III SA/Wa 744/20

III SA/Wa 744/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Katarzyna Owsiak
Konrad Aromiński /sprawozdawca/
Włodzimierz Gurba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatki inne
Sygn. powiązane
I FSK 1308/21 - Wyrok NSA z 2025-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 121, art. 187, art. 191, art. 210
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 43
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Owsiak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi I. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od IV kwartału 2012 r. do III kwartału 2015 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz I. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1497 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 4 marca 2018 r. złożonego przez I.(1) S.A., następcę prawnego I.(2) S.A. (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS" lub "organ I instancji") z [...] lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od IV kwartału 2012 r. do III kwartału 2015 r.
Z dniem 30 listopada 2015 r. nastąpiło połączenie I.(2) S.A. z I.(1) S.A. na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (DZ.U. 2013 poz. 1030 z późn. zm., dalej: "KSH") gdzie I.(1) S.A. była spółką przejmującą. Z dniem 30 listopada 2015 r. I.(1) S.A. wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki I.(2) S.A.
Strona w dniu 13 grudnia 2018 r. złożyła korekty deklaracji VAT-7D obejmujące okresy od IV kwartału 2012 r. do III kwartału 2015 r. W wyniku złożenia powyższych korekt deklaracji powstały nadpłaty w łącznej wysokości 117 721 zł, o których stwierdzenie Spółka wystąpiła pismem z dnia 12 grudnia 2018 r.
W powyższych korektach deklaracji VAT-7D Strona dokonała zmniejszenia kwoty podatku należnego z tytułu importu usług oraz zmniejszenia kwoty podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług pozostałych. Pierwotnie, w przypadku niektórych transakcji importu usług, Strona (I.(2) S.A.) zastosowała stawkę VAT 23%. Zdaniem Następcy prawnego usługi te powinny zostać objęte zwolnieniem z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm., dalej: "ustawy o VAT"). Ponadto w przypadku jednej transakcji za III kwartał 2015 r. Strona (I.(2) S.A.) błędnie wykazała sprzedaż krajową, podczas gdy ww. transakcja stanowiła import usług, który także powinien zostać objęty zwolnieniem z VAT. Odnosząc się natomiast do korekty podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług pozostałych, Spółka (I.(2) S.A.) pierwotnie dokonała odliczenia podatku VAT z tytułu importu usług z zastosowaniem współczynnika, o którym mowa w art. 90 ustawy o VAT. W wyniku złożonych korekt deklaracji VAT-7D za okresy od IV kwartału 2012 r. do III kwartału 2015 r. Strona dokonała zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w tej części, która dotyczyła transakcji importu usług będących przedmiotem wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
W złożonym wniosku Strona wskazała, iż przedmiotem działalności było świadczenie usług w zakresie zarządzania portfelami papierów wartościowych, a w szczególności portfelami funduszy inwestycyjnych. Przedmiotem zarządzania wykonywanego przez Stronę były zarówno portfele papierów wartościowych należące do funduszy inwestycyjnych, jak i należące do inwestorów instytucjonalnych lub indywidualnych.
Prowadzenie przedmiotowej działalności wiązało się z koniecznością nabywania szeregu usług, w tym również usług świadczonych przez kontrahentów zagranicznych, które były niezbędne do wsparcia prowadzenia działalności w zakresie zarządzania portfelami papierów wartościowych, a w szczególności portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych.
Usługi te polegały na pozyskiwaniu, opracowywaniu i dostarczaniu aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych, mających wpływ na światowe rynki kapitałowe (świadczone przez firmę B.) oraz analizie i doradztwie dotyczącym wybranych papierów wartościowych pod kątem potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego (świadczone przez firmę E. S.A.).
Wedle Skarżącej, spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia z opodatkowania opisanych poniżej usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT. Usługi nabywane stanowią odrębną całość i Spółka nie byłaby w stanie wytworzyć takich usług samodzielnie. Ponadto wskazano, że usługi te są właściwe i niezbędne do świadczenia usługi zwolnionej z VAT.
W opinii I.(1) S.A. w kontekście kwalifikacji usług tożsamych z usługami nabywanymi przez Spółkę I.(2) od firmy B., będącymi przedmiotem niniejszego wniosku, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.04.2018 r. sygn. I FSK 1028/16, które zostało wydane w zakresie kwalifikowania usług doradczo-informacyjnych.
NUS decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., odmówił Skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r., I, II, III, IV kwartał 2013 r., I, II, III, IV kwartał 2014 r. oraz I, II i III kwartał 2015 r.
W ocenie organu I instancji rozliczenia zawarte w złożonych korektach deklaracji zostały dokonane niezgodnie z obowiązującymi w zakresie podatku od towarów i usług przepisami prawa. Wniosek dotyczący stwierdzenia nadpłat za ww. okresy sporządzony w oparciu o korekty deklaracji jest niezasadny.
Zdaniem NUS, usługi nabywane przez Spółkę zarówno od firmy B., jak i firmy E. S.A. (dalej: "E."), opisane przez nią we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nie mieszczą się w zakresie pojęcia zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi.
Wedle NUS polegają one na dostarczaniu ogólnych informacji i narzędzi do ich wykorzystania. Usługi te polegają na pozyskiwaniu, opracowywaniu i udostępnianiu Spółce aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych, mających znaczenie dla rynków kapitałowych.
Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że nabyte przez Spółkę usługi mają charakter usług kompleksowego nabywania informacji, które służyły jej do prowadzenia działalności, ale nie są to usługi zarządzania jako, że nie są to usługi specyficzne i istotne dla zarządzania portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych. Nabywane przez Spółkę informacje mają charakter ogólny w tym sensie, że dostarczają wiedzę o charakterze ekonomicznym, politycznym i finansowym, bez odniesienia jej do konkretnej i zasadniczej formy działalności funduszu, czyli konkretnego procesu inwestycyjnego.
Strona w odwołaniu od ww. decyzji zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b) ustawy o VAT, art. 120 oraz art. 121 § 1 O.p.
Strona wskazała, że prowadzenie przedmiotowej działalności przez Spółkę w zakresie świadczenia usług zarządzania portfelami papierów wartościowych wiązało się z koniecznością nabywania szeregu usług, w tym również usług świadczonych przez kontrahentów zagranicznych, które są niezbędne do wsparcia prowadzenia działalności w zakresie zarządzania portfelami papierów wartościowych, a w szczególności portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych. Wśród nabywanych przez Spółkę świadczeń w ramach importu usług znajdowały się usługi polegające na zapewnieniu dostępu do publicznych danych transakcyjnych w zakresie obrotu instrumentami finansowymi (dostęp w czasie rzeczywistym do bieżących notowań instrumentów finansowych, indeksów giełdowych itp.), które nabywane były od B.
Strona podnosiła, iż usługi te obejmują udostępnianie informacji odnośnie bieżących notowań na wybranych rynkach finansowych, powyższe dane przekazywane są za pośrednictwem terminali udostępnianych przez dostawcę.
Dzięki nabywanym usługom Spółka otrzymywała w czasie rzeczywistym komplet danych, analiz i rekomendacji niezbędnych do świadomego podejmowania decyzji inwestycyjnych w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników finansowych w interesie swoich klientów, tj. m.in. uczestników funduszy inwestycyjnych, których portfelami zarządzała Spółka. Nabywane usługi zapewniają ponadto wsparcie dla pracowników Spółki w zakresie tworzenia portfeli inwestycyjnych zgodnych z polityką inwestycyjną danych funduszy oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka. Usługi nabywane od dostawcy mogły być również wykorzystywane w ramach pozostałej działalności wykonywanej przez Spółkę (poza zarządzaniem portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych).
Ponadto nabywała usługi polegające na analizie i doradztwie dotyczącym wybranych papierów wartościowych pod kątem potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego.
W ocenie Spółki, wskazane usługi, będące przedmiotem importu, stanowiące odrębną całość, są właściwe i niezbędne do świadczenia usługi zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych. W związku z powyższym, podlegają zwolnieniu z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT.
Strona podnosi, iż podjęcie decyzji przez osoby zarządzające portfelem inwestycyjnym danego funduszu pod kątem wyboru konkretnych aktywów, w które zostaną ulokowane środki funduszu, wymaga uzyskania szczegółowych specjalistycznych danych finansowych.
W przypadku świadczenia przez Spółkę profesjonalnych usług zarządzania portfelami funduszy inwestycyjnych odpowiednim rozwiązaniem było skorzystanie z analiz i rekomendacji dostarczanych przez dostawców, takich jak B. bądź E..
Strona wskazuje, iż dzięki usługom nabywanym od B. Spółka otrzymywała w czasie rzeczywistym komplet danych, analiz i rekomendacji (np. kursy papierów wartościowych, dane odnośnie wybranych indeksów giełdowych) niezbędnych do świadomego podejmowania decyzji inwestycyjnych w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników finansowych w interesie uczestników funduszy inwestycyjnych, których portfelami zarządzała Spółka. Co szczególnie istotne, usługi świadczone przez B. zapewniały ponadto wsparcie dla pracowników Spółki w zakresie tworzenia portfeli inwestycyjnych zgodnych z polityką inwestycyjną danych funduszy oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka - zestawienia danych dostarczanych przez B. odzwierciedlały określone wymagania Spółki, np. wyłącznie wybrane indeksy giełd papierów wartościowych z określonych regionów geograficznych. Dane te w oczywisty sposób stanowiły istotny i specyficzny element czynności realizowanych w ramach usług zarządzania portfelem inwestycyjnym funduszy inwestycyjnych.
Zestawienia danych uzyskanych od B. miały być również kluczowym elementem monitorowania bieżącego stanu lokat znajdujących się w portfelach inwestycyjnych zarządzanych przez Stronę (uzyskanie danych odnośnie bieżących kursów wybranych papierów wartościowych, indeksów giełdowych etc. miało bezpośrednie przełożenie na monitorowanie bieżącej sytuacji na rynku kapitałowym pod kątem oceny zasadności dokonania ewentualnych modyfikacji zawartości portfela inwestycyjnego funduszu przez Skarżąca) Pozyskiwanie aktualnych danych służyło osiągnięciu oczekiwanego poziomu korzyści z inwestycji. Pozwalało bowiem podejmować natychmiastowe działania w przypadku zmiany trendów rynkowych mogących prowadzić do zmiany wyceny aktywów znajdujących się w portfelach funduszy. Wedle Skarżącej usługi świadczone przez B. stanowiły zatem specyficzny i istotny element czynności wykonywanych w ramach zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych.
Analogiczne zastosowanie do usług świadczonych na rzecz Skarżącej przez E., polegających na analizie i doradztwie dotyczącym wybranych papierów wartościowych pod kątem potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego.
Wedle Strony, usługi świadczone przez B. ze względu na swój specjalistyczny charakter, nie mogą być uznane za usługi administracyjne lub techniczne. Dane przekazywane przez dostawcę nie mają wyłącznie wymiaru informacyjnego, tzn. nie ograniczają się do przekazania prostych komunikatów odnośnie określonych danych finansowych. Dane przekazywane Spółce przez dostawcę zostały zestawione w sposób spełniający wymagania Spółki (np. zawierają analizy spełniające określone kryteria ustanowione przez Spółkę w zakresie doboru instrumentów finansowych, regionów geograficznych, określonych giełd i platform obrotu, wybranych indeksów itp.). Wiedza nabywana przez Spółkę w ramach usług nabywanych od dostawcy ma zatem charakter kreatywny i jest ściśle dedykowana potrzebom Spółki, które odzwierciedlają politykę inwestycyjną funduszy zarządzanych przez Spółkę. Odpowiedni dobór danych, informacji, analiz itp. dokonywany jest przez dostawcę z wykorzystaniem odpowiednich algorytmów pozwalających na maksymalne dopasowanie do potrzeb klienta.
Ponadto, nabycie przez Spółkę od E. usługi polegającej na dostarczaniu danych oraz dokonywaniu analizy pozwalającej ocenić w stosunku do poszczególnych papierów wartościowych, w które inwestował fundusz zarządzany przez Spółkę, czy spełnione zostały wymogi etyczne zawarte w polityce inwestycyjnej funduszu, również stanowią specjalistyczne świadczenia, nierozerwalnie związane z zarządzaniem portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych. Usługi powyższe mają bezpośredni wpływ na podjęcie decyzji odnośnie inwestycji w określone papiery wartościowe przez fundusz, którego portfel inwestycyjny jest zarządzany przez Spółkę, w szczególności ze względu na ograniczenia wynikające z przyjętej polityki inwestycyjnej (brak możliwości inwestowania w papiery wartościowe emitowane przez podmioty, których działalność ma negatywne skutki społeczne lub jest szkodliwa dla środowiska naturalnego). Nieuzyskanie danych i analiz dostarczanych przez E. uniemożliwiłoby prawidłowe wykonywanie funkcji zarządzania portfelem inwestycyjnym danego funduszu przez Spółkę.
Zaskarżoną DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, w myśl którego usługi nabywane od B. oraz E., nie spełniają kryteriów usług specyficznych i istotnych dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi.
Zdaniem DIAS usługi nabywane przez Spółkę, opisane przez nią we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, polegają na dostarczaniu ogólnych informacji i narzędzi do ich wykorzystania. Usługi te polegają na pozyskiwaniu, opracowywaniu i udostępnianiu Spółce aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych, mających znaczenie dla rynków kapitałowych. Szczegółowo informacje te dotyczą: danych odnośnie kursów papierów wartościowych, notowań instrumentów pochodnych, indeksów giełdowych, analizy danych inwestycyjnych, przygotowywania prognoz dotyczących gospodarek światowych, przekazywania rekomendacji niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych itp. Powyższe dane w zdecydowanej większości były przekazywane za pośrednictwem terminali udostępnianych Spółce przez firmę B. Towarzyszące temu narzędzia i platformy, które służyły Spółce do przetwarzania informacji mogących mieć wpływ na podejmowane przez nią decyzje, to dostarczanie systemu i narzędzi informatycznych, które mają charakter usługi informatycznej i technicznej, a te nie wchodzą w skład pojęcia "zarządzania funduszami".
Według DIAS, nabywane przez Spółkę informacje mają charakter ogólny w tym sensie, że dostarczają wiedzę o charakterze ekonomicznym, politycznym i finansowym, bez odniesienia jej do konkretnej i zasadniczej formy działalności funduszu, czyli konkretnego procesu inwestycyjnego. Usługa zarządzania portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych, aby była owym zarządzaniem, musi mieć w sobie element uczestnictwa w działalności funduszu, jak choćby poprzez element doradczy, ale w tym przypadku wykonawcy usług nie doradzają, a dostarczają pakiet wiedzy ogólnej, który, co należy przyznać, jest potrzebny dla prowadzenia działalności, ale nie stanowi o tym, że usługi spełniają szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych. Dostawcy usług nie określają polityki inwestycyjnej Spółki, nie wskazują celów co do kupna i sprzedaży aktywów, a dostarczają informacje, które mogą pomóc w podejmowaniu takich decyzji.
Zdaniem DIAS wyrok z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. I FSK 1028/16, na który powołuje się Spółka, zapadł w innej sprawie i co do zasady wiąże strony postępowania w konkretnej sprawie i nie ma mocy powszechnie obowiązującej.
Jednocześnie DIAS wskazał, że analizując zdanie odrębne od ww. wyroku warto zwrócić uwagę na aspekt uniwersalności informacji nabywanych od spółki B. i możliwości ich wykorzystania nie tylko w kontekście spornych usług.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b) ustawy o VAT, przez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu polegającej na uznaniu, że nabywane przez Spółkę usługi polegające na:
- zapewnieniu dostępu do danych transakcyjnych w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, tj. dostępu w czasie rzeczywistym do bieżących notowań instrumentów finansowych, indeksów giełdowych itp.,
- analizie i doradztwie dotyczącym wybranych papierów wartościowych pod kątem potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego, nie są specyficzne i istotne dla świadczonych przez Spółkę usług zarządzania portfelami papierów wartościowych funduszy inwestycyjnych i w związku z tym nie stanowią usług zarządzania portfelami funduszy inwestycyjnych podlegających zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania ww. przepisu;
II. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 2a O.p. przez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych związanych z wykładnią art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT na niekorzyść podatnika.
2) art. 120 oraz art. 121 § 1 O.p. przez pominięcie na etapie wydawania decyzji przywołanego przez Spółkę prawomocnego orzeczenia NSA wydanego w analogicznej sprawie, wskazującego na słuszność stanowiska Spółki, przy jednoczesnym powołaniu się na zdanie odrębne do przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz inne orzeczenia wydane w odmiennych stanach faktycznych, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że w krajowych, jak i unijnych przepisach podatkowych nie zawarto definicji "zarządzania portfelem". Próbę zdefiniowania zakresu pojęcia "zarządzanie" na gruncie przepisu art. 13 część B lit. d VI Dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy VAT) podjęto w orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") z 21 października 2004 r. w sprawie C-8/03 Banque Bruxelles Lambert S.A. v. państwo belgijskie.
Zgodnie z orzecznictwem TSUE pojęcie zarządzania funduszami inwestycyjnymi obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli tworzą odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Świadczone usługi powinny zatem dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi.
Zarządzanie portfelem inwestycyjnym obejmuje zarówno zarządzanie samymi inwestycjami, jak i czynności administracyjne, niezbędne do wywiązywania się ze zobowiązań wobec klientów.
Mając na względzie, iż usługi nabywane przez Spółkę od dostawców bezpośrednio służyły do podejmowania decyzji inwestycyjnych przez osoby zarządzające portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych, w ocenie Spółki stanowią one usługi specyficzne i istotne dla usług zarządzania inwestycjami.
Nabywane przez Spółkę od dostawcy usługi polegające na zapewnieniu dostępu do danych transakcyjnych w zakresie obrotu instrumentami finansowymi, tj. gromadzenia i analizy danych inwestycyjnych oraz przygotowywanie prognoz dotyczących gospodarek światowych, jak i poszczególnych sektorów i spółek notowanych na giełdach, czy przekazywanie rekomendacji niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych, stanowią specjalistyczne świadczenia, nierozerwalnie związane z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi, a także z zarządzaniem portfelami funduszy inwestycyjnych. Są zatem w ocenie Skarżącej specyficzne i istotne dla tej działalności. W ocenie Skarżącej nieuzyskanie analiz i rekomendacji otrzymanych w wyniku wykonania przedmiotowej usługi ograniczyłoby lub wręcz uniemożliwiłoby należyte zarządzanie funduszami inwestycyjnymi oraz ich portfelami inwestycyjnymi.
Skarżąca podkreśliła, że usługi dostarczania danych giełdowych i innych specjalistycznych danych jako specyficzny i istotny element wpływający bezpośrednio na decyzje podejmowane w zakresie zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych.
Odnośnie nabytych usług od E., Spółka wskazała, że realizowała swoje usługi zarządzania portfelem papierów wartościowych funduszu inwestycyjnego S.. Jednym z założeń polityki inwestycyjnej tego funduszu było nieinwestowanie w papiery wartościowe emitowane przez podmioty, których działalność ma negatywne skutki społeczne lub jest szkodliwa dla środowiska naturalnego. Z uwagi na powyższe Spółka nabywała usługi od E., w ramach których E. dostarczał dane oraz wykonywał analizy pozwalające ocenić w stosunku do poszczególnych papierów wartościowych, w które inwestował Fundusz zarządzany przez Spółkę, czy spełnione zostały wymogi etyczne zawarte w polityce inwestycyjnej Funduszu.
Strona stwierdziła, że usługi wykonywane przez E. stanowiły istotny i specyficzny element czynności realizowanych przez Stronę w zakresie podjęcie decyzji przez osoby zarządzające portfelem inwestycyjnym odnośnie inwestycji w konkretne aktywa spełniające założone kryteria i bieżącego monitorowania wartości lokat funduszu oraz sytuacji na rynku kapitałowym pod kątem oceny zasadności dokonania ewentualnych modyfikacji zawartości portfela inwestycyjnego funduszu.
Wedle Skarżącej, brak korzystania z usług tego dostawcy - czyli brak posiadania ww. danych - oznaczałby w istocie zupełny brak możliwości świadczenia usług zarządzania ww. funduszem.
Jak podkreślono, dane dostarczane przez dostawców są ściśle dedykowane potrzebom Spółki. Podmioty te z pewnością dysponują informacjami dotyczącymi różnych rynków, kategorii instrumentów finansowych, giełd itp. Spółka nabywała jednak wyłącznie wąski wycinek usług realizowanych przez te podmioty, ściśle dostosowany do swoich potrzeb.
W ocenie Spółki, mając na uwadze wątpliwości odnośnie interpretacji treści art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT, zastosowanie powinna znaleźć wyrażona w art. 2a O.p. zasada działania na korzyść podatnika.
DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Pełnomocnik Skarżącej w piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2021 r. wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, pomimo wniosku Skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie, był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem [...] W. obszarem czerwonym. Z § 3 tego Zarządzenia wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 1829). W konsekwencji, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 133 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego.
Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana na skutek wniosku Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług, uznająca, że nabywane przez stronę usługi (B. i E.) mające pomocniczy i techniczny charakter, nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT.
Kluczowa kwestia sporna dotyczy zatem ustalenia czy nabywane przez Skarżącą usługi (tzw. usługi B. i E.) stanowią usługi zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, i w konsekwencji, są objęte zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT
Zdaniem Skarżącej usługi B. i E. jako spełniające przesłanki konieczne do uznania ich za usługi zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT podlegają zwolnieniu z VAT. Natomiast w ocenie organu nabywane przez Skarżącą usługi nie stanowią usług mieszczących się w zarządzaniu portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT.
Zakreślając ramy rozważań prawnych wskazać należy, że stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi zarządzania:
a) funduszami inwestycyjnymi, alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi;
b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a), lub ich częścią;
c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej;
d) otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów;
e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych;
f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez partnera centralnego, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami.
Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, s. 1, z późn. zm.) państwa członkowskie zwalniają transakcje: zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określony mi przez państwa członkowskie.
Użyte w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT pojęcie usługi zarządzania funduszami odpowiada określeniom wskazanym w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 2006/112/WE – "zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie".
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 sierpnia 2018 r. , w sprawie o sygn. akt I FSK 1684/16, potwierdził, że występujący w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT, zwrot "usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi" należy traktować jako tożsamy z występującym w art. 135 ust. 1 lit. g Dyrektywy 2006/112/WE Rady zwrot "zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi" (poprzednio w art. 13 część B lit. d pkt 6 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG). Jest to zatem autonomiczne pojęcie prawa unijnego, co wynika z wyroku TSUE z 4 maja 2006 r., sygn. C- 169/04 sprawa Abbey National plc (pkt 38 wyroku). W związku z tym na gruncie prawa krajowego pojęcie to musi być interpretowane zgodnie ze znaczeniem nadanym przez TSUE. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że pojęcie zarządzania funduszami powierniczymi obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy ocenić je globalnie są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Samo świadczenie usług o charakterze materialnym, takie jak udostępnianie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem zwolnienia przewidzianego w ww. przepisie (pkt 70 i 71 wyroku). Powyższy pogląd sąd orzekający w pełni podziela.
Powyższe dotyczy uregulowanie funduszy inwestycyjnych, alternatywnych funduszy inwestycyjnych i zbiorczych portfeli papierów wartościowych - w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, o czym mowa wprost w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT, to jednak kwestie związane z usługami zarządzenia portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych i alternatywnych funduszy inwestycyjnych, odnoszą się do ww. funduszy inwestycyjnych, na o wskazuje wprost treść art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b) ustawy o VAT i zawarte w nim odwołanie "o których mowa w lit. a, lub ich częścią".
W ocenie Sądu zatem, uwagi oraz wnioski, a także ocena prawna usług dokonana przez NSA w powyższym wyroku z dnia 3 sierpnia 2018 r. , w sprawie o sygn. akt I FSK 1684/16,, odnoszą się do usług, których dotyczy niniejsza sprawa. Ocenę prawną usług dokonaną prze NSA w powyższym wyroku, sąd orzekający w sprawie aprobuje w całości i przyjmuje za własną, posługując się także argumentacją NSA zawartą w powyższej sprawie.
Pokreślić należy, że usługi wykonywane przez B., których ta sprawa między innymi dotyczy nie polegają ani na administracyjnym zarządzaniu funduszami, ani na prowadzeniu rachunkowości funduszu. Pod tym pojęciem należy rozumieć usługi typu: obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, opracowanie prognoz przychodów (pkt 27 uzasadnienia wyroku w sprawie C-275/11, sprawa GfBk).
Zgodnie z art. 6 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE, w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe. W przepisie tym jest mowa o tym, że w skład zbiorowego zarządzania portfelem wchodzą zarządzanie inwestycjami oraz administracja rozumiana jako: obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów, wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.
Usługi świadczone przez spółkę B. nie zbliżają się rodzajowo do takich czynności. W istocie usługa ta polega na odpłatnym udostępnianiu systemu informatycznego, obejmującego między innymi dostęp do aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych. Jest to zatem typowa usługa materialna udostępnienia systemu informatycznego, o jakiej mowa w pkt 71 wyroku TSUE, C- 169/04, która nie podlega zwolnieniu od VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT. Nabywana usługa wykonywana następnie na rzecz funduszy inwestycyjnych nie stanowi świadczenia, które pozwoliłoby na uznanie, że Skarżąca zarządza funduszem lub prowadzi jego rachunkowość. To, że korzystanie z systemu ułatwia te czynności, nie oznacza, że to Skarżąca świadczy na rzecz funduszu inwestycyjnego takiego rodzaju usługi jak: obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, opracowanie prognoz przychodów (pkt 27 uzasadnienia wyroku w sprawie C-275/11). Usługi, o których mowa w sprawie, polega i kończy się na odpłatnym udostępnieniu systemu informatycznego i pomocy w jego wykorzystaniu. Nie jest to zatem usługa w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, o jakiej mowa w orzeczeniu TSUE C- 169/04.
W takiej sytuacji, jak podkreślił NSA w powołanym wyroku w sprawie o sygn. akt I FSK 1684/16, rozważania, czy jest to usługa specyficzna i istotna dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi, mogą mieć zastosowanie dopiero wówczas, gdy dana usługa zostanie uznana za usługę w zakresie administracyjnego zarządzania lub prowadzenia rachunkowości Funduszu. Podobnie argument o celu tej regulacji, określanym jako neutralność podatkowa, mająca zapewnić jednakowe warunki inwestowania w papiery wartościowe w sposób bezpośredni z warunkami inwestowania za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania. Cel ten nie polega na rozciąganiu zwolnienia na wszelkie czynności choćby pośrednio związane z inwestowaniem w papiery wartościowe, a tylko takie, którym można przypisać cechy administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszu. Konieczność ścisłej wykładni tego terminu, jako wprowadzającego wyjątek od zasady, akceptowana przez wszystkich uczestników postępowania, stoi na przeszkodzie zbyt swobodnemu podejściu do zagadnienia i zwolnieniu od podatku wszelkich usług, które wiążą się z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi. Odstąpienie od tej zasady i zbyt swobodne interpretowanie tych przepisów prowadziłoby do nieuzasadnionego rozciągnięcia przedmiotowego zwolnienia od podatku, czemu sprzeciwił się TSUE w wyrokach z 18 stycznia 2001 r., C-83/99 oraz C-144/01. Powyższe stanowisko, co należy ponownie podkreślić, sąd orzekający w sprawie uznaje za własne, jako prawidłowe i mające zastosowanie w analizowanej sprawie.
Pozostaje także ocenić, czy usługi te mogą być uznane za usługi doradztwa inwestycyjnego, jako mieszczące się w zakresie pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi", co wynika wprost z tezy wyroku z 7 marca 2013 r., sygn. akt C-275/11, sprawa GfBk. Istotne jest to, że te usługi również muszą spełniać warunek bycia specyficznymi i istotnymi dla zarządzania tymi funduszami. Jak trafnie podkreśla się w zdaniu odrębnym złożonym do wyroku powołanego przez skarżąca w sprawie I FSK 1028/16, trzeba zwrócić uwagę na stan faktyczny sprawy C-275/11, (sprawa GfBk), bo z niego wynika, jakiego rodzaju usługi zostały uznane za usługi doradztwa inwestycyjnego. Otóż w sprawie tej firma określona w skrócie jako G. zawarła z TFI umowę, w której zobowiązała się doradzać w zakresie zarządzania majątkiem funduszu, prowadząc ciągły monitoring funduszu i udzielać zleceń odnośnie kupna lub sprzedaży aktywów. Zlecenia te były realizowane przez TFI. Wynagrodzenie G. ustalone zostało jako procent średniej wartości funduszu inwestycyjnego. Na tle tego stan faktycznego TSUE uznał, że usługi polegające na udzielaniu zleceń w sprawie kupna i sprzedaży aktywów są nierozerwalnie związane z działalnością TFI, polegającą na zbiorowym inwestowaniu w papiery wartościowe. Jej skutkiem jest spełnianie szczególnych i istotnych funkcji zarządzania funduszem. Usługi nabywane przez Spółkę, od B., funkcji tych nie spełniają. Polegają na dostarczaniu ogólnych informacji i narzędzi do ich wykorzystania. Usługi te polegają na pozyskiwaniu, opracowywaniu i udostępnianiu spółce aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających znaczenie dla rynków kapitałowych. Szczegółowo informacje te dotyczą: rynku towarów (ropa, węgiel, produkty rolne itp.), instrumentów pochodnych (instrumentów opartych o stopy procentowe, kursy walut, obligacji zamiennych itp.), instrumentów o stałej stopie zwrotu (np. obligacji), rynku walut, cen towarów, akcji, instrumentów finansowych w czasie rzeczywistym, analiz zmienności ceny rynkowej, analiz statystycznych i porównawczych, danych właścicielskich spółek, prognoz i rekomendacji dla poszczególnych spółek. Towarzyszące temu narzędzia i platformy, które służą spółce do przetwarzania informacji, mogących mieć wpływ na podejmowane przez nią decyzje, to dostarczanie systemu i narzędzi informatycznych, które mają charakter usługi informatycznej i technicznej, a te nie wchodzą w skład pojęcia "zarządzania funduszami" (pkt 71 wyroku TSUE w sprawie C-169/04 Abbey National).
W sprawie należało ocenić zatem, czy usługi świadczone przez B. są specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi (a właściwie portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych. Sąd orzekający w tej sprawie w całości podziela stanowisko organów, w myśl którego usługi te nie spełniają tych kryteriów. Wniosek taki prawidłowo organ wyprowadził w zasadniczej mierze z oceny charakteru usług, których sprawa dotyczy i uznał, że jest to usługa kompleksowego nabywania informacji, które służą spółce do prowadzenia działalności, ale nie jest to usługa zarządzania funduszami, jako że nie jest to usługa specyficzna i istotna dla zarządzania funduszami. Stanowisko to jest słuszne. Taki pogląd został też wyrażony w zdaniu odrębnym złożonym do wyroku w sprawie I FSK 1028/16. Nabywane przez Skarżącą informacje mają charakter ogólny w tym sensie, że dostarczają wiedzę o charakterze ekonomicznym, politycznym i finansowym bez odniesienia jej do konkretnej i zasadniczej formy działalności funduszu, czyli konkretnego procesu inwestycyjnego. Usługa "zarządzania" funduszem inwestycyjnym (czy też portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych), aby była owym zarządzaniem, musi mieć w sobie element uczestnictwa w działalności funduszu, jak choćby poprzez element doradczy, ale w tym przypadku wykonawca usługi nie doradza, a dostarcza pakiet wiedzy ogólnej, który, co należy przyznać, jest potrzebny dla prowadzenia działalności, ale nie stanowi o tym, że usługa spełnia szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Wykonawca usługi nie określa polityki inwestycyjnej Spółki, nie wskazuje celów co do kupna i sprzedaży aktywów, a dostarcza informacje, które mogą pomóc w podejmowaniu takich decyzji.
Informacje te nie mogą być uznane za specyficzne dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi (portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych), możliwość ich wykorzystania w inny sposób niż w działalności funduszu inwestycyjnego jest oczywista, dla przykładu w każdego rodzaju działalności gospodarczej, inwestycyjnej, naukowej, publicystycznej.
Ponadto należy jeszcze zwrócić uwagę na jeszcze jeden element, który wynika z pkt 60 wyroku TSUE i jest uznaną zasadą wykładni przepisów ustanawiających wyjątki od zasady powszechności opodatkowania, czyli konieczności dokonywania jej w sposób ścisły.
Z powyższych przyczyn, sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska zawartego w powołanym przez Skarżącą wyroku NSA wydanym w sprawie I FSK 1028/16, który w identycznym stanie faktycznym, odnoszącym się do usługi B., przyjął że usługa ta należy do działalności nierozerwalnie związanej z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi. NSA w tamtym wyroku zgodził się, że opisana usługa obejmuje pakiet narzędzi, które wykraczają poza potrzeby indywidualnego inwestora i mogą być wykorzystane wyłącznie w specyficznej działalności funduszy inwestycyjnych. Pojęcie "zarządzanie" należy interpretować w duchu wypracowanym przez orzecznictwo unijne. Gromadzenie i analiza danych inwestycyjnych opisana we wniosku oraz przygotowywanie prognoz dotyczących gospodarek światowych i poszczególnych sektorów i spółek notowanych na giełdach, przekazanie rekomendacji niezbędnych dla podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych należą do działalności nierozerwalnie związanych z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi w specyficzny i istotny dla tej działalności sposób.
Sąd orzekający w sprawie oparł się na stanowisku NSA wyrażonym w powołanym powyżej wyroku z 3 sierpnia 2018 r., I FSK 1684/16.
Biorąc powyższe pod uwagę sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie zakwalifikowania nabytych usług od spółki B. Organy prawidłowo przyjęły, że sporne usługi świadczone przez ten podmiot , nie mogą zostać objęte zwolnieniem od podatku od towarów i usług, przewidzianym w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT.
Odmienne należy jednak rozpatrywać kwestie związane z nabyciem usług świadczonych przez firmę E. S.A., które to według Skarżącej miały dotyczyć analizy i doradztwa dotyczącego wybranych papierów wartościowych pod kątem potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego – S..
Wedle twierdzeń Strony usługi te miały polegać, na dostarczaniu danych oraz dokonywaniu analizy pozwalającej ocenić w stosunku do poszczególnych papierów wartościowych, w które inwestował fundusz zarządzany przez Spółkę, czy spełnione zostały wymogi etyczne zawarte w polityce inwestycyjnej funduszu, również stanowią specjalistyczne świadczenia, nierozerwalnie związane z zarządzaniem portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych. Skarżąca twierdzi, że usługi powyższe mają bezpośredni wpływ na podjęcie decyzji odnośnie inwestycji w określone papiery wartościowe przez fundusz, którego portfel inwestycyjny jest zarządzany przez Spółkę, w szczególności ze względu na ograniczenia wynikające z przyjętej polityki inwestycyjnej (brak możliwości inwestowania w papiery wartościowe emitowane przez podmioty, których działalność ma negatywne skutki społeczne lub jest szkodliwa dla środowiska naturalnego). Strona podnosiła, że nieuzyskanie danych i analiz dostarczanych przez E. uniemożliwiłoby prawidłowe wykonywanie funkcji zarządzania portfelem inwestycyjnym danego funduszu przez Spółkę.
Wskazać należy w tym miejscu na tezy zawarte w wyroku TSUE z dnia 2 lipca 2020 r. w sprawie C-231/19 Blackrock Investment Management (UK) Limited przeciwko Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs, w pkt 47, gdzie wprost wskazano, że "aby usługi zarządzania świadczone przez osobę trzecią można było zakwalifikować jako transakcje podlegające zwolnieniu w rozumieniu tego przepisu, muszą one stanowić w globalnej ocenie odrębną całość oraz spełniać szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 maja 2006 r., Abbey National, C-169/04, EU:C:2006:289, pkt 70, 71; z dnia 7 marca 2013 r., GfBk, C-275/11, EU:C:2013:141, pkt 21)".
Przekładając powyższe na niniejszą sprawę rozważyć należało, czy usługi świadczone przez E. na rzecz Skarżącej stanowiły odrębną całość oraz spełniały szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych), w niniejszym przypadku bowiem Skarżąca prezentowała stanowisko zgodnie z którym nabywała sporne usługi w celu potwierdzenia zasadności inwestowania w dany papier wartościowy z perspektywy spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego – S.. Usługi te miały polegać na badaniu i analizowaniu danego podmiotu pod względem. jak to określiła Spółka "etyczności". Skarżąca miała bowiem kierować się perspektywą spełnienia wymogów polityki inwestycyjnej danego funduszu inwestycyjnego.
W ocenie Sądu, zabrakło tu więc pogłębionej analizy wskazanych we wniosku motywów nabycia usług przez Skarżącą od E., w kontekście spełnienia szczególnej i istotnej funkcji dla zakresu zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi (portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych), na co wskazywał TSUE w orzeczeniu C-231/19 Blackrock.
Istotne wydaje dokonanie oceny nabycia usług pod kątem ich niezbędności tj. ustalenia czy bez nich Skarżąca byłaby w stanie prowadzić swoją podstawową działalność, czy tego rodzaju element oceny danego podmiotu był niezbędny do zarządzania portfelem inwestycyjnym funduszu inwestycyjnego - S.. Jest to o tyle ważne, że jak wskazywała Skarżąca we wniosku pozyskiwane dane i analizy przydatne są dla danego ww. funduszu, gdyż są to usługi istotne dla zarządzania portfelami inwestycyjnymi tegoż funduszu, co z kolei może mieć znaczenie do zastosowania zwolnienia o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o VAT.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu DIAS powinien przeanalizować i a przede wszystkim ustalić czy rzeczywiście miało miejsce świadczenie usług, które to odnosiły się do konieczności zbadania czy w ramach zarządzania portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych warunkiem było branie pod uwagę kwestii "etyczności" jak przedstawia to Skarżąca w swoich wywodach, a jeżeli tak to zasadne jest zweryfikowanie czy podmiot E. w istocie świadczył tego typu usługi na rzecz strony skarżącej. W aktach sprawy na moment orzekania w niniejszej sprawie nie ma takich dowodów. Do powyższych kwestii nie odniósł się również DIAS w zaskarżonej decyzji. Zasadne zatem wydaje się zwrócenie się do Skarżącej o przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających stanowisko Spółki w tym przedmiocie i podjęcie stosownych ustaleń i wyjaśnień, bowiem z zaskarżonej decyzji brak jest rozważań organu w tym zakresie.
Wskazać należy, że art. 229 O.p. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W przypadku natomiast konieczności, w zależności od zakresu uzupełnienia postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych i prawnych, organ odwoławczy władny jest samodzielnie podjąć decyzję o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd stwierdził, że w kwestii związanej z nabyciem usług świadczonych przez firmę E. S.A. na rzecz Skarżącej, doszło do naruszenia przepisów procesowych tj. art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191, art. 210 § 4 O.p., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu postępowanie nie zostało przeprowadzone prawidłowo, materiał dowodowy nie był kompletny i powinien zostać ponownie oceniony w sposób całościowy i wyczerpujący.
Na wniosek strony Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 400 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1080 zł (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.). Zasądzając koszty Sąd uznał za zasadne zastosować wyrażoną w art. 206 P.p.s.a. instytucję tzw. miarkowania kosztów postępowania, w zakresie odnoszącym się do kosztów zastępstwa procesowego. Na podstawie tego przepisu, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Mając na względzie skutek finansowy w zakresie objętym uchyleniem decyzji oraz nakłady pracy na przygotowanie skargi, która okazała się tylko częściowo zasadna oraz reprezentację Skarżącej usprawiedliwione jest orzeczenie zwrotu wpisu od skargi w piątej części i w takiej samej proporcji zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.