III SA/WA 690/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-07-06
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowy od osób prawnychkoszty uzyskania przychoduinterpretacja podatkowaFundusz Wsparcia Kredytobiorcówbankustawa o CITwykładnia prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację indywidualną Dyrektora KIS, uznając, że dodatkowa wpłata na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców przez bank może stanowić koszt uzyskania przychodu.

Sprawa dotyczyła możliwości zaliczenia przez bank wpłaty dodatkowej na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców do kosztów uzyskania przychodu. Dyrektor KIS uznał, że wpłata ta, podobnie jak wpłata podstawowa, jest wyłączona z kosztów na mocy art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT. Sąd administracyjny uchylił tę interpretację, stwierdzając, że przepis ten dotyczy wyłącznie wpłaty podstawowej i nie można go rozszerzająco stosować do wpłaty dodatkowej, która została wprowadzona później i na innej podstawie prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę B. S.A. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS), która uznała za nieprawidłowe stanowisko banku dotyczące możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatku poniesionego na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców (FWK) na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu społecznościowym. Bank argumentował, że wpłata ta spełnia przesłanki kosztu uzyskania przychodu, a żaden przepis nie wyłącza jej wprost. DKIS stał na stanowisku, że wpłata dodatkowa jest tożsama z wpłatą podstawową (uregulowaną w art. 16a ustawy o wsparciu kredytobiorców) i również podlega wyłączeniu z kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, podkreślając, że przepisy wyłączające koszty z kosztów uzyskania przychodu (art. 16 ustawy o CIT) należy interpretować ściśle i nie można ich rozszerzać. Sąd wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT wymienia jedynie wpłatę podstawową na FWK, a nie wpłatę dodatkową wprowadzoną późniejszą ustawą. Brak nowelizacji art. 16 ust. 1 ustawy o CIT w celu objęcia nim wpłaty dodatkowej oznacza, że nie podlega ona wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu. Sąd uznał, że wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie wymaga stosowania zasady in dubio pro tributario.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wpłata dodatkowa na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu.

Uzasadnienie

Przepis art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT, wyłączający z kosztów uzyskania przychodu wpłaty na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, dotyczy wyłącznie wpłaty podstawowej na podstawie art. 16a ustawy o wsparciu. Nie można go rozszerzająco stosować do wpłaty dodatkowej, wprowadzonej późniejszą ustawą, która nie została objęta tym wyłączeniem. Wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Zamknięty katalog kosztów negatywnych, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Nie podlega rozszerzającej interpretacji.

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

pkt 76 - wyłącza z kosztów uzyskania przychodu wpłaty na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, o których mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o wsparciu. Nie obejmuje wpłaty dodatkowej.

Ustawa o wsparciu art. 16a § 1

Ustawa o wsparciu kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej

Ustawa o finansowaniu art. 89 § 1

Ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom

P.p.s.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Nie miała zastosowania, gdyż przepis nie budził wątpliwości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpłata dodatkowa na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, ponoszona na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu, spełnia przesłanki kosztu uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT, wyłączający wpłaty na FWK z kosztów uzyskania przychodu, dotyczy wyłącznie wpłaty podstawowej na podstawie art. 16a ustawy o wsparciu i nie może być interpretowany rozszerzająco. Ustawodawca nie nowelizował art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, aby objąć nim wpłatę dodatkową, co potwierdza brak podstaw do jej wyłączenia z kosztów. Wykładnia językowa art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT jest jasna i nie wymaga stosowania zasady in dubio pro tributario.

Odrzucone argumenty

Wpłata dodatkowa na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców jest tożsama z wpłatą podstawową i również podlega wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT. Należy stosować wykładnię systemową i funkcjonalną, która prowadzi do wniosku o objęciu wpłaty dodatkowej wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodu. Występują wątpliwości interpretacyjne co do stosowania art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT do wpłaty dodatkowej, które należy rozstrzygnąć na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario).

Godne uwagi sformułowania

przepisy ustaw podatkowych, czy nawet patrząc szerzej przepisy prawa ustanawiające określone wyjątki nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający (exceptiones non sunt extendendae) brak jest racjonalnych przesłanek, by kierując się dyrektywami wykładni systemowej, czy funkcjonalnej doszukiwać się znaczenia tekstu prawnego, który będzie wprost sprzeczny z jego literalnym brzmieniem jedynym kryterium w zakresie wyboru metody wykładni powinno być dążenie do uzyskania poprawnych jej efektów w postaci odczytania właściwej treści normy prawnej, a nie przyjęcie w sposób dogmatyczny koncepcji swoistej "wyższości" jednego rodzaju wykładni nad innymi art. 16 ust. 1 ustawy o CIT zawiera zamknięty katalog tzw. kosztów negatywnych, tzn. kosztów rozpoznawanych rachunkowo, natomiast niestanowiących kosztów w rozliczeniu podatkowym nie jest dopuszczalne rozszerzające odczytywanie wynikającej z tego przepisu normy prawnej i argumentowanie, że również opłata dodatkowa objęta jest dyspozycją tego przepisu

Skład orzekający

Kamil Kowalewski

sprawozdawca

Maciej Kurasz

członek

Matylda Arnold-Rogiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu w kontekście specyficznych wpłat bankowych oraz zasady ścisłej interpretacji przepisów wyłączających koszty."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji banków i wpłat na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców. Może mieć zastosowanie do innych sytuacji, gdzie przepisy wyłączające koszty nie są jednoznaczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii podatkowej dla sektora bankowego, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów, co jest interesujące dla prawników i księgowych.

Bank może zaliczyć wpłatę na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców do kosztów uzyskania przychodu – kluczowa wykładnia sądu.

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 690/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Maciej Kurasz
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1800
art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 76
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie asesor WSA Kamil Kowalewski (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 stycznia 2023 r. nr 0114-KDIP2-2.4010.243.2022.1.AS w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz B. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją z dnia 12 stycznia 2023 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.243.2022.1.AS, wydaną na wniosek B. S.A. (dalej też jako Wnioskodawca lub Skarżąca), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej też jako Dyrektor KIS lub DKIS) uznał stanowisko wnioskodawcy dotyczące zakwalifikowania wydatku ponoszonego na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców do kosztów uzyskania przychodu za nieprawidłowe. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca wnioskiem z dnia 16 listopada 2022 r. zwróciła się do Dyrektora KIS o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej tego ,czy jej jako podmiotowi będącemu bankiem na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2587 z późn. zm. – dalej tez jako u.p.d.o.p. lub ustawa o CIT) przysługuje prawo zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wpłaty dokonanej na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, uiszczonej na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz. U. z 2022 r. poz. 1488 – dalej też jako Ustawa o finansowaniu).
Skarżąca prezentując opis stanu faktycznego, na którego tle sformułowane zostało to pytanie podała, że jako Bank udziela kredytów na cele mieszkaniowe (kredyty mieszkaniowe) i z tego tytułu jest – jako kredytodawca – zobowiązana do dokonywania kwartalnych wpłat na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców zgodnie z dyspozycją art. 16a ustawy z dnia 9 października 2015 r. o wsparciu kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 298 ze zm. – dalej też jako Ustawa o wsparciu).
Ponadto jednak, na podstawie art. 89 ust. 1 Ustawy o finansowaniu, na kredytodawców w rozumieniu Ustawy o wsparciu, został nałożony obowiązek wnoszenia dodatkowych wpłat do Funduszu Wsparcia Kredytobiorców w łącznej kwocie 1.400.000.000,00 zł do dnia 31 grudnia 2022 r. (dalej: "Dodatkowe wpłaty"). W "konaniu tej ustawy Bank otrzymał pismo Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców zobowiązujące do uregulowania Dodatkowej wpłaty przypadającej na Bank. Bank uregulował tę płatność w wymaganym terminie.
Natomiast w ocenie Wnioskodawcy, przysługuje jej prawo do zaliczenia powyższej kwoty do kosztów uzyskania przychodów, na skutego tego, że żaden przepis Ustawy o CIT nie przewiduje wprost wyłączenia Dodatkowej wpłaty z kosztów uzyskania przychodów, a w szczególności takiego wyłączenia nie zawiera przepis art. 16 ust. 1 pkt 76 Ustawy o CIT, natomiast Dodatkowa wpłata, spełnia przesłanki do uznania jej za koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.
Skarżąca na uzasadnienie własnego stanowiska argumentowała również, że wydatek ten spełnia wszelkie przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie go jako koszt uzyskania przychodu, a więc:
- został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),
- jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
- pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
- poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
- został właściwie udokumentowany,
- nie może znajdować się w grupie wydatków, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów (art. 16 ustawy CIT).
Powołaną na wstępie interpretacją z dnia 12 stycznia 2023 r. Dyrektor KIS uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe przyjmując, że zarówno standardowe wpłaty przewidziane przepisami Ustawy o wsparciu jak i Dodatkowe wpłaty przewidziane przepisami Ustawy o finansowaniu, służą temu samemu celowi i dlatego ma do nich w równym stopniu zastosowanie wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów określone w art. 16 ust. 1 pkt 76 Ustawy o CIT.
DKIS argumentował również, że wpłaty dodatkowe te są jedynie uzupełnieniem dotychczasowych wpłat i wpłacane są do tego samego Funduszu, którego funkcja pozostaje niezmienna. Co więcej ustawodawca korzystając z synergii przepisów dotyczących Funduszu Wsparcia Kredytobiorców nakazał ich "odpowiednie stosowanie" do opłat dodatkowych, objętych pytaniem Skarżącej. W ocenie DKIS nie należy zatem doszukiwać się odrębności semantycznej wpłat na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców dokonywanych na podstawie ustawy o wsparciu kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, czy na podstawie ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. Wpłaty te zasilają ten sam Fundusz, a środki finansowe z nich pozyskane służą temu samemu celowi.
Zdaniem DKIS w obowiązującym brzmieniu art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, przez co odrzucić należało założenia Skarżącej co do możliwości zastosowania klauzuli in dubio pro tributario z art. 2a Ordynacji podatkowej.
W piśmie z dnia 9 lutego 2023 r., interpretacja DKIS z dnia 12 stycznia 2023 r. została zaskarżona w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła jej:
1) naruszenie przepisów postepowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej też jako O.p. lub Ordynacja podatkowa) poprzez brak przedstawienia wymaganego przez ten przepis prawidłowego uzasadnienia prawnego w obliczu negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku o udzielenie Interpretacji,
2) dopuszczenie się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 67 ustawy o CIT, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że poniesiony w 2022 r. przez Bank koszt z tytułu dodatkowej wpłaty na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców jest objęty wyłączeniem określonym w art. 16 ust. 1 pkt 67 Ustawy o CIT, a tym samym nie jest kosztem uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.
Wskazując na powyższe naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Dyrektor KIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał zaprezentowaną uprzednio argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przypomnieć należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych, która w art. 1 § 2 stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog został wymieniony w przepisie art. 3 P.p.s.a.. W określonych przez ten przepis przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się m. in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego, wydane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Przy czym – w aktualnym stanie prawnym – stosownie do art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór bowiem, jak zarysował się pomiędzy Skarżącą, a Dyrektorem KIS, dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Skarżącej, która uważa, że tzw. "opłata dodatkowa" ponoszona przez nią jako bank udzielający kredytów mieszkaniowych na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu może być przez nią kwalifikowana jako koszt uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Tymczasem w ocenie Dyrektora KIS stanowisko to jest błędne, a argumentami przemawiającymi na rzecz tej tezy było dostrzeżone przez DKIS podobieństwo wspomnianej opłaty dodatkowej do opłaty ponoszonej przez banki na podstawie art. 16a ustawy o wsparciu, która to opłata w art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT została wymieniona wprost jako niestanowiąca kosztów uzyskania przychodu. Dyrektor KIS wspomniał również o odpowiednim stosowaniu przepisów art. 16a ust. 2-2b i 4-6 ustawy o wsparciu do opłaty ponoszonej na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu, co wzmagać miało argumentację o ich zbliżonym charakterze i w efekcie prowadzić – zdaniem DKIS – do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu również i tej – dodatkowej opłaty z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT.
Trzeba więc zauważyć, że istotnie ustawodawca wprowadził dwa rodzaje opłat, które ponoszone są przez banki udzielające kredytów mieszkaniowych. Pierwsza z nich, którą można określić mianem opłaty podstawowej ponoszona jest na podstawie art. 16a ust. 1 tzw. ustawy o wsparciu. Wyjaśnić należy przy tym, że mocą art. 14 ust. 1 tej ustawy utworzony został Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, zwany dalej Funduszem, będący swego systemem wsparcia dla kredytobiorców, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej i są zobowiązani do spłaty rat kredytu mieszkaniowego. Wspomniany wcześniej art. 16a ust. 1 tej ustawy przewiduje, że na Fundusz składają się kwartalne wpłaty dokonywane przez kredytodawców i jest to realizacja założenia przyjętego w art. 14 ust. 2 ustawy o wsparciu mechanizmu finasowania Funduszu, z którego wynika, że wpłaty kredytodawców, dokonywane zgodnie z art. 16a ust. 1 mają być głównym źródłem dopływu środków do Funduszu.
Ów Fundusz utworzony został z dniem 5 grudnia 2015 r. wtedy to bowiem wszedł w życie właśnie m.in. art. 14 ustawy o wsparciu. W pozostałym zakresie, a więc też art. 16a ustawa też weszła zaś w życie dopiero w dniu 19 lutego 2016 r. Jest to o tyle istotne, że w ustawie uchwalonej znacznie później bo w dniu 7 lipca 2022 r. określanej mianem ustawy o finansowaniu ustawodawca w art. 89 ust. 1 przewidział obowiązek wniesienia przez kredytodawców na rzecz wspomnianego już Funduszu również dodatkowej opłaty. Opłata ta zgodnie z powołanym przepisem miała zostać wniesiona do dnia 31 grudnia 2022 r. przez kredytodawców w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o wsparciu w łącznej kwocie 1 400 000 000 zł.
Niewątpliwie więc rację ma organ interpretacyjny, że tzw. opłata podstawowa wnoszona na podstawie ustawy o wsparciu, jak i opłata dodatkowa ponoszona na podstawie ustawy o finansowaniu wykazują szereg cech wspólnych. Przede wszystkim ponoszone są przez te same podmioty, a więc kredytodawców w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o wsparciu. Wnoszone są na rzecz tego samego powołanego na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o wsparciu Fundusz Wsparcia Kredytobiorców. Służą tez temu samemu celowi tj. mają stanowić zasilenie Funduszu gwarantującego wsparcie finansowe osobom fizycznym zobowiązanym do spłaty kredytu mieszkaniowego, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej.
Tym niemniej Sąd podkreśla, że przed dalszymi rozważaniami in meritum przyjął założenie (zgodnie z poglądami doktryny oraz orzecznictwem sądów administracyjnych), iż przepisy ustaw podatkowych, czy nawet patrząc szerzej przepisy prawa ustanawiające określone wyjątki nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający (exceptiones non sunt extendendae). Ponadto Sąd uznał także, że założenie o konieczności zastosowania wykładni systemowej i funkcjonalnej w procesie interpretacji tekstu prawnego, choć ze wszech miar uzasadnione i pożądane nie może jednak prowadzić do całkowitego zanegowania wyników wykładni językowej w szczególności wówczas, gdy ta nie pozostawia zasadniczych wątpliwości co do intencji ustawodawcy. Brak jest bowiem racjonalnych przesłanek, by kierując się dyrektywami wykładni systemowej, czy funkcjonalnej doszukiwać się znaczenia tekstu prawnego, który będzie wprost sprzeczny z jego literalnym brzmieniem. Sąd formułując takie przekonanie kierował się zaś założeniem, że jedynym kryterium w zakresie wyboru metody wykładni powinno być dążenie do uzyskania poprawnych jej efektów w postaci odczytania właściwej treści normy prawnej, a nie przyjęcie w sposób dogmatyczny koncepcji swoistej "wyższości" jednego rodzaju wykładni nad innymi.
Kierując się takimi założeniami Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1., jak przyjmuje się przy tym w literaturze, artykuły 15 i 16 u.p.d.o.p. mają podstawowe znaczenie w określaniu dochodu i obliczonego od tego dochodu podatku dochodowego od osób prawnych. Dochód podatkowy ze źródła przychodów stanowi różnicę między przychodami uzyskiwanymi z jednego z dwóch źródeł opisanych w art. 12 u.p.d.o.p. a kosztami uzyskania przychodów z tego źródła zdefiniowanymi w art. 15 i 16 u.p.d.o.p. (zob. P. Małecki, M. Mazurkiewicz, CIT. Podatki i rachunkowość. Komentarz, wyd. XII, opubl. LEX/el, komentarz do art. 15 u.p.d.o.p.). Wspomniany już zaś art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, co wynika tak z powołanego art. 15 ust. 1, jak i redakcji samego art. 16 zawiera zamknięty katalog tzw. kosztów negatywnych, tzn. kosztów rozpoznawanych rachunkowo, natomiast niestanowiących kosztów w rozliczeniu podatkowym. Koszty wymienione w tym przepisie z woli ustawodawcy nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, przy czym z racji na zamknięty charakter wyliczenia zawartego w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie można w sposób rozszerzający.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że wprowadzenie do art. 16 ust. 1 pkt 76, mocą którego z kosztów uzyskania przychodu wyłączone zostały wpłat na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, o których mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o wsparciu miało przy tym miejsce wraz z ogłoszeniem tekstu jednolitego ustawy Ordynacja podatkowa w dniu 18 sierpnia 2020 r. Po tym mimo, iż ustawa o finansowaniu została uchwalona w dniu 7 lipca 2022 r., a weszła w życie (z niewielkimi wyjątkami) w dniu 29 lipca 2022 r., ustawodawca nie zdecydował się na podobną nowelizację art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, w celu rozszerzenia przewidzianego w nim wyłączenia także o opłatę dodatkową wynikającą z art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu. Tym samym należy przyjąć, że jednoznaczny w swej treści art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT stanowi, że do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy nie można zaliczyć wyłącznie wymienionej w nim wpłaty tzw. głównej czyli wpłaty na Fundusz, dokonywanej na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o wsparciu. Przepis ten nie wyłącza zaś możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wypłaty określanej jako dodatkowa, która choć również wpłacana jest na Fundusz, to kredytodawcy ponoszą ją na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu.
Z racji na jasną treść art. 16 ust. 1 pkt 67 ustawy o CIT, jak i na charakter tego przepisu jako ustanawiającego wyjątek nie jest dopuszczalne rozszerzające odczytywanie wynikającej z tego przepisu normy prawnej i argumentowanie, że również opłata dodatkowa objęta jest dyspozycją tego przepisu. Nie ma przy tym znaczenia, że opłata podstawowa i opłata dodatkowa mają zbliżony charakter i służą realizacji tego samego celu, bowiem skoro ustawodawca nie zdecydował się na wyłączenie jej wprost z katalogu kosztów uzyskania przychodu, to organy podatkowe nie mogą w drodze wykładni rozszerzającej czynić wobec niej takiego wyłączenia.
Jednocześnie z racji na jasną treść analizowanego art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT w zakresie w jakim przepis ten ustanawia wykluczenie od możliwości zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychody Sąd stwierdził, że przy jego wykładni nie było potrzeby sięgania do wyrażonej w art. 2a O.p. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Przepis ten stanowi, że niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Jeżeli zaś analizowany przepis będący podstawą działania organu podatkowego nie budzi wątpliwości interpretacyjnych lub w procesie wykładni daje się odczytać jednoznaczną jego treść nie ma potrzeby stosowania w procesie wykładni zasady in dubio pro tributario. Ta, jak wielokrotnie wyjaśniały już sądy administracyjne stanowi jedną z dyrektyw wykładni prawa i ma zastosowanie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich jej kontekstów, a więc językowego, systemowego, funkcjonalnego nie daje zadowalających rezultatów. Tylko w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla podatnika (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 marca 2023 r., III FSK 1373/22).
Z taką sytuacją nie mamy zaś do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż w istocie już przy zastosowaniu wykładni językowej możliwe jest osiągnięcie zadowalających efektów interpretacji spornego przepisu, a ponadto wyniki tak prowadzonego procesu interpretacyjnego są zbieżne ze stanowiskiem podatnika. Co więcej podjęte przez organ podatkowy próby zastosowania innych aniżeli językowa zasad wykładni prawa, a więc wykładnia systemowa zewnętrzna polegająca na zestawianiu treści przepisów art. 16a ustawy o wsparciu i art. 89 ustawy o finansowaniu, jak również wykładnia funkcjonalna realizowana poprzez skonfrontowanie celów jakim służyć miało wprowadzenie tych przepisów prowadziło do naruszenia jednej z naczelnych zasad obowiązujących w procesie interpretacji tekstu prawnego wyłączającej możliwość rozszerzającego intepretowania przepisów p ustanawiających określone wyjątki.
Z tych względów Sąd uznał, że uzasadniony był podniesiony przez Skarżącą zarzut dopuszczenie się przez DKIS błędu wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 76 ustawy o CIT, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że poniesiony w 2022 r. przez Bank koszt z tytułu dodatkowej wpłaty na Fundusz Wsparcia Kredytobiorców jest objęty wyłączeniem określonym w art. 16 ust. 1 pkt 67 Ustawy o CIT, a tym samym nie jest kosztem uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.
W ocenie Sądu, wspomniany art. 16 ust.1 pkt 76 ustawy o CIT intepretowany w sposób prawidłowy nie stoi na przeszkodzie by do kosztów uzyskania przychodu zaliczyć wpłatę dodatkową na Fundusz ponoszoną na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o finansowaniu. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy DKIS wydając interpretację na wniosek Skarżącej uwzględni w swych rozważaniach ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd.
Z tych względów zaskarżona interpretacja podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wpis stały od skargi, opłatę od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI