III SA/Wa 639/19

III SA/Wa 639/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Katarzyna Owsiak /przewodniczący/
Radosław Teresiak
Włodzimierz Gurba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
II FSK 369/20 - Wyrok NSA z 2022-04-05
I FSK 369/20 - Wyrok NSA z 2023-04-27
I SA/Gl 1200/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-10-30
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 43 ust.3 pkt 1 pkt 41
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant specjalista Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Banku [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 stycznia 2019 r. nr 0114-KDIP4.4012.818.2018.2.MP w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z 13 lutego 2019 r. Bank [...] (zwany dalej: "Skarżącym", "Wnioskodawcą" lub "Bankiem") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 25 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Zaskarżona interpretacja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
1. Bank w ramach rozwoju swej działalności zamierza m.in. świadczyć na rzecz określonych kategorii klientów usługi prowadzenia rachunków (zdematerializowanych) papierów wartościowych (obligacje skarbowe, bony skarbowe i bony NBP). Z tytułu świadczenia tego typu usług Bank pobierał będzie stosowne wynagrodzenie prowizyjne. W tym stanie rzeczy, pojawiła się kwestia, czy opisane wyżej usługi podlegają zwolnieniu z podatku VAT w oparciu o treść art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1221) – dalej "u.p.t.u.".
W uzupełnieniu wniosku z 14 stycznia 2019 r. Skarżący wskazał, że w ramach usługi prowadzenia rachunku zdematerializowanych papierów wartościowych w związku z realizowanymi przez Klienta transakcjami przedmiotem, których są zdematerializowane papiery wartościowe, prowadził będzie standardowe operacje rozliczeniowe, tj. odpowiednio zmieniał będzie saldo papierów znajdujących się na rachunku. W szczególności, jeśli Klient sprzeda posiadane papiery Skarżący zmniejszy jego saldo na rachunku papierów wartościowych oraz powiększy saldo środków na jego rachunku bankowym o kwotę, która napłynie od nabywcy. Odpowiednio, jeśli Klient dokona zakupu papierów Skarżący zwiększy saldo na rachunku papierów wartościowych klienta oraz pobierze odpowiednią kwotę środków pieniężnych z rachunku bankowego Klienta i przekaże ją sprzedawcy papierów wartościowych.
Przedmiotem usług prowadzenia rachunków zdematerializowanych papierów wartościowych będą wyłącznie instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1768 z późn. zm.), dalej jako "u.o.i.f.". Zdaniem Banku przedmiotem świadczonych usług nie będzie przechowywanie instrumentów finansowych, jak również zarządzanie instrumentami finansowymi.
W ramach planowanej działalności Skarżący nie zamierza świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 16 u.p.t.u.
W związku z powyższym opisem Skarżący zapytał czy usługi prowadzenia rachunków zdematerializowanych papierów wartościowych podlegają zwolnieniu z podatku VAT w oparciu o treść art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.?
W ocenie Skarżącego usługi prowadzenia rachunków zdematerializowanych papierów wartościowych podlegają zwolnieniu z podatku VAT w oparciu o treść art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. Powyższe wynika z faktu, iż usługa prowadzenia rachunku papierów wartościowych jest usługą, której przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi (art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.). Jednocześnie usługa tego typu nie mieści się w katalogu wyjątków wskazanych w omawianym przepisie, tj. nie może zostać uznana za usługę przechowania albo zarządzania instrumentami finansowymi. Oczywistym jest bowiem, że Bank nie będzie zarządzał papierami ewidencjonowanym na rachunku, a jedynie realizował dyspozycje klienta. Jednocześnie Bank nie będzie przechowywał tych papierów, bowiem nie jest możliwe przechowywanie czegoś co nie ma materialnej postaci.
2. W interpretacji indywidualnej z 25 stycznia 2019 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego, twierdząc, że usługi, które zamierza świadczyć, dotyczące prowadzenia rachunków papierów wartościowych, na których są ewidencjonowane instrumenty finansowe w formie zdematerializowanej, nie są objęte zwolnieniami od podatku od towarów i usług.
Zdaniem organu, z literalnego brzmienia przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. wynika, że zwolnieniem z podatku objęte są usługi, których przedmiotem są papiery wartościowe, z wyłączeniem przechowania tych papierów wartościowych i zarządzania nimi. Formułując w taki sposób zakres wyłączenia wskazano jednoznacznie, że dotyczy ono przechowania tych papierów wartościowych. Tym samym wyłączono ze zwolnienia podatkowego usługę przechowania wszystkich papierów wartościowych objętych zwolnieniem, w postaci zdematerializowanej i materialnej. Wskazano, że zdematerializowanie papierów wartościowych polega na czynnościach rejestracyjnych (otwarcie rachunku) i ewidencyjnych (prowadzenie rachunku). Papiery te, przed zarejestrowaniem na odpowiedni rachunek, nie mają formy dokumentu, a prawa do nich powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku papierów wartościowych. Zdematerializowanie papierów wartościowych zapobiega ryzyku zgubienia, kradzieży, sfałszowania papierów wartościowych w formie papierowego dokumentu, co prowadzi do stwierdzenia, że prowadzenie przez Wnioskodawcę rachunków, o których mowa we wniosku, na których zdematerializowane instrumenty finansowe są ewidencjonowane w formie zapisów elektronicznych służących odzwierciedleniu prawa własności oraz prowadzenie ewidencji na tych rachunkach jest niczym innym niż przechowywaniem papierów wartościowych w formie zdematerializowanej.
W ocenie organu podatkowego powyższe potwierdza treść wyroku TSUE w sprawie C-169/04, zgodnie z którym czynności wykonywane przez depozytariusza funduszu inwestycyjnego w zakresie przechowywania aktywów nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku VAT, jak również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2016 r. w sprawie I FSK 2027/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2017 r. sygn. akt I FSK 1911/15.
Organ doszedł do wniosku, że usługi przechowania instrumentów finansowych w postaci zdematerializowanej zostały wyłączone ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. i będą podlegały opodatkowaniu podstawową stawką podatku VAT w wysokości 23%.
2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Skarżący sformułował żądanie uchylenia zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie:
- art. 14c § 1 O.p., polegające na wydaniu interpretacji, która nie zawiera oceny stanowiska i głównych argumentów przedstawionych przez podatnika oraz nie zawiera uzasadnienia prawnego tej oceny, bez wskazania z jakich względów organ te główne argumenty pominął;
- błędną wykładnię, a także niewłaściwe zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., polegające na wadliwym przyjęciu, iż usługa prowadzenia rachunku zdematerializowanych papierów wartościowych podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej normy powinna prowadzić do wniosku, iż tego typu usługa korzysta z przedmiotowego zwolnienia z podatku VAT.
2.2. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
2.3. W piśmie procesowym z 11 kwietnia 2019 r. Skarżący zarzucił, że organ podatkowy w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do głównych argumentów i zarzutów sformułowanych przez Skarżącego. W szczególności nie odniósł się do twierdzenia, że nie ma żadnych podstaw pogląd, iż rozumienie pojęcia przechowywania w prawie polskim jest odmienne od tego jakie występuje w prawie unijnym, czy też europejskich systemach prawnych. Skarżący zarzucił, że organ podatkowy nie odniósł się do faktu, że mający zastosowanie w sprawie przepis dyrektywy wprost mówi o papierach wartościowych, jako dokumentach – podczas gdy Bank w omawianej sytuacji żadnych dokumentów, choćby były to tylko dokumenty elektroniczne nie przechowuje. Skarżący zarzucił również, że organ nie odniósł się też do faktu, że kluczowy w sprawie przepis dyrektywy powstawał w czasach, kiedy zdematerializowane papiery wartościowe w obrocie nie występowały. W ocenie Skarżącego wyroki TSUE, na które powołuje się organ dotyczą interpretacji pojęcia "zarządzanie" a nie "przechowywanie" – nie mają dlatego zastosowania w sprawie.
Podsumowując Skarżący stwierdził, że skoro nie będzie w omawianych okolicznościach świadczyć ani usługi przechowywania, ani zarządzania to oznacza, że będzie świadczył inną usługę związaną z instrumentami finansowymi, a skoro tak to będzie to usługa zwolniona z opodatkowania, bowiem wszelkie inne usługi związane z instrumentami finansowymi poza ich przechowywaniem i zarządzaniem podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT (art. 41 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje.
3. Na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2018, poz. 1302, zwanej dalej: "P.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Zatem interpretacja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Natomiast w myśl art. 57a P.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
4. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy prowadzenie rachunku zdematerializowanych papierów wartościowych mieści się w pojęciu przechowywania instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.
5. Skarga jest niezasadna. Pojęcie przechowywania instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. odnosi się także do prowadzenia rachunków papierów wartościowych w postaci zdematerializowanej. Elektroniczne zapisywanie transakcji dotyczących instrumentów finansowych i archiwizowanie zapisów na informatycznych nośnikach danych jest przechowywaniem tych instrumentów. Z tego względu Stronie nie przysługuje zwolnienie usługi z opodatkowania.
6. Wyjaśniając podstawy prawne wyroku należy wskazać, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u., zwolnione z podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.
Instrumentami finansowymi, zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.i.f., są papiery wartościowe, rozumiane jako akcje, prawa poboru (w rozumieniu przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych), prawa do akcji, (...) certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe (...) oraz inne zbywalne prawa majątkowe.
Przepis art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. implementuje do polskiego systemu prawnego art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 112, zgodnie z którym "państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2".
7. 1. Usługi przechowania, o których wyżej mowa nie zostały w sposób szczególny zdefiniowane.
W ocenie Sądu, nie jest jednakże prawidłowe ograniczanie się przy wykładni przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. do definicji umowy przechowania zawartej w art. 835 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tą definicją (art. 835 K.c.), umowa przechowania obejmuje wyłącznie rzeczy ruchome (przedmioty materialne). Tym samym nie obejmuje to papierów wartościowych w formie zdematerializowanej.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 kwietnia 2016 r., I FSK 2027/14 (orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl") wykładnia przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. przy wykorzystaniu definicji umowy przechowania z art. 835 Kodeksu cywilnego prowadziłaby do wyjaśnienia pojęć użytych w Dyrektywie 112 i przejętych przez ustawę o podatku od towarów, przy wykorzystaniu definicji zawartych w wewnętrznym prawie państwa członkowskiego. Taka wykładnia pojęć zawartych w przepisach Dyrektywy 112 niweczyłaby skutek jaki regulacje dyrektywy winny osiągnąć.
Powyższy pogląd został podzielony również przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 października 2017 r., I FSK 1911/15. W orzeczeniu tym NSA, odwołując się do powołanego powyżej wyroku NSA z 20 kwietnia 2016 r. dodał: "(...) na nieprawidłowość odwoływania się do krajowych definicji cywilistycznych przy wykładni zagadnień uregulowanych na poziomie unijnym (a niewątpliwie "przechowywanie" z art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. jest bezpośrednim przejęciem w tym zakresie nomenklatury z Dyrektywy 112, gdyż w art. 135 ust. 1 lit. f również mowa jest o "przechowywaniu") wskazał Trybunał Sprawiedliwości w swym orzecznictwie, np. w wyroku w sprawie C-320/88. Trybunał podkreślił w tym orzeczeniu, że "Dyrektywa została opracowana między innymi w celu oparcia wspólnego systemu VAT na jednolitej definicji czynności podlegających opodatkowaniu. Celowi temu mogłaby zagrozić sytuacja, gdyby warunek zaistnienia dostawy towarów różnił się w poszczególnych Państwach Członkowskich, jak to ma miejsce w przypadku warunków rządzących przeniesieniem prawa własności w prawie cywilnym (za A. Bącal [red.], Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE a polska ustawa o VAT, Wrocław 2013 r.). Choć przywołany wyrok dotyczył innej kwestii (relacji "dostawy towarów" i cywilistycznego "przeniesienia prawa własności"), niewątpliwie potwierdza on trafność stanowiska o niemożności bezkrytycznego odwoływania się na gruncie u.p.t.u. do cywilistycznego rozumienia w prawie polskim "przechowania".
Poglądy te Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własne.
7.2. Należy też, zwrócić uwagę, że z literalnego brzmienia przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. wynika, że zwolnieniem z podatku objęte są usługi, których przedmiotem są papiery wartościowe, z wyłączeniem przechowania tych papierów wartościowych i zarządzania nimi. Formułując w taki sposób zakres wyłączenia wskazano jednoznacznie, że dotyczy ono przechowania tych papierów wartościowych. Tym samym wyłączono ze zwolnienia podatkowego usługę przechowania wszystkich papierów wartościowych objętych zwolnieniem (w postaci zdematerializowanej i materialnej), a nie, jak wywiódł Skarżący, wyłącznie usługę przechowania papierów wartościowych w postaci materialnej.
Tak więc, zarówno przepisy Dyrektywy 112, jak i art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. nie uzależniają wyłączenia spod zwolnienia usług przechowania papierów wartościowych, od tego czy papiery wartościowe mają postać materialną czy są materialne (zob. wyrok NSA z 20 kwietnia 2016 r., I FSK 2027/14).
8.1. W związku z okolicznościami przedstawionymi przez Skarżącego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz argumentacją zawartą w tym wniosku oraz w skardze, przywołać należy regulacje u.o.i.f. wskazując jak często występuje tu pojęcie przechowywania informacji dotyczących instrumentów finansowych. Każda z tych regulacji odnosi się do przechowywania papierów wartościowych, w tym papierów zdematerializowanych.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.i.f. rachunkami papierów wartościowych są rachunki, na których zapisywane są zdematerializowane papiery wartościowe, prowadzone wyłącznie przez:
1) domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską, banki powiernicze, zagraniczne firmy inwestycyjne i zagraniczne osoby prawne prowadzące działalność maklerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w formie oddziału, Krajowy Depozyt, spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1, oraz Narodowy Bank Polski - jeżeli oznaczenie tych rachunków pozwala na identyfikację osób, którym przysługują prawa z papierów wartościowych;
2) inne podmioty będące uczestnikami depozytu papierów wartościowych lub systemu rejestracji papierów wartościowych prowadzonego przez Narodowy Bank Polski, pośredniczące w zbywaniu papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski - jeżeli dokonywane przez nie zapisy dotyczą tych papierów i pozwalają na identyfikację osób, którym przysługują prawa z papierów wartościowych.
Art. 4 ust. 2a u.o.i.f. stanowi, że od chwili zarejestrowania skarbowych papierów oszczędnościowych w rozumieniu u.o.i.f., na podstawie umowy, której przedmiotem jest rejestracja tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, za rachunki papierów wartościowych uważa się również zapisy dotyczące tych papierów, dokonywane przez podmioty prowadzące działalność maklerską lub banki powiernicze, o ile zapisy te identyfikują osoby, którym przysługują prawa z tych papierów wartościowych.
Jak stanowi natomiast art. 119 ust. 1 u.o.i.f. za zezwoleniem Komisji bank z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może prowadzić rachunki papierów wartościowych, rachunki derywatów i rachunki zbiorcze (działalność powiernicza). W przepisie art. 119 u.o.i.f. przewidziano zatem regulację zakresu działalności tzw. banku powierniczego, ograniczając ją z woli prawodawcy tylko do prowadzenia rachunków papierów wartościowych i rachunków zbiorczych (działalność powiernicza). Działalność banku powierniczego została przez prawodawcę uznana za szczególny typ uczestnictwa w obrocie finansowym, stanowiący niejako wyjątek od kompleksowej obsługi klienta przez firmę inwestycyjną, gdyż działalność tego banku polega na prowadzeniu rachunku papierów wartościowych. Przy czym działalność powiernicza może być prowadzona przez bank krajowy w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 prawa bankowego.
Wskazać też należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.i.f. prawa ze zdematerializowanych papierów wartościowych powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku papierów wartościowych i przysługują osobie będącej posiadaczem tego rachunku.
W myśl art. 7 ust. 2 u.o.i.f. umowa zobowiązująca do przeniesienia zdematerializowanych papierów wartościowych przenosi te papiery z chwilą dokonania odpowiedniego zapisu na rachunku papierów wartościowych. W przypadku gdy ustalenie prawa do pożytków ze zdematerializowanych papierów wartościowych nastąpiło w dniu, w którym w depozycie papierów wartościowych powinno zostać przeprowadzone rozliczenie transakcji, lub później, a papiery te są nadal zapisane na rachunku zbywcy, pożytki przypadają nabywcy w chwili dokonania zapisu na jego rachunku papierów wartościowych.
W przypadku gdy nabycie zdematerializowanych papierów wartościowych nastąpiło na podstawie zdarzenia prawnego powodującego z mocy ustawy przeniesienie tych papierów, zapis na rachunku papierów wartościowych nabywcy jest dokonywany na jego żądanie (art. 7 ust. 3 u.o.i.f.).
Dokonanie zapisu na rachunku papierów wartościowych na podstawie umowy, o której mowa w ust. 2, następuje po dokonaniu zarejestrowania przeniesienia papierów wartościowych pomiędzy odpowiednimi kontami depozytowymi, o których mowa w art. 57 ust. 1 pkt 1 (art. 7 ust. 4 u.o.i.f.).
Zatem zgodnie z art. 7 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.i.f. umowa zobowiązująca do przeniesienia zdematerializowanych papierów wartościowych przenosi te papiery z chwilą dokonania odpowiedniego zapisu na rachunku papierów wartościowych.
Oznacza to, że przesłanką przeniesienia praw ze zdematerializowanych papierów wartościowych jest dokonanie odpowiedniego wpisu na rachunku papierów wartościowych. Umowa, której przedmiotem są zdematerializowane papiery wartościowe (np. umowa sprzedaży), jest zatem umową o skutku zobowiązująco-rozporządzającym w tym sensie, że do rozporządzenia prawami ze zdematerializowanych papierów wartościowych nie jest potrzebna dodatkowa umowa o skutku rozporządzającym. Jednocześnie jednak zaistnienie skutku rozporządzającego tej umowy uzależnione jest od zdarzenia faktycznego będącego warunkiem prawnym (conditio iuris), jakim jest dokonanie odpowiedniego wpisu na rachunku papierów wartościowych. Dokonany przez uprawniony podmiot wpis na rachunku papierów wartościowych nie jest bowiem czynnością prawną tego podmiotu, lecz działaniem o charakterze faktycznym - czynnością ewidencyjną. Przez pojęcie dokonania odpowiedniego wpisu na rachunku papierów wartościowych należy rozumieć dokonanie wpisu będących przedmiotem umowy zdematerializowanych papierów wartościowych na rachunku nabywcy. Uczynienie z wpisu na rachunku papierów wartościowych przesłanki rozporządzenia zdematerializowanym papierem wartościowym stanowi ekwiwalent wydania dokumentu jako przesłanki zbycia tradycyjnego papieru wartościowego na okaziciela. Treść praw ze zdematerializowanych papierów wartościowych wynika zaś z umowy będącej źródłem ich powstania, np. umowy objęcia obligacji albo akcji, a w tym drugim przypadku także ze statutu spółki akcyjnej. Wpisowi na rachunku nabywcy towarzyszy wykreślenie z rachunku zbywcy, co następuje po dokonaniu rozrachunku tych transakcji i odpowiednich przeksięgowań na kontach depozytowych prowadzonych przez KDPW (art. 7 ust. 4 u.o.i.f.).
Stosownie zaś do art. 8a ust. 1 u.o.i.f. podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1, mogą prowadzić w ramach depozytu papierów wartościowych lub systemu rejestracji papierów wartościowych prowadzonego przez Narodowy Bank Polski rachunki, na których mogą być rejestrowane zdematerializowane papiery wartościowe nienależące do osób, dla których rachunki te są prowadzone, ale należące do innej osoby lub osób (rachunki zbiorcze). Zdematerializowane papiery wartościowe zapisane na rachunku zbiorczym nie są zapisywane na rachunkach papierów wartościowych. Podmiot, dla którego prowadzony jest rachunek zbiorczy (posiadacz rachunku zbiorczego), nie jest uważany za uprawnionego z zapisanych na tym rachunku zdematerializowanych papierów wartościowych (art. 8a ust. 3 u.o.i.f.).
Zgodnie z art. 48 ust. 5a pkt 1 u.o.i.f., Krajowy Depozyt może również na zasadach określonych w odrębnym regulaminie, gromadzić i przechowywać informacje dotyczące transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe, oraz informacje dotyczące tych instrumentów (repozytorium transakcji). Wedle art. 69 ust. 4 pkt 1 u.o.i.f., działalnością maklerską jest również wykonywanie przez firmę inwestycyjną czynności polegających na przechowywaniu lub rejestrowaniu instrumentów finansowych, w tym prowadzeniu rachunków papierów wartościowych, rachunków derywatów i rachunków zbiorczych, oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych. Na podstawie art. 73 ust. 5p u.o.i.f., firma inwestycyjna może powierzyć przechowywanie instrumentów finansowych i środków pieniężnych klienta innemu podmiotowi, o ile podmiot ten zapewnia bezpieczeństwo przechowywanych instrumentów finansowych i środków pieniężnych. Zgodnie z art. 83d ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.i.f., firma inwestycyjna, w związku ze świadczeniem usługi maklerskiej, nie może przyjmować ani przekazywać jakichkolwiek świadczeń pieniężnych, w tym opłat i prowizji, ani jakichkolwiek świadczeń niepieniężnych, z wyłączeniem świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych przyjmowanych lub przekazywanych osobie trzeciej, które są niezbędne do wykonywania danej usługi maklerskiej na rzecz klienta, w szczególności kosztów z tytułu przechowywania instrumentów finansowych klienta i środków pieniężnych powierzonych przez klienta. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i banków powierniczych wydane na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 5 u.o.i.f. normuje m.in. sposób i szczegółowe warunki przechowywania, rejestrowania i zabezpieczania instrumentów finansowych oraz środków pieniężnych klientów, w tym szczegółowe warunki wykorzystywania instrumentów finansowych i środków pieniężnych klientów, w szczególności dla celów zabezpieczenia, oraz kategorie podmiotów, w których mogą być deponowane środki pieniężne klientów.
Ponadto z literalnej wykładni art. 69 ust. 4 pkt 1 u.o.i.f. jednoznacznie wynika, że prowadzenie rachunków papierów wartościowych, rachunków derywatów i rachunków zbiorczych dokonywane jest w ramach czynności przechowywania i rejestrowania instrumentów finansowych. Zgodnie bowiem z tym przepisem działalnością maklerską jest również wykonywanie przez firmę inwestycyjną czynności polegających na: przechowywaniu lub rejestrowaniu instrumentów finansowych, w tym prowadzeniu rachunków papierów wartościowych, rachunków derywatów i rachunków zbiorczych, oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych.
Wreszcie, art. 184 ust. 2 pkt 2 u.o.i.f. penalizuje naruszenie obowiązków, o którym mowa w art. 90 ust. 1, wobec tego kto nie archiwizuje lub nie przechowuje dokumentów lub innych nośników informacji związanych z prowadzeniem działalności maklerskiej lub powierniczej.
Wywód Skarżącego zmierzający po wykluczenia nośników informacji zapisujących zdematerializowane papiery wartościowe z pojęcia przechowywania prowadziłby też do bezkarności w zakresie naruszenia obowiązków przechowywania, adresowanych wprost także do tego zakresu.
Na gruncie powołanych przykładowo przepisów u.o.i.f. nie ma konfliktu między "przechowywaniem" papierów wartościowych, a ich zdematerializowaną postacią. Twierdzenie Skarżącego ograniczające pojęcie "przechowywania" papierów wartościowych tylko do ich materialnej postaci nie znajduje oparcia w treści u.o.i.f. Nadto takie twierdzenie prowadziłoby do zupełnej dysfunkcjonalności systemu obrotu papierowymi wartościowymi i archiwizowania informacji o transakcjach, gdyż okazałoby się, że u.o.i.f. nie reguluje przechowywania zdematerializowanych papierów wartościowych, ale tylko przechowywanie ich materialnej postaci, faktycznie nie występującej w obrocie.
Wobec regulacji zwartych w u.o.i.f. dotyczących przechowywania instrumentów finansowych niezasadne jest też odwoływanie się do znaczenia słowa "przechowanie" w języku powszechnym.
8.2. Zdaniem Sądu, w świetle powyższego, mając na względzie opis zdarzenia przyszłego przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, uznać należy, że rola Strony jawi się jako wspierająca klientów (instytucje finansowe), pomocnicza, niedecyzyjna. Strona otwiera i prowadzi rachunki papierów wartościowych oraz rachunki zbiorcze. Strona dokonuje rozliczeń i rozrachunku transakcji, a nie je realizuje. Strona wykonuje dyspozycje klientów, a nie sama takie dyspozycje wydaje. Czynności Strony sprowadzają się do zarejestrowania i odzwierciedlenia na prowadzonych rachunkach papierów wartościowych transakcji, w których nie pełni ona roli aktywnej i nie dokonuje obrotu zdematerializowanymi papierami wartościowymi. Strona wykonuje dyspozycje innych podmiotów, ale sama ich nie wydaje. Usługi Strony same w sobie nie zmieniają sytuacji prawnej czy finansowej żadnego podmiotu, a jedynie rejestrują takie zmiany (Strona dba, aby stan wykazany na rachunkach odzwierciedlał rzeczywisty).
Jak już wskazano wpis, o którym mowa w art. 7 u.o.i.f. dokonany na rachunku papierów wartościowych nie jest czynnością prawną Strony, lecz działaniem o charakterze faktycznym – czynnością ewidencyjną. Uczynienie z wpisu na rachunku papierów wartościowych przesłanki rozporządzenia zdematerializowanym papierem wartościowym stanowi ekwiwalent wydania dokumentu jako przesłanki zbycia tradycyjnego papieru wartościowego na okaziciela.
8.3. Uznać zatem należy, że usługi świadczone przez Stronę (będące przedmiotem wniosku) obejmują przechowywanie zdematerializowanych instrumentów finansowych. W związku z tym, że instrumenty te mają postać zdematerializowaną jedyną formą ich przechowywania może być ich ewidencjonowanie (oraz ewidencjonowanie transakcji ich dotyczących lub rozrachunki transakcji) na odpowiednich rachunkach, tj. rachunkach papierów wartościowych oraz rachunkach zbiorczych.
Opisane we wniosku o interpretację usługi prowadzenia rachunków papierów wartościowych, na których są ewidencjonowane instrumenty finansowe w formie zdematerializowanej, nie korzystają ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, gdyż usługi przechowania papierów wartościowych, także w postaci zdematerializowanej są wyłączone ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. Zarówno przepisy Dyrektywy 112, jak i art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. nie uzależniają wyłączenia spod zwolnienia usług przechowania papierów wartościowych, od tego czy papiery wartościowe mają postać materialną czy są zdematerializowane.
8.4. Dodatkowo Sąd wskazuje, że nie znajduje żadnego racjonalnego wytłumaczenia, dlaczego na gruncie u.p.t.u. miałoby nastąpić rozróżnienie przechowywania instrumentów finansowych w zależności od ich postaci. Jest XXI wiek, w obecnych czasach normą jest przechowywanie instrumentów finansowych w postaci zdematerializowanej. Proponowana przez Skarżącego próba dosłownego zastosowania do papierów wartościowych definicji przechowania rzeczy ruchomej, wywodzonej z prawa rzymskiego i prawa cywilnego oraz z języka potocznego, ale za to ignorująca regulacje dotyczące obrotu instrumentami finansowymi, czyniłaby wyłączenie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. pustym i praktycznie bezużytecznym. Skarżącemu umyka, że zapis elektroniczny, bo taką postać przybiera zdematerializowany papier wartościowy, także jest przechowywany. Jest przechowywany na serwerach, których także należy pilnować przez uszkodzeniem, zniszczeniem, wymagają one specjalnych warunków. Nie różni się to aż tak bardzo od przechowywania materialnych papierów wartościowych w sejfach i skrytkach bankowych. System informatyczny (repozytorium transakcji) magazynujący zapisane zdematerializowane papiery wartościowe i informacje o transakcjach także należy strzec przed niepowołanym dostępem, tyle że może on raczej przybrać formę cyberataku a nie zwyczajnej kradzieży z włamaniem.
Warto tu przywołać pogląd wyrażony w wyroku TSUE z 4 maja 2006 r., w sprawie Abbey National, C-169/04 wydany na gruncie VI Dyrektywy VAT, że samo świadczenie usług o charakterze materialnym czy też technicznym, takie jak udostępnienie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy. Podobnie w odniesieniu do art. 13 część B lit. d) pkt 3 w wyroku z 5 czerwca 1997 r. w sprawie C-2/95 SDC, Rec. str. I-3017, pkt 66.
Analogiczne poglądy wyrażono w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2018 r., III SA/Wa 3883/17 oraz z 25 października 2018 r., III SA/Wa 122/18.
8.5. Jakkolwiek Strona tak tego wprost nie nazywa to jednak usługi świadczone przez Stronę są zbliżone do prowadzenia repozytorium transakcji na zdematerializowanych papierach wartościowych.
Z uwagi na zachodzące analogie, warto więc przywołać trafne poglądy wyrażone w wyrokach NSA z 22 marca 2017 r., I FSK 1708/15 oraz z 28 listopada 2018 r., I FSK 1898/16, że w sytuacji, gdy repozytorium transakcji zajmuje się gromadzeniem i przechowywaniem na szczeblu centralnym danych dotyczących instrumentów pochodnych, a przedmiotem usługi skarżącej jest przyjmowanie, gromadzenie informacji o zawartych kontraktach oraz udostępnianie tych informacji uprawnionym podmiotom, zgodnie z regulacjami EMIR, to przedmiotem tych usług nie są instrumenty finansowe, o których mowa w u.o.i.f., a jedynie dane o zawartych kontraktach na instrumentach pochodnych. NSA stwierdził też, że znajdujące się w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u. sformułowanie "usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe" obejmuje czynności związane z emisją i obrotem instrumentami finansowymi, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi oraz pośrednictwo w tych transakcjach, w następstwie których dochodzi do powstania, zmiany lub wygaśnięcia praw i obowiązków ich stron, co oznacza, że w hipotezie tego przepisu nie mieszczą się usługi samego przyjmowania, gromadzenia i udostępniania informacji uprawnionym podmiotom o transakcjach dotyczących instrumentów finansowych, stanowiące przedmiot działania repozytorium transakcji.
8.6. Reasumując, usługi przechowania papierów wartościowych, także w formie zdematerializowanej nie podlegają zwolnieniu od podatku od towarów i usług. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia w art. 43 ust. 1 pkt 41 u.p.t.u.
9. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p. Podatkowy organ interpretacyjny wydając zaskarżoną interpretację, dokonał analizy przedstawionego we wniosku stanowiska Skarżącego w odniesieniu do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego. Organ wskazał przepisy prawa, na podstawie których dokonał oceny stanowiska Skarżącego, odnosząc się do przedstawionej przez nią argumentacji oraz uzasadnił swoje stanowisko. Organ interpretacyjny przeanalizował dokładnie przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) i stanowisko Skarżącego. Precyzyjnie wskazał przepisy prawa odnośne do podniesionych przez Skarżącego okoliczności sprawy i w sposób możliwie przystępny (uwzględniając specjalistyczne słownictwo wynikające z tematyki samej interpretacji) przedstawił uzasadnienie. Zaskarżona interpretacja poprzez analizę wskazanych okoliczności sprawy i przepisów prawa podatkowego, odpowiada na sformułowane we wniosku pytanie i ocenia przedstawione we wniosku stanowisko. Okoliczność, że organ interpretacyjny nie podzielił stanowiska Skarżącego zaprezentowanego we wniosku i wydał interpretację sprzeczną z jej oczekiwaniami nie oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania. Wydanie interpretacji na podstawie przepisów prawa nie może stanowić przesłanki do formułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania interpretacyjnego.
10. Sąd w rozpoznanej sprawie nie stwierdził tym samym naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych i przepisów prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił w całości jako bezzasadną.