznać, że nastąpiło odpłatne zbycie jako czynności przenoszącej prawo własności w zamian za korzyść majątkową. W rozpatrywanej sprawie została jedynie unormowana sytuacja prawna, która była konsekwencją sporządzenia wcześniejszego protokołu dziedziczenia – zniesienia współwłasności na rzecz jednego ze spadkobierców na skutek braku możliwości podziału rzeczy z obowiązkiem spłaty pozostałych. W ocenie Skarżącego nie uzyskał on żadnego przychodu a jedynie równowartość w pieniądzu uzyskanego w wyniku dziedziczenia udziału w nieruchomości. Nabycie tego udziału podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a w konsekwencji nie powinno być opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. 2. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej DKIS z 17 stycznia 2023 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Organ wskazał m.in., że w opisanym stanie faktycznym datą nabycia udziału w nieruchomości przez matkę Skarżącego (spadkodawcę) jest dzień 25 maja 2017 r. (data śmierci spadkodawczyni – babki Skarżącego). W konsekwencji pięcioletni okres, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2647 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) należy liczyć od końca 2017 r. Dodatkowo organ wskazał, że zniesienia współwłasności nieruchomości polegające na przyznaniu nieruchomości jednemu z współwłaścicieli w zamian za spłatę pieniężną na rzecz drugiego z nich - o ile zdarzenie to ma miejsce przed upływem terminu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. i nie następuje w ramach działalności gospodarczej – stanowi formę odpłatnego zbycia, zatem po stronie dokonującego takiego odpłatnego zbycia powstaje obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ stwierdził ponadto, że stosownie do art. 30e ust. 1 i 2 w zw. z art. 19 u.p.d.o.f. kosztem odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego konieczne aby transakcja doszła do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). W ocenie organu do takich wydatków zaliczyć można m.in. koszty wyceny nieruchomości, koszty ogłoszeń o zamiarze sprzedaży nieruchomości, wydatki związane ze sporządzeniem przez notariusza umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe. W ocenie organu zbycie przez Skarżącego udziału w nieruchomości w 2022 r. tj. przed upływem terminu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a uzyskany z tego tytułu dochód podlega opodatkowaniu 19 % podatkiem dochodowym od osób fizycznych według zasad określonych w art. 30e u.p.d.o.f. 3. Pismem z 10 lutego 2023 r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. interpretację indywidualną z 17 stycznia 2023 r. 1. W skardze zarzucił wydanie zaskarżonej interpretacji z naruszeniem: a) przepisów prawa materialnego, tj. - art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w utożsamieniu przez DKIS zniesienia współwłasności ze spłatą odpowiadającą posiadanemu udziałowi w nieruchomości z odpłatnym zbyciem udziału w nieruchomości; - art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) i art. 5 u.p.d.o.f. poprzez uznanie, że datą nabycia udziału w lokalu mieszkalnym przez spadkodawcę (matkę Skarżącego) jest data śmierci babki Skarżącego, podczas gdy należało uznać, że datą tą jest moment nabycia własności lokalu mieszkalnego przez babkę Skarżącego; b) przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy, tj.: - art. 169 § 1 w zw. z art. 14b § 3 oraz w zw. z art. 120 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: O.p.) poprzez brak wezwania Skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie daty nabycia przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez babkę Skarżącego, która to informacja jest kluczowa do rozstrzygnięcia sprawy. 3.2. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3.3. W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3. Skarga jest zasadna. 4.1. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). 4.2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.3. Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynność. Stosując odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla interpretację w całości albo w części, jeżeli stwierdzi (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku niestwierdzenia podstaw do uwzględnienia skargi na interpretację, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. 4.4. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy dochodem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. jest kwota jaką Skarżący uzyska z tytułu sprzedaży przysługującego mu udziału w nieruchomości na rzecz ciotki Skarżącego w wyniku umownego zniesienia współwłasności mieszkania, które Skarżący wraz z drugim spadkobiercą (ciotką Skarżącego) odziedziczyli w częściach równych w ramach spadku po babce Skarżącego. 4.5. W ocenie DKIS tego rodzaju przysporzenie należy zakwalifikować jako dochód z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.). Skarżący prezentuje w sprawie stanowisko przeciwne – podkreślając nieprawidłowość utożsamienia przez DKIS zniesienia współwłasności ze spłatą odpowiadającą posiadanemu udziałowi w nieruchomości z odpłatnym zbyciem udziału w nieruchomości, a w konsekwencji błędną wykładnię art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. 4.6. Pozostałe podniesione w skardze zarzuty są logicznie i konstrukcyjnie powiązane z ww. istotą sporu w rozpatrywanej sprawie. Skarżący kwestionuje datę nabycia udziału przez spadkodawcę (matkę skarżącego). Tego rodzaju ustalenia organu stanowią konsekwencję przyjęcia przez organ, że dla opodatkowania dochodu z tytułu odpłatnego zbycia udziałów konieczne jest zbadanie, czy czynność powodująca przysporzenie z tego tytułu na rzecz Skarżącego została dokonana w ramach pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Analogicznie kolejny zarzut podniesiony w skardze (naruszenie przepisów postępowania tj. art. 169 § 1 w zw. z art. 14b § 3 oraz w zw. z art. 120 i art. 122 O.p.) w ocenie Skarżącego dotyczy braku właściwego wezwania go do uzupełnienia istotnego elementu stanu faktycznego – w kontekście stanowiska DKIS wyrażonego w zaskarżonej interpretacji - a mianowicie wskazania daty nabycia nieruchomości, o której mowa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przez babkę Skarżącego. W ocenie Skarżącego to ta data wyznacza moment początku biegu terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. 4.7. Przechodząc do oceny zagadnienia prawnego stanowiącego oś sporu w rozpatrywanej sprawie należy przypomnieć niekwestionowane w sprawie okoliczności faktyczne przedstawione przez Skarżącego we wniosku o interpretację (uzupełnione informacjami przekazanymi przez Skarżącego w odpowiedzi na wezwania organu wskazane w pkt 2 niniejszego uzasadnienia). 4.8. Po pierwsze, opisana we wniosku nieruchomość (mieszkanie) zostało odziedziczone w częściach równych przez ciotkę Skarżącego i matkę Skarżącego po śmierci spadkodawcy (babki Skarżącego) w 2017 r. Po drugie, Skarżący udziały w przedmiotowej nieruchomości uzyskał w 2022 r. w wyniku przyjęcia spadku po zmarłej matce. Na podstawie protokołu dziedziczenia z 9 maja 2022 r. Repertorium [...] nr [...], Skarżący nabył spadek jej przysługujący, tj. ½ części udziału w prawie do nieruchomości. Po trzecie – umową z 12 października 2022 r. pomiędzy Skarżącym a ciotką Skarżącego dokonano zniesienia wspólności prawa ze spłatą w odniesieniu do przedmiotowego mieszkania. Na podstawie umowy ciotka Skarżącego nabyła przysługujące Skarżącemu ½ udziałów w prawie do mieszkania, a Skarżący tytułem spłaty otrzymał kwotę 200.000 zł Po czwarte, wysokość otrzymanej przez Skarżącego spłaty nie przekroczyła wartości przysługującego Skarżącemu udziału spadkowego. 4.9. Przed przejście do zasadniczych rozważań Sąd zauważa, że tożsame zagadnienie prawnej jak to stanowiące istotę sporu w rozpatrywanej sprawie było już przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2021 r., II FSK 1115/21, wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., II FSK 58/20 i powołane w tych wyrokach orzeczenia). Sąd argumentacje zawartą w powyższych wyrokach w pełni podziela, odwołując się do niej w dalszej części uzasadnienia. 4.10. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że art. 10 u.p.d.o.f. zawiera katalog enumeratywnie wymienionych źródeł przychodów. Każdy przychód osiągnięty przez podatnika należy zakwestionować do jednego z wymienionych w tym przepisie źródeł (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., II FSK 2238/18). W ramach tak określonego zamkniętego katalogu ustawodawca za źródło przychodów wymienia m.in. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości pod warunkiem, że takie zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 8 końcowy tiret u.p.d.o.f.). 4.11. Użyte w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) in fine u.p.d.o.f. pojęcie "nabycia" obejmuje każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. Skoro Skarżący uzyskał w wyniku spadkobrania w 2022 r. udział w nieruchomości, a następnie zbył go poprzez umowne zniesienie współwłasności nieruchomości w 2022 r., to oznaczałoby to, że istotnie odpłatne zbycie nastąpiłoby przed upływem 5 lat od dnia nabycia, co prowadzić by mogło do opodatkowania podatkiem dochodowym tego odpłatnego zbycia. Kluczowe znaczenie dla prawidłowej wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. ma jednak to, czy Skarżący w wyniku zniesienia współwłasności uzyskał przychód. Wykładany przepis stanowi, że odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części i udziału w nieruchomości może być źródłem przychodu. Jednak w piśmiennictwie przyjmuje się, iż w aktualnej konstrukcji polskiego podatku dochodowego od osób fizycznych przychód odzwierciedla zwiększenie stanu mienia osoby w ciągu roku podatkowego, czyli przyrost czystego majątku podatnika [M. Goettel (red.), M. Lemonnier (red.), A. Goettel, B. Pahl, M. Tyrakowski, K. Wardencka, J.J. Zięty, Instytucje prawa cywilnego w konstrukcji prawa podatków, Warszawa 2011, Lex/el.]. 4.12. Na gruncie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych (zob. P. Pietrasz, Charakterystyka dochodów nieujawnionych, (w:) Opodatkowanie dochodów nieujawnionych, Oficyna 2007, Lex/el.) podkreśla się, że polski prawodawca zadbał, by utrzymana została zasada, zgodnie z którą podatek dochodowy jest ciężarem publicznoprawnym odnoszącym się pośrednio do przyrostu majątku, a zatem przychodem – jako źródłem dochodu – jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększać jego aktywa lub zmniejszać pasywa. 4.13. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że podatek dochodowy od osób fizycznych jest w swoim generalnym założeniu oparty na teorii przyrostu czystego majątku, co wyraża się przede wszystkim w tym, że jest to podatek globalny (syntetyczny), obejmujący swym zakresem przedmiotowym wszelkie dochody uzyskiwane w ciągu roku podatkowego, a więc pochodzące także ze źródeł nieregularnych. Pogląd ten został wyrażony m.in. na tle zwrotu kosztów przejazdu do pracy, jako przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. Również w odniesieniu do działu spadku przyjęto, że skoro w jego wyniku nie doszło do przyrostu mienia spadkobiercy w stosunku do wartości nabytego uprzednio udziału spadkowego, czynność taka nie może być utożsamiana z nabyciem nieruchomości (udziału w nieruchomości ponad udział w spadku) w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. (zob. np. wyroki NSA: z 26 marca 2015 r., II FSK 8/13, z 29 stycznia 2015 r., II FSK 3246/12; z 14 stycznia 2016 r., II FSK 2998/13; z 3 kwietnia 2014 r., II FSK 984/12). 4.14. Powyższe rozważania i tezy orzeczeń wskazują zatem, że aby można było mówić o powstaniu przychodu w sytuacji wskazanej w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., należałoby wykazać, że zdarzenie polegające na odpłatnym zbyciu nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości spowodowało przyrost w majątku podatnika. 4.15. Odnosząc powyższe tezy do sporu w rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że jeśli Skarżący w wyniku zniesienia współwłasności nieruchomości otrzymuje od nabywcy udziału spłatę stanowiącą równowartość udziału nabytego w drodze spadkobrania (tak podnoszono we wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego), nie powstaje przyrost majątku rozumiany jako zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów w tym majątku. Dochodzi tylko do zmiany ekonomicznej w majątku nieprzekładającej się na sytuację prawnopodatkową. Tego rodzaju odpłatne zbycie jest dla Skarżącego neutralne podatkowo w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. To zaś oznacza, że zniesienie współwłasności nieruchomości, w wyniku którego jej współwłaściciel (spadkobiorca) w zamian za udział we współwłasności nieruchomości otrzymuje spłatę, będącą jego równowartością, nie uzyskuje przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., nawet wówczas, gdyby inne przesłanki opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości zostały spełnione. Skoro we wniosku o wydanie interpretacji wskazano, że wartość spłaty nie przekracza wartości udziału Skarżącego jako współwłaściciela (w wyniku spadkobrania) w nieruchomości będącej przedmiotem zniesienia współwłasności, to brak jest podstaw do uznania za zasadne stanowiska organu interpretacyjnego, że Skarżący w wyniku zniesienia współwłasności nieruchomości uzyskał przychód w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. 4.13. W konsekwencji za zasadny należało uznać zarzut wydania zaskarżonej interpretacji z naruszeniem art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania tego przepisu na tle stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, którym związany był organ interpretacyjny. 4.14. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wykładnię art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. wyrażoną w niniejszym wyroku. 5. W świetle powyższego uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację. 5.1. O zwrocie kosztów obejmujących wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony (480 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. 6. Wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne w bazie CBOSA (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI