III SA/Wa 641/08

III SA/Wa 641/08 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-06-30
Data wpływu
2008-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II FSK 591/09 - Postanowienie NSA z 2009-12-22
II FZ 383/08 - Postanowienie NSA z 2008-11-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 243  par. 1, art. 245, art. 246  par. 2  pkt 2, art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie : , Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "L." Sp. z o.o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy -
Uzasadnienie
Skarżąca spółka, reprezentowana w przedmiotowej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2007 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki to kwota 5.500.000 zł, w tym aport w postaci nieruchomości wartości 5.495.800 zł. Spółka wskazała, że w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 300.000 zł, a na koncie zgromadzone ma środki pieniężne w wysokości 70 zł.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej, Skarżąca nadesłała odpis pełny z rejestru przedsiębiorców, informację o posiadanym rachunku bankowym w Banku [...] Oddział Operacyjny w P. i wyciągi bankowe z poszczególnych dni, to jest z [...] listopada 2007 r.,[...] listopada 2007 r., 28 listopada 2007 r., [...] lutego 2008 r. Nadto przedłożyła potwierdzenie salda na rachunku bankowym - stan na [...] grudnia 2007 r., z którego wynika, że w tym dniu na rachunku posiadała kwotę 70 zł. Dodatkowo przedstawiła oświadczenia, iż nie posiada udziałów w innych podmiotach i że w ciągu ostatnich dwóch lat nie zbyła żadnych nieruchomości jak i ruchomości o wartości ponad 5.000 zł. Skarżąca nadesłała również dokument zatytułowany "Informacja o wierzytelnościach i zobowiązaniach spółki", w którym wskazała jedynie zobowiązania. Z wykazu środków trwałych posiadanych w okresie ostatnich dwóch lat wynika, że Skarżąca posiada nieruchomość o wartości księgowej 265.000 zł oraz budynki i budowle o wartości księgowej 1.961.517,60 zł. Skarżąca nadesłała także bilans na dzień 31 grudnia 2006 r. – jedynie w zakresie pasywów. Z kolei z rachunku zysków i strat za 2006 r. wynika, że w roku tym Skarżąca poniosła stratę. Do Sądu wpłynęły od Skarżącej również zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2006-2007, deklaracje podatkowe VAT-7 za listopad i grudzień 2007 r. oraz styczeń i luty 2008 r. oraz tytuł wykonawczy z 19 grudnia 2007 r.
Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, że nie posiada wystarczających środków na opłacenie pełnych kosztów postępowania w sprawie. Spółka obecnie nie prowadzi bowiem działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów. Jedynym składnikiem jej majątku jest nieruchomość położona w M. oraz przestarzałe ruchomości stanowiące wyposażenie tej nieruchomości. Spółka nie posiada zdolności kredytowej.
Skarżąca podała też, że ponosi koszty dozoru majątku w kwotach 10.000 zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2008 r. referendarz sądowy odmówiła przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że nie zostało wykazane, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Referendarz wskazała nadto, iż Skarżąca nie w pełni odpowiedziała na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej, co uniemożliwiło pozytywną ocenę wniosku. Nadesłane dokumenty natomiast, w ocenie referendarza, nie uzasadniały przyznania Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się Skarżąca i pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. wniosła sprzeciw. W treści pisma podniosła, że wykazała spełnienie przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie podała, że badaniu przez Sąd winna podlegać jedynie sytuacja finansowa Skarżącej w dacie składania wniosku i to jedynie w zakresie, czy posiada ona wystarczające środki na pokrycie kosztów postępowania. Raz jeszcze podniosła, że faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, a księgowanie i ponoszenie kosztów uzyskania przychodu w latach 2006 – 2007 oraz ponoszenie wydatków nie jest, zdaniem Skarżącej, podstawą do oceny sytuacji finansowej z daty składania wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego przepisu wynika, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a.
Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już wspomniano wcześniej ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim zauważyć należy, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, wezwano Skarżącą do przedłożenia konkretnych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej. Na wezwanie to Skarżąca nie odpowiedziała w pełni.
Ponieważ Skarżąca ujawniła jedynie zobowiązania, bez ewentualnych wierzytelności, nie wskazując jednocześnie, iż takich nie posiada, bilans jedynie w zakresie pasywów, a nadto nadesłała wyciągi z rachunku bankowego nie za okresy miesięczne, jak wezwał Sąd, lecz za pojedyncze dni, Sąd nie miał możliwości zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na obecnym etapie postępowania. Skarżąca nie przedstawiła również deklaracji podatkowych CIT-2 za 2008 r. bądź oświadczenia składanego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, że deklaracji tych nie będzie składać. Postępowanie Skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło de facto dokonanie oceny, czy i ewentualnie w jakim zakresie prawo takie może zostać jej przyznane. Również i do sprzeciwu Skarżąca nie załączyła jakichkolwiek dokumentów źródłowych. Same zaś oświadczenia zawarte w formularzu, bądź w sprzeciwie nie stanowią podstaw do przyznania prawa pomocy.
Wskazać w związku z tym należy na stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, w którym stwierdzono, że "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Skarżąca konsekwentnie utrzymuje stanowisko, że nie posiada środków pieniężnych, na dowód czego przedstawiła potwierdzenie salda na rachunku bankowym na dzień 31 grudnia 2007 r., z którego wynika, iż na rachunku zgromadzono 70 zł. Jednak, jak sama wskazuje, pokrywa miesięczne koszty dozoru majątku w wysokości 10.000 zł. Spółkę reprezentuje przed Sądem radca prawny, co również wiąże się z kosztami. Powyższe prowadzi do wniosku, że Skarżąca jest w stanie zgromadzić również środki na pokrycie kosztów postępowania.
Odnosząc się z kolei do tych dokumentów, które Skarżąca przedłożyła, stwierdzić należy, co następuje. W 2006 r. Skarżąca wykazała stratę w kwocie 185.010,48 zł osiągając przychody w wysokości 245.506,88 zł oraz ponosząc koszty w celu uzyskania przychodów w wysokości 430.517,36 zł (zeznanie podatkowe CIT-8). Zgodnie z zeznaniem podatkowym CIT-8 za 2007 r. Skarżąca wykazała stratę w kwocie 353.619,47 zł, wypracowała przychody w wysokości 197.805,05 zł oraz poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 551.009,08 zł. W powołanym okresie Skarżąca uzyskiwała wysokie przychody oraz ponosiła znaczne koszty, co oznacza, że posiadała środki finansowe. Pomimo wykazania straty podatkowej przez dwa kolejne lata, a także oświadczeniu we wniosku, że od dłuższego czasu Skarżąca faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, działalność ta nie została jednak zakończona. Przedstawione deklaracje VAT-7 za okres od listopada 2007 r. do lutego 2008 r. wskazują natomiast, że Skarżąca realizowała w tych miesiącach zakupy, co nie jest zgodne ze złożonym oświadczeniem, że nie dysponuje środkami pieniężnymi.
Dodatkowo należy wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (por. orz. Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1937 r., C II 618/37, Zb. Urz. 1938, poz. 293). Skarżąca winna była wykazać niemożność uzyskania ww. dopłat od wspólników, czego jednak w sprawie nie uczyniono.
W konsekwencji przedstawione Sądowi informacje nie pozwalają stwierdzić, iż Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca nie przedstawiła informacji wymaganych przez Sąd, utrudniając w konsekwencji dokonanie analizy jej sytuacji finansowej. Powtórzyć należy, że przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to strona Skarżąca musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w żaden sposób nie można bowiem uznać, że wykazano, zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., istnienie przesłanek umożliwiających przyznania prawa pomocy, poprzez jedynie częściowe przedstawienie dokumentów źródłowych oraz stwierdzenie, że Spółka nie prowadzi działalności.
Wskazać można również, iż w postanowieniu z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Reasumując należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nienależycie przedstawiła swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji