III SA/Wa 681/24

III SA/Wa 681/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 72 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Cichoń, Sędziowie sędzia WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi W. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. w W. kwotę 125 017 zł (słownie: sto dwadzieścia pięć tysięcy siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W. w W. (dalej: "Strona", "Spółdzielnia" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "Organ", "Kolegium" lub "SKO") z dnia [...] stycznia 2024 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem złożonym w dniu 27 października 2021 r. Spółdzielnia wystąpiła do Prezydenta W. (dalej też "organ I instancji") o stwierdzenie nadpłaty w wysokości 16 869 839 zł w zw. z uiszczoną opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi w nieruchomościach, w których wykonuje uprawnienia właściciela w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Zasadniczym powodem złożenia wniosku było częściowe stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny nieważności Uchwały Rady m. st. Warszawy nr XXIV/676/2019 z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie za pojemnik i worek o określonej pojemności oraz Uchwały Rady m. st. Warszawy nr XXIV/676/2019 z dnia 12 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia sposobu obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Według Strony, na skutek stwierdzenia nieważności w części ww. uchwał Rady m.st. Warszawy, odpadała podstawa uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zasobach zarządzanych przez Spółdzielnię, tak więc wniesione już opłaty na podstawie ww. uchwał są nienależne i jako takie powinno zostać uznane za nadpłatę w rozumieniu ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2383 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa").
Do wniosku załączono korekty deklaracji z datami obowiązywania od marca 2020 r. do marca 2021, zmniejszające wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Prezydent W. odmówił wszczęcia postępowania z ww. wniosku. SKO postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r., uchyliło w całości ww. postanowienie z dnia [...] grudnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. wszczął postępowanie z ww. wniosku Strony a następnie decyzją odmówił Spółdzielni stwierdzenia nadpłaty. Wedle organu wniosek o stwierdzenie nadpłaty i załączone do niego korekty deklaracji są sprzeczne z art. 6m ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 ze zm., dalej: "u.p.c.g."). W ocenie organu ten przepis nie pozwala na dokonania korekty deklaracji, które z mocą wsteczną, które pomniejszałyby zobowiązanie z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. W ocenie organu w związku z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania w oparciu o dokument pt. "Analiza Kosztów poniesionych przez W. za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie od 1 marca 2020 do 31 marca 2021 r." ustalił, że rzeczywiste koszty gospodarki odpadami były wyższe niż te poniesione przez Stronę w okresie od 01.01.2020 r. do 31.03.2021 r.
Spółdzielnia wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
SKO zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2024 r. utrzymało ww. decyzję organu I instancji.
SKO wskazał, że przedmiotowe uchwały Rady m.st. Warszawy, pomimo stwierdzenia ich nieważności, obowiązywały i wywoływały skutki w okresie od 1 marca 2020 r. do marca 2021 r. Uiszczone opłaty miały swoją podstawę w tych uchwałach oraz art. 6h ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - właściciele nieruchomości zamieszkanych są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego nie stwarza podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów takiego aktu. Jedynie sytuacje wprost uregulowane w Ordynacji podatkowej zezwalające na stwierdzenie nadpłaty po wydaniu orzeczeń, to orzeczenia trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, o których mowa w art. 74 tej ustawy.
Wskazano, że nadpłata powstaje wtedy, gdy świadczenie nie powinno w ogóle mieć miejsca (świadczenie nienależne) albo świadczenie podatkowe opiewa na wyższą wartość, aniżeli wynika to z treści przepisów prawa podatkowego (świadczenie nadpłacone). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Korekta deklaracji w razie odmowy stwierdzenia nadpłaty nie wywołuje skutków prawnych.
Podniesiono, że w świetle ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uiszczanie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obowiązkowe w przypadku właścicieli nieruchomości. Opłata ta jest zobowiązaniem podatkowym wynikającym z mocy prawa.
Organ I instancji przywołał również wyrok TK z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12. Podniesiono również konieczność uwzględnienia uchwały NSA - Izby Gospodarczej z dnia 22 czerwca 2011, sygn. akt I GPS 1/11, zgodnie z którą nie stanowi nadpłaty kwota uiszczonego podatku, w sytuacji w której ten, kto ją uiścił nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego. Uiszczone opłaty w niniejszej sprawie stanowią ekwiwalent za świadczoną na rzecz strony usługę odbioru i zagospodarowania odpadów.
Jak wskazało SKO w sprawie nie jest spornym stan faktyczny, tak co do uiszczenia opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, ich wysokości, jak i unieważnienia części przepisów uchwał Rady m.st. Warszawa. Nie jest również sporny stan prawny. Spornym pozostaje zastosowanie przepisów do ustalonego stanu faktycznego.
Niekwestionowany jest pogląd, że stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki wsteczne (ex tunc), a więc uznaje się, że dany akt był nieważny od początku, od momentu jego przyjęcia. Z drugiej jednak strony, należy mieć na względzie, że obowiązek uiszczenia opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi wynika z ustawy. Zadaniem rady gminy jest przyjęcie odpowiedniej regulacji, która skonkretyzuje obowiązki właścicieli nieruchomości, zwłaszcza w zakresie wysokości opłat jakie mają oni ponosić za usługę świadczoną na ich rzecz przez gminę - odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych. Z tego względu opłaty nie można traktować tak jak każdej innej należności publicznoprawnej, gdyż związana jest ona ze stałym, nieprzerwanym świadczeniem na rzecz właścicieli nieruchomości ze strony gminy. Zorganizowanie przez gminę systemu odbioru odpadów wiąże się z koniecznością zapewnienia na ten cel odpowiednich środków finansowych. Organ podkreślił, że właściciele nieruchomości uiszczają opłaty w wysokości ryczałtowej, bez odniesienia do rzeczywistej masy wytworzonych odpadów. Co więcej, uiszczana opłata nie musi być powiązana z rzeczywistymi kosztami funkcjonowania sytemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie danej gminy.
Z tego punktu widzenia fakt uiszczenia opłat stanowi ekwiwalent odpłatności za usługę. Właściciel nieruchomości ma obowiązek pozbycia się odpadów w ramach sytemu przyjętego przez gminę. Nie ma innej możliwości zagospodarowania tych odpadów niż w ramach przyjętego systemu, a więc obowiązek uiszczenia opłat istnieje niezależnie od ich wysokości, jak i w jaki sposób gmina skalkulowała stawki opłat.
Według SKO, skoro odpady były odbierane z nieruchomości właściciel, to nie ma podstaw do kwestionowania, że nie musi on opłat z tego tytułu uiszczać, gdyż stanowiłoby to o jego nieuprawnionym przysporzeniu (uniknięcie kosztu). Uzyskałby on w ten sposób nieodpłatną korzyść, gdyż odebrano by odpady, bez konieczności uiszczania z tego tytułu należności czy wynagrodzenia. Stwierdzenie nadpłaty w omawianej sytuacji powodowałoby nieuprawnione przysporzenie majątkowe wnioskodawcy.
SKO twierdziło również, że kolejnym argumentem przemawiającym za odmową stwierdzenia nadpłaty jest kwestia, iż de facto organy nie mogą ustalić jaki powinien być punkt odniesienia do stwierdzenia wysokości kwoty będącej nadpłatą, a więc różnicy pomiędzy opłatą uiszczoną a kwotą należną. Odbiór odpadów organizowany jest przez gminę, a uiszczana opłata ma stanowić "wkład" właściciela nieruchomości w możliwość efektywnego realizowania organizowanego przez gminę odbioru odpadów. Zdaniem SKO, nie można zanegować, że właściciel nieruchomości musi uiszczać opłatę, choć po stwierdzeniu nieważności nie jest możliwym stwierdzenie w jakiej wysokości jest ona należna.
Ponadto wskazano, że stwierdzenie nieważności przywołanych uchwał nie odnosiło się do kwestii kalkulacji stawki opłaty. Tak więc nie zostało wykazane, że opłata jako kwota za świadczoną przez gminę usługę powszechną nie powinna była być ustalona w takiej właśnie wysokości.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że skoro ustawodawca wskazał konkretne przypadki gdy możliwa jest korekta deklaracji, w tym co do opłat za okres wsteczny, to nie można przyjmować, że taka korekta jest możliwa w innych, nieprzewidzianych przypadkach. Ponadto wskazano, że do dnia 5 września 2019 r. obowiązywał art. 6q ust. 3 ustawy, stanowiący, iż w przypadku złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stwierdza się nadpłaty w tej opłacie za miesiące, w których usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona. Wraz z uchyleniem art. 6q ust. 3 dodano ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1579) art. 6m ust. 4. W uzasadnieniu projektu (druk nr 3495) wyraźnie podkreślono, że ma to związek z dodaniem do art. 6m ustępu 4 ("Ponadto zaproponowano usunięcie ust. 3, ponieważ kwestie te zostały przeniesione do art. 6m."). Wskazany art. 6q nakazuje stosować w sprawach opłat przepisów Ordynacji podatkowej. Tak więc zmiana umiejscowienia przepisu nie zmienia jego charakteru, a więc przepisu ustanawiającego wyjątek co od możliwości korekty deklaracji.
Tym samym przyjęto, że w sprawie nie było możliwym złożenie korekty deklaracji i na tej podstawie oczekiwać na stwierdzenia nadpłaty. Złożona deklaracja nie mogła wywołać skutku w postaci ustalenia w innej wysokości opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Kolegium nie podzieliło zarzutu i argumentacji, iż w niniejszej sprawie nie powinna mieć znaczenia kwestia uszczerbku majątkowego, jaki że uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2011 r. (sygn. akt I GPS 1/11), przywołana przez organ I instancji, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W uchwale tej NSA stwierdził, że w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nie jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, w sytuacji gdy ten, kto ją uiścił, nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego. Uchwała ta może być przywołana w sprawę przez analogię, gdyż odnosi się do podobnego zagadnienia, a więc kwestii czy należna jest nadpłata jeżeli podatnik nie poniósł uszczerbku majątkowego. W niniejszej sprawie jest bezsprzecznym, że usługę odbioru odpadów wykonano, tak że należało z tego tytułu uiścić opłatę czy też wynagrodzenie podmiotowi dokonującemu odbioru odpadów. Z tego punktu widzenia bez znaczenia jest odbywało się to w ramach sytemu odbioru odpadów w W. czy też Spółdzielnia musiałaby we własnym zakresie zorganizować odbiór odpadów, co wydaje się byłoby kosztowniejsze, z uwagi na mniejszą skalę samodzielnych działań w tym względzie. Spółdzielnia i tak musiałaby dokonać wypłaty środków na ten cel.
Wbrew twierdzeniom Strony, kwestie związane z rzeczywistą wysokością kosztów gospodarowania odpadami z przedmiotowej nieruchomości oraz nieprzerwane świadczenie usług odbioru odpadów mają znacznie w sprawie, gdyż wiążą się bezpośrednio z przedstawionym zagadnieniem nie doznania uszczerbku majątkowego przez podatnika, gdyż odbiór odpadów komunalnym odbywa się zawsze odpłatnie.
W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji SKO, a także wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów oraz skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zbadania zgodności art. 6m ust. 2 i 4 ustawy utrzymaniu czystości i porządku w gminach z art. 2 Konstytucji, art. 7 Konstytucji oraz art. 216 ust. l Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten wyłącza możliwość złożenia korekty deklaracji opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, w sytuacji gdy przepisy prawa miejscowego określające wysokość stawek tej opłaty zostaną uznane za nieważne prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
W skardze zarzucono naruszenie:
1) naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy:
- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji w której powinna ona zostać uchylona,
- art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2024 poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."), a także art. 7 Konstytucji RP poprzez pominięcie stanowiska strony Spółdzielni, nie przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, w szczególności uznania za wystarczające dowody z dokumentów (opinii i analiz) nie mając charakteru dokumentu urzędowego, a pominięcie w tym zakresie dokumentów w postaci sprawozdań z wykonania budżetu W. z których wynika nadwyżka wpływów nad wydatkami.
- art. 207 oraz art. 75 § 3 i 4a oraz art. 81b § 2a O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez uznanie za uzasadnione nieuwzględnienie wniosku o zwrot nadpłaty z tytułu gospodarowania odpadami,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 6m ust. 2 i 4 u.c.p.g. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, ze przepis ten ogranicza prawo do złożenia korekty deklaracji, także w przypadku gdy deklaracja została złożona w oparciu o nieważne przepisy uchwały rady miasta.
- art. 6k ust. 1 i 2 u.c.p.g. poprzez uznanie że opłata z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi może być ustalona na podstawie nieważnych uchwał rady miasta, a nie znajdą zastosowania przepisy uchwały rady miasta, które są ważne i obowiązujące w dacie zdarzenia (odbioru odpadów),
Dodatkowo zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu przez SKO, że wnioskodawca uważa że prawidłowa wysokości opłaty za gospodarstwo domowe powinna wynosić 0 zł, w sytuacji gdy wnioskodawca stoi na stanowisku, że opłata ta powinna być wnoszona w wysokości określonej na podstawie przepisów obowiązujących przed podjęciem uchwał, których nieważność została stwierdzona prawomocnymi orzeczeniami Naczelnego Sadu Administracyjnego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sąd na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. postanowił na podstawie art.106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oddalić wniosek dowodowy zawarty w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość przeprowadzonej przez organy postępowania wykładni przepisów prawa materialnego, w rezultacie której doszło do odmowy stwierdzenia nadpłaty wnioskowanej przez Stronę z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi w sytuacji gdy doszło do częściowego stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności uchwał: w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie za pojemnik i worek o określonej pojemności oraz ustalenia sposobu obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Strona twierdzi, że opłata z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi nie może być ustalona na podstawie nieważnych uchwał rady miasta, a ponadto organ błędnie wskazywał w zaskarżonej decyzji, iż w Strona domaga się ustalenia wysokości opłaty za gospodarstwo domowe w kwocie 0 zł, podczas gdy Skarżąca od początku twierdziła, że opłata ta powinna być wnoszona w wysokości określonej na podstawie przepisów obowiązujących przed podjęciem uchwał, których nieważność została stwierdzona prawomocnymi wyrokami NSA.
Zdaniem SKO ze nie doszło do pokrzywdzenia Spółdzielni (nie występuje zubożenia po jej stronie) i koszty wywozy odpadów przewyższały sumę opłat jakie z tego tytułu wniosła Spółdzielnia a ponadto literalne brzmienie art. 6m ust. 2 u.c.p.g. nie dopuszcza korekty deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny z przyczyn innych niż śmierć osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Przedstawiając ramy prawne sprawy, należy przywołać brzmienie odnośnych przepisów u.c.p.g. oraz Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 6m ust. 2 u.c.p.g., w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, przy czym opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Jak z kolei stanowi ust. 4 tego artykułu Właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Stosownie do ust. 5 art. 6m u.c.p.g. Przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli właściciel nieruchomości złoży nową deklarację zmniejszającą wysokość:
1) zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku ze śmiercią mieszkańca w terminie do 6 miesięcy od dnia tego zdarzenia;
2) opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z informacją lub korektą faktur, uzyskaną z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
W myśl art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z kolei według art. 73 § 1 pkt 1 O.p., nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej.
Jak stanowi art. 75 § 1 O.p., jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. W myśl § 4 ww. artykułu, jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim przypadku korekta wywołuje skutki prawne.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji tutejszy Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie może pominąć okoliczności stwierdzonych przywołanymi wyrokami, stwierdzającymi nieważność uchwał w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie opłaty, które są prawomocne. Tymczasem zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przytoczonego przepisu prawa, ponieważ pomija skutki rozszerzonej prawomocności ww. wyroków tutejszego Sądu z dnia 27 stycznia 2021 r.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem szczególnym, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt III FSK 4342/21 oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1120/20 stwierdzającego nieważność § 1 oraz § 5 pkt 1 lit. a i lit. b uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 grudnia 2019 roku Nr XXIV/671/2019 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik i worek określonej pojemności. Tego samego dnia Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie w sprawie o sygn. akt III FSK 4235/21 oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1121/20 stwierdzającego nieważność § 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 i pkt 2 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 grudnia 2019 roku Nr XXIV/676/2019 w sprawie ustalenia sposobu obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd w swoich rozstrzygnięciach przyjął, że kryteria różnicowania w zależności od tego z jakich terenów odbierane są odpady albo od rodzaju zabudowy przystają do metod określonych zarówno w ust. 1, jak i ust. 2 art. 6j. Pomimo to nie mogą być one stosowane do metody określonej w ust. 2 art. 6j, gdyż treść tego przepisu wyklucza różnicowanie stawek. Ustawodawca zdecydował, że w przypadku metody od gospodarstwa domowego powinna być uchwalona jedna stawka opłaty za gospodarowanie odpadami. Użyte w ust. 2 sformułowanie "jedna stawka" wyklucza możliwość różnicowania stawki, bo to prowadzi do ustalenia dwóch lub więcej stawek, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tego przepisu. Rada w zaskarżonej uchwale ustaliła dwie stawki przyjmując jako dodatkowe kryterium rodzaj zabudowy, w którym znajdują się gospodarstwa domowe. Inna stawka przewidziana została dla gospodarstwa domowego zabudowy jednorodzinnej oraz inna dla wielorodzinnej. Rada uchwaliła zatem dwie stawki opłaty od gospodarstwa domowego, czym naruszyła art. 6j ust. 2 u.c.p.g.
Przechodząc do meritum sprawy, Sąd podziela argumentację i stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie I SA/Wr 729/23 uznając je za swoje.
W ocenie Sądu Skarżąca, słusznie podkreślając deklaratoryjny charakter oraz – związany z nim – niewątpliwie skutek ex tunc prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność uchwały w części dotyczącej wysokości opłat za gospodarowanie odpadami. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, stwierdzenie nieważności uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a rodzi skutek ex tunc, co oznacza, że od samego początku akt nie był zdolny do wywołania skutku prawnego, a więc kształtowania uprawnień czy obowiązków. Odmienna wykładnia prawa prowadzi mianowicie do zniwelowania tego skutku prawomocnego orzeczenia, stwierdzającego w ww. części nieważność przedmiotowego aktu prawa miejscowego, do poziomu ex nunc, którym charakteryzują się orzeczenia typu konstytutywnego.
Przy prawomocnym stwierdzeniu, że przepisy aktu prawa miejscowego, w zakresie określającym wysokość opłat za gospodarowanie odpadami, uchwalone zostały z istotnym naruszeniem prawa (co jest warunkiem sine qua non stwierdzenia jego nieważności w ww. części), wyłączona miałaby być jednocześnie możliwość restytucji uszczerbku majątkowego, jaki powstał w związku z tym po stronie odbiorców usługi publicznej gospodarowania odpadami komunalnymi, a przy tym bez względu na jego rozmiary. Uszczerbku tego nie wylicza się przecież od momentu uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia, lecz od momentu wejścia w życie tych zakwestionowanych regulacji. Te z kolei mogą w sposób odczuwalny przekładać się na kłopoty w wywiązywaniu się z uiszczania zakwestionowanych opłat po stronie jednostek i podmiotów korzystających z takich usług, w tym przypadku Spółdzielni Mieszkaniowej. Oznaczałoby to w praktyce, że ryzyko ekonomiczne uchwalania niezgodnych z prawem regulacji w ww. zakresie oraz wynikające z tego faktu nieuzasadnione korzyści, uzyskane nienależnie kosztem jednostek i podmiotów korzystających z przedmiotowych usług, spoczywałoby na nich w całości. Bezprawność działań uchwałodawczych w opisanym wyżej kształcie pozostawałaby zatem niesankcjonowana, a wyrok prawomocnie ją stwierdzający byłby pozbawiony realnej skuteczności w swojej istotnej części. Sam fakt, że – "wadliwie wyceniona" w nieważnej uchwale – usługa została już wykonana, nie jest i nie może być dostatecznym usprawiedliwieniem tego, że przychody podmiotu, który ją realizuje, w części powyżej stawek określonych w obowiązujących poprzednio, niekwestionowanych uchwałach, miałby z kolei w nieodwracalny sposób jemu właśnie przypadać. Taki mechanizm mógłby bowiem generować zachowania patologiczne, skłaniając organ uchwałodawczy danej jednostki samorządu terytorialnego nie tylko do prawnie bezpodstawnych, lecz nawet ekonomicznie nieuzasadnionych podwyżek opłat za przedmiotowe usługi, które są realizowane przecież nierzadko przez podmioty pozostające pod organizacyjnym, prawnym lub ekonomicznym (właścicielskim) nadzorem tychże jednostek. Należy przecież pamiętać, że – w myśl art. 6r ust. 1 i 1a u.c.p.g. – opłaty te stanowią dochód gminy lub związku międzygminnego.
Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, stwierdzić należy – w myśl art. 72 § 1 pkt 1) i art. 73 § 1 pkt 1) O.p. w związku z normą odsyłającą z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. – że Skarżąca – w wyniku podjęcia nieważnej uchwały – w każdym miesiącu od dnia jej wejścia w życie do dnia uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego jej nieważność, niewątpliwie płaciła nienależnie tę część opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która stanowiła różnicę pomiędzy wysokością opłaty, ustaloną na podstawie zakwestionowanej uchwały, a tą, która wynikała z przepisów prawa miejscowego uchwalonych poprzednio. Z kolei deklaracje, złożone w okresie i w związku z obowiązywaniem przepisów uznanych prawomocnie za nieważne, tracą w tym zakresie swoje prawne znaczenie. To oznacza, że złożenie ich korekt nie powinno nawet stanowić istotnego warunku zwrotu nadpłaty powstałej w tak ustalonych, szczególnych okolicznościach.
Wprawdzie w niniejszej sprawie Spółdzielnia złożyła korekty deklaracji, lecz mają one walor obrachunkowy. Jeśli bowiem nie zgłasza ona żadnych zmian w stanie faktycznym, a jedynym powodem ich złożenia jest zmiana stanu prawnego (stwierdzenie nieważności przepisów prawa miejscowego określających dotychczas stawki i sposób wyliczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi), to zmianę tego stanu organ lub działający z jego upoważnienia podmiot powinien uwzględnić z urzędu. Zresztą w tej sytuacji warunek dokonania korekty deklaracji, o którym mowa w art. 75 § 4 O.p., traci swoją prawną doniosłość, skoro weryfikacji może podlegać jedynie kwota wyliczonej nadpłaty w zakresie prawidłowości jej wyliczenia, co sprowadza się do zbadania poprawności zastosowanych działań arytmetycznych oraz ich wyniku.
W ocenie Sądu, w sytuacji takiej, jak w niniejszym postępowaniu, gdy wniosek właściciela nieruchomości w zabudowie wielorodzinnej zmierza do realizacji przysługującego mu prawa do stwierdzenia nadpłaty, stanowiącego bezpośrednią konsekwencję prawomocnego wyroku sądowego stwierdzającego nieważność przepisów prawa miejscowego, na podstawie których wadliwie uchwalono metodę ustalenia oraz wysokość stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organy nie mogą skutecznie kwestionować jego żądania tylko z tego powodu, że przypadek ten nie jest objęty dyspozycją art. 6m ust. 2 w związku z ust. 4 u.c.p.g. Zasada państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasada legalizmu (art. 7 w związku z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, art. 120 O.p.) wymagają w szczególności, aby organy – stosując przepisy prawa miejscowego obowiązujące w tym zakresie w miejsce przepisów, których nieważność została prawomocnie stwierdzona – respektowały prawa Strony w przedmiocie zaistniałej w ten sposób nadpłaty (art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 1 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.), skoro jest ona skutkiem wiążącego je – w myśl art. 170 p.p.s.a. – prawomocnego wyroku.
Odmowa stwierdzenia nadpłaty w niniejszej sprawie oznacza, że organ uznał, że możliwe jest ustalenie opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi bez podstawy prawnej, a jedynie w oparciu o rzeczywiste koszty tej gospodarki. Wskazać należy, że opłata za gospodarowanie nieruchomościami ma charakter publicznoprawny, na co prawidłowo wskazuje organ w oparciu o Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 listopada 2013 r. (sygn. akt K 17/12). Podkreślić należy, że opłata za wywóz odpadów to nie cena za usługę, ale danina publicznoprawna za fakt bycia uczestnikiem systemu gospodarowania odpadami (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013r., sygn. akt K 17/12, OTK-A 2013, nr 8, poz. 125), toteż w ocenie Sądu wysokość opłaty nie musi odpowiadać faktycznemu kosztowi usługi, zatem kwestia wyliczeń organu co do faktycznie poniesionych kosztów wywozu odpadów z terenu Spółdzielni nie ma znaczenia dla sprawy.
Ponownie zauważyć należy, że wysokość tej opłaty powinna wynikać z należycie, zgodnie z przepisami podjętej uchwały rady gminy. W przypadku stwierdzenia nieważności przepisów uchwały w przedmiocie ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zakresie w jakim dotyczyły, one wysokości takiej opłaty uznać należy, że w okresie w którym obowiązywał taki akt, zastosowanie winny znajdować przepisy regulujące poprzednio ww. zagadnienie, a wiec wysokość stawki w nich określona.
Końcowo wyjaśnienia wymagało, że w skardze Strona kwestionowała również dopuszczalność odniesienia do niniejszej sprawy wniosków wynikających z uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I GPS 1/11 (ONSAiWSA 2011/5/93), wskazującej na obowiązek wykazywania uszczerbku majątkowego jako warunku stwierdzenia nadpłaty. Jakkolwiek Sąd w pełni podzielił zgłoszone w tym zakresie zastrzeżenia Strony, przyjmując, że ww. uchwała dotyczy jedynie nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, a tym samym nie może przesądzać o konieczności poniesienia uszczerbku majątkowego jako warunku stwierdzenia nadpłaty na gruncie innych przypadków, to kwestia ta pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie wobec przyjęcia braku podstaw do stwierdzenia nadpłaty w tej sprawie ze wskazanych wcześniej względów.
Co prawda przesłanka poniesienia uszczerbku majątkowego, jako warunek powstania nadpłaty, pojawia się od czasu do czasu w orzecznictwie sądów (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2002 r., sygn. akt P 7/00 oraz uchwała Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I GPS 1/11), nie spowodowało to jednak zmiany wskazanego wyżej przepisu. Skoro zatem ustawodawca, nie doszedł do przekonania o potrzebie uregulowania definicji nadpłaty (nawet w podatku akcyzowym) uwzględniającej element poniesienia uszczerbku majątkowego przez podatnika, oznacza to, że stoi na stanowisku, że dobro wspólne, jakim jest stan finansów publicznych, na tej płaszczyźnie nie zasługuje na szczególną ochronę, albo też, że dobro to nie przeważa nad interesem określonej grupy społecznej, jaką są podatnicy (również podatku akcyzowego). Ustawodawca miał aż nadto dużo czasu, ażeby niedostosowaną do wymogów konstytucyjnych - w ocenie tej uchwały - regulację nadpłaty w odniesieniu do podatku akcyzowego od energii elektrycznej (ale również w odniesieniu do innych wyrobów akcyzowych), ująć w szatę normatywną. Skoro jednak ustawodawca do tej pory nie uchwalił stosownych regulacji prawnych w tym zakresie, to zachodzą wszelkie podstawy do założenia, że według ustawodawcy, obowiązujący stan prawny jest optymalny; przy czym jest on w pewnym sensie zmodyfikowany uchwałą Izby Gospodarczej z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt I GPS 1/11, ale tylko w odniesieniu do nadpłaty podatku akcyzowego od energii elektrycznej. Taki stan rzeczy jest zatem efektem świadomego działania (zaniechania) prawodawcy podatkowego i nie stanowi luki prawnej (patrz uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 czerwca 2021 r. I GSK 1755/20).
Wyżej powołana uchwała, jak też inne orzeczenia, które przywołują organy podatkowe, nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem dotyczą zwrotu specyficznego podatku, jakim jest akcyza za energię elektryczną. Jak podkreślono w jej uzasadnieniu: "specyfika niniejszej sprawy wiąże się z tym, że zagadnienie przedstawione przez skład orzekający NSA dotyczy nadpłaty w podatku akcyzowym. Cechą tego podatku jest to, że stanowi on element ceny wyrobu akcyzowego, to znaczy jest integralną częścią tej ceny (zob. m.in. R. Mastalski: Prawo podatkowe, Warszawa 2006, s. 534). Obowiązek uwzględnienia akcyzy w cenie towaru wynika wyraźnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050 ze zm.). Okoliczność, że podatek akcyzowy jest uwzględniany w cenie towaru będącego wyrobem akcyzowym, prowadzi do tego, że - z reguły - bezpośredni ekonomiczny ciężar opodatkowania de facto spoczywa nie na podmiotach tego podatku (podatnikach), lecz na konsumentach (nabywcach towarów, osobach uiszczających cenę za wyrób akcyzowy). Z uwagi bowiem na konieczność uwzględnienia podatku akcyzowego w cenie towaru koszty podatku mogą być "przerzucane" na ostatecznych nabywców towaru. Wynika to z pośredniego charakteru podatków obrotowych, do których należy podatek akcyzowy (por. W. Modzelewski: Podatki obrotowe /w:/ System prawa finansowego, tom III: Prawo daninowe (red. L. Etel), Warszawa 2010, s. 146-148)."
Specyfika wskazanej wyżej uchwały wynika także z faktu, że dotyczyła ona podatku objętego akcyzą zharmonizowaną w ramach Unii Europejskiej. Zastosowanie mają zatem normy unijne oraz dorobek orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Orzecznictwo TSUE dopuszcza wyłączenie zwrotu świadczenia pobranego niezgodnie z prawem UE, jeżeli prowadziłoby to do nieuprawnionego wzbogacenia świadczącego. Prawo UE nie zakazuje w szczególności sądom krajowym, uwzględniania okoliczności, że niezgodne z tym prawem świadczenia, mogły podlegać wliczeniu w cenę i w ten sposób zostać przerzucone na konsumentów (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości z dnia 27 lutego 1980 r. w sprawie C 68/79 Hans Just I/S przeciwko Danish Ministry for Fiscal Affairs, pkt 26; z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie C 61/79 Amministrazione delle finanze dello Stato przeciwko Denkavit italiana Srl., pkt 26; z dnia 9 listopada 1983 r. w sprawie C 199/82 Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko SpA San Giorgio, pkt 13; z dnia 14 stycznia 1997 r. w sprawach C-192/95 do C-218/95 Société Comateb i inni przeciwko Directeur général des douanes et droits indirects, pkt 21; z dnia 9 lutego 1999 r. w sprawie C-343/96 Dilexport Srl przeciwko Amministrazione delle Finanze dello Stato, pkt 47; z dnia 21 września 200 r. w sprawach C-441/98 i C-442/98 Kapniki Mikhailidis AE and Idrima Kinonikon Asphaliseon (IKA), pkt 31).
W orzecznictwie TSUE wskazano, że może wówczas wystąpić sytuacja, w której ciężar opodatkowania jest w rzeczywistości ponoszony nie przez przedsiębiorcę, lecz przez konsumenta, na którego ciężar ten został przerzucony. W konsekwencji przekazanie przedsiębiorcy kwoty już przez niego odzyskanej (od konsumenta) prowadziłoby do uzyskania podwójnego zwrotu, co może być postrzegane, jako nieuzasadnione wzbogacenie (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Comateb, pkt 22).
Natomiast w orzecznictwie TSUE ukształtowane zostały pewne reguły szczegółowe, które powinny być stosowane przez krajowe organy władzy publicznej w sytuacji, gdy zwrot świadczenia jest uwarunkowany powstaniem zubożenia po stronie osoby występującej z roszczeniem o taki zwrot. Zastosowanie takiego ograniczenia w prawie krajowym zostało jednak uzależnione przez TSUE od pewnych warunków:
1) organy krajowe mają obowiązek ustalenia, czy ciężar ekonomiczny podatku został przerzucony na inne podmioty;
2) niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania, że jeśli wniosek dotyczy zwrotu podatku pośredniego, to kwota tego podatku została w całości przerzucona na kontrahenta;
3) sprzeczne z prawem UE są reguły dowodowe, przenoszące na podatnika ciężar udowodnienia, że podatek nie został przerzucony na inny podmiot;
4) ustalenie, że w danym przypadku nastąpiło przerzucenie całości kwoty podatku, nie uprawnia do wyłączenia prawa podatnika do otrzymania zwrotu, ponieważ konieczne jest wówczas wykazanie, że zwrot wnioskowanej opłaty doprowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika;
5) nawet w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że obciążenie nienależnym podatkiem zostało przerzucone na osoby trzecie, jego zwrot na rzecz podmiotu gospodarczego nie prowadzi koniecznie do jego bezpodstawnego wzbogacenia, gdyż zwiększenie stosowanych cen o kwotę rzeczonego podatku może powodować powstanie po jego stronie szkody związanej ze zmniejszeniem się wielkości sprzedaży (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości w sprawach: C-147/01 Weber's Wine World, ECLI:EU:C:2003:533 pkt 85; C-309/06 Marks & Spencer, ECLI:EU:C:2008:211 pkt 41-43; C-398/09 Lady & Kid, ECLI:EU:C:2011:540, pkt 18-21).
Z powołanych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, wynika, że w sytuacji, gdy prawo krajowe przewiduje wprost odmowę zwrotu podatku pobranego nienależnie, jeśli taki zwrot powodowałby bezpodstawne wzbogacenie podatnika, wyłączenie takie jest dopuszczalne w świetle prawa UE, tylko przy spełnieniu istotnych warunków, wśród których znajduje się m.in. zakaz przyjmowania domniemania, że jeśli wniosek dotyczy zwrotu podatku pośredniego, to kwota tego podatku została w całości przerzucona na kontrahenta, a samo przerzucenie podatku na kontrahentów nie oznacza jeszcze, że zwrot tego podatku doprowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika. Powołane orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości, odnoszą się jednak do pozytywnych regulacji, które statuują możliwość odmowy zwrotu nadpłaty w analizowanych okolicznościach, a polski ustawodawca takiego rozwiązania nie przewidział w prawie krajowym. Z orzecznictwa TSUE wynika tylko, że w przypadku gdyby takie rozwiązanie zostało wprowadzono, to odmowa nie może być automatyczna i bezrefleksyjna. TSUE nie wyklucza możliwości zwrotu podatku nawet w przypadku istnienia krajowej normy prawnej odwołującej się do bezpodstawnego wzbogacenia podatnika. Tym bardziej w sytuacji braku takiej regulacji w prawie krajowym, taka możliwość także nie może zostać wyłączona.
Ponadto uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2011 r. sygn. akt I GPS 1/11 nie ma charakteru wiążącego. Została bowiem wydana w konkretnej sprawie, na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zatem jest wiążąca dla stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie, a dotyczącego opodatkowania sprzedaży energii elektrycznej. Stanowisko to potwierdza pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z 24 stycznia 2020 r., sygn. I GSK 499/17, w którym podkreślono, że uchwała I GPS 1/11 nie ma charakteru abstrakcyjnego, wiążącego sądy administracyjne przy rozstrzyganiu w innych sprawach niż dotyczące opodatkowania energii elektrycznej. W związku z tym za błędną uznano wykładnię art. 72 § 1 pkt 1 o.p., przejawiającą się odejściem od wykładni literalnej tego przepisu i uznaniem, że nie jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu produkcji i sprzedaży wyrobów akcyzowych innych niż energia, w sytuacji, gdy ten kto ją uiścił, nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego. Stanowisko to potwierdzają również poglądy zaprezentowane w zdaniach odrębnych do uchwały o sygn. akt I GPS 1/11.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podkreślić, że powołana w zaskarżonej decyzji uchwała I GPS 1/11 nie ma zastosowania do każdej nadpłaty, o której mowa w art. 72 § 1 O.p., a jedynie do akcyzy na energię elektryczną. W przypadku tym akcyza ma charakter zdecydowanie cenotwórczy, o czym świadczy wprost treść art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług, zgodnie z którym w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów, sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym. Ponadto podatek akcyzowy jest podatkiem zharmonizowanym, co wymaga uwzględniania przy jego stosowaniu norm unijnych i orzecznictwa TSUE.
Odnośnie wniosku zawartego w skardze o wystąpienie do TK z pytaniem prawnym w zakresie zbadania zgodności art. 6m ust. 2 i 4 u.c.p.g. z art. 2 Konstytucji, art. 7 Konstytucji oraz art. 216 ust. 1 w zakresie w jakim przepis ten wyłącza możliwość złożenia korekty deklaracji opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi w sytuacji gdy przepisy prawa miejscowego określające wysokość stawek tej opłaty zostaną uznane za nieważne prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, to sąd zauważa, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom, przy czym Konstytucję zobowiązani są stosować bezpośrednio - art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. "Podległość sędziego Konstytucji RP oznacza, że ma on obowiązek jej stosowania wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Bezpośrednie stosowanie konstytucji przez sąd może oznaczać stosowanie przepisu (normy) konstytucyjnego jako bezpośredniej i wyłącznej podstawy rozstrzygnięcia, współstosowanie przepisu konstytucyjnego i ustawowego oraz badanie zgodności przepisów niższego rzędu z normami, zasadami, wartościami konstytucyjnymi i podejmowanie odpowiednich działań w razie uznania, że przepisy te są niezgodne z Konstytucją" (Monika Haczkowska (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, LEX/ el., komentarz do art. 178). W istocie więc stosując dany przepis prawa, sąd ma obowiązek skontrolować, czy wydobyta z niego norma prawna jest zgodna z Konstytucją. Jeżeli weryfikacja ta wypada pozytywnie, sądowa kontrola konstytucyjności przepisu się kończy, jeżeli wypada negatywnie, sąd albo stosuje inne metody wykładni celem wyinterpretowania z przepisu normy skorelowanej z postanowieniami Konstytucji, albo ma obowiązek zwrócić się do TK z pytaniem prawnym w trybie art. 193 Konstytucji RP (szerzej B. Nita, Bezpośrednie stosowanie konstytucji a rola sądów w ochronie konstytucyjności prawa, Państwo i Prawo 2002, nr 9, s. 45 i 46). Na gruncie niniejszej sprawy Sąd dokonał prokonstytucyjnej wykładni spornych przepisów, uznając, że organ w sposób nieuprawniony zastosował przepis art. 6m ust. 2 u.c.p.g., co jest niezgodne z wykładnią celowościową tego przepisu. Nie było zatem potrzeby kierowania wskazanego pytania do TK.
Końcowo odnosząc się do przedłożonych przy skardze wniosków dowodowych zauważyć należy, że Sąd mając na względzie treść art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wnioski Skarżącej w postaci sprawozdania z wykonania budżetu m. W. za 2021 r. i za 2022 r. oraz dwóch uchwał Regionalnej Izby Obrachunkowej w W. na okoliczność bardzo wysokiej nadwyżki wpływów nad wydatkami w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi w W. oraz krytycznej oceny takiego stanu rzeczy jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, wobec zasadności zarzutów naruszenia ww. przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy powinny uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę Sądu, stosując się do wiążącego je – po myśli art. 170 p.p.s.a. – prawomocnych wyroków tutejszego Sądu z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1120/20 oraz III SA/Wa 1121/20, zapewniając im w ten sposób właściwą skuteczność.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składały się: wpis od skargi (100000 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (25000 zł) zgodnie z § 2 pkt 9 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł).