III SA/Wa 727/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-02-02
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyamortyzacjaśrodki trwałekoszty uzyskania przychodówaportmetoda amortyzacjiustawa o CITinterpretacja przepisówspółka z o.o.

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki z o.o. w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych, uznając, że spółka nie mogła dowolnie zmieniać metody amortyzacji środków trwałych po rozpoczęciu ich amortyzacji.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2001-2002. Głównym zarzutem spółki było prawo do zmiany metody amortyzacji środków trwałych po ich nabyciu w drodze aportu. Spółka argumentowała, że pojęcie 'metody amortyzacji' jest szerokie i dopuszcza korekty, a także możliwość indywidualnego ustalania stawek. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że spółka dokonała wyboru metody amortyzacji w momencie rozpoczęcia jej stosowania i nie mogła jej zmienić w trakcie, zgodnie z art. 16h ust. 2 updop.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrywał sprawę ze skargi spółki z o.o. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2001 i 2002. Spółka kwestionowała sposób określenia przez organy podatkowe wysokości podatku, zarzucając naruszenie przepisów materialnych, w szczególności art. 15 ust. 6, art. 16h i 16j ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (updop). Centralnym punktem sporu była kwestia amortyzacji środków trwałych nabytych w drodze aportu. Spółka twierdziła, że miała prawo do zmiany metody amortyzacji, w tym do zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych z mocą wsteczną, po przeprowadzeniu inwentaryzacji. Argumentowała, że pojęcie 'metody amortyzacji' nie jest ściśle zdefiniowane w ustawie i dopuszcza różne interpretacje, a także że miała prawo do wyboru metody amortyzacji w późniejszym terminie. Dyrektor Izby Skarbowej w W, uchylając decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, uznał, że opłaty z tytułu najmu i dzierżawy majątku przekazanego przez [...] S.A. powinny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Jednakże nie uznał argumentów spółki dotyczących zawyżenia odpisów amortyzacyjnych, interpretując art. 16h ust. 2 updop jako nakazujący stosowanie wybranej metody amortyzacji do momentu pełnego zamortyzowania środka trwałego i wykluczający jej zmianę w trakcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że wybór metody amortyzacji następuje z momentem wprowadzenia środka trwałego do ewidencji i rozpoczęcia dokonywania odpisów. Zgodnie z art. 16h ust. 2 updop, raz wybrana metoda musi być stosowana do pełnego zamortyzowania środka trwałego, a przepisy art. 16i-16k updop precyzują dopuszczalne metody amortyzacji. Sąd odrzucił argumentację spółki o możliwości dowolnej zmiany metody lub rezerwowania sobie prawa do wyboru w przyszłości, podkreślając, że rozpoczęcie dokonywania odpisów wg danej metody oznacza jej wybór. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje były zgodne z prawem i nie naruszono przepisów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie może dowolnie zmieniać metody amortyzacji po jej wyborze i rozpoczęciu stosowania. Wybrana metoda musi być stosowana do pełnego zamortyzowania środka trwałego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wybór metody amortyzacji następuje z momentem wprowadzenia środka trwałego do ewidencji i rozpoczęcia dokonywania odpisów. Przepisy updop precyzują dopuszczalne metody, a ich zmiana w trakcie amortyzacji jest niedopuszczalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

updop art. 16h § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Podatnicy dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i-16k dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.

Pomocnicze

updop art. 16i

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawek z wykazu, podwyższonych lub obniżonych.

updop art. 16j

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przyznaje prawo do indywidualnego ustalania stawek amortyzacyjnych dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji.

ustawa o komercjalizacji PKP art. 17 § ust. 9 i 10

Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

ustawa o komercjalizacji PKP art. 19 § ust. 1 i 2

Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

updop art. 15 § ust. 6

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16a § ust.1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16g § ust. 1 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16h § ust. 1 pkt 1 i 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16l

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16ł

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updop art. 16k

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

updof art. 22i

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

updof art. 22k

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 229

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłaty z tytułu najmu i dzierżawy majątku przekazanego przez [...] S.A. powinny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ pozostają w związku z prowadzoną działalnością i osiąganym przychodem, a umowa była zawarta na podstawie stosownych decyzji. Organy podatkowe nie wykazały naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Spółka miała prawo do zmiany metody amortyzacji środków trwałych po ich nabyciu w drodze aportu, w tym do zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych z mocą wsteczną. Pojęcie 'metoda amortyzacji' jest szerokie i dopuszcza różne interpretacje, a także możliwość wyboru metody w późniejszym terminie. Spółka nie dokonała 'definitywnie' wyboru metody amortyzacji. Przepis art. 16j updop pozwala na indywidualne ustalanie stawek amortyzacyjnych dla używanych środków trwałych po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji, nawet w trakcie ich używania.

Godne uwagi sformułowania

wybraną metodę stosuje się do momentu pełnego zamortyzowania danego środka trwałego pod pojęciem metody, należy rozumieć metody dokonywania odpisów amortyzacyjnych wskazane w art. 16i - 16k updop nie można zgodzić się z poglądem Spółki, że wyboru tego można dokonać w wymiarze intelektualnym i jakby rezerwować sobie w ten sposób prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych wg tej metody na przyszłość dokonywanie odpisów amortyzacyjnych wg konkretnej metody oznacza jej wybór

Skład orzekający

Andrzej Jagiełło

przewodniczący

Jakub Pinkowski

sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 16h ust. 2 updop dotycząca zakazu zmiany metody amortyzacji po jej wyborze i rozpoczęciu stosowania, a także definicja 'metody amortyzacji' w kontekście przepisów updop."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w latach 2001-2002. Interpretacja przepisów updop.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w podatku dochodowym od osób prawnych – amortyzacji środków trwałych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia zasady wyboru i stosowania metod amortyzacji.

Czy można dowolnie zmieniać metodę amortyzacji? Sąd wyjaśnia zasady dla firm.

Dane finansowe

WPS: 17 756 855 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Wa 727/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Jagiełło /przewodniczący/
Jakub Pinkowski /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 909/05 - Wyrok NSA z 2006-06-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skarg [...] Sp. z o. o. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargi
Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] lutego 2004 roku o nr [...] oraz [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W uchylił odpowiednio:
– decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2003 roku o nr [...] określającą firmie [...] sp. z o.o, zwanej dalej Spółką, wysokość podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2002 w kwocie 17.756.855 zł. oraz określił ten podatek w wysokości 6.825.276 zł oraz
– decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2003 roku o nr [...], określającą Spółce wysokość podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2001 w kwocie 8.629.640 zł oraz określił ten podatek w wysokości 5.643.407 zł.
W obu przypadkach Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postawił Spółce dwa zarzuty. Po pierwsze, że Spółka bezzasadnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów opłaty z tytułu umów najmu i dzierżawy podpisanych z [...] S.A. Jak podkreślił organ I instancji, stosownie do treści art. 17 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), należności z tytułu tych umów stanowią zobowiązania długoterminowe Spółki, a nie stanowią przychodu dla [...] S.A. dla celów rozliczenia podatku dochodowego. Należności te miały być niewymagalne do czasu objęcia przez [....] S.A. w zamian za nie akcji (udziałów) w podwyższonym kapitale akcyjnym (zakładowym) Spółki. Zatem, konkludował Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, opłaty te nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodu.
Po drugie, organ podatkowy I instancji zarzucił Spółce zawyżenie kosztów uzyskania przychodów w następstwie naruszenia art. 15 ust. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.; (dalej: updop). Spółka bowiem dokonała w dniu 20 grudnia 2002 roku korekty zeznania CIT-8 za rok 2001, wykazując nadpłatę powstałą w wyniku wprowadzenia indywidualnych stawek amortyzacji oraz dokonała korekty deklaracji za okres od stycznia do listopada 2002 roku, uzasadniając to faktem ustalenia indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w obu przypadkach uznał, że Spółka dokonując w roku 2002 zmiany stawek amortyzacji na stawki indywidualne naruszyła przepis art. 16h ust. 2 updop.
Od decyzji tych Spółka złożyła odwołania, po rozpatrzeniu których Dyrektor Izby Skarbowej w W uznał za nieuzasadnione zarzuty bezpodstawnego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów ponoszonych przez Spółkę opłat z tytułu najmu i dzierżawy majątku przekazanego przez [...] S.A. Uzasadniając rozstrzygnięcie w tym zakresie, organ II instancji odwołał się do stanowiącej podstawę zawarcia tych umów decyzji Ministra Transportu i Gospodarki z dnia 28.09.2001r., z której wynikało, że [...] S.A. była uprawniona do oddania Spółce do odpłatnego korzystania składników majątku trwałego (z wyjątkiem linii kolejowych i nieruchomości niezbędnych do zarządzania tymi liniami) na podstawie umów najmu i dzierżawy. Opierając się dodatkowo na przedstawionej przez Ministra Infrastruktury wykładni art. 17 i 19 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji p.p. [..] Dyrektor Izby Skarbowej w W uznał, że opłaty ponoszone przez Spółkę z tytułu tych umów pozostają w związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością i osiąganym przychodem, a zatem powinny być zaliczone do kosztów jego uzyskania.
Dyrektor Izby Skarbowej w W nie uznał jednak argumentów Spółki dotyczących zarzutu zawyżenia wysokości odpisów amortyzacyjnych. Spółka w odwołaniu podniosła, że w momencie przyjęcia środków trwałych do używania pod koniec 2001 roku amortyzacja tych środków dokonywana była wg metody stosowanej w [...] , tzn. wg metody liniowej przy zastosowaniu stawek rocznych z wykazu stanowiącego załącznik do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem Spółki, miała ona prawo do dokonania w grudniu 2002 roku, tj. po przeprowadzeniu w Spółce procesu inwentaryzacji, korekty stawek amortyzacji poprzez przyjęcie z mocą wsteczną indywidualnych stawek amortyzacji. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał natomiast, że zgodnie z art. 16h ust. 2 updop podatnicy – z zastrzeżeniem art. 16l i 16ł - mogą dokonać wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i -16k tej ustawy dla poszczególnych środków trwałych, przy czym wybraną metodę stosuje się do momentu pełnego zamortyzowania danego środka trwałego. Zdaniem organu podatkowego II instancji z treści tego przepisu wynika, że wyboru metody amortyzacji dokonuje się w odniesieniu do danego środka trwałego na początku procesu amortyzacji, metoda ta nie może być zmieniona aż do zakończenia amortyzacji danego środka trwałego i - co w niniejszej sprawie jest najbardziej istotne - pod pojęciem metody, należy rozumieć metody dokonywania odpisów amortyzacyjnych wskazane w art. 16i - 16k updop. Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej w W nie uznał ani twierdzenia skarżącej Spółki, że nie dokonała ona “definitywnie" wyboru metody amortyzacji, ani poglądu, że nawet gdyby przyjąć bardzo restrykcyjną wykładnię art. 16h ust. 2 updop, który wyklucza amortyzowanie danego środka trwałego wg różnych metod, to Spółka miała prawo, po zmianie metody, dokonać korekty odpisów z datą wsteczną, gdyż byłoby to jednoznaczne z zachowaniem wymogów art. 16h ust. 2 updop. Dyrektor Izby Skarbowej w W nie uznał także twierdzenia Spółki, że pojęcia "metoda amortyzacji" nie można rozumieć tak wąsko, jak wynika to wprost z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i w związku z tym określił Spółce wysokość podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2001 i 2002.
Od decyzji tych Spółka wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i zarzucając jednocześnie organom podatkowym naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 6 , art. 16h i 16j ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu z roku 2001 oraz naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.).
W uzasadnieniu zarzutów Spółka podniosła, że zaskarżone decyzje są niezgodne z obowiązującym prawem, w szczególności zaś narusza art. 16h ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez nieuzasadnione utożsamianie pojęcia “metody amortyzacji" z zasadami amortyzacji wskazanymi w art. 16i – 16k ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem Spółki ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "metoda amortyzacji" w żadnej ustawie, włącznie z ustawą o rachunkowości, zaś praktyka wskazuje, że istnieją dwie metody amortyzacji: liniowa i degresywna. Inne techniki amortyzacji stanowią – zdaniem skarżącej Spółki – zaledwie swego rodzaju modyfikacje tych dwóch metod, przede wszystkim zaś metody liniowej, która może być prowadzona z zastosowaniem stawek z wykazu do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podwyższanych lub obniżanych o współczynniki zawarte w wykazie i to na dodatek już w trakcie amortyzacji. Zdaniem Spółki przepis art. 16h ust. 2 updop można rozumieć i w ten sposób, że w odniesieniu do środków trwałych wprowadzonych przez podatnika do ewidencji, które przed nabyciem były używane przez inny podmiot przez co najmniej 6 miesięcy (lub 5 lat), możliwe jest zastosowanie indywidualnej stawki amortyzacyjnej także w trakcie używania danego środka trwałego. Pogląd taki jest uzasadniony, jeśli przez pojęcie metody amortyzacji rozumieć jedną z dwóch metod, tzn. metodę liniową albo degresywną, nie zaś stawkę amortyzacji.
Zdaniem Spółki ustawodawca przyznał podatnikowi w art. 16h ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych prawo wyboru metody amortyzacji. Skorzystanie z tej możliwości nie może zdaniem skarżącej Spółki zależeć od ilości nabywanych środków trwałych, co miało miejsce w jej przypadku, Spółka bowiem przejęła kilkadziesiąt tysięcy przedmiotów na terenie całego kraju. Gdyby przyjąć pogląd organów podatkowych, to nie mogłaby ona czasowo dokonywać amortyzacji tych przedmiotów do czasu zakończenia weryfikacji wyceniania i porządkowania, a na końcu wprowadzenia ich do ewidencji.
Spółka podniosła nadto, że zgodnie z przepisem art. 16 updop można indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych środków trwałych po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji podatnika. Ponieważ Spółka po raz pierwszy wprowadziła przejęte środki trwałe do ewidencji z końcem 2001 roku, to środki te mogły być amortyzowane metodą liniową z zastosowaniem indywidualnie ustalonych stawek. Spółka – jak podniesiono w skardze – od początku zakładała amortyzowanie środków trwałych wniesionych aportem przez [...] przy wykorzystaniu stawek określonych w art. 16j updop.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu do zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Oceniając zaskarżone decyzje w tym zakresie należy stwierdzić, że skargi nie są zasadne.
Zgodnie z art. 16a ust.1 updop amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania: budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, maszyny, urządzenia i środki transportu a także inne przedmioty - o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane środkami trwałymi. Stosownie do postanowienia art. 16g ust. 1 pkt 4 updop za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-14, uważa się w razie nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki kapitałowej, a także udziału w spółdzielni - ustaloną przez podatnika na dzień wniesienia wkładu lub udziału wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej.
Pomijając w tej chwili jako nieistotne przepisy art. 16h ust. 1 pkt 2 i 3 updop, regulujące zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych od taboru transportu morskiego w budowie oraz używanych sezonowo środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w okresie ich wykorzystywania, należy stwierdzić, że co do zasady – zgodnie z art. 16h ust. 1 pkt 1 i 4 updop - odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 16k, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji, z zastrzeżeniem art. 16e, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór; suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których zgodnie z art. 16 ust. 1 nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, a od ujawnionych środków trwałych nie objętych dotychczas ewidencją począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji.
Reasumując zatem należy wskazać, że rzeczy będące w myśl powołanych przepisów środkami trwałymi podlegają amortyzacji a odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji. Z tym też momentem, zgodnie z art. 16h ust. 2 updop, podatnicy - z zastrzeżeniem art. 16l i 16ł - dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i-16k dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Przepis ten stanowi także, iż wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.
W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że skarżąca Spółka, która powstała na mocy aktu założycielskiego z dnia 31 maja 2001 roku, a działalność operacyjną podjęła z dniem 1 października 2001 roku, ujęła w ewidencji wszelkie środki trwałe wniesione w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) na pokrycie jej kapitału zakładowego przez [...] S.A. Bezsporne jest także, przyznaje to bowiem sama Spółka w skargach na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W, że zaczęła ona od tak zaewidencjonowanych środków trwałych o określonej wartości początkowej dokonywać odpisów amortyzacyjnych. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że z momentem rozpoczęcia dokonywania tych odpisów Spółka dokonała jednocześnie wyboru metody amortyzacji w myśl przepisu art. 16h ust. 2 updop.
Nie są zatem trafne twierdzenia Spółki, że nie dokonała "definitywnie" wyboru metody amortyzacji. Wręcz przeciwnie, wprowadzając środek trwały do ewidencji i rozpoczynając dokonywanie odpisów amortyzacyjnych, Spółka takiego wyboru dokonała – decydując się na amortyzację wg metody liniowej, którą wcześniej stosowała [...] S.A. Zgodnie natomiast z art. 16h ust. 2 updop podatnicy są zobowiązani stosować raz wybraną metodę aż do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.
Nie ma racji skarżąca Spółka, gdy twierdzi, że ustawodawca nie zdefiniował nigdzie pojęcia “metoda amortyzacji". Co prawda definicji takiej nie zawiera ustawa o rachunkowości, to jednak definicja "metody amortyzacji" zawarta jest w art. 16i – 16k updop. Jak podkreśla się w literaturze (por. J. Zubrzycki w: Podatek dochodowy od osób prawnych, Komentarz 2004, Unimex, Wrocław 2004, opracowanie zbiorowe – str.628) w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych przewidziano następujące metody (zasady) dokonywania odpisów amortyzacyjnych:
1) przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych i zasad, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1 updop – podwyższonych przy zastosowaniu współczynników określonych w art. 16i ust. 2 albo obniżonych, zgodnie z art. 16i ust 2 pkt 5;
2) przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych ustalonych indywidualnie dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika;
3) przy zastosowaniu metody degresywnej, określonej w art. 16k lub metody “preferencyjnej" - określonej dla fabrycznie nowych środków trwałych, zaliczonych do grup 3-6 Klasyfikacji, jednakże tylko w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji – zgodnie z art. 16k ust. 4.
Zbliżonego podziału metod dokonywania odpisów amortyzacyjnych dokonał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2004 roku o sygn. FSK 362/04 (nie publ.) na gruncie identycznie brzmiących przepisów art. 22i – 22k ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof), z tym że NSA zamiast wyróżniać na gruncie art. 22k tej ustawy (odpowiednik art. 16 k updop) dwie metody (degresywną i preferencyjną) wskazał jedną metodę mieszaną: degresywno-liniową.
Przyjęcie za Naczelnym Sądem Administracyjnym tak określonych metod dokonywania odpisów amortyzacyjnych na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest uzasadnione nie tylko identycznym brzmieniem przepisów art. 16i – 16k updop oraz 22i – 22k updof. Należy bowiem zdaniem Sądu zauważyć, że gdyby przyjąć pogląd prezentowany przez skarżącą Spółkę o istnieniu wyłącznie dwóch metod amortyzacji: liniowej oraz degresywnej, to zawarty w art. 16h ust 2 updop nakaz, aby podatnicy dokonali dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i-16k a wybraną metodę stosowali do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego, byłby całkowicie niezrozumiały. Jak bowiem łatwo zauważyć metoda liniowa amortyzacji w rozumieniu prezentowanym przez Spółkę została określona co do zasady w art. 16h ust. 1 pkt 1 updop. Do tego też przepisu odsyła art. 16i ust. 1 stanowiąc, że odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, z zastrzeżeniem art. 16j-16ł, dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych i zasad, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1. Jeżeli zatem podstawy dokonywania odpisów wg tzw. metody liniowej zostały uregulowane w art. 16h ust. 1 pkt 1, którego to przepisu nie wymienia odesłanie zawarte w art. 16h ust. 2 updop, to należy założyć, że racjonalnemu ustawodawcy musiało chodzić w art. 16h ust. 2 wyłącznie o metody (zasady) dokonywania odpisów amortyzacyjnych, które zostały określone we wskazanych art. 16i – 16k updop, a nie – jak chce skarżąca Spółka – o dwie generalne metody amortyzacji środków trwałych. Parafrazując wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uzasadnieniu do powołanego wyroku, można stwierdzić, iż organy podatkowe słusznie przyjęły, że Spółka dokonała zmiany metody amortyzacji w rozumieniu art. 16h ust. 2 updop, a nie zmiany wyłącznie stawek w ramach jednej i tej samej metody.
Rację ma skarżąca Spółka, gdy twierdzi w skargach od decyzji, że ustawodawca w art. 16j updop przyznał podatnikom prawo wyboru. Rzeczywiście, przepis ten stanowiąc, że podatnicy, z zastrzeżeniem art. 16l, mogą indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika, nie określa wyraźnie daty dokonania tego wyboru, lecz nie można zgodzić się z poglądem Spółki, że wyboru tego można dokonać w wymiarze intelektualnym i jakby rezerwować sobie w ten sposób prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych wg tej metody na przyszłość, tymczasowo zaś – z różnych względów – dokonywać odpisów wg metody, która w zamiarze podatnika podlega odrzuceniu. W badanym przypadku Spółka nie mogła zatem okresowo dokonywać odpisów amortyzacyjnych wg metody liniowej i zarezerwować sobie na przyszłość możliwość dokonywania odpisów przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych ustalonych indywidualnie.
Poglądy te uznać należy za chybione, tak jak bezpodstawne jest twierdzenie Spółki o “przymusowych“ odpisach amortyzacyjnych. Jak się wydaje na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dokonywanie odpisów amortyzacyjnych jest prawem podatnika a nie jego obowiązkiem. Warunkiem ich dokonywania jest – jak wyraźnie wynika z powołanych wyżej przepisów - wprowadzenie środków trwałych do ewidencji, określenie ich wartości początkowej oraz dokonanie wyboru metody amortyzacji – zgodnie z art. 16h ust. 2 updop. Ustawa nie obliguje podatnika do deklarowania wyboru metody amortyzacji wobec organów podatkowych, należy zatem przyjąć, że dokonywanie odpisów amortyzacyjnych wg konkretnej metody oznacza jej wybór. W omawianej sprawie skarżąca Spółka uczyniła to, a zatem dokonała wyboru w myśl art. 16h ust. 2 updop i była zobowiązana wybraną metodę stosować aż do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.
Twierdzenia Spółki o wielu tysiącach przejętych środków trwałych mogą budzić zrozumienie co do ogromu pracy związanej z inwentaryzacją oraz wyceną poszczególnych środków, lecz nie mogą służyć usprawiedliwieniu przedłużenia terminu do dokonania wyboru metody amortyzacji. Jak podkreślono już zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 4 updop wartością początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jest - w razie nabycia ich w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki kapitałowej, a także udziału w spółdzielni - ustalona przez podatnika na dzień wniesienia wkładu lub udziału wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższa jednak niż ich wartość rynkowa. Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie Spółki, że celem prowadzenia prawidłowej gospodarki musiała przeprowadzić wycenę wszystkich przejętych tytułem aportu środków trwałych. I tak bowiem wartość początkowa tych środków była precyzyjnie określona na mocy powołanego przepisu, a dokonana wycena służyć mogła li tylko dokonaniu korekty tej wartości. Oczywiście jest zrozumiałe, że bez dokonania inwentaryzacji i wyceny wszystkich przejętych środków trwałych Spółce trudno było dokonać wyboru najbardziej uzasadnionej ekonomicznie metody amortyzacji, lecz to nie może przesądzać o prawie do wybory takiej metody w przyszłości, po rozpoczęciu dokonywania odpisów wg jednej z metod amortyzacji.
W tym kontekście podkreślenia wymaga, że skarżąca Spółka została utworzona na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) jako spółka w celu prowadzenia działalności innej niż określona w art. 14 i 15 tej ustawy. Art. 19 ust. 2 stanowił, że przy tworzeniu spółek, o których mowa w ust.1, stosuje się odpowiednio zasady, warunki i tryb określone w art. 17, co oznaczało przejęcie wprost normy zawartej w art. 17 ust. 2 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP, tj. także obowiązku wniesienia wkładów niepieniężnych według wartości skorygowanej aktywów netto. Przepis ten tym samym określał wyraźnie wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wniesionych do Spółki tytułem aportu. Treść tego przepisu wskazuje, że w zamiarze ustawodawcy leżało przyspieszenie procesu restrukturyzacji [...], nawet kosztem rzetelnej wyceny środków trwałych wnoszonych przez tą spółkę tytułem aportu do tworzonych przez nią w ramach tego procesu spółek prawa handlowego. Dokonanie rzetelnej wyceny tych środków w ramach przygotowań do utworzenia skarżącej Spółki pozwoliłoby tej ostatniej dokonać najbardziej uzasadnionych ekonomicznie wyborów, także w odniesieniu do metody amortyzacji środków trwałych. Z drugiej strony podkreślić trzeba, że ustawodawca nie przewidział dla tak tworzonych spółek odmiennych reguł dokonywania odpisów amortyzacyjnych.
Nie można zgodzić się także z poglądem skarżącej Spółki, że uczyniła zadość wymogom art. 16h ust. 2 updop, stosując nowo wybraną metodę amortyzacji i “wycofując odpisy dokonane według jednej stawki i dokonując tych odpisów niejako od początku", co miało ten skutek, że dany środek trwały był od początku amortyzowany wg tej samej metody i stawki. Rację mają - zdaniem Sądu - organy podatkowe, gdy twierdzą, że zastosowanie odmiennej od wcześniej wybranej metody dokonywania odpisów amortyzacyjnych od samego początku, tj. od momentu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji oznaczałoby de facto zmianę metody amortyzacji i byłoby sprzeczne z art. 16h ust. 2 updop.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skarg jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcia. W toku postępowania nie doszło do naruszenia zasad opisanych w art. 120-124 Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu strony, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy podatkowe działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów Państwa i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W szczególności organ II instancji zgodnie z art. 229 Ordynacji podatkowej przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Podkreślenia wymaga okoliczność, że organ II instancji nie tylko uzupełnił materiał dowodowy w sprawie ale i dokonał jego prawidłowej oceny, w dużej mierze uwzględniając stanowisko skarżącej Spółki. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wykraczają poza granice wyznaczone przez zasadę swobodnej oceny dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), należało skargę jako niezasadną oddalić.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę