III SA/Wa 7/07

III SA/Wa 7/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki
Krystyna Chustecka /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... października 2006 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od sierpnia 1999 r. do października 2002 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K. Z. kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
III SA/Wa 7/07
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia ... grudnia 2006 r. nr... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia ... czerwca 2003 r. nr..., którą odmówiono K. Z. stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 28 października 2002 r. wystąpiła do organu podatkowego pierwszej instancji z wnioskiem o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 1999-2002. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podnosiła, że w latach 1999-2002 prowadziła handel na targowisku "[...]" i z tytułu tej działalności opłacała opłatę targową w formie abonamentu. Opłata ta była uiszczona do rąk osoby, która nie była inkasentem uprawnionym do poboru tej opłaty. Skarżąca podnosiła, że pobór opłaty targowej w formie abonamentu był sprzeczny z przepisami art. 15 ust. 1 i 2, art. art. 19 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.o.l.). Zdaniem skarżącej powołane przepisy nie dają organom podatkowym prawa do poboru opłaty targowej płatnej z góry za rezerwację miejsca na targowisku. Opłata targowa winna być związana z ilością dni, w których skarżąca prowadziła handel na targowisku.
Prezydent [...] W. decyzją z dnia ... czerwca 2003 r. nr... odmówił skarżącej stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że umowa jaką skarżąca zawarła z Zarządem T., której przedmiotem była dzierżawa stosika handlowego na targowisku "[...]" jest dowodem na to, że skarżąca prowadziła sprzedaż na tym targowisku. Na podstawie pisma z dnia 6 czerwca 2002 r. przesłanego do organu przez Zarząd T. organ ustalił, że skarżąca nie prowadziła handlu w wynajmowanym stoisku jedynie w dniach 2,3 kwietnia i 2 ,4 maja 2002 r . Organ wskazał, że z pisma Zarządu T. z dnia 14 listopada 2001 r. nie wynika ażeby od skarżącej pobierana była opłata targowa w formie abonamentu. Z załącznika nr 10 sporządzonego na podstawie informacji uzyskanych od kierownika targowiska wynika, że skarżąca prowadziła handel na targowisku przez taką ilość dni, która nie uzasadnia stwierdzenia nadpłaty targowej. Organ stwierdził, że nie uwzględnił wniosku skarżącej o przeprowadzenie rozprawy, gdyż O.p. nie przewiduje takiej instytucji. W toku postępowania organ nie przesłuchał świadków wskazanych przez skarżącą, gdyż osoby te zatrudnione w Zarządzie T. nie były uprawnione do reprezentowania tej instytucji. Dalej w decyzji wskazywano, że targowisko "[...]" jest targowiskiem w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.o.l., a zatem organ zasadnie pobierał opłatę targową od osób prowadzących sprzedaż na tym targowisku. Od skarżącej pobierano opłatę targową według stawki określonej w uchwale Rady Gminy W. z dnia ... stycznia 1997 r. Nr... Uchwała ta przewidywała pobór opłaty targowej za każdy dzień prowadzenia sprzedaży oraz w formie miesięcznego abonamentu w wysokości 20 krotności należnej dziennej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2002 r. stwierdził nieważność tej uchwały w części dotyczącej poboru opłaty targowej w formie abonamentu, jednakże nie oznacza to że od osób prowadzących sprzedaż nie należała się opłata targowa. Organ wskazywał, że ustalona ryczałtowo opłata targowa w wysokości abonamentu za 20 dni była niższa od sumy miesięcznej opłaty uiszczanej za każdy dzień prowadzenia sprzedaży, gdyż abonament nie obejmował 10 dni miesiąca. Skarżąca na bieżąco informowała kierownika targowiska o każdej przerwie w prowadzeniu sprzedaży. Znajdująca się w aktach sprawy ewidencja prowadzona przez kierownika targowiska zawiera wykaz dni w których skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku. Zestawienie ilości dni, w których skarżąca prowadziła sprzedaż prowadzi do wniosku, że pobrana od niej opłata targowa nie była nienależna.
Od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji zarzucono błędne ustalenia faktyczne. Skarżąca podnosiła, że informacje przesłane do organu podatkowego przez Zarząd T. są niezgodne z rzeczywistością. Skarżąca podnosiła, że organ nie przedstawił dowodów potwierdzających, że skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku w dniach wskazanych przez jednostkę zarządzającą targowiskiem. Podatniczka wnosiła o wezwanie organu pierwszej instancji do przedstawienia wiarygodnych dowodów potwierdzających prowadzenie przez nią sprzedaży na targowisku w dniach wskazanych przez zarządcę targowiska. Ponadto skarżąca podtrzymała złożony w toku postępowania przed organem pierwszej instancji wniosek o przesłuchanie świadków.
Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji przytoczono taką samą argumentację jak w decyzji organu pierwszej instancji.
Na decyzję organu drugiej instancji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze decyzji organu drugiej instancji zarzucono naruszenie:
- art. 122, 187 210 § 4 , 229 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p.
- art. 15 ust. 3 i 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l.
W uzasadnieniu skargi podnoszono że pobór opłaty targowej w formie abonamentu był sprzeczny z przepisami u.p.o.l. Organy podatkowe nie przedstawiły wiarygodnych dowodów potwierdzających, że skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku w dniach wskazanych przez zarządcę targowiska. Zdaniem skarżącej sporządzone przez niego zestawienie ilości dni, w których skarżąca prowadziła sprzedaż zostało sporządzone po fakcie i nie odpowiada rzeczywistości.
W odpowiedzi na skargę organ zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca zasadnie podnosiła w toku postępowania podatkowego oraz w skardze, że opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu zupełnie oderwanego od faktu prowadzenia przez podatnika sprzedaży na targowisku. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.o.l. obowiązującą w okresie, za który skarżąca żądała stwierdzenia nadpłaty, opłatę targową pobierana była od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Z treści art. 19 pkt 1 lit a u.p.o.l. wynika, że opłata targowa powinna być pobierana w formie opłaty dziennej, która zgodnie treścią art. 15 ust. 1 u.p.o.l. powinna być pobierana za każdy dzień prowadzenia sprzedaży na targowisku. Z treści przepisu art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że zdarzeniem które powoduje powstanie obowiązku w opłacie targowej jest fakt prowadzenia sprzedaży na targowisku, zatem opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu płatnego z góry, gdyż prowadziłoby to poboru podatku przed powstaniem obowiązku podatkowego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt SA/Bk 407/00, POP 2001/4/118 i z dnia 25 października 2002 r. sygn. akt III SA 680/02, Glosa 2003/3/4.
W niniejszej sprawie opłata targowa pobierana była w formie abonamentu miesięcznego wynoszącego 20 stawek dziennych. Opłata ta została ustalona w sposób sprzeczny z art. 15 ust. 1 i art. 19 pkt 1a u.p.o.l. co zostało potwierdzone powołanym wyrokiem NSA z dnia 25 października 2002 r. , który dotyczył uchwały na podstawie, której od skarżącej pobierano opłatę targową w formie abonamentu.
Zdaniem Sądu z treści art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że organ podatkowy przy poborze opłaty targowej obowiązany jest przy pomocy wiarygodnych dowodów wykazać, że zaistniały zdarzenia powodujące powstanie obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego. W przypadku opłaty targowej tym zdarzeniem jest prowadzenie sprzedaży na targowisku. Zdaniem Sądu postępowanie podatkowe obejmuje nie tylko postępowanie prowadzone w celu wydania decyzji podatkowych. Szerokie rozumienie tego pojęcia obejmuje także inne czynności związane z poborem podatków, które nie zaliczają się do kontroli podatkowej i czynności sprawdzających. Do tego rodzaju czynności będzie się zaliczać przyjmowanie deklaracji podatkowych, pobór zobowiązań podatkowych przez płatników lub inkasentów. Do czynności tych jako czynności postępowania podatkowego zastosowanie będą miały przepisy O.p. regulujące postępowanie podatkowe, w szczególności zastosowanie będzie miała wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy materialnej oraz wynikający z tej zasady określony w art. 187 § 1 O.p. obowiązek gromadzenia materiału dowodowego.
Na podstawie powołanych przepisów organy podatkowe dokonujące poboru podatków bez wydawania decyzji również obowiązane są do ustalania w poparciu o materiał dowodowy podatkowego stanu faktycznego uzasadniającego istnienie po stronie podatnika obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ nie może zwolnić się z tego obowiązku przez twierdzenie, że skarżąca miała obowiązek informować zarządcę o wszelkich przerwach w prowadzeniu sprzedaży. W ocenie Sądu w tym zakresie podstawowe znaczenie miał obowiązek udowodnienia przez organ, że po stronie podatnika zaistniały zdarzenia z których zaistnieniem ustawodawca wiąże skutek w postaci powstania zobowiązania podatkowego.
Z tych względów Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy organy podatkowe w celu omówienia skarżącej stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej obowiązane były w oparciu o rzetelny materiał dowodowy wykazać, że skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku przez taką ilość dni, że zastosowanie do tego okresu stawki dziennej opłaty targowej skutkowałoby obowiązkiem zapłaty przez skarżącą opłaty targowej w kwocie co najmniej odpowiadającej opłacie pobranej od skarżącej. Zdaniem Sądu w toku prowadzonego postępowania organy podatkowe obowiązku tego nie wypełniły. Przedstawiony materiał dowodowy nie potwierdza w sposób jednoznaczny, że skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku przez taką ilość dni jaką wskazuje zarządca targowiska. Przyjęty przez organ pierwszej instancji niezgodny z prawem system poboru opłaty targowej w formie abonamentu miał też ten skutek, że organ przy poborze tej opłaty nie gromadził dokumentów potwierdzających w sposób jednoznaczny, że skarżąca w oznaczonych dniach prowadziła sprzedaż na targowisku. Zaniechanie to było sprzeczne z wynikającą z art. 122 O.p. zasadą prawdy materialnej i w jego wyniku organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na stwierdzenie że wnioskowana przez stronę skarżącą nadpłata jest bezzasadna. Za dowody potwierdzające ilość dni w, których skarżąca prowadziła sprzedaż na targowisku, zdaniem Sądu nie może być uznane zestawienie sporządzone przez zarządcę targowiska. Zestawienie to nie jest oparte na dowodach, które zostałyby sporządzone z udziałem podatnika i które podatnik mógłby na bieżąco weryfikować. Strona skarżąca zasadnie twierdzi, że tego rodzaju zestawienie mogło zostać sporządzony przez zarządcę po upływie znacznego okresu czasu od momentu pobrania od skarżącej opłaty za poszczególne miesiące. Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 i 187 § 1 O.p. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego wyniku organ nie ustalił okoliczności faktycznej mające podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Zdaniem Sądu organ drugiej instancji wobec braku dowodów potwierdzających prawidłowość stanowiska zajętego w decyzji organu pierwszej instancji z naruszeniem art. 229 O.p. odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne ze wskazaniem dowodów na podstawie, których organ stwierdził, że żądanie skarżącej jest bezzasadne zatem nie można było zarzucać jej naruszenia art. 210 § 4 O.p.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły przepisu 19 ust. 1 lit.a. u.p.o.l., gdyż przepis ten reguluje wysokość maksymalnej stawki opłaty targowej i jest adresowany do rad gmin, które w formie uchwały określają tę stawkę. Naruszenie tego przepisu mogło być podnoszone w przypadku zaskarżenia uchwały rady gminy ustalającej tę stawkę, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisu art. 15 ust. 3 u.p.o.l. Określony w tym przepisie stan faktyczny (obowiązek uiszczania opłaty targowej niezależnie od opłat należnych za korzystanie z targowiska) nie miał związku ze stanem faktycznym, który wystąpił w niniejszej sprawie.
Nie do przyjęcia jest twierdzenie organów podatkowych, że umowa zawarta z podmiotem zarządzającym targowiskiem na mocy, której skarżąca wynajmowała stoisko handlowe na tym targowisku stanowi dowód na okoliczność prowadzenia przez skarżącą sprzedaży na targowisku w okresie umowy. Jak już Sąd wskazał na podstawie art. 15 ust. 1 i art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l. opłata targowa winna być pobiera za dni, w których podatnik prowadzi sprzedaż na targowisku. Oczywistym jest, że skarżąca nie mogła prowadzić sprzedaży we wszystkie dni, w których wynajmowała stoisko na podstawie długoletniej umowy najmu, gdyż w tym okresie występowały okresy świąt i innych dni wolnych od pracy.
Strona skarżąca zasadnie wskazywała, że występujące niniejszej sprawie naruszenia prawa uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji przez organ drugiej instancji na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.