III SA/Wa 744/21

III SA/Wa 744/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Sułkowska. /sprawozdawca/
Jacek Kaute /przewodniczący/
Maciej Kurasz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1173/22 - Wyrok NSA z 2023-09-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 7 par. 1, art. 1a pkt 12 lit. a, art. 89, art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K.O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K.O. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] stycznia 2021 r., w którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427; w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. dalej: u.p.e.a.), w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.O. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] 07.2020 r. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku K.O., na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] 12.2014 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2006 r., w łącznej kwocie należności głównej 51.777,00 zł plus należne odsetki za zwłokę.
W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., zawiadomieniem z [...] 05.2020 r., dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone na adres strony w dniu 03.06.2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zajęcia odebrał w dniu 27.05.2020 r. Zajęcia dokonano w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, w którym między innymi zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K.O. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 09.06.2020 r. zatytułowanym "Skarga na zajęcie egzekucyjne oraz zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" K.O. zaskarżył czynność w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zarzucił niedopuszczalność przedmiotowego zajęcia, w szczególności ze względu na fakt nieistnienia nowych wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Zobowiązany podniósł, iż był zwolniony z kosztów postępowania sądowego, natomiast próba przejęcia zwrotu kosztów wpisu sądowego to działanie nieuczciwe i godzące w prawa obywatela (nawet gdyby wpis faktycznie został uiszczony), bowiem odbiera zagwarantowane Konstytucją prawo swobodnego dostępu do sądów. Dodatkowo Zobowiązany zarzucił organowi egzekucyjnemu potwierdzanie nieprawdy poprzez przypisanie do niniejszego postępowania numeru REGON firmy, która nie ma nic wspólnego z tą sprawą, nie istnieje od 20 lat i nie istniała również w momencie wszczęcia kontroli (2010 r.) ani w okresie, którego dotyczą rzekome zobowiązania (2006 r.) oraz używanie i kierowanie korespondencji pod nieprawidłowy adres Strony. Skarżący stwierdził również, że doszło do nadużycia stanowiska przez funkcjonariuszy państwowych, a tym samym działania na niekorzyść dobra prywatnego i społecznego poprzez dyskryminację i celowe nękanie przez doprowadzenie do tzw. skutecznego zajęcia, które miało charakter instrumentalny i miało na celu zawieszenie przedawnienia na następne 5 lat.
Postanowieniem z [...] 07.2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wyjaśnił, że wszystkie wymogi dotyczące dokonania zajęcia innej wierzytelności pieniężnej określone w art. 89 u.p.e.a. zostały wypełnione. Przedmiotowe zawiadomienie zostało wydane na właściwym druku. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej. W zawiadomieniu wskazano właściwą podstawę prawną i podpisane zostało przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem Zobowiązanego, iż wskazana w zawiadomieniu wierzytelność nie znajduje oparcia w istniejącym stanie faktycznym. Wierzytelność ta powstała w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, zasądzającym od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K.O. kwotę 100 zł.
Odnosząc się do zarzutu skierowania korespondencji obejmującej zawiadomienie na niewłaściwy adres organ podkreślił, że korespondencja została wystosowana na adres, jaki Zobowiązany podaje od dłuższego czasu w korespondencji z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W., tj. [...] W., ul. [...]. Odbiór przedmiotowej korespondencji potwierdziła Pani I.O. w dniu 03.06.2020 r.
Odnośnie wygenerowania na zawiadomieniu numeru REGON, organ egzekucyjny wyjaśnił, że jest to numer archiwalny, który został wprowadzony do bazy Poltax w związku z prowadzoną w latach 1995-1997 działalnością gospodarczą i przemigrował do aplikacji Serce. Numer REGON nie usuwa się z danych podatnika. Ponadto, analizując przywołane przez Zobowiązanego okoliczności stanowiące podstawę skargi, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że nie mogą one podlegać ocenie w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, bowiem nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej innej wierzytelności pieniężnej.
Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., po przeanalizowaniu akt sprawy, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej organu, a nie generalnie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że do zajęcia innej wierzytelności pieniężnej wykorzystano prawidłowy druk, który zawierał elementy określone w art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej, tj. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, czynności egzekucyjne polegające na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie organu I instancji wydane zostało w ustawowym terminie, tj. jednego miesiąca od wpływu środka zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne z dnia 09.06.2020 r. wpłynęła do Urzędu Skarbowego W. w dniu 15.06.2020 r., natomiast postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne zostało wydane w dniu [...] 07.2020 r. Prawidłowej wysyłki postanowienia dokonano jednak dopiero 15.09.2020 r., ale data określona w przedmiotowym postanowieniu tj. [...] 07.2020 r. jest datą wydania postanowienia. W wyniku popełnionej omyłki pisarskiej polegającej na wpisaniu błędnego adresu na przedmiotowym postanowieniu tj. ul. [...] zamiast ul. [...] (pomimo że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji wskazano prawidłowy adres), postanowienie nie zostało doręczone. Po powtórnym awizowaniu w dniu 27.07.2020 r. wróciło do Urzędu Skarbowego W. Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny przy piśmie z dnia 01.09.2020 r. ponownie wysłał postanowienie z [...] 07.2020 r. Przedmiotowa korespondencja wróciła do Urzędu Skarbowego w dniu 11.09.2020 r. z adnotacją "[...] nie ma takiego budynku". W dniu [...] 09.2020 r. organ egzekucyjny dokonał na przedmiotowym postanowieniu zmiany adresu na prawidłowy, tj. [...] i nie zmieniając jego treści, ponownie przesłał Zobowiązanemu. Postanowienie zostało doręczone na adres Strony w dniu 25.09.2020 r. Co prawda na gruncie przedmiotowej sprawy wskutek błędnego oznaczenia adresu Strony doszło do opóźnienia w doręczeniu rozstrzygnięcia, jednak powyższe nie świadczy o antydatowaniu zaskarżonego postanowienia, które zostało wydane w ustawowym terminie. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł w terminie zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] 07.2020 r. Opóźnienie w doręczeniu postanowienia nie spowodowało zatem negatywnych konsekwencji dla Strony i nie pozbawiło możliwości skutecznego wniesienia środka odwoławczego.
Odnośnie zarzutu Strony, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zaniechał rozpatrzenia pisma z 09.06.2020 r. w drugim trybie, czyli jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zauważyć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpatrzył żądanie Strony jedynie jako skargę na czynność egzekucyjną, bowiem termin na wniesienie środka zaskarżenia jakim są zarzuty, został przez Zobowiązanego naruszony. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone w dniu 30.12.2014 r., zatem termin na wniesienie zarzutów upływał w dniu 06.01.2015 r. Ponadto, postanowieniem z [...] 07.2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Skarżący skorzystał już z prawa do wniesienia zarzutów w piśmie z 29.05.2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił, że zarzuty nie należą do środków zaskarżenia, z których można korzystać wielokrotnie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu Strona podtrzymała zarzuty zawarte w skardze z 09.06.2020 r., tj. niedopuszczalność zajęcia egzekucyjnego, w szczególności ze względu na fakt nieistnienia nowych wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, uchylającym zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] 03.2019 r. Sąd zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zdaniem organu nie ma znaczenia, iż Skarżący był zwolniony z kosztów postępowania i nie dokonał opłaty za wpis sądowy. W niniejszym postępowaniu przyznana przez Sąd kwota nie stanowi zwrotu kosztów wpisu, lecz została wyznaczona za koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Zwrot kosztów postępowania sądowego został orzeczony przez Sąd w prawomocnym wyroku, stąd mylne jest twierdzenie Strony, iż wierzytelność ta nie znajduje oparcia w istniejącym stanie faktycznym.
Odnośnie kwestii oznaczenia numeru REGON na zawiadomieniu o zajęciu z dnia [...].05.2020 r., organ egzekucyjny wyjaśnił, iż jest to numer archiwalny, który został wprowadzony do bazy Poltax w związku z prowadzoną w latach 1995-1997 działalnością gospodarczą i przemigrował do aplikacji Serce. Numer REGON nie usuwa się z danych podatnika. Użycie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr REGON do oznaczenia Zobowiązanego w przedmiotowym zawiadomieniu o zajęciu nie miało znaczenia dla prawidłowej identyfikacji Strony. Identyfikacja zobowiązanego będącego osobą fizyczną polega na podaniu jej konkretnych cech, które są właściwe wyłącznie dla określonego, unikalnego podmiotu, tj. imienia (imion) oraz nazwiska i miejsca zamieszkania, a także ewentualnie innych danych (np. PESEL, NIP). Wszystkie te elementy organ egzekucyjny zawarł w zawiadomieniu o zajęciu, a zatem można jednoznacznie określić i ustalić podmiot zobowiązany. Ponadto zawiadomienie o zajęciu zostało wysłane na adres, który Strona podaje w korespondencji z Urzędem Skarbowym W., tj. ul. [...],[...] W. oraz zostało odebrane przez upoważnioną osobę.
Odnosząc się do zarzutu Strony, że doszło do nadużycia stanowiska przez funkcjonariuszy państwowych, a tym samym działania na niekorzyść dobra prywatnego i społecznego poprzez dyskryminację i celowe nękanie przez doprowadzenie do tzw. skutecznego zajęcia, które miało charakter instrumentalny i miało na celu kolejne zawieszenie przedawnienia na następne 5 lat, należy wskazać, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Jednakże prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań podatkowych. Celem egzekucji jest przymusowe ściągnięcie tych należności. Natomiast w przypadku pojawienia się wierzytelności, która mogła podlegać egzekucji, konieczne stało się dokonanie jej zajęcia.
Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie:
1. art. 120, art. 121 § 1 o.p.,
2. art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.),
3. art. 113 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a.,
4. art. 125 § 1 i 2 o.p.
Powyższe naruszenia są, zdaniem skarżącego, wynikiem zaniechania przez organ odwoławczy merytorycznego zbadania sprawy dotyczącej niedopuszczalności przedmiotowego zajęcia egzekucyjnego, w szczególności ze względu na fakt nieistnienia nowych wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania, w tym wynikających z wyroku WSA z dnia 17.10.2019 r., sygn. akt. III SA/Wa 976/19 i będących jedynie omyłką pisarską.
5. potwierdzanie nieprawdy w dokumencie poprzez przypisanie do niniejszego postępowania numeru REGON firmy, która nie ma nic wspólnego z tą sprawą, nie istnieje od przeszło 20 lat i nie istniała również ani w momencie wszczęcia kontroli, ani w okresie, którego dotyczą rzekome zobowiązania, czyli 2006 r.
6. antydatowanie pism oraz kierowanie korespondencji pod nieprawidłowy adres skarżącego, czyli na ul. [...] a nie [...].
7. nadużycie stanowiska przez funkcjonariuszy państwowych, a tym samym działanie na niekorzyść dobra prywatnego i społecznego poprzez dyskryminację, celowe nękanie, a wręcz prześladowanie skarżącego m.in. przez preparowanie nieistniejących wierzytelności jedynie w celu doprowadzenia tzw. skutecznego zajęcia, które miało charakter instrumentalny, w celu kolejnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a także nieuzasadnioną przewlekłość wszelkich działań oraz wymuszania na skarżącym kierowania do Sądu administracyjnego nawet najprostszych spraw, które mogłyby być rozpatrzone od ręki w ramach sprostowania czy autokontroli.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych i usunięcie z danych numeru REGON. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania sądowego na rozprawie, by umożliwić mu osobisty udział w sprawie i o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. W analizowanej sprawie wystąpił ostatni z wymienionych w tym przepisie przypadków, co uzasadniało rozpoznanie sprawy w tym trybie.
Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja/postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest postanowienie organu egzekucyjnego z [...] stycznia 2021 r. dotyczące skargi na czynności egzekucyjne. Jak wynika z akt sprawy, skarżący kwestionuje dopuszczalność dokonanego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, bowiem, w jego przekonaniu, wierzytelność ta nie istnieje. Zdaniem skarżącego, zwrot kosztów postępowania sądowego, który został dokonany w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, był omyłką pisarską, bowiem w postępowaniu tym skarżący był zwolniony od kosztów sądowych. W ocenie skarżącego, Dyrektor jako strona tamtego postępowania sądowego mógł wystąpić do Sądu o wyjaśnienia i sprostowanie tej omyłki, natomiast organ zaniechał wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zakresie. W ocenie skarżącego, organy naruszyły także przepisy prawa, bowiem organ I instancji antydatował postanowienie z [...] lipca 2020 r., wskazał w nim bezpodstawnie numer REGON firmy, która nie istnieje od 20 lat, postanowienie wysyłano na niewłaściwy adres, a organ "spreparował" nieistniejące wierzytelności w celu doprowadzenia do skutecznego zajęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1314; dalej: u.p.e.a.) oraz z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.).
Natomiast istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2020 r. czynności egzekucyjnej - zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. tytułem zwrotu kosztów sądowych, zasądzonych na rzecz skarżącego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19 w kwocie 100 zł.
Skargę na czynność egzekucyjną normuje art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem (w stanie prawnym przed 30 lipca 2020 r.) zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).
Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd dokonał oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia wedle wzorca normatywnego określonego w art. 89 u.p.e.a., tj. przepisu stanowiącego podstawę dokonania przedmiotowego zajęcia. Zgodnie z § 1 tegoż przepisu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. W myśl § 3 powołanego przepisu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Oceniając sporną między stronami w sprawie czynność organu egzekucyjnego wedle wskazanych w tych przepisach kryteriów stwierdzić trzeba, że czynność ta spełnia powyższe wymagania. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako właściwy rzeczowo i miejscowo organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające, stosownie do treści art. 7 § 1 u.p.e.a., na zastosowaniu środka egzekucyjnego, przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. - zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, przysługującej mu od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, dochowując jednocześnie wszystkich wymogów przewidzianych w art. 89 u.p.e.a. Ponadto wystawione zawiadomienie o dokonanym zajęciu odpowiada wzorowi rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi co do braku wierzytelności przysługującej skarżącemu od Dyrektora wskazać należy, że twierdzenie skarżącego pozostaje w tym zakresie w sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku tutejszego Sądu z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19. Jak wynika z sentencji tego wyroku, Sąd na rzecz skarżącego zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł, a żadna ze stron nie wniosła środka zaskarżenia od tego wyroku, ani też od postanowienia o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo do wniesienia środka zaskarżenia w zakresie błędnego – zdaniem skarżącego – zasądzenia zwrotu kosztów przysługiwało także skarżącemu, który jednak z tego uprawnienia nie skorzystał. W niniejszym postępowaniu nie jest natomiast możliwe kwestionowanie przez skarżącego prawidłowości orzeczenia Sądu z 17 października 2019 r. w tym zakresie; możliwości kontroli tego orzeczenia nie ma również tutejszy Sąd. Skarżący nie skorzystał bowiem z przysługujących mu uprawnień procesowych do zaskarżenia ww. wyroku, co spowodowało, że wyrok ten uprawomocnił się. W niniejszej sprawie Sąd nie dysponuje podstawą prawną pozwalającą mu zbadać zarzuty skarżącego dotyczące zasadności zasądzenia na jego rzecz kwoty 100 zł. Tym bardziej, jak twierdzi skarżący, zawartego w treści sentencji wyroku postanowienia dotyczącego kosztów postępowania nie można traktować jako oczywistej omyłki pisarskiej. Zgodnie z art. 144 p.p.s.a. sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku. Oznacza to, że od chwili ogłoszenia orzeczenia sentencja wyroku może ulec zmianie tylko w wypadkach i na zasadach przewidzianych ustawą. Sprostowanie nie może natomiast prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Oczywista omyłka pisarska ma miejsce wówczas, gdy bez wnikliwej analizy akt sprawy stwierdzić można, że doszło do omyłki. W zakresie ustalenia, czy skarżącemu przysługiwało prawo do zwrotu kosztów sądowych, w ocenie Sądu, taka oczywistość ewentualnej wadliwości orzeczenia nie ma miejsca, bowiem w tym celu należałoby przeanalizować akta sprawy i dokonać oceny, czy rzeczywiście zwrot ten był zasadny. Błędne ustalenie przez sąd faktu zasadności zwrotu kosztów (czego Sąd w niniejszym wyroku nie przesądza) nie może podlegać naprawieniu w trybie sprostowania. W konsekwencji, skoro orzeczenie Sądu w tym zakresie nie zostało zakwestionowane we właściwym trybie przez żadną ze stron, to jest ono wiążące i wywołuje skutki prawne. Jak bowiem stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dlatego też kwestionowanie w niniejszym postępowaniu prawidłowości prawomocnego wyroku sądowego nie ma, w ocenie tutejszego Sądu, podstawy prawnej.
Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądu jest tytułem egzekucyjnym. W myśl art. 781 § 2 k.p.c. tytułom egzekucyjnym pochodzącym od sądu administracyjnego oraz innym tytułom klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika. Wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej zasądzonych na rzecz strony kosztów (w tym kosztów sądowych) odbywa się w drodze egzekucji sądowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), po stwierdzeniu przez sąd prawomocności orzeczenia w myśl art. 169 p.p.s.a.
Skoro w obrocie prawnym pozostaje ww. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 976/19, to jest to jednoznaczne z koniecznością uznania, że po stronie skarżącego powstało uprawnienie (wierzytelność) żądania od dłużnika wierzytelności – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., wypłacenia zasądzonej kwoty pieniężnej, która to kwota mogła stanowić przedmiot zajęcia egzekucyjnego, dokonanego w trybie art. 89 § 1 u.p.e.a. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 13.09.2013r. (sygn. akt II FSK 2641/11), zastosowany przez organ egzekucyjny środek w postaci zajęcia wierzytelności, jaką skarżący miał w stosunku do Skarbu Państwa z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, był dopuszczalny. Środkiem egzekucyjnym jest egzekucja z wierzytelności pieniężnych (art. 1 a pkt 12a u.p.e.a.). Również zatem koszty postępowania sądowego, zasądzone wyrokiem, są taką wierzytelnością i dlatego osoba, na rzecz której je zasądzono, może skutecznie domagać się od dłużnika (podmiotu, od którego koszty te zasądzono) zapłaty wskazanej w wyroku kwoty, a w razie braku dobrowolnej zapłaty, domagać się przymusowego wykonania tego obowiązku w drodze egzekucji sądowej.
Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi, bowiem uchybienia organów tak co do wskazania w zajęciu egzekucyjnym numeru REGON związanego z prowadzoną przez skarżącego w latach dziewięćdziesiątych działalnością gospodarczą, jak z próbą doręczenia postanowienia Naczelnika z [...] lipca 2020 r. na niewłaściwy adres, nie miały wpływu na wynik sprawy. Jak słusznie wskazał w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy, wskazanie w zajęciu egzekucyjnym archiwalnego numeru REGON, którym podatnik kiedyś się posługiwał, nie skutkowało żadnymi negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego. Wynika to z faktu, że wszystkie dane identyfikujące skarżącego, tj. imię, nazwisko, numer PESEL i NIP, a także adres zamieszkania zostały podane prawidłowo. W ocenie Sądu, podanie archiwalnego numeru REGON nie miało wpływu na wynik tej sprawy.
Podobna ocena Sądu dotyczy błędnego skierowania przez Naczelnika postanowienia z [...] lipca 2020 r. na ul. [...] zamiast na [...]. Organ bez wątpienia popełnił błąd w tym zakresie, jednakże został on konwalidowany poprzez wysłanie w późniejszym terminie przesyłki na adres prawidłowy. Opóźnienie w doręczeniu postanowienia nie skutkowało negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego, który po odebraniu postanowienia we właściwym terminie złożył od niego zażalenie. W konsekwencji uchybienia organu w tym zakresie nie miały wpływu na wynik sprawy. Dodać należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego w sprawie nie miało miejsca antydatowanie postanowienia przez organ I instancji. Potwierdzają to akta sprawy, w których znajdują się dowody na próby dwukrotnego doręczenia tego postanowienia na nieprawidłowy adres na ul. [...]. Z powodu błędów związanych z doręczeniem odstęp czasowy między datą wydania postanowienia a datą doręczenia był dłuższy, niż przeciętnie.
W analizowanej sprawie nie mogło natomiast dojść do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów ordynacji podatkowej, bowiem ustawa ta nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu tym stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie stwierdził, by w niniejszym postępowaniu do naruszenia przepisów tego kodeksu doszło. W ocenie Sądu w analizowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.). Wynika to z faktu, że organ egzekucyjny rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne nie miał podstawy prawnej do tego, by badać, czy WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku prawidłowo zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
W postępowaniu, które podlega ocenie Sądu w tej sprawie, nie naruszono też zasady szybkości postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Choć organ I instancji dopuścił się błędów przy doręczaniu swojego postanowienia, to jednak zostało ono wydane we właściwym terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Wady w procesie doręczania postanowienia przez organ I instancji zostały naprawione poprzez skierowanie postanowienia na adres właściwy, a związane z nieprawidłową wysyłką opóźnienie w możliwości zapoznania się przez skarżącego z treścią rozstrzygnięcia w sprawie nie miało wpływu na sytuację prawną skarżącego. To powoduje, że zarzuty w tym zakresie są niezasadne.
Nie są także zasadne zarzuty naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 tej ustawy, dotyczące możliwości sprostowania decyzji/postanowienia. Artykuł 113 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W analizowanej sprawie problem nieprawidłowości przy prostowaniu orzeczeń nie wystąpił.
Organ nie mógł naruszyć w swoim postanowieniu również art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., bowiem przepisy te nie znajdowały zastosowania w sprawie – stosował je natomiast Sąd w prawomocnym wyroku, o którym mowa wyżej. Organ egzekucyjny otrzymawszy informację o prawomocnym orzeczeniu sądowym zasądzającym na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych prawidłowo podjął działania zmierzające do przymusowego wyegzekwowania należności publicznoprawnej. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, to podatnik nie reguluje swoich zobowiązań podatkowych i z tego powodu niezbędne jest prowadzenie wobec niego egzekucji administracyjnej. Podejmowanie przez organ działań zmierzających do wyegzekwowania zaległości podatkowej nie może być rozpatrywane jako nękanie podatnika, który nie spełnia swojego zobowiązania w sposób dobrowolny. Nie można twierdzić, by po stronie podmiotu niewywiązującego się ze swoich zobowiązań istniało "prawo do przedawnienia", które podlega ochronie. Jeśli organ egzekucyjny działa w zgodzie z obowiązującymi go przepisami prawa, jego działanie należy uznać za w pełni legalne. Z tej też przyczyny Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym praworządności i zaufania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.