III SA/Wa 73/17

III SA/Wa 73/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 626/21 - Wyrok NSA z 2022-05-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1381
art. 6c
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 520
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 poz 849
art. 1a ust. 3, art. 6 ust. 6 i 9
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant st. sekr. sąd. Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Wójt Gminy W. (dalej: organ I instancji, Wójt Gminy) decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. wydaną w formie nakazu płatniczego nr [...] ustalił M.S. (dalej: Podatnik, Skarżący) i W.S. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 na kwotę 1 400 zł.
Za podstawę opodatkowania przyjęto:
1) w podatku rolnym powierzchnię użytków rolnych - 0,3511 ha fiz. (z ogólnej powierzchni użytków rolnych 0,9448 ha) przy stawce 200 zł, od których podatek (po zaokrągleniu) wyniósł 70 zł;
2) w podatku od nieruchomości: powierzchnię budynków pozostałych 60,70 m przy stawce 4,50 zł/m, od których podatek wyniósł 273,15 zł oraz powierzchnię pozostałych gruntów 2.641,00 m2 przy stawce 0,40 zł/m2, od których podatek wyniósł 1 056,40 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wysokość podatku ustalono na podstawie ewidencji gruntów i budynków oraz złożonej przez podatnika informacji podatkowej.
W terminie od tej decyzji odwołał się Podatnik, który ze względu na zły stan zdrowia wskazał, że rozszerzenie i uzupełnienie tego pisma sporządzi i prześle niezwłocznie, gdy stan zdrowia na to pozwoli.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) po otrzymaniu powyższego pisma, wezwało Podatnika do jego uzupełnienia. W dniu 13 czerwca 2016 r. do Kolegium wpłynęło pismo Podatnika stanowiące uzupełnienie odwołania. Podatnik podniósł, iż zaskarżona decyzja nosi znamiona wadliwości i niedopuszczalne jest jej istnienie i funkcjonowanie w obrocie prawnym. Zarzucił niezgodność powierzchni podanej w decyzji ze stanem faktycznym, złą klasyfikację gruntów poprzez wymienienie w decyzji części gruntów rolnych jako gruntów pozostałych, a nie jako integralnej części gospodarstwa rolnego, nieprawidłowej klasyfikacji budynku jako innego budynku, zamiast budynku mieszkalnego - siedliska.
Podniósł, iż w sprawie nie został zbadany rzeczywisty stan faktyczny. Jedynie wskutek podjętych działań został stwierdzony stan istniejący w ewidencji, który nie jest zgodny z rzeczywistym stanem faktycznym na gruncie. Sprawa tej niezgodności była wielokrotnie podnoszona przed wieloma organami, tj. przed Wójtem Gminy W., w Starostwie Powiatowym w W. , w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Odwołujący podniósł, że skupiono się na dokumentach, a zgromadzone dowody nie są wystarczające m.in. nie został sprawdzony stan faktyczny na gruncie. Domagał się przy tym przeprowadzenia wizji w jego obecności. Zarzucił, że ilość i rodzaj gruntu będąca w jego posiadaniu nie zgadza się z ilością podaną w decyzji na podstawie, której naliczono podatek rolny, pozostała część gruntu jest w całości użytkowana rolniczo (siedlisko, mały sad, ogródek warzywny przydomowy, łąka, oraz teren zadrzewiony i zakrzewiony). Na poparcie swoich racji powołał wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 686/11, w którym wskazano, iż stan faktyczny ma pierwszeństwo przed danymi z ewidencji gruntów i budynków. Ponadto powołując się na definicję gospodarstwa rolnego z ustawy o podatku rolnym oraz definicję gospodarstwa rolnego zawartą w kodeksie cywilnym stwierdził, że jego nieruchomość jest gospodarstwem rolnym. Podatnik uważa, że faktyczne wykorzystanie gruntu, a nie jego przeznaczenie ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy dana nieruchomość może być uznana za gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, czy też należy jej przymiotu takiego odmówić. Zwrócił też uwagę na fakt, iż budynek znajdujący się w jego gospodarstwie rolnym jest budynkiem mieszkalnym, jako taki był wybudowany, odbudowany i nieustannie jest użytkowany jako mieszkalny. Jego zaś stanowisko jest zgodne z ostatnim oświadczeniem złożonym w Urzędzie Gminy.
Stwierdził, że dane wynikające z ewidencji nie mają w kwestii ustalania wysokości należnego podatku przeważającego znaczenia, a organy podatkowe w każdym przypadku mają obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie prawidłowej klasyfikacji gruntów, ich przeznaczenia oraz sposobu rzeczywistego wykorzystywania. Zarzucił, że Urząd Gminy załatwia sprawy bez przeprowadzania kontroli podatkowej, nie dokonuje oględzin w postaci wizji lokalnej, a także analizy przekazanej dokumentacji czy powołanie biegłego.
W ocenie Podatnika, organ podatkowy nie może rozstrzygać, że o opodatkowaniu gruntu podatkiem od nieruchomości decydują dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, a nie stan faktyczny. Odwołujący nadmienił, że od niespełna dziesięciu lat jest osobą niepełnosprawną i utrzymuje się ze skromnej renty. Ze względu na specyfikę choroby cały czas się leczy i jest rehabilitowany, wobec czego zajmowanie się tymi sprawami sprawia mu wiele trudności i przekracza jego siły. Wyjaśnił, że na siedlisku gospodarstwa rolnego prowadzonego na własne potrzeby od dłuższego czasu chciałby wznieść ponownie budynki gospodarcze, ale ze względu na sytuację, w której się znajduje w chwili obecnej nie ma na to środków. Wniósł o uchylenie decyzji i wydanie decyzji zgodnej ze stanem faktycznym.
W dniu 8 lipca 2016r. do Kolegium wpłynęło kolejne pismo Podatnika, w którym zaznaczył, że postępowania Wójta Gminy prowadzone są z rażącym naruszeniem prawa. Wyraził chęć udzielenia dodatkowych wyjaśnień, mogących pomóc w załatwieniu tej sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. pismem z dnia 8 lipca 2016 r. wezwało Podatnika do przedstawienia dowodów potwierdzających aktualną powierzchnię opodatkowanego budynku oraz dokumentów świadczących o tym, iż budynek posadowiony na działce nr [...] jest budynkiem mieszkalnym. Następnie, pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Kolegium zwróciło się do Wójta Gminy W. o dołączenie do akt sprawy złożonej przez Podatnika informacji podatkowej. W dniu 11 sierpnia 2016 r. do Kolegium wpłynęło pismo Wójta Gminy W., przy którym przekazano informacje podatkowa złożone przez stronę w grudniu 2012 roku. W dniu 29 sierpnia 2016 r. do Kolegium wpłynęła odpowiedź Podatnika na wezwanie Kolegium z dnia 8 lipca 2016 r.
Kolegium następnie wyznaczyło stronom termin do wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów. W dniu 21 września 2016 r. Podatnik w Kolegium zapoznał się z aktami sprawy. Poza tym w dniu 27 września 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo Podatnika - zatytułowane "Wypowiedź po przeglądzie akt w siedzibie SKO w S.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w 2016 roku Podatnik i jego syn W.S. obaj zamieszkali w W. , byli współwłaścicielami gruntów (działka nr [...] , [...] i [...] ) i budynku znajdujących się na terenie gminy W. (jednostka ewidencyjna W.). Grunty stanowiące własność Podatników oznaczone zostały w ewidencji gruntów jako: [...] , [...] , [...] , [...] , [...], [...] , [...] , [...], [...] , [...]. Na działce nr [...] znajduje się budynek według ewidencji o funkcji inne niemieszkalne oznaczony symbolem "i" o powierzchni zabudowy 70 m2. Wójt Gminy w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. opodatkował ww. nieruchomość w sposób następujący:
1) grunty o powierzchni 0,3511 ha fiz. (z ogólnej powierzchni 0,9448 ha) opodatkowano podatkiem rolnym wg stawki 200,00 zł/ha fiz. W podstawie opodatkowania nie uwzględniono zwolnionych z opodatkowania na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym klasy V oraz użytków sklasyfikowanych jako [...].Ta część ustaleń nie jest przez Stronę kwestionowana.
2) grunty (2636 m2 + 5 m2) o powierzchni 2 641 m2 oraz budynek o powierzchni użytkowej 60,70 m opodatkowano podatkiem od nieruchomości. Grunty wg stawki 0,40 zł/m, budynek wg stawki 4,50 zł - określonej dla budynków pozostałych. Powierzchnia użytkowa budynku wynika ze składanych przez Podatnika informacji podatkowych i nie jest przez Stronę kwestionowana.
Kolegium wskazało, że z uwagi na fakt, iż kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest opodatkowanie gruntu oznaczonego w ewidencji symbolami Bi i dr oraz znajdującego się na działce Nr [...] budynku - wg ewidencji o funkcji inne niemieszkalne, to przede wszystkim wyjaśnił, że stosownie do postanowień § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034, dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji) grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których zalicza się: a) grunty orne, oznaczone symbolem - R. b) sady, oznaczone symbolem – S, c) łąki trwałe, oznaczone symbolem - Ł, d) pastwiska trwale, oznaczone symbolem – Ps, e) grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem - Br, f) grunty pod stawami, oznaczone symbolem - Wsr, g) grunty pod rowami, oznaczone symbolem - W, h) grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, oznaczone symbolem - Lzr. Grunty sklasyfikowane w ewidencji symbolem Bi, stanowiące wg § 68 ust. 3 pkt 3 ww. rozporządzenia inne tereny zabudowane oraz grunty oznaczone symbolem dr stanowiące wg § 68 ust. 3 pkt 3 lit a rozporządzenia - drogi, nie są użytkami rolnymi w rozumieniu przepisów omawianego rozporządzenia.
W związku z tym, w świetle definicji zawartej w art. 2 ustawy o podatku rolnym - wbrew obszernej argumentacji przedstawianej przez Podatnika - nie stanowią gruntów gospodarstwa rolnego.
W ocenie Kolegium grunty oznaczone symbolem dr stanowiące według wyjaśnień podatnika drogi wewnętrzne w gospodarstwie rolnym i grunty oznaczone symbolem Bi, bez względu na faktyczny sposób wykorzystywania podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Z dołączonego do akt sprawy zawiadomienia z dnia 29 października 2013 r. o zmianach w danych rejestru gruntów wynika ponadto, iż na stanowiącej współwłasność podatników działce nr [...] posadowiony jest budynek o funkcji inne niemieszkalne oznaczone symbolem "i" o powierzchni zabudowy 70 m2 (powierzchnia użytkowa 60,7 m2).
Podatnik stoi na stanowisku, że klasyfikacja budynku jest niezgodna ze stanem rzeczywistym, jednak nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, że przedmiotowy budynek został wybudowany, odbudowany jako mieszkalny. W aktach brak jest dowodów potwierdzających, że budynek ten jest nieustannie użytkowany jako mieszkalny. W stanowiącym uzupełnienie odwołania piśmie z dnia 2 czerwca 2016 r. Podatnik wyjaśnił, że w posiadanym gospodarstwie rolnym (prowadzonym na własne potrzeby) chciałby wznieść ponownie budynki gospodarcze, gdyż dom jest zbyt mały dla potrzeb gospodarskich, jednak z uwagi na trudną sytuację osobistą obecnie nie ma na to środków. Na wezwanie tutejszego Kolegium Podatnik - w celu wykazania, że budynek wykorzystywany, według odwołania do celów gospodarskich - przekazał kopię aktu notarialnego z dnia 4 grudnia 1987 r. - umowy sprzedaży, na mocy której rodzice Podatnika nabyli zabudowaną działkę oznaczoną nr [...] obszaru 2,45 ha. Działka była zabudowana domem drewnianym krytym słomą. W dołączonym przez Podatnika wypisie z rejestru gruntów z [...] września 1997 r. część działki nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki [...]) oznaczona była w ewidencji jako tereny zabudowy mieszkaniowej (PsV). Z treści dołączonej przez Podatnika kopii decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] września 1997 r., wydanej po rozpatrzeniu wniosku B. i M.S. , zatwierdzającej projektowany podział działki nr [...] wynika, że część działki nr [...] w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod zabudowę letniskową, pozostała część do użytkowania rolniczego. Powstałe w wyniku podziału działki [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,2049 ha zostały zbyte w dniu [...] września 1997 r. Przy czym, na działce nr [...], w dacie jej zbycia (1997r.), znajdowała się część budynku mieszkalnego drewnianego - obmurowanego, krytego eternitem.
Kolegium wyjaśniło, iż z urzędu znaną jest okolicznością, iż już w 2012 r. działka nr [...] stanowiąca od 2013 r. własność Podatnika i jego syna w części o powierzchni 0,2636 ha sklasyfikowana była jako tereny zabudowane inne oznaczone symbolem "Bi". Od tego też czasu posadowiony na tej działce budynek (wg ewidencji wybudowany w 1987 roku), sklasyfikowany jest jako inne niemieszkalne oznaczone symbolem "i".
Organ odwoławczy nie dał wiary wyjaśnieniom Podatnika, iż grunt i budynek stanowią siedlisko (część) gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku rolnym. Żadna część gruntu stanowiącego współwłasność Podatnika i jego syna nie jest sklasyfikowana jako użytki rolne zabudowane.
Kolegium ponadto wskazało, że w postępowaniach dotyczących opodatkowania przedmiotowej nieruchomości za lata 2012 - 2013, których stroną był Podatnik informowano strony, że organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Kolegium zauważyło też, że z akt poprzednio rozpatrywanych spraw (dot. opodatkowania nieruchomości za lata 2012 - 2013) wynika, iż zapisy w ewidencji gruntów zostały wprowadzone przez organ ewidencyjny w 2008 r., i nie były kwestionowane przez właścicieli nieruchomości przed organem ewidencyjnym.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Skarżący nie zamieszkuje w opodatkowanym budynku sklasyfikowanym jako inne niemieszkalne. Podatnik nie wykazał, że na terenie gminy W. prowadzi gospodarstwo rolne. Organ ustalił też, że Skarżący nie jest rencistą rolniczym. Z akt nie wynika, że Podatnik lub członkowie jego rodziny przebywają na opodatkowanej nieruchomości. Wszelka korespondencja kierowana była na wskazany przez Podatnika adres w W. .
W ocenie Kolegium, grunty Podatnika nie tworzą gospodarstwa rolnego, a znajdujący się na tych gruntach budynek nie jest elementem zabudowy zagrodowej. Organ odwoławczy zauważył, że powierzchnia gruntów nabytych przez rodziców Podatnika w 1987 r. uległa zmianie, bowiem część nieruchomości została przez nich zbyta w dniu [...] września 1997 r. Wbrew wyjaśnieniom Podatnika stan nieruchomości od daty jej nabycia ulegał licznym zmianom (podział, zbycie części gruntów w tym zabudowanych, zmiany klasyfikacji użytków). Obecnie współwłaściciele opodatkowanej nieruchomości po 1/2 części każdy nie posiadają użytków rolnych o powierzchni 1ha. Powierzchnia ich użytków rolnych podlegających opodatkowaniu podatkiem rolnym wynosi 0,9448 ha, z tego podstawa opodatkowania wynosi 0,3511 ha.
Odnosząc się do zawartego w piśmie Podatnika z dnia 23 września 2016 r. zarzutu, iż strony nie były poinformowane o wszczęciu postępowania podatkowego Kolegium wyjaśniło, iż zaskarżona decyzja została wydana w stanie faktycznym tożsamym ze stanem jaki istniał w roku poprzednim. Zgodnie natomiast z art. 165 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm. – dalej: O.p.) przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Z uwagi na treść tego przepisu organ pierwszej instancji nie był zobowiązany do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Podatnik wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonych decyzji w całości, ewentualne o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozpatrzenia.
Podatnik wskazał, że Kolegium nie rozpatrzyło i nie uwzględniło argumentów merytorycznych podnoszonych w całokształcie sprawy oraz pominęło wiele istotnych jej aspektów oraz faktów. Zastosowało konstrukcję "logiczną" całkowicie sprzeczną z zasadami logiki, zdrowego rozsądku i doświadczenia życiowego. Poniósł przy tym, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa między innymi z powodu wydania jej po określonym prawnie terminie. Zdaniem Skarżącego, datowana na dzień 29 września 2016 r. została wydana z przekroczeniem terminu określonego na dzień 30 września 2016 r., gdyż została nadana w placówce pocztowej w dniu 11 października 2016 r. Datowanie dokumentu nie ma żadnego związku z terminowym załatwieniem sprawy i z wykonaniem obowiązku. Z uwagi na przekroczenie terminu Skarżący wniósł o stwierdzenie, że jego argumenty zostały uznane za właściwe i decyzja jest nieważna i nie ma mocy prawnej.
Z ostrożności Skarżący sformułował ponownie argumenty oraz wnioski i informacje dotyczące jego sprawy. Wskazał, że Wójt Gminy nie wysłał zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, ani nie doręczył decyzji wszystkim stronom postępowania. Przy wydawaniu decyzji nie ustalono w sposób prawidłowy stron postępowania, czego SKO nie zauważyło. Kolegium nie uwzględniło faktu, że w momencie wydawania decyzji Wójt Gminy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, nie dokonał wszelkich obowiązujących według prawa czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz stron postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o podatku rolnym, niezgodność stanu faktycznego i prawnego, złą klasyfikację gruntów niezgodną ze złożoną informacją podatkową, nieprawidłową klasyfikację budynku, nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego, nieprawidłową powierzchnię gruntów. Podniósł, że nie musi być zameldowany, aby mieszkać i przebywać na nieruchomości. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem że zmienione zapisy w ewidencji w 2008 r. nie były kwestionowane. Wyjaśnił, iż były one kwestionowane wielokrotnie w pismach do Gminy, Starostwa oraz Kolegium, a także przed innymi organami. Podejmował działania w celu doprowadzenie do zmian, ale okazało się, że za te zmiany musiałby ponieść koszty z własnej kieszeni. Poza tym Kolegium nie zadało sobie trudu, aby ustalić, czy zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe w tym budynku.
W ocenie Skarżącego, nie można twierdzić, że grunt na działce [...] jest użytkowany jako inny budowlany według klasyfikacji Bi bez względu na faktyczny sposób wykorzystania. Powtórzył, iż grunt ten jest użytkowany rolnie i stanowi siedlisko gospodarstwa rolnego, a na nim znajduje się budynek mieszkalny w zabudowie siedliskowej użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Adres do korespondencji w W. nie świadczy o miejscu zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, odnosząc się do sformułowanego na wstępie skargi zarzutu wydania decyzji po upływie terminu załatwienia sprawy, że data wydania decyzji nie jest równoznaczna z datą nadania tej decyzji w placówce pocztowej. Data wydania decyzji informuje, iż w danym dniu sporządzona została decyzja, a zatem wyrażony został akt woli organu podatkowego w indywidualnej sprawie podatkowej. W ocenie Kolegium, nie jest słuszny zarzut strony, iż zaskarżona decyzja została wydana po upływie terminu załatwienia sprawy, nadania decyzji w placówce pocztowej po upływie tego terminu nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa, co w konsekwencji przesądzać miałoby o nieważności decyzji organów obu instancji. Doręczenie decyzji po upływie terminu załatwienia sprawy pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy ustalił Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2016 w kwocie 1400 zł (powierzchnia użytków rolnych - 0,3511 ha fiz. (z ogólnej powierzchni użytków rolnych 0,9448 ha) przy stawce 200 zł, od których podatek rolny (po zaokrągleniu) wyniósł 70 zł; powierzchnia budynków pozostałych 60,70 m przy stawce 4,50 zł/m, od których podatek od nieruchomości wyniósł 273,15 zł oraz powierzchnia pozostałych gruntów 2.641,00 m2 przy stawce 0,40 zł/m2, od których podatek wyniósł 1 056,40 zł).
Skarżący, upatruje naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego poprzez wskazanie, że organy podatkowe przy określaniu wysokości zobowiązania łącznego oparły się na danych zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków i nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność odmiennego stanu faktycznego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodne z art. 6c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1381), który w ust. 1 stanowi, że osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2; a zgodnie z ust. 2 tego artykułu łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Co miało miejsce w niniejszej sprawie i nie było kwestionowane.
Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym). Z kolei podatkiem od nieruchomości objęte są m.in. grunty oraz budynki lub ich części (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – Dz.U. z 2014 r., poz. 849). Przez użyte w ustawie określenia: użytki rolne, lasy, nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi - rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków (art. 1a ust. 3 ww. ustawy). Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych).
Następnie Sąd zwraca uwagę, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm., dalej: p.g.k.) podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym również w postępowaniu podatkowym. Dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów jest dla organów podatkowych wiążący. Ma on moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Chcąc podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, to de facto zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Przyjęcie innego zapatrywania godziłoby w pewność obrotu prawnego, deprecjonując rangę dokumentu urzędowego, a tym samym - pełnioną przezeń funkcję. Posługiwanie się dokumentem urzędowym ma bowiem uprościć i przyspieszyć postępowanie, w żadnym zaś wypadku komplikować jego bieg. Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, co do zasady, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Powyższe stanowisko jest zgodne z dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 1995r., sygn. akt SA/Wr 1703/94, z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 2043/11). Dopóki zatem dane z ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 p.g.k.
Przykładowo w jednym z najnowszych orzeczeń NSA z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 897/17, Sąd w obszernym uzasadnieniu przeprowadził analizę granic związania zapisami ewidencji oraz możliwości podważenia treści jej zapisów. Podkreślono tam, że to zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Jak zauważył ten sąd w postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji w przepisach p.g.k., ani wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie ewidencji. W myśl § 49 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe - w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę jej wprowadzenia.
W każdym wypadku, gdy dane dotyczące gruntu zawarte w deklaracji (art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 849, dalej: u.p.o.l.), lub informacji (art. 6 ust. 6 u.p.o.l.) składanej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają dane wynikające z ewidencji. Konieczność ustalania charakteru gruntu na podstawie danych zawartych w urzędowej ewidencji na potrzeby opodatkowania wynika wprost z przepisów podatkowych.
W art. 1a ust. 3 u.p.o.l. wskazano, że rozróżnienie poszczególnych rodzajów gruntów, mające wpływ na wysokość stawki podatku lub na zwolnienie od podatku, szczegółowo w tym przepisie wymienionych, jest dokonywane na podstawie ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów i budynków. Również do ewidencji gruntów i budynków ustawodawca odwołał się w art. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381), stwierdzając, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, a także w art. 4 tej ustawy, z którego wynika, że podstawa opodatkowania podatkiem rolnym, którą stanowi liczba hektarów lub hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klasy użytków rolnych, uwzględnia te właśnie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Prawidłowe jest zatem stwierdzenie, że przy wymiarze podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, co do zasady, dla organu podatkowego wiążąca jest klasyfikacja z ewidencji gruntów, a nie to, co na tym gruncie w rzeczywistości ma miejsce albo w jakim charakterze jest on wykorzystywany (zob. też Leonard Etel Komentarz do art. 2 ustawy o podatku od nieruchomości, LEX, 2012). Klasyfikacja gruntów ujawniona w urzędowej ewidencji nie może być – na co zwrócono wyżej uwagę - kwestionowana w postępowaniu podatkowym, zaś podatnik kwestionujący prawidłowość danych ujawnionych w ewidencji powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję i dopiero po wprowadzeniu stosownych zmian do ewidencji otwiera się droga do wznowienia postępowania podatkowego.
W rozpatrywanej sprawie skarżący takiej procedury nie wszczął – bo jak wskazał jest ona kosztowna. Organ podatkowy nie jest natomiast władny do samodzielnego korygowania zapisów w ewidencji gruntów, a postępowanie podatkowe nie jest odpowiednim trybem postępowania dla dokonywania takich korekt.
Tym samym, zdaniem Sądu, nie można organom podatkowym stawiać zarzutu, że ich rozstrzygnięcie opiera się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Nawet gdyby przyjąć, abstrahując od wyżej zaprezentowanej argumentacji, że dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia gruntu nie należą do kategorii danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy, to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że "w toku postępowania podatkowego zaproponował wnioski dowodowe zmierzające do obalenia domniemania wynikającego z ewidencji gruntów, pozwalających na stwierdzenie, że sporne grunty mają charakter rolny, a budynek mieszkalny, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – jak dla pozostałych gruntów". Kwestionując zupełność postępowania dowodowego nie wskazał dowodów, które mogły by obalić zapisy ewidencji, a które zostały pominięte w postępowaniu przed organami podatkowymi. Wymaga zaakcentowania, że organy podatkowe nie miały również obowiązku nieskończonego poszukiwania dowodów w celu potwierdzenia stanowiska skarżącego.
Wobec tego organy podatkowe zasadnie uznały, że w zakresie ustalenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości należało uwzględnić dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez Starostwo Powiatowe. Z ewidencji tej wynika, iż grunty stanowiące własność Podatnika oznaczone zostały w ewidencji gruntów jako: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] , [...]. Na działce nr [...] znajduje się budynek według ewidencji o funkcji inne niemieszkalne oznaczony symbolem "i" o powierzchni zabudowy 70 m2.
Wójt Gminy w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. opodatkował ww. nieruchomość w sposób następujący:
1) grunty o powierzchni 0,3511 ha fiz. (z ogólnej powierzchni 0,9448 ha) opodatkowano podatkiem rolnym wg stawki 200,00 zł/ha fiz. W podstawie opodatkowania nie uwzględniono zwolnionych z opodatkowania na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym klasy V oraz użytków sklasyfikowanych jako [...]. Ta część ustaleń nie jest przez Stronę kwestionowana.
2) grunty (2636 m2 + 5 m2) o powierzchni 2 641 m2 oraz budynek o powierzchni użytkowej 60,70 m opodatkowano podatkiem od nieruchomości. Grunty wg stawki 0,40 zł/m, budynek wg stawki 4,50 zł - określonej dla budynków pozostałych. Powierzchnia użytkowa budynku wynika ze składanych przez Podatnika informacji podatkowych i nie jest przez Stronę kwestionowana.
Tym samym Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że jeżeli strona kwestionuje dane zawarte w ewidencji gruntów, to najpierw musi wystąpić o ich korektę w trybie przewidzianym w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, a następnie, w przypadku uwzględnienia jej zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych w ewidencji może wystąpić o wzruszenie decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązań podatkowych.
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że dla dokonanego określenia wysokości podatku nie miało znaczenia, w jaki sposób podatnik wykorzystywał przedmiotowe nieruchomości. Z tych względów bezpodstawne są zarzuty nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które miałoby potwierdzić sposób wykorzystania przedmiotowych gruntów jako użytków rolnych, czy budynku, że ma charakter mieszkalny.
Sąd ma na względzie, że Skarżący uważa przedmiotową sytuację dla niego krzywdzącą, bo zostało – jak twierdzi Skarżący - zmienione przeznaczenie spornych nieruchomości w sposób dla niego niekorzystny – jednak, trzeba mieć na względzie, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tzn. czy decyzja ta jest zgodna z prawem. Sąd nie może zmienić zapisów ewidencji, jak i nie może zobowiązać do tego organ podatkowy. Skarżący w celu zmiany dla niego niekorzystnych zapisów w ewidencji musi podjąć kroki prowadzące do wszczęcia procedury o zmianę tych zapisów przed właściwym organem. To że skarżący wskazał, że zapisy te kwestionował przed różnymi organami nie stanowi w rzeczywistości o tym, że zmiany te zostały przez organ właściwy uwzględnione.
Dodać także należy, że zarzut nadania decyzji po upływie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo Kolegium w odpowiedzi na skargę wskazało, że liczy data wydania przez organ decyzji, a nie jej nadanie/wysłanie stronie. Jak wynika z akt sprawy Podatnik otrzymał zaskarżoną decyzję i wniósł od niej skutecznie środek zaskarżenia.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając stanowisko organów za prawidłowe.